Postanowienie IC 552/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 kwietnia 2011r. Sąd Okręgowy w Katowicach

--- STRONA 1 --- Sygn. akt IC 552/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 kwietnia 2011r. Sąd Okręgowy w Katowicach Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Magdalena Bochyńska - Jarczyk Protokolant: Gabriela Wolny po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2011r. w Katowicach sprawy z powództwa M. W. przeciwko Skarbowi Państwa – Prezesowi Sądu Rejonowego w Dąbrowie Górniczej o zapłatę 1. powództwo oddala; 2. cofa zwolnienie od kosztów sądowych przyznane powodowi postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2010r.; 3. zasądza od powoda na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 3.600zł (trzy tysiące sześćset złotych) tytułem kosztów zastępstwa procesowego; 4. nakazuje pobrać od powoda na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Katowicach kwotę 6.000zł (sześć tysięcy złotych) tytułem kosztów sądowych. 1 --- STRONA 2 --- Sygn. akt I C 552/10 Uzasadnienie Powód M. W. pozwem z dnia 20 sierpnia 2010r. domagał się od Skarbu Państwa – Prezesa Sądu Rejonowego w Dąbrowie Górniczej zadośćuczynienia w kwocie 120 000 zł, z ustawowymi odsetkami od dnia wytoczenia powództwa, w związku z niesłusznym odbywaniem kary pozbawienia wolności oraz zasądzenia na jego rzecz od pozwanego kosztów procesu. Uzasadniając pozew podał, że został skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w Dąbrowie Górniczej z dnia 5 czerwca 2001r. sygn. akt II K 360/01 na karę 2 lat pozbawienia wolności w zawieszeniu na 5 lat za czyn z art. 199 d.k.k. Sąd Rejonowy w Dąbrowie Górniczej postanowieniem z dnia 22 listopada 2005r. sygn. akt VII Ko 1405/05 zarządził wykonanie kary pozbawienia wolności. Dnia 23 lipca 2006r. podczas pobytu w szpitalu powód został zatrzymany przez policję i osadzony w Areszcie Śledczym w S. Następnie powód złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na postanowienie o zarządzeniu wykonania kary pozbawienia wolności. Po nie uwzględnieniu wniosku o przywrócenie terminu powód złożył zażalenie na odmowę przywrócenia terminu. Sąd Okręgowy w Katowicach postanowieniem z dnia 26 marca 2007r. sygn. akt VII Kzw 733/06 uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Postanowieniem z dnia 5 czerwca 2007r. Sąd Rejonowy w Dąbrowie Górniczej wstrzymał wykonanie kary pozbawienia wolności. Postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2008r. sygn. akt VII Kzw 600/07 Sąd Okręgowy w Katowicach uchylił postanowienie Sądu Rejonowego w Dąbrowie Górniczej w przedmiocie zarządzenia wykonania kary pozbawienia wolności i umorzył postępowanie. Powód ubiegał się o zadośćuczynienie przed Sądem Okręgowym w Katowicach orzekającym w Wydziale XXI Karnym, jednakże Sąd ten oddalając żądanie wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2010r. sygn. akt XXI Ko 45/09 wskazał na drogę cywilną dla dochodzenia zadośćuczynienia. Pozwany Skarb Państwa – Prezes Sądu Rejonowego w Dąbrowie Górniczej zastępowany przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych w tym kosztów zastępstwa procesowego na rzecz Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa. Uzasadniając stanowisko podał, iż powód nie wykazał żadnej z przesłanek zadośćuczynienia wynikających z art. 23 k.c., 24 k.c. i 448 k.c. a należą do nich wskazanie naruszonego dobra, istnienie działania lub zaniechania sprawcy krzywdy, związek przyczynowy między krzywdą 2 --- STRONA 3 --- a działaniem lub zaniechaniem sprawcy krzywdy oraz wina sprawcy. Ponadto powód winien wykazać, że naruszenie dóbr osobistych było bezprawne. W ocenie pozwanego zarzuty powoda są bezpodstawne, gdyż nie wykonał on nałożonego nań w wyroku Sądu Rejonowego w Dąbrowie Górniczej z dnia 5 czerwca 2001r. sygn. akt II K 360/01 obowiązku naprawienia szkody na rzecz pokrzywdzonego Banku. Od przekazania wyroku do wykonania cały czas były problemy z nawiązywaniem kontaktu ze skazanym powodem, by ustalić przyczynę niewykonywania obowiązku. Nie stawił się on na dwa wyznaczone terminy posiedzeń w przedmiocie rozpoznania wniosku kuratora o zarządzenie wykonania kary 1 sierpnia i 29 września 2003r. Na trzecie posiedzenie został on doprowadzony. Wobec zapewnienia, że podejmie o pracę i naprawi szkodę Sąd Rejonowy w Dąbrowie Górniczej nie zarządził wykonania kary. Kurator sądowy złożył kolejny wniosek o zarządzenie wykonania kary z tych samych powodów co poprzednio w dniu 12 września 2005r., gdyż powód nie kontaktował się z kuratorem i nie odbierał od niego wezwań. Powód nie podejmował wezwań na kolejne terminy posiedzeń. Z wywiadu wynikało, iż nie przebywał on w miejscu zamieszkania, a był on pouczony o obowiązku zawiadomienia o każdej zmianie miejsca zamieszkania lub pobytu trwającego dłużej niż 7 dni. Z tego powodu Sąd Rejonowy uznał za doręczone wezwanie oraz postanowienie z 22 listopada 2005r. w przedmiocie zarządzenia wykonania kary pozbawienia wolności. Po jego uprawomocnieniu się skierowano je do wykonania. Powód nie stawił się w wyznaczonym terminie do odbycia kary, co skutkowało zarządzeniem jego doprowadzenia, zrealizowanego w dniu 23 lipca 2006r. We wniosku powoda o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na postanowienie z dnia 22 listopada 2005r. powód powiadomił Sąd, że od 1997r. mieszka u swojej matki, natomiast na posiedzeniu Sądu 8 grudnia 2003r. nie podawał tego adresu, a z akt kuratora wynika, że i o tym adresem wezwania nie były przez niego odbierane. To postawa powoda doprowadziła do zarządzenia wykonania kary, bowiem uchylał się on od wykonania nałożonych na niego obowiązków. W ocenie powoda nie można oceniać postanowienia z dnia 22 listopada 2005r. jako wydanego z naruszeniem prawa zwłaszcza, że nie zostało ono z tego powodu uchylone ale dla tego, że nie uprawomocniło się ono w terminie sześciu miesięcy od upływu pięcioletniego okresu próby. Postanowienie Sądu Okręgowego w Katowicach z 26 marca 2007r. na które powołał się powód uzasadniając roszczenie dotyczyło nie postanowienia w przedmiocie zarządzenia wykonania kary, ale postanowienia w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia zażalenia. 3 --- STRONA 4 --- Ponadto o osadzeniu powoda po jego zatrzymaniu w szpitalnej izbie przyjęć gdzie przebywał na skutek wypadku komunikacyjnego nie decydował Sąd i musiała zostać wydana opinia lekarza zezwalająca na zatrzymanie i osadzenie (odpowiedź na pozew k. 54-60). W piśmie procesowym z dnia 31 marca 2011r. pozwany podniósł zarzut przedawnienia wskazując, że powód dowidział się o postanowieniu w przedmiocie zarządzenia wykonania kary w dniu 23 lipca 2006r., a powództwo zostało złożone w dniu 24 sierpnia 2010r. zatem wynikający z art. 442 1 k.c. trzyletni termin przedawnienia upłynął. Ponadto art. 417 1 k.c. nie daje podstawy dla dochodzenia roszczeń w przypadku uchylenia orzeczenia w toku instancji (pismo procesowe pozwanego k. 104-109). Sąd ustalił następujący stan faktyczny : Powód M. W. wyrokiem Sądu Rejonowego w Dąbrowie Górniczej z dnia 5 czerwca 2001r. sygn. akt II K 360/01 został skazany na karę dwóch lat pozbawienia wolności w zawieszeniu na okres pięciu lat za to, że w okresie od 10 do 20 października 1997r. działając czynem ciągłym zrealizował 9 czeków bez pokrycia na łączną kwotę 2 500 zł, tj. za przestępstwo z art. 199 d.k.k. w zw. z art. 58 d.k.k. Został również na niego nałożony obowiązek naprawienia szkody przez zapłatę kwoty 2 250 zł na rzecz pokrzywdzono Banku w terminie roku od uprawomocnienia się wyroku (dowód – wyrok z dnia 5.06.2001r. k. 115 akt SR w Dąbrowie Górniczej o sygn. II K 360/01) . Wnioskiem datowanym na dzień 10 maja 2003r. kurator powoda zwróciła się do Sądu Rejonowego w Dąbrowie Górniczej o zarządzenie wykonania wobec powoda kary pozbawienia wolności, orzeczonej powyższym wyrokiem, z uwagi na uchylanie się od kontaktu z kuratorem przez nie podejmowanie zawiadomień i brak stawiennictwa celem złożenia wyjaśnień oraz z uwagi na brak realizacji obowiązku probacyjnego w postaci obowiązku naprawienia szkody. Wezwania na posiedzenie Sądu z dnia 1 sierpnia 2003r. w przedmiocie zarządzenia wykonania kary pozbawienia wolności powód nie podjął w terminie. Kolejne posiedzenie wyznaczono na dzień 29 września 2003r. Wezwania na to posiedzenie powód również nie podjął w terminie. Na kolejne posiedzenie w przedmiocie zarządzenia wykonania kary, które odbyło się w dniu 8 grudnia 2003r., powód został doprowadzony przez funkcjonariuszy Komendy Miejskiej Policji w Dąbrowie Górniczej. Podał on wówczas, iż przebywa pod adresem na który kierowano korespondencję i nie potrafił wyjaśnić dlaczego nie odbierał przesyłek. Wyjaśnił także, iż ma od stycznia 2004r. podjąć pracę, zatem będzie miał warunki do naprawienia szkody. Sąd postanowieniem z dnia 8 grudnia 4 --- STRONA 5 --- 2003r. sygn. akt VIII Ko 105/03 podjął decyzję o niezarządzaniu wobec powoda wykonania kary pozbawienia wolności z uwagi na brak celowości czy uporczywości w niezrealizowaniu nałożonych obowiązków oraz brak podstaw dla ustalenia rażącego naruszania przez powoda porządku prawnego w okresie próby (dowody: wniosek Kuratora z 10.05.2003r. k. 119 akt SR w Dąbrowie Górniczej o sygn. II K 360/01, zwrócona przesyłka zawierająca wezwanie na posiedzenie w dniu 1.08.2003r. k. 121 powyższych akt, protokół posiedzenia z 1.08.2003r. k. 122 powyższych akt, zwrócona przesyłka zawierająca wezwanie na posiedzenie w dniu 29.09.2003r. k. 123 powyższych akt, protokół posiedzenia z dnia 29.09.2003r. k. 124 powyższych akt, zwrócona przesyłka zawierająca wezwanie na posiedzenie w dniu 8.12.2003r. k. 127 powyższych akt, protokół posiedzenia z 8.12.2003r. k. 128 powyższych akt, postanowienie SR w Dąbrowie Górniczej z 8.12.2003r. k. 129 powyższych akt) . Wnioskiem datowanym na dzień 12 grudnia 2005r. kurator powoda zwróciła się do Sądu Rejonowego w Dąbrowie Górniczej o zarządzenie wykonania kary pozbawienia wolności ze względu na uporczywe uchylanie się powoda od kontaktu z kuratorem oraz brak realizacji obowiązku naprawienia szkody. Powód nie podjął w terminie wezwania na posiedzenie Sądu Rejonowego z dnia 18 października 2005r. dotyczące zarządzenia wykonania kary. Sąd Rejonowy wyznaczył kolejne posiedzenie na dzień 22 listopada 2005r. Funkcjonariusz Komendy Miejskiej Policji w Dąbrowie Górniczej poinformował Sąd o tym, iż jak wynika z informacji uzyskanych od sąsiadów powoda od roku nie przebywa on pod adresem na który kierowana jest korespondencja. Podczas posiedzenia w dniu 22 listopada 2005r. Sąd Rejonowy ustalił, iż powód nie naprawił szkody pokrzywdzonemu Bankowi. Postanowieniem z dnia 22 listopada 2005r. sygn. akt VIII Ko 1405/05 Sąd Rejonowy zarządził wobec powoda wykonanie kary pozbawienia wolności z uwagi na brak kontaktu z kuratorem oraz brak realizacji nałożonego nań w wyroku obowiązku. Przesyłka zawierająca to postanowienie nie została przez powoda podjęta w terminie, wobec czego Sąd Rejonowy uznał postanowienie za prawidłowo doręczone. Po jego uprawomocnieniu się Przewodniczący w Sądzie Rejonowym w Dąbrowie Górniczej zarządził w dniu 20 grudnia 2005r. wykonanie wobec powoda kary pozbawienia wolności, przesyłając wezwanie do dobrowolnego stawienia się do Aresztu Śledczego w S. w dniu 6 stycznia 2006r., celem odbycia kary dwóch lat pozbawienia wolności. Wezwanie pomimo dwukrotnej awizacji nie zostało podjęte przez powoda w terminie. Powód nie stawił się dobrowolnie w Areszcie Śledczym w S., wobec czego wydano zarządzenie w przedmiocie doprowadzenia przez policję. Policja z Komendy Miejskiej w Dąbrowie Górniczej wdrożyła czynności celem 5 --- STRONA 6 --- ustalenia miejsca pobytu powoda. Powód zeznał, iż przebywał w okresie od grudnia 2003r. do lipca 2006r. w Dąbrowie Górniczej pod adresem na który kierowano do niego korespondencję, jednakże czasem przebywał w tym samym budynku lecz w mieszkaniu o innym numerze, należącym do jego matki, którym opiekował się pod jej nieobecność (dowody: wniosek Kuratora z 12.09.2005r. k. 130 akt SR w Dąbrowie Górniczej o sygn. II K 360/01, przesyłka zawierająca wezwanie na posiedzenie z 18.10.2005r. k. 132 powyższych, informacja KMP w Dąbrowie Górniczej z 3.11.2005r. k. 137 powyższych akt, protokół posiedzenia z 22.11.2005r. k. 142 powyższych akt, postanowienie SR w Dąbrowie Górniczej z 22.11.2005r. k. 143 powyższych akt, przesyłka zawierająca wezwanie stawienia się w A.Ś. w S. celem odbycia kary k. 154 powyższych akt, zeznania powoda k. 95). W dniu 23 lipca 2006r. powód został przyjęty do Szpitala Specjalistycznego (…) w D. na skutek obrażeń doznanych w wyniku wypadku komunikacyjnego, w którym jadąc rowerem został potrącony przez kierującego motocyklem. Tam rozpoznano u powoda ranę szarpaną prawego ucha, złamanie końca dalszego prawego obojczyka i otarcie naskórka kończyn dolnych, lewego pośladka i prawej ręki. Unieruchomiono kończynę górną i zszyto małżowinę uszną. Policja z Komendy Miejskiej w Dąbrowie Górniczej po uzyskaniu zaświadczenia lekarskiego o dopuszczalności przebywania powoda w policyjnej izbie zatrzymań, dokonała jego zatrzymania, a następnie przetransportowała go do Aresztu Śledczego w S. Później powód został przeniesiony do Zakładu Karnego w D., po czym przeniesiono go do Zakładu Karnego w W. (dowody: wpis do książki ambulatoryjnej Szpitalnego Oddziału Ratunkowego Szpitala Specjalistycznego w D. k. 85-88, opinia biegłego lekarza Krzysztofa Bartosik k. 79-85 akt SO w Katowicach o sygn. I C 91/09, zeznania powoda k. 95) . Wobec powoda orzeczono o istnieniu lekkiego stopnia niepełnosprawności, który to stan istnieje u niego od dnia 23 lipca 2006r. (dowód – orzeczenie o niepełnosprawności z 4.11.2009r. k. 13 akt SO w Katowicach o sygn. XXI Ko 45/09) . Powód złożył w dniu 28 września 2006r. wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na postanowienie Sądu Rejonowego w Dąbrowie Górniczej w przedmiocie zarządzenia wykonania kary pozbawienia wolności wraz z zażaleniem na to postanowienie. Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia 6 października 2006r. nie uwzględnił wniosku o przywrócenie terminu. Postanowienie to zostało przez powoda zaskarżone zażaleniem z dnia 20 października 2006r. Sąd Okręgowy w Katowicach po rozpoznaniu zażalenia powoda, postanowieniem z dnia 26 marca 2007r. sygn. akt VII Kzw 733/06 uchylił zaskarżone postanowienie z dnia 6 października 2006r. i sprawę przekazał do 6 --- STRONA 7 --- ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia wskazał, że Sąd I instancji w sposób rażący naruszył przepisy proceduralne niewyznaczając posiedzenia w przedmiocie rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu oraz niezawiadamiając powoda o jego terminie. Postanowieniem z dnia 29 maja 2007r. sygn. akt VIII Ko 1662/07 Sąd Rejonowy w Dąbrowie Górniczej przywrócił powodowi termin do złożenia zażalenia na postanowienie w przedmiocie zarządzenia wykonania kary pozbawienia wolności, a następie wstrzymał wykonanie tej kary. Powód w dniu 5 czerwca 2007r. został zwolniony z Zakładu Karnego w W. Postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2008r. sygn. akt VII Kzw 600/07 Sąd Okręgowy w Katowicach uchylił postanowienie Sądu Rejonowego w Dąbrowie Górniczej z dnia 22 listopada 2005r. w przedmiocie zarządzenia wykonania kary pozbawienia wolności i umorzył postępowanie. Uzasadniając rozstrzygnięcie stwierdził, iż art. 75 § 4 k.k. zezwala na zarządzenie wykonania kary nie później niż w ciągu 6 miesięcy od zakończenia okresu próby. Termin ten jest nieprzekraczalny i nie może być przedłużony. Zaskarżone postanowienie Sądu Rejonowego nie uprawomocniło się w okresie 5 lat próby i dalszych 6 miesięcy, wobec czego zostało uchylone (dowody: wniosek powoda o przywrócenie terminu z 28.09.2006r. oraz zażalenie z 28.09.2006r. k. 162-164 akt SR w Dąbrowie Górniczej o sygn. II K 360/01, postanowienie SR w Dąbrowie Górniczej z 6.10.2006r. k. 167 powyższych akt, zażalenie powoda z 20.10.2006r. k. 174 powyższych akt, postanowienie SO w Katowicach z 26.03.2007r. k. 190 powyższych akt, zawiadomienie Zakładu Karnego w W. o zwolnieniu ze sprawy k. 227 powyższych akt, postanowienie SO w Katowicach z 29.04.2008r. k. 255 powyższych akt) . Powód w trybie przepisów kodeksu postępowania karnego na podstawie art. 552 § 1 k.p.k. domagał się przed Sądem Okręgowym w Katowicach odszkodowania w kwocie 12 000 zł i zadośćuczynienia w kwocie 60 000 zł od Skarbu Państwa za niesłuszne odbywanie kary pozbawienia wolności, warunki w jakich odbywał karę i skutki zdrowotne. Wniosek o odszkodowanie powód nadał w placówce pocztowej dnia 14 maja 2009r. Sąd Okręgowy w Katowicach wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2010r. sygn. akt XXI Ko 45/09 oddalił żądanie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podał, iż art. 552 k.p.k. ogranicza zakres odpowiedzialności Skarbu Państwa do ściśle określonych wypadków, gdy zapadnie wyrok w wyniku wznowienia postępowania, kasacji lub stwierdzenia nieważności orzeczenia; zapadły wyrok jest uniewinniający lub skazujący na karę łagodniejszą niż poprzednio orzeczona oraz szkoda i zadośćuczynienie wynikają z wykonania kary, której poszkodowany nie powinien był ponieść. Nie daje zatem podstawy niesłuszne zarządzenie wykonania kary pozbawienia wolności uprzednio 7 --- STRONA 8 --- warunkowo zawieszonej, co nie wyłącza odpowiedzialności Skarbu Państwa na drodze cywilnoprawnej (dowody: wyrok SO w Katowicach z 26.04.2010r. k. 44 akt o sygn. XXI Ko 45/09, uzasadnienie tego wyroku k. 49-55 powyższych akt) . W postępowaniu przed Sądem Okręgowym w Katowicach prowadzonym pod sygn. akt I C 281/10 powód dochodzi od Skarbu Państwa Dyrektora Aresztu Śledczego w S., Dyrektora Zakładu Karnego w D. i Dyrektora Zakładu Karnego w W. łącznej kwoty 222 000 zł w związku z warunkami pobytu w jednostkach penitencjarnych, w których powód był osadzony w okresie od lipca 2006r. do czerwca 2007r. i w związku z uszczerbkiem na zdrowiu wynikłym z uchybień w zakresie leczenia w tych jednostkach oraz w związku z nieprawidłowościami pracy Sądu Rejonowego w Dąbrowie Górniczej (dowód – protokoły z rozpraw w sprawie SO w Katowicach o sygn. I C 281/10 k. 112-118) . Sąd przeprowadził wszystkie zawnioskowane dowody. Podstawę ustaleń faktycznych stanowiły w największej mierze do dokumenty urzędowe zawarte w aktach sądowych, których dopełnieniem były dokumenty prywatne oraz zeznania powoda nie pozostające w sprzeczności z innymi dowodami, co tworzyło jedną logiczną i spójną całość. Sąd zważył, co następuje. Stan faktyczny w sprawie, nie był zasadniczo kwestią sporną. Spór dotyczył kwestii prawnych, a mianowicie tego czy odbywanie przez powoda kary pozbawienia wolności w okolicznościach ustalonego wyżej stanu faktycznego uzasadnia domaganie się zadośćuczynienia. W pierwszym rzędzie należało rozważyć kwestię podniesionego przez pozwanego zarzutu przedawnienia. Dochodzone przez powoda roszczenia oparte były na reżimie odpowiedzialności deliktowej dlatego, jak słusznie przyjął pozwany, podstawą przedawnienia może być art. 442 1 k.c., który stanowi że roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem trzech lat od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Moment dowiedzenia się powoda o zarządzeniu wykonania kary, którego nieprawidłowość stanowiła podstawę żądań pozwu, należy wiązać z dniem 23 lipca 2006r., tj. dniem zatrzymania powoda, którego poinformowano wówczas o przyczynach i podstawie zatrzymania. Trzyletni termin przedawnienia upłynąłby zatem w dniu 24 lipca 2009r., jednakże należało poddać ocenie czy złożenie przez powoda wniosku o odszkodowanie za niesłuszne odbywanie kary pozbawienia wolności w trybie rozdziału 58 k.p.k. miało wpływ na bieg terminu przedawnienia. W myśl art. 123 § 1 pkt 1 k.c. bieg przedawnienia przerywa się przez każdą czynność przed sądem lub innym organem 8 --- STRONA 9 --- powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia. W ocenie Sądu złożenie przez powoda wniosku o odszkodowanie i zadośćuczynienie na podstawie art. 552 k.p.k. wpłynęło na przerwanie biegu przedawnienia. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 27 lipca 1973r. (sygn. akt II CR 345/73, OSP 1975/2/33) wyraził stanowisko, iż wniesienie pozwu do sądu miejscowo lub rzeczowo niewłaściwego jest skuteczne dla przerwania biegu przedawnienia. Art. 552 k.p.k. jako szczególna podstawa roszczeń wobec Skarbu Państwa z mocy art. 421 k.c. wyłącza możliwość wytoczenia powództwa wobec Skarbu Państwa na podstawie art. 417, 417 1 i 417 2 k.c. Tym samym dochodzenie odszkodowania wobec Skarbu Państwa w trybie przepisów k.p.k. jest formą realizacji cywilnoprawnej ochrony przed naruszeniami ze strony Skarbu Państwa, który przez swą jednostkę wykonuje zadania z zakresu władzy publicznej. Jeżeli powód dokonując wadliwej oceny podstawy prawnej dochodzonego roszczenia, zamiast złożenia pozwu w trybie cywilnoprawnym zgłosił wniosek o odszkodowanie i zadośćuczynienie na podstawie 552 k.p.k., to czynność jego była czynnością prawną przed sądem, zmierzającą bezpośrednio do zaspokojenia roszczenia. Skoro podstawa faktyczna żądania przed Sądem Okręgowym w Katowicach w sprawie o sygn. XXI Ko 45/09, była tożsama z podstawą faktyczną żądania pozwu w niniejszym postępowaniu, to czynność prawna powoda stanowiła odpowiednik skutecznie zgłoszonego pozwu. W świetle powyższych rozważań nie budzi wątpliwości, iż złożenie pozwu przez nadanie w placówce pocztowej dnia 20 sierpnia 2010r., było dokonane przed upływem trzyletniego terminu przedawnienia, który został uprzednio przerwany i rozpoczął swój bieg na nowo. Zasady odpowiedzialności Skarbu Państwa są różnie ukształtowane w zależności od czasu zdarzenia wywołującego szkodę. Jeżeli zdarzenie to miało miejsce po dniu 1 września 2004r. zastosowanie znajdują zasady odpowiedzialności ukształtowane ustawą z dnia 17 czerwca 2004r. (Dz.U. Nr 162, poz. 1692) o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw. Zgodnie z art. 417k.c. w brzmieniu uregulowanym tą ustawą podstawową przesłanką odpowiedzialności Skarbu Państwa jest niezgodnie z prawem wykonywanie władzy publicznej. Jeżeli zdarzeniem wywołującym szkodę jest taka czynność konwencjonalna jak wydanie aktu normatywnego, orzeczenia sądowego czy decyzji administracyjnej przesłanki odpowiedzialności Skarbu Państwa reguluje art. 417 1 k.c. Zgodnie z § 2 powyższego przepisu: jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej 9 --- STRONA 10 --- decyzji, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu ich niezgodności z prawem. Przepis ten jednoznacznie wskazuje na to, że koniecznym jest przedsądowe ustalenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia sądowego, a owy przedsąd nastąpić ma we właściwym postępowaniu, które nie może być tożsame z postępowaniem w przedmiocie samego odszkodowania. Niemniej jednak najistotniejszą przesłanką odpowiedzialności deliktowej Skarbu Państwa opartą na tej podstawie jest istnienie prawomocnego orzeczenia sądowego, którego niezgodność z prawem doprowadziła do powstania szkody ewentualnie krzywdy. Przy czym nie każde orzeczenie sądowe daje podstawę roszczeń, a jedynie takie które jest prawomocne, bowiem tylko takie orzeczenie nie może być wzruszone zwykłymi środkami zaskarżenia. Jak przyjął Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 28 marca 2007r. (sygn. akt II CSK 523/06, Lex nr 253425) „Podstawy roszczeń odszkodowawczych nie może stanowić orzeczenie nieprawomocne, czy nie ostateczna decyzja, nawet wadliwe, które zostało następnie skorygowane przez instancję odwoławczą. Odmienna ocena godzi w zasadę instancyjności postępowania, ponadto może prowadzić do rozbieżnych rozstrzygnięć w toku instancji i w procesie odszkodowawczym.” Nie sposób odmówić słuszności stanowisku Sądu Najwyższego. Strona, która dysponuje środkiem zaskarżenia i z niego korzysta, a przy tym uzyskuje rozstrzygnięcie zgodne ze swym interesem prawnym, doprowadzając do zmiany lub uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia, wyłącza z obrotu prawnego orzeczenie zawierające uchybienie. Przepis art. 417 1 § 2 k.c. nie daje podstawy dla domagania się odszkodowania wobec wydania nieprawomocnego orzeczenia, gdyż orzeczenie jako nieprawomocne nie reguluje w sposób trwały sytuacji prawnej danego podmiotu i może ono ulec zmianie lub całkowitemu uchyleniu. Podstawą roszczenia powoda było wydanie orzeczenie sądowego w postaci postanowienia w przedmiocie zarządzenia wykonania kary pozbawienia wolności, które na skutek zaskarżenia zażaleniem zostało uchylone. Taka podstawa żądania nie stanowi spełnienia przesłanek rodzących w oparciu o art. 417 1 § 2 k.c. odpowiedzialność Skarbu Państwa, bowiem nieprawomocne postanowienie zostało skorygowane przez sąd orzekający w instancji odwoławczej. Nie zachodzą, zatem podstawy do orzekania o odpowiedzialności deliktowej Skarbu Państwa w oparciu o ten przepis. Z punktu widzenia przesłanek z art. 417 § 1 k.c. Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej. Aby można było ocenić działanie Sądu Rejonowego w Dąbrowie 10 --- STRONA 11 --- Górniczej jako niezgodne z prawem jego postanowienie w przedmiocie zarządzenia wykonania kary pozbawienia wolności wobec powoda, winno być merytorycznie błędne z punktu widzenia podstaw do jego wydania, a takiej tezy postawić nie można w oparciu o postanowienie Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 29 kwietnia 2008r., które je uchyliło. Podstawą uchylenia był art. 75 § 4 k.k. zakazujący zarządzenia wykonania kary w ciągu 6 miesięcy od zakończenia okresu próby, a zatem Sąd Odwoławczy w ogóle nie poddał ocenie prawidłowości, czy też słuszności zaskarżonego postanowienia, bowiem zakaz wynikający z art. 75 § 4 k.k. bezwzględnie zmusza do uchylenia postanowienia tego typu, które w rzeczonym okresie się nie uprawomocniło, niezależnie od prawidłowości jego wydania. Uchylone postanowienie w przedmiocie zarządzenia wykonania kary oparte było na fakultatywnej podstawie prawnej, aczkolwiek nie można przyjąć, że art. 75 § 2 k.k. został błędnie zastosowany, jako że pozostawia on uznaniu sądu możliwość zarządzenia wykonania kary, jeżeli skazany w okresie próby uchyla się do wykonania nałożonych na niego obowiązków, podczas gdy powód sam przyznał, iż nigdy nie naprawił szkody wobec pokrzywdzonego Banku, a taki właśnie obowiązek został na niego nałożony prawomocnym wyrokiem warunkowo zawieszającym wykonanie kary pozbawienia wolności. Tym samym nie można przyjąć by wydanie postanowienia w przedmiocie zarządzenia wykonania kary pozbawienia wolności stanowiło niezgodne z prawem działanie władzy sądowniczej. Stwierdzone przez Sąd Okręgowy w Katowicach w postanowieniu z dnia 26 marca 2007r. rażące naruszenie przepisów proceduralnych przez Sąd Rejonowy w Dąbrowie Górniczej dotyczyło wyłącznie postanowienia w przedmiocie rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia, jednak zostało ono niezwłocznie uchylone w toku instancji i nie wywołało żadnych negatywnych następstw po stronie powoda, który roszczenie o zadośćuczynienie wiązał z wykonaniem postanowienia w przedmiocie zarządzenia wykonania kary pozbawienia wolności, którego nie można ocenić, jak wyżej podano, jako orzeczenia noszącego znamiona działania bezprawnego sądu. Biorąc pod uwagę powyższe rozważania Sąd przyjął, iż nie zachodziły przesłanki zarówno z art. 417 k.c. jak i 417 1 k.c. dlatego powództwo jako bezpodstawne zostało oddalone. Na podstawie art. 110 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych Sąd cofnął powodowi zwolnienie od kosztów sądowych, albowiem przestały istnieć podstawy na których je przyznano, gdyż powód otrzymał od Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń S.A. kwotę 50 000 zł tytułem zadośćuczynienia po prawomocnym zakończeniu postępowania prowadzonego przed Sądem 11 --- STRONA 12 --- Okręgowym w Katowicach pod sygn. I C 91/09. Na tej samej podstawie prawnej Sąd nakazał pobrać od powoda kwotę 6 000 zł na rzecz Skarbu Państwa tytułem nieziszczonej opłaty od pozwu. Na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c. i § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd zasądził od powoda na rzecz Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 3600 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego. 12