§Centrum Prawa KarnegoWykonawczego
← Powrót do orzecznictwa
umorzenia postępowania w części I i

Postanowienie IC 51/16 DC AN EAN ES WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 października 2016r. Sąd Okręgo

umorzenia postępowania w części I i

Teza / krótkie omówienie

umorzenia postępowania w części I i

Treść orzeczenia

--- STRONA 1 --- sygn. akt IC 51/16 DC AN EAN ES WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 października 2016r. Sąd Okręgowy w Nowym Sączu | Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący : SSO Paweł Poręba Protokolant : st. sekr. sąd. Bożena Zaremba po rozpoznaniu w dniu 4 października 2016 roku w Nowym Sączu na rozprawie sprawy z powództwa M.R. przeciwko M. T.i M. K. o ochronę dóbr osobistych k oddala powództwo M. R. o nakazanie pozwanemu M. T., aby ze swojej strony internetowej www.rtvgq.pl usunął materiał filmowy zatytułowany „Recenzent życia publicznego W.”, u. oddala powództwo M. R. o nakazanie pozwanemu M.K. aby ze swoich stron internetowych www.bobowa24.pl usunął tekst pod tytułem „M. R. ma ogromne dugi” oraz materiał filmowy zatytułowany „ Recenzent życia publicznego W.”, u. koszty procesu między stronami wzajemnie znosi. SSO Paweł Poręba Sygn. akt. IC 51/16 --- STRONA 2 --- UZASADNIENIE wyroku Sądu Okręgowego w Nowym Sączu I Wydział Cywilny z dnia 4 października 2016 r. Powód M. R. w pozwie (k. 1) z dnia 25 lipca 2013 r. domagał się: - nakazania pozwanemu M. T. (1) usunięcia ze strony internetowej www.rtvg.pl materiału filmowego zatytułowanego „Recenzent życia publicznego z W.”, - nakazania pozwanemu M. K. (1) usunięcia ze strony internetowej www.bobowa24.pl tekstu pod tytułem „M. R. ma ogromne długi” oraz materiału filmowego zatytułowanego „Recenzent życia publicznego z W.”, - nakazania pozwanemu M. T. (1) aby w (...) Telewizji (...) oraz na swojej stronie internetowej www.rtvg.pl, a także w telewizjach (...) zamieścił przez 7 kolejnych dni w tym samym czasie pomiędzy godz. 20:00 a 21:00 odczytane przez lektora przeprosiny o następującej treści: „M. 7. (1) - wydawca (...) Telewizji (-) przeprasza Pana M. R. za zamieszczenie informacji naruszających jego dobra osobiste i zobowiązuje się, że w przyszłości nie będzie podawał do publicznej wiadomości informacji dotyczących życia prywamego M. R. Oświadczenie to jest publikowane w wyniku przegranego procesu sądowego”, - nakazania pozwanemu M. T. (1), aby na stronach internetowych www bobowa24.pl oraz www.pogorze24.pl zamieścił na swój koszt przeprosiny, które powinny tam widnieć przez 7 kolejnych dni następującej treści: „M. 7. (1)-wydawca (...) Telewizji (...) przeprasza pana M. R. za zamieszczenie informacji naruszających jego dobra osobiste i zobowiązuje się, że w przyszłości nie będzie podawał do publicznej wiadomości informacji dotyczących życia prywatnego M. R. Oświadczenie 1a jest publikowane w wyniku przegranego procesu sądowego”, - nakazania pozwanemu M. K. (1), aby na swojej stronie internetowej www.bobowa24, pl zamieścił przez 7 kolejnych dni przeprosiny o treści „M. K. (1) przeprasza pana M. R. za zamieszczenie informacji naruszających jego dobra osobiste i zobowiązuje się. że w przyszłości nie będzie pudawał do publicznej wiadomości informacji dotyczących życia prywatnego M. R.. Oświadczenie ta jest publikowane w wyniku przegranego procesu sądowego”, - zasądzenia od M. T. (a) na jego rzecz zadośćuczynienia w kwocie 50.000 zł, a od M. K. (i) zadośćuczynienia na jego rzecz w kwocie 20.000 zł oraz zasądzenia na jego rzecz solidarnie od pozwanych kosztów postępowania. Wyrokiem (k. 284) z dnia 14 listopada 2014 r. do sygn. I C 1061/13 Sąd umorzył postępowanie w części żądania dotyczącego nakazania M. T. (1) usunięcia ze swojej strony internetowej www.rtvg.pl materiału filmowego zatytułowanego „Recenzent życia publicznego z W.” ( pkt. I ), umorzył postępowanie w części żądania dotyczącego nakazania M. K. (1) usunięcia ze swojej strony internetowej www.bobowa24.pl tekstu pod tytułem „M. R. ma ogromne długi” oraz materiału filmowego zatytułowanego „Recenzent życia publicznego z W.” ( pkt. IT ), oddalił powództwo w pozostałej części ( pkt.III ), zasądził od powoda M. R. na rzecz pozwanego M. T. (1) kwotę 2.760 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania ( pkt. IV ), zniósł między stronami pozostałe koszty postępowania ( pkt. V). W sprawie do sygn. I C 1061/13 Sąd ustalił (k. 293), że pozwany M. T. (1) jest właścicielem prywatnej (...) Telewizji (...), która posiada swoją stronę internetową www.rtvg.pl, natomiast pozwany M. K. (1) jest wydawcą i jednym z redaktorów strony internetowej www.bobowa24.pl, która jest portalem informacyjnym dla gminyB., a pozwany M. K. (1) nie prowadzi strony www.pogorze24.pl. Powód M. | R. prowadzi | stronę — internetową B. (...), której część stanowi — strona www.gorliceiololice.cu. Powód negatywnie przedstawiał w artykułach na prowadzonym przez siebie portalu www.gorliceiokolice.eu (...) Telewizję (...)i pozwanego M. T. (1). W artykule pt: „RTV wG. MT. Gi) czyli o mediach w III RP" z dnia 22.10.2013 roku, który ukazał się na niezależnej platformie (...).pl, powód w sposób krytyczny odniósł się do działalności dziennikarskiej M. T. (1). Podkreślał, że Radni Bobowscy zabawiają się publicznymi pieniędzmi, godząc się na finasowanie programów w RTV G.. W artykule pt.: (::.) Telewizja (...) z dnia 21.01.2013 roku powód opisał „fuzję” władzy z dyspozycyjnym dziennikarstwem. Podkreślał, że pozwany wystąpił do Rady Gminy o publiczne pieniądze, w sytuacji, gdy telewizja powinna być finansowana wyłącznie z reklam. Zarzucał pozwanemu cenzurowane dziennikarstwo. W artykule pt.: „1 223 930,80 zł dla RTV G.' z --- STRONA 3 --- dnia 12.04.2013 roku powód napisał, że otrzymane na podstawie dostępu do informacji publicznej dane dotyczące środków finansowych „wydatkowanych przez samorządy Powiatu (...) w ramach tzw. współdziałania z(..) Telewizją (...)” mogą budzić szeroki sprzeciw społeczny, gdyż wydatkowano pieniądze publiczne. Przedstawił, że kwota wymieniona w tytule artykułu pokrywa wynagrodzenia za świadczone na rzecz okolicznych gmin przez (...) usługi w latach 2006-2013 r. Powód sugerował, że władze samorządowe lekką ręką rozdają pieniądze na promocje powiatu w powiecie. Powód w swoich artykułach atakował również pracowników pozwanego M. T. (1), określając ich w sposób negatywny. Powód nigdy przed wydaniem swych artykułów nie kontaktował się z pozwanym M!TYG) albo jego pracownikami w celu przedstawienia własnych spostrzeżeń. Materiał pt: „Recenzent życia publicznego W.”, który w dniu 22.04.2013 roku został opublikowany w (...) Telewizji (...), powstał w odpowiedzi na działalność powoda. Materiał ten miał przedstawić prawdziwe oblicze powoda i odnosił się do postępowania powoda M. R. jako dziennikarza portalu www.bobowaodnowa.cu i www.gorliceiokolice.eu. Przedstawiono go w tym materiale jako osobę przypisującą sobie miano dziennikarza dbającego o własny interes, obrzucającą bezpodstawnie błotem. Ukazano także jego złą kondycję finansową, poprzez podkreślenie, że „wierzyciele depczą mu po piętach”. Źrelacjonowano wypowiedź jednego z wierzycieli powoda tj. Przedsiębiorstwa (...) z T., który podał wysokość zadłużenia powoda oraz brak z jego strony woli w spłacie tego długu. Przedstawiono także powoda jako osobę, która pragnie coś zmienić w lokalnej społeczności, lecz nie zabiera głosu na organizowanych sesjach rady, nikogo nie darzy szacunkiem. Materiał zarzucał powodowi, że nie konfrontuje swoich tekstów z osobami o, których pisze. Zawarte w materiale wypowiedzi różnych osób zostały oddane wiernie, a osoby te wyraziły zgodę na udział w nagraniu. Realizatorka materiału nie miała wątpliwości co do prawdziwości tez wypowiadanych przez rozmówców. Wcześniej badała dokumenty i rozmawiała z różnymi osobami w szczególności z osobami zaufania publicznego tj. przedstawicielami władz samorządowych Materiał ujawniał też zadłużenia powoda, w celu przedstawienia go jako nierzetelnego dziennikarza, który posiada długi wobec wydawców Do materiału filmowego „Recenzent życia publicznego W.” powód odniósł się w artykule swojego autorstwa pt.: „Ten pan!” umieszczonym na portalu www.gorliceiokolice.eu w dniu 5.08.2013 roku. Po tym materiale powód napisał do pozwanego M. T. (1) list z żądaniem przeproszenia i ściągnięcia że strony internetowej materiału filmowego, lecz nie uzyskał żadnej odpowiedzi. Link do materiału filmowego „Recenzent życia publicznego W.” został udostępniony w portalu Y. T.. Materiał filmowy został również zamieszczony na stronie internetowej www.pogorze24.pl. Na portalu www.bobowa24.pl, prowadzonym przez pozwanego M. K. (1), w dniu 13.05.2013 roku wyświetlał się artykuł z dnia 28.04.2013 roku autorstwa pozwanego M. K. (4) pt.: „M. R. ma ogromne długi”. Tekst tego artykułu odwoływał się do materiału wyemitowanego kilka dni wcześniej przez (...) telewizję o długach powoda M. R. i braku obiektywizmu w publikowanych przez niego artykułach oraz zawierał link do tego materiału filmowego. Materiał ten miał stanowić komentarz do artykułu, który skupiał się przede wszystkim na zobowiązaniach powoda w stosunku do wierzycieli. Odnosił się również do czynności w ramach postępowania egzekucyjnego podjętych przez komornika C. B., które pozwany potwierdził u komornika. W materiale znalazły się stwierdzenia, że nie doszło do planowanego spotkania z powodem z powodu jego niedyspozycji. Powód po tym artykule napisał do pozwanego M: K. (1) e-mali będący lekcją z j. polskiego, podkreślając, że nie chce się z nim spotykać. Wystosował też list z wezwaniem do sprostowania. Sprostowanie nie zostało opublikowane na stronie internetowej www.bobowa24.pl, o czym pozwany listownie poinformował powoda. Materiał filmowy „Recenzent życia publicznego W.” został usunięty ze strony www.rtvg.pl i strony www.bobowa24.pl w trakcie postępowania toczącego się pod sygn. I C 1061/13. Sąd zważył wówczas, iż żądanie nakazania usunięcia pozwanemu M. T. (1) ze strony internetowej www.rtvg.pl materiału filmowego „Recenzent życia publicznego W.” i nakazania pozwanemu M. K. G), usunięcia ze strony internetowej www.bobowa24.pl tekstu zatytułowanego „M. R. ma ogromne dlugi” oraz materiału filmowego „Recenzent życia publicznego W.” straciło na aktualności, wobec braku tych materiałów na wskazanych wyżej stronach internetowych w chwili zamknięcia rozprawy. Przy zastosowaniu art. 355. $ 1 k.p.c., Sąd uznał, iż orzekanie w tym zakresie stało się zbędne, a sam powód ostatecznie podkreślił, że wobec braku treści inkryminowanych materiałów na stronach --- STRONA 4 --- internetowych pozwanych, żądanie o nakazanie ich usunięcia jest bezprzedmiotowe. W związku z tym, Sąd postępowanie w tej części umorzył. Apelację (k. 308) od wyroku z dnia 14 listopada 2014 r. w sprawie do sygn. akt I C 1017/13 złożył powód M. R., zaskarżając orzeczenie Sądu Okręgowego w Nowym Sączu w całości i zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, iż powodowi nie przysługuje ochrona jego prywatności i dobrego imienia w związku z ujawnieniem danych osobowych w reportażu „Recenzent życia publicznego W.”, niezgodne ze stanem rzeczywistym ustalenia faktyczne Sądu, pominięcie istotnych dowodów. Powód domagał się uchylenia wyroku w całości i przekazania do innego Sądu Okręgowego celem bezstronnego i obiektywnego rozpatrzenia. W uzasadnieniu swojej apelacji powód wskazał, iż przedmiotowy material filmowy nadal dostępny jest na portalu Y. T., zatem musi on być dostępny w archiwum portalu RTVGorlice. Powód podkreślił, iż warunkowo jedynie cofnął swoje powództwo w umorzonej części, a to w sytuacji, gdy przedmiotowy reportaż zostanie całkowicie usunięty z sieci internetowej. W odpowiedzi na apelację (k. 400) pozwany M. T. (1) wniósł o oddalenie apelacji powoda w całości i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego M. T. (1) kosztów postępowania i kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Pozwany podkreślił, iż zasadne było umorzenie postępowania w części dotyczącej usunięcia materiałów ze stron internetowych, a to ze względu na to, iż w dacie zamknięcia rozprawy, materiałów tych na przedmiotowych stronach już nie było. Reportaż można co prawda obejrzeć na portalu Y. T., jednak portal ten nie był objęty żądaniem pozwu. Zdaniem pozwanego, rozstrzyganie w tym przedmiocie przez Sąd jest również bezprzedmiotowe ze względu na to, iż powództwo zostało oddalone w pozostałych częściach. Pozwany M. K. (1) w odpowiedzi na apelacją powoda (k. 407) również wniósł o oddalenie apelacji w całości oraz zasądzenie na swoją rzecz od powoda kosztów postępowania apelacyjnego. Pozwany wskazał, iż umorzenie postępowania w części nakazującej usunięcie tekstu „M. R. ma ogromne długi” i reportażu „Recenzent życia publicznego W.”, wobec dezaktualizacji tego żądania spowodowanej brakiem materiałów na przedmiotowych portalach. Sąd Apelacyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 17 września 2015 r. w sprawie do sygn. akt. I ACu 665/15 (k. 425) uchylił zaskarżone orzeczenie w przedmiocie umorzenia postępowania w części I i II wyroku Sądu Okręgowego, zmienił zaskarżony wyrok w punkcie IV w ten sposób, że kwotę 2.760 zł obniżył do kwoty 2.400 zł, uchylił pkt V wyroku i oddalił apelację w pozostałym zakresie W uzasadnieniu (k. 430) Sąd Apelacyjny w Krakowie podzieli ustalenia faktyczne, które legly u podstaw rozstrzygnięcia wydanego przez Sąd Okręgowy, i przyjął je za wlasne Sąd Apelacyjny uchylił zaskarżony wyrok jedynie w zakresie, w jakim Sąd Okręgowy przyjął, iż aktualny brak publikacji we wskazanych przez powoda źródłach dawał podstawę do umorzenia postępowania w sprawie. Sąd Apelacyjny przekazał w tym zakresie sprawę do ponownego rozpoznania przez Sąd Okręgowy w Nowym Sączu, a to z uwagi na brak rozpoznania istoty sprawy. W ocenie Sądu Apelacyjnego w Krakowie nie było wątpliwości, że powód nie cofnął żądania w tym zakresie, co potwierdza analiza przebiegu postępowania. Sama okoliczność, że żądanie usunięcia określonego materiału ze wskazanego źródła zdezaktualizowało się w toku postępowania, nie dawało podstawy do wydania orzeczenia formalnego o umorzeniu postępowania, a to wobec podtrzymania w całości żądania pozwu. W piśmie z dnia 15 marca 2016 r. (k. 485) powód podtrzymał żądanie pozwu nakazania usunięcia przedmiotowych materiałów ze stron internetowych www.rtvg.pl i www.bobwa24.pl Na rozprawie z dnia 04 października 2016 r. powód M. R. podtrzymał żądanie pozwu w zakresie usunięcia artykułów podając, iż wprawdzie zostały one usunięte ze stron www.rbyg.pl i www.bobwa24.pl., ale nadal funkcjonują na portalu internetowym Y. T. ( od 00:09:57 — k. 512 ) Na rozprawie z dnia 4 października 2016 r. pozwany M. T. (1) wnosił o oddalenie powództwa zarzucając, iż żądanie usunięcia materiału z portalu Y. T. powód powinien wystosować do administratora tego portalu (od 00:11:17 — k. 512). --- STRONA 5 --- Pozwany M. K. (1) wnosił o oddalenie powództwa, wskazując, że przedmiotowe artykuły nie są dostępne już w wyszukiwarce internetowej G. (od 00:13:08 — k. 512/2). Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Pozwany M. T. (1) jest właścicielem prywatnej (...) Telewizji (...), która posiada swoją stronę internetową www.rtvg.pl. (...) naczelnym tej telewizji jest Y. W.. Telewizja ma zasięg lokalny i jej programy emitowane są w sieciach kablowych 8. i A.. Pozwany M. K. (1) jest wydawcą i jednym z redaktorów strony internetowej www.bobowa24.pl, która jest portalem informacyjnym dla gminy B.. Redaktorem naczelnym tej strony jest A: Ł., a właścicielem i Wydawca Grupa książkiewicz.pl Powód M. R. prowadzi strony internetowe www.bobowaodnowa.eu i www.gorileeiokolice.eu. Uważa się za osobę publiczną i dziennikarza obywatelskiego, prowadzącego śledztwa obywatelskie. Powód na prowadzonych przez siebie stronach umieszcza artykuły swojego autorstwa, w których przedstawia kwestie z życia politycznego okolic. Opisuje w szczególności zauważone przez siebie nieprawidłowości w działaniach władz samorządowych, sądownictwa i władzy wykonawczej. Powód wielokrotnie przedstawiał w swoich artykułach urzędników i osoby sprawujące funkcje władz samorządowych w negatywnym świetle. Powód negatywnie przedstawił w swoich artykułach także (...) Telewizję (...)i pozwanego M. T. (1). Przed wydaniem swych artykułów powód nie kontaktował się z pozwanym M. T. (1) albo w celu umożliwienia mu przedstawienia własnych spostrzeżeń. Dowód : / wydruki artykułów powoda ze stron internetowych k, 167-201, częściowo zeznania powada od 00:11:39, k. 276 W związku przekazem artykułów publikowanych przez powoda, pozwany M/Tv (i) i dziennikarka należącej do niego stacji, Y. W., postanowili przedstawić działalność dziennikarską powoda i jego rzetelność przy zbieraniu materiałów do artykułów. W tym celu powstał materiał pt.: „Recenzent życia publicznego W.”, który w dniu 22.04.2013 roku został opublikowany w (...) Telewizji (...). Material ten został również umieszczony na stronie internatowej www.rtvg.pl. W materiale zostały zawarte bezpośrednie wypowiedzi: J. S. - sąsiada powoda, T. T. - sołtysa W., M. 8. Powiatu (...), A. G. -autora książki, B. W.- kontrahenta powoda,C. B.- komornika sądowego,S. S.- przewodniczącego rady gminy, W. L. - burmistrza B.. Materiał miał na celu przedstawić prawdziwe oblicze powoda i odnosił się do postępowania powoda M. R.jako dziennikarza portalu www.bobowaodnowa.eu i www.gorliceiokolice.cu. Przedstawiono go w tym materiale jako osobę przypisującą sobie miano dziennikarza dbającego raczej o własny interes niż interes publiczny, który uprawia prywatę kosztem innych osób, jątrzy w lokalnym społeczeństwie, obrzuca bezpodstawnie błotem. Zarzucono mu również, że nie przedstawi] w swoich materiałach prasowych prawdy na temat przekazania D. D. w Bi, podpierając się wypowiedzią M. 8. Powiatu (...), dopuszcza się działań sprzecznych z prawem pod pozorem prowadzenia własnej działalności gospodarczej. T. T. i J. S. podawali, że powód na swojej działce prowadził. rabunkowe wydobycie kruszywa. Według J. S. miejsca po wydobyciu zasypywano drzewem, śmieciami z cmentarza, oponami. W materiale podważono też uczciwość powoda przy wydawaniu książki A, G.. Ukazano także jego złą kondycję finansową. Przedstawiono wypowiedź jednego z wierzycieli powoda, który podał wysokość zadłużenia powoda oraz brak z jego strony woli w spłacie tego długu. Reporter Y. W. opisała także powoda jako osobę, która pragnie coś zmienić w lokalnej społeczności, lecz nie zabiera głosu na organizowanych sesjach rady, nikogo nie darzy szacunkiem. Material zarzucał powodowi, że nie konfrontuje swoich tekstów z osobami, o których pisze. Redaktor materiału, na jego zakończenie, podała, że nie zapytano powoda o zdanie w tej sprawie. Dowód : ' artykuł pt.: (...) Telewizja (...) k. 151-154, artykuł pt: „1 223 930,80 z dla RTV G. k. 147-150. arykuł pr. ZY. W. donosi na Z, FV" ko 155-157. artykul pt: (..) Telewizja (..) k. 164-166, zeznania świadka Y. W. od 01:43:49, k. 235, częściowo zeznania pozwanego M. T. (1) od 01:20:25, k. 277/ Treść wypowiedzi występujących w tym materiale osób, tj. J, S., T. T., M. W., A. G., B.W., C. B.,S. S.,W. L. została oddana wiernie, bez żadnej manipulacji. Osoby te wyraziły zgodę na udział w audycji. Realizatorka materiału nie miała żadnej wątpliwości co do prawdziwości tez wypowiadanych przez jej rozmówców. Wcześniej badała dokumenty i rozmawiała z różnymi osobami w szczególności z osobami zaufania publicznego. M. W. zgodził się na udział w tym materiale, dlatego, że powód w artykułach swojego autorstwa zamieszczanych na stronie B. (...) kierował pod jego adresem insynuacje, że jest złodziejem, przestępcą i pospolitym paserem w kontekście zbycia dworu D.. W. L. wziął udział w programie jako --- STRONA 6 --- osoba publiczna pełniąca funkcję burmistrza, gdyż był wielokrotnie przez powoda w artykułach pisemnych zamieszczanych w Internecie, szykanowany, pomawiany, zniesławiany, obrazany Pragnął wystąpić w wiarygodnej dla niego telewizji (...) w związku z przekroczeniem granic przyzwoitości przez powoda w jego wypowiedziach. S. S. zdecydował się na wystąpienie w tym programie, ponieważ powód cały czas kierował pomówienia pod adresem Burmistrza, członków Rady Gminy i nie ponosił z tego tytułu żadnych konsekwencji, a bezpodstawnie angażował czas urzędników. Chciał uzmysłowić lokalnej społeczności prawidłowość działania władzy lokalnej. T. T. wziął udział w programie dlatego, że przez wiele lat był atakowany przez powoda i znosił jego kalumnie. Jako osoba publiczna postanowił w końcu zabrać głos i zdecydował, że zrobi to wlaśnie w kwestionowanym programie. J. S. dziennikarze (...) zaproponowali wywiad. w. celu przedstawienia powoda jako sąsiada. A. G. biorąc udział w programie chciał społeczeństwo powiatu (..:) uprzedzić przed powodem, jako nierzetelnym wydawcą. C. B. ujawniał informacje publiczne w interesie społecznym, które znane już były opinii publicznej wcześniej. B. W. zdecydowała się na występ przed kamerą, gdyż oburzył ją fakt braku odpowiedzi powoda na kierowane do niego pisma z początku 2013 roku o rozliczenie z zaistniałej pomyłki dokonania błędnych przelewów. Materiał ujawniał zadłużenia powoda, w celu przedstawienia go jako nierzetelnego dziennikarza, który posiada długi wobec wydawców. Dowód : / materiał filmowy k.63, zeznania świadka M. W. od 00:32:02. k. 233/2, zeznania świadka W. L. od 00:41:26, k. 233-234. zeznania świadka S. 8. od 00:55:18, k. 234, zeznania świadka T. T. od -01:5:24. k 234, zeznania świadka J. S. od 01:19:00, k. 234. zeznania świadka A. G. od 01:29. 54, k. 234-235, zeznaniu świadka Y. W. od 01:43:49, k. 235, zeznania świadka C. B. od 02:15:32, k. 235. zeznania świadka B. W. od 00:1:47, k. 276, częściowo zeznania pozwanego M. T. (1) od 01:20:25, k. 277 Do materiału filmowego „Recenzent życia publicznego W.” powód odniósł się w artykule swojego autorstwa pt.: „Ten pan!” umieszczonego na portalu www.gorliceiokolice.eu w dniu 5.08.2013 roku Po tym materiale powód napisał do pozwanego M. T. (1) list z żądaniem przeproszenia i ściągnięcia ze strony internetowej materiału filmowego, lecz nie uzyskał żadnej odpowiedzi. Dowód:/ — artykuł | „Ten — Pan” ko 158-163, częściowo — zeznania | pozwanego M. T. ad 01:20:25. k. 277/ Materiał filmowy pt.: „Recenzent życia publicznego W.” został również udostępniony na stronie internetowej www.pogorze24.pl. Dowód : / skany stran internetowych na płycie CD dołączonej do pozwu k. 35. Pozwany M. K. (1), jako prowadzący stronę internetową www.bobowa24.pl i jej wydawca, w związku z wywieszeniem w UM B,. obwieszenia o licytacji nieruchomości powoda, zainteresował się jego działalnością dziennikarską i chciał zredagować artykuł na jego temat. W tym celu w dniu 9.03.2013 roku, a później w dniu 26.04.2013 roku, skontaktował się e-maliowo z powodem celem wyznaczenia spotkania. Powód wyraził zgodę na spotkanie w dniu 2.05.2013 roku. Ostatecznie do spotkania tego nie doszło. Powód nie chciał rozmawiać telefonicznie tylko osobiście, a terminy spotkań osobistych odciągał w czasie o 2 tygodnie. Dowód : / wydruki z poczty elektronicznej powoda k. 123-127, zeznania pozwanego M. K. (1) od 01:55 54, k 276-277/ Na portalu www.bobowa24.pl w dniu 13.05.2013 roku wyświetlał się artykuł z dnia 28.04.2013 roku autorstwa M. K. G) pt.: „M. R. ma ogromne długi”. Tekst artykułu odwoływał się do materialu „Recenzent życia publicznego W.”, wyemitowanego kilka dni wcześniej oraz zawierał link do tego materiału filmowego. Materiał ten miał stanowić komentarz do artykułu. Artykuł M. K: (1) skupiał się na zobowiązaniach powoda w stosunku do wierzycieli tj. Wydawnictwa Rzeczpospolita i Stowarzyszenia (...). Odnosił się również do czynności w ramach postępowania egzekucyjnego podjętych przez komornika €. B., a polegających na opisie i oszacowaniu nieruchomości powoda w W.. Informacje o zadłużeniu powoda pozwany M. K. (1) potwierdził u komornika. W materiale znalazły się stwierdzenia, że nie doszło do planowanego spotkania z powodem, celem opracowania obiektywnego materiału, z powodu jego niedyspozycji. Według treści artykułu w późniejszym okresie powód już nie kontaktował się z autorem tekstu. Dowód: / skany strony internetowej na płycie CD dołączonej do pozwu k. 35, zeznania pozwanego M. K. (l) od 01:55:54, k. 276-277/ Powód po ukazaniu się artykułu napisał do pozwanego M. K. (1) c-mali będący wykładnia języka polskiego, podkreślając, że nie chce się z pozwanym spotykać. Wystosował też list Z wezwaniem do --- STRONA 7 --- sprostowania. Sprostowanie to stanowiło wyłącznie polemikę i nie zostało opublikowane na stronie internetowej www.bobowa24.pl, o czym pozwany listownie poinformował powoda. Dowód : * wydruki poczty elektronicznej powoda k. 123-127. zeznania pozwanego M'K. (1) od 01:55:54, k. 276-277, duwód nadania k. 281 Material filmowy „Recenzent życia publicznego W.” został trwale usunięty ze strony www.rtvg.pl po automatycznej archiwizacji Pozwany M. K. (1) po 3 miesiącach od ukazania się artykułu pt. „M. R. ma ogromne długi” usunął tekst ze strony www.bobwa24.pl. (...) z artykułem, ze strony został usunięty odnośnik do materialu filmowego. Pozwany zwrócił się również do administratora przeglądarki G. o usunięcie materiału z wyników wyszukiwania w przeglądarce. Na stronie www.youtube.com wciąż znajduje się link do materiału filmowego. Dowód zeznania powoda M; R. od 00:14:36 — k. 512/2, zeznania pozwanego MÓTE() od 00:32:17 — k. 513. zeznania pozwanego M. K. (1) od 00:41:09 — k. 513 Powyższy stan faktyczny wynika z ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd Okręgowy w Nowym Sączu w sprawie do sygn. I C 1016/13 oraz Sąd Apelacyjny Krakowie w sprawie I ACa 665/15, a także zeznań stron złożonych na rozprawie z dnia 04 października 2016 roku. Zeznania powoda M. R. (od 00:14:36 — k. 512/2), pozwanego M. T. (1) (od 00:32:17 — k. 513) oraz pozwanego M. K. (1) (od 00:41:09 — k. 513) co do zasady były zbieżne. Powód i pozwani zgodnie wskazali, iż przedmiotowy materiał filmowy, jak i artykuł autorstwa pozwanego M. K. (1), nie są już dostępne na stronach internetowych www.rtvg.pl i www.bobwa24.pl Powód podnosił co prawda, iż na stronie www.youtube.com materiał został udostępniony również przez pozwanego M. T. (1), okoliczność ta stanowiła jedynie jego przypuszczenie, którego nie wykazywał w inny sposób. Pozwani z kolei wiarygodnie opisali historię umieszczenia na swoich stronach internetowych przedmiotowych materiałów oraz ich usunięcie. Ich zeznania pozostają zgodne z doświadczeniem życiowym Sądu, logiką oraz podstawową wiedzą związaną z korzystaniem z internetu. W ocenie Sądu brak podstaw do kwestionowania powyższych ustaleń. Sąd zważył, co następuje: Powództwo w zakresie żądania przez powoda nakazania usunięcia pozwanemu M. T. (1) ze strony internetowej www.rtvg.pl materiału filmowego „Recenzent życia publicznego W” i nakazania pozwanemu M. K. (1) usunięcia ze strony internetowej www.bobowa24.pl tekstu zatytułowanego „M. R.ma ogromne długi” oraz materiału filmowego „Recenzent życia publicznego W.” nic zasługuje na uwzględnienie. Z mocy art. 24 ke. w zw. z art. 23 k.e. ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. Rozpoznając sprawę w przedmiocie ochrony dóbr osobistych sąd powinien w pierwszej kolejności ustalić, czy doszło do naruszenia dobra osobistego, a dopiero w przypadku pozytywnej odpowiedzi ustalić, czy działanie pozwanego było bezprawne. Dowód, że dobro osobiste zostało zagrożone lub naruszone, ciąży na osobie poszukującej ochrony prawnej na podstawie art. 24 k.c. Natomiast na tym, kto podjął działanie zagrażające dobru osobistemu innej osoby lub naruszające to dobro, spoczywa ciężar dowodu, że nie było ono bezprawne ( tak : wyrok SN z 17 czerwca 2014 CK 609/03, publ. LEX nr 109404 ). Dla uwzylędnienia roszczenia opartego na konstrukcji ochrony dóbr osobistych konieczne jest wykazanie przez powoda, iż do naruszenia tych dób osobistych doszło. Przepis art. 24 k.c. zawiera domniemanie bezprawności działania osoby naruszającej dobra osobiste. To na pozwanym w procesie o ochronę dób osobistych spoczywa obowiązek wykazania, że jego działanie było zgodne z prawem oraz obowiązek wykazania istnienia okoliczności usprawiedliwiających to działanie, a więc wyłączających bezprawność (wyrok SN z dnia 11 października 2005r., sygn. V CK 259/05). Przesłanką wyłączającą bezprawność działania jest między innymi działanie w społecznie uzasadnionym interesie. --- STRONA 8 --- Podkreślić trzeba, iż dla oceny, czy doszło do naruszenia dóbr osobistych człowieka, decydujące znaczenie ma nie subiektywne odczucie osoby żądającej ochrony prawnej, ale kryteria obiektywne (por. w szczególności: wyroki Sądu Najwyższego z dnia 16 stycznia 1976 r., II CR 692/75, OSŚNCP 1976, nr 11, poz. 251 i z dnia 25 kwietnia 1989 r., I CR 143/89, OSP 1989, nr 9, poz. 330). Oznacza to, iż sąd, ustalając, czy nastąpiło naruszenie dóbr osobistych, powinien ocenić, czy na skutek działania sprawcy powód miał wystarczającą podstawę do negatywnych odczuć, przy czym należy uwzględnić nie tylko jego osobiste przeżycia, ale także przeciętną reakcję człowieka. Miernika obiektywnego poszukuje się zazwyczaj w tzw. opinii publicznej, która jest wyrazem poglądów powszechnie przyjętych i akceptowanych przez społeczeństwo w danym miejscu i czasie Ocena, że określona wypowiedź, według tak ujętych kryteriów, nie narusza dóbr osobistvch jednostki, wymaga uzasadnienia obejmującego wszystkie istotne elementy stanu faktycznego, a także odwołania się do owych przyjętych i akceptowanych przez ogół społeczeństwa poglądów w danej kwestii. Na takiej dopiero podstawie sąd może zająć stanowisko, czy określone zachowanie w powszechnym odczuciu stanowi naruszenie godności człowieka, czy też opinia publiczna nie wiąże z nim takich konsekwencji. Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy wskazać trzeba, iż nie doszło do naruszenia przez pozwanych dóbr osobistych powoda w szczególności wolności, czci, wizerunku, gdyż działanie pozwanych M. T. (1) i M. K. (1) nie było bezprawne. Taka ocena legła u podstaw rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego w Nowym Sączu orzekającego wyrokiem z dnia 14 listopada 2014 roku w sprawie do sygn. akt. I C 1016/13. Stanowisko to zaaprobował Sąd Apelacyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 17 września 2015 roku w sprawie I ACa 665/15 oddalając co do zasady apelację powoda M. R.. Sąd Apelacyjny w Krakowie podzielił bowiem ustalenia faktyczne sądu I instancji i wnioskowanie prawne, iż w zachowaniu pozwanych nie było cech bezprawności. Wszystkie wymieniane przez powoda dobra osobiste należy rozpatrywać łącznie przez pryzmat dobra osobistego jakim jest prywatność. Dopiero bowiem wkroczenie w sferę prywatności mogło ewentualnie wywołać dalsze skutki w sferze dóbr osobistych takich jak wizerunek i cześć. Ustalenie zatem, że nie doszło do naruszenia prywatności powoda, przekładać się będzie także na brak naruszenia dóbr osobistych w postaci czci i dobrego wizerunku - dobrego imienia. Nie ulega wątpliwości, że prawo do ochrony życia prywatnego przysługuje wszystkim ludziom, także co do zasady osobom publicznym, a wskazać należy, że powód M. R. jako dziennikarz jest osobą publiczną, co zresztą sam podkreślał. Jednakże, jak zgodnie przyjmuje się w orzecznictwie oraz w doktrynie, zakres sfery prywatnej osób publicznych jest węższy niż w przypadku "zwykłych" obywateli, a ochrona ich prywatności podlega daleko idącym ograniczeniom. Osoba podejmująca działalność publiczną powinna być świadoma, że jej życie, czyny oraz poglądy będą poddawane ocenie i weryfikacji. Niemniej jednak, ingerowanie w sferę prywatności może nastąpić wyjątkowo i obejmować tylko fakty, które pozostają w bezpośrednim związku z prowadzoną przez daną osobę działalnością publiczną. Związek, o którym mowa, oznacza, że konieczna jest zależność między zachowaniem danej osoby w sferze działaności publicznej a jej zachowaniami w sferze prywatnej. Poza tym ujawnienie danej informacji powinno służyć ochronie konkretnego, społecznie uzasadnionego interesu (zob, wyroki Sądu Najwyższego z dnia 18 stycznia 1984 r., I CR 400/83, OSNCP 1984, nr 11, poz. 195, z dnia 11 października 2001 r., II CKN 559/99, OSNC 2002, nr 6, poz. 82, z dnia 26 lutego 2002 r., I CKN 413/01, OSNC 2003, nr 2, poz. 24 oraz z dnia 18 marca 2005 r., II CK 564/04, niepubl.). W odniesieniu do osób aktywnych na forum publicznym zakres dopuszczalnej krytyki jest powszechnie uznawany za szerszy (tak: uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 18 lutego 2005 r., III CZP 53/04, OSNC 2005, nr 7-8, poz. 114). Konstatując powyższe, Sądy orzekające w sprawie I C 1016/13 i ACa 665/15 uznały, że informacje upublicznione przez pozwanych niewątpliwie miały związek z prowadzoną przez powoda działalnością publiczną, polegająca na aktywnym zaangażowaniu dziennikarskim. Sąd orzekający w niniejszej sprawie poglądy te podziela. --- STRONA 9 --- Dodać trzeba, iż po myśli art. 365 $ 1 k.p.c. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Zgodnie zaś z dyspozycją art. 366 k.p.c. wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami. Działalność dziennikarską powoda charakteryzował brak obiektywizmu i bezwzględna krytyka osób ujętych w przedstawionych publikacjach. Material filmowy przygotowany przez dziennikarzy telewizji zatytułowany „Recenzent życia publicznego W.” odnosił się do owego braku rzetelności dziennikarskiej powoda, więc bezpośrednio dotyczył działalności powoda, w której - jak sam powód podkreślał - funkcjonuje jako osoba publiczna, Także dane dotyczące zadłużenia powoda, zarówno w materiale filmowym jak i w artykule pozwanego M. K. (2) pt. „M. R. ma ogromne długi”, wiązały się bezpośrednio z działalnością dziennikarską powoda, gdyż dotyczyły, m.in., długów powoda wobec Wydawnictwa Rzeczpospolita i przedstawiały dostępne publiczne dane dotyczące postępowania egzekucyjnego. Rozpowszechnienia informacji o stanie zadłużenia nie można taktować jako wkroczenia w sferę prywatności. Powód bowiem jako osoba publiczna, szeroko w swoich felietonach krytykująca wiarygodność i uczeiwość władz publicznych, powinien być gotowy także na przyglądanie się przez lokalne społeczeństwo własnej uczciwości, której wymierny wydźwięk znajduje się właśnie w sferze zobowiązań finansowych i ich terminowej regulacji. Zatem w przedmiotowej sprawie brak cech bezprawności działania pozwanych M. T. () i M. K. (1). Wyłączenie bezprawności działania dziennikarza następuje wtedy, gdy wykaże on, że przy zbieraniu materiałów prasowych działał w obronie społecznie uzasadnionego interesu oraz wypełnił obowiązek zachowania szczególnej staranności i rzetelności. ( por. uchwała SN z dnia 18.02.2005 r. NI CZP 53/04) Pozwani M. T. (1)i M. K. (1) zachowali wymogi dotyczące rzetelnego i starannego działania przy zbieraniu materiałów, wykorzystanych następnie do publikacji wymienionych w pozwie. Z uwagi na prawomocne rozstrzygnięcie w sprawie I C 1016/13 i I ACa 665/15 wskazać trzeba, iż przedmiotem niniejszego postępowania była jedynie merytoryczna ocenia żądań zgłoszonych w pkt 112 pozwu, tj. - nakazania pozwanemu M. T. (1) usunięcia ze strony internetowej www.rtvg.pl materiału filmowego zatytułowanego „Recenzent życia publicznego z W.”, - nakazania pozwanemu M. K. (1) usunięcia ze strony internetowej www.bobowa24.pl tekstu pod tytułem „M. R. ma ogromne długi” oraz materiału filmowego zatytułowanego „Recenzent życia publicznego z W.”, Przedmiotowy materiał filmowy jak i artykuł pozwanego M. K. (1) zostały usunięte ze stron internetowych prowadzonych przez pozwanych. Bez znaczenia pozostaje to, czy do usunięcia materiałów doszło automatycznie — jak w przypadku pozwanego M. T. (1), czy w wyniku świadomych działań — jak w przypadku pozwanego M:K' (1). Nawet jeśliby do naruszenia dóbr osobistych powoda doszło (co w ocenie Sądu nie miało miejsca), wykonanie żądań powoda byłoby niemożliwe, ze względu na brak treści, które miałyby podlegać usunięciu. Materiał filmowy dostępny jest co prawda na portalu internetowym Y, T., ale usunięcie go z tej domeny nie leżało w zakresie określonym żądaniami powoda. Tym niemniej, powód nie wykazał, iż materiał na portalu Y. T. został zamieszczony przez któregokolwiek z powodów Kierując się powyższym Sąd przy zastosowaniu art. .23 k.c. i 24 k.c. po ponownym częściowym rozpoznaniu sprawy Sąd powództwo określone w pkt 1 i 2 pozwu oddalił orzekając jak w pkt. I i I wyroku. O kosztach procesu sąd orzekł jak w pkt. III wyroku. --- STRONA 10 --- Sąd Apelacyjny w Krakowie przekazał do ponownego rozpoznania powództwo jednie w części dotyczącej pkt. 1 i 2 pozwu z uwagi na niedopuszczalne rozstrzygnięcie sądu I instancji o umorzeniu postępowania w sytuacji, gdy powód nie cofnął pozwu w tym zakresie ani wprost ani w sposób dorozumiany. Bezspornie powództwo powoda M. R. o ochronę dóbr osobistych zgłoszone w sprawie I C 1016/13 okazało się niezasadne w całości. Jeszcze przed zamknięciem rozprawy w sprawie I C 1016/13 było także bezspornym, iż publikacje usunięcia, których powód domagał się w pkt 1 i 2 pozwu faktycznie zostały usunięte w trakcie procesu. Przedmiot postępowania — sporne materiały prasowe przestały istnieć, a to ze względu na działanie pozwanych bądź ze względu na ustawienia mechaniczne. Pozwany M. K. (1) dobrowolnie usunął ze swojej strony internetowej materiał tekstowy, podjął nawet kroki celem usunięcia materiału z wyników wyszukiwania w przeglądarce internetowej. Z kolei pozwany M. T. (1). mimo toku sprawy IC 1016/13, doprowadził do usunięcia spornego materiału filmowego ze swojej strony. Co prawda nastąpiło to w wyniku automatycznych ustawień domeny, jednak gdyby pozwany był przekonany o swoich racjach, utrzymałby materiał na swoim portalu. Powód po rozpoznaniu apelacji w sprawie I ACa 665/15 nadal podtrzymywał pozew w tym zakresie, mimo, że powództwo o ochronę dóbr osobistych zostało prawomocnie oddalone. Stosując zasadę odpowiedzialności za wynik sprawy na podstawie art. 98 k.p.e. na powodzie spoczywałby obowiązek zwrotu kosztów procesu pozwanym. Mając jednak na uwadze szczególną sytuację procesową zaistniałą obecnie w procesie Sąd na zasadzie art. 102 k.p.. nie obciążał powoda kosztami procesu i zniósł między stronami koszty procesu. W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie zachodzi bowiem „szczególnie uzasadniony wypadek”, o którym mowa w art. 102 k.p.. Podkreślić trzeba bowiem, iż Sąd Apelacyjny w Krakowie po rozpoznaniu apelacji w sprawie I Ca 665/15 przekazał sprawę do ponownego rozpoznania tylko w niewielkim zakresie z uwagi na błędne (formalne a nie merytoryczne ) rozstrzygnięcie sądu I instancji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy nie zachodziła zaś potrzeba prowadzenia postępowania dowodowego w całości, a postępowanie zakończone zostało na jednej rozprawie Powód nie korzystał z. pomocy profesjonalnego prawnika, stąd pomimo oświadczenia, że pozew podtrzymuje ( k. 485 i k. 512 od 00:09:57 ) nie można w ocenie Sądu czynić mu wystarczającego zarzutu, że zmierzał do przedłużenia postępowania. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela zaś pogląd, iż sposób skorzystania z art. 102 k.p.c. jest suwerennym uprawnieniem jurysdykcyjnym sądu i do jego oceny należy przesądzenie, czy wystąpił szczególnie uzasadniony wypadek, który uzasadnia odstąpienie, a jeśli tak, to w jakim zakresie, od generalnej zasady obciążania kosztami procesu strony przegrywającej spór ( tak: wyrok SN z dnia 3 lutego 2010 roku, II PK 192/09, publ. LEX nr 584735, wyrok SN z dnia 27 maja 2010 roku, II PK 359/09, publ. LEX nr 603828, postanowienie SN z dnia 19 października 2011 roku, II CZ 68/11, publ. LEX nr 1044004, postanowienie SN z dnia 20 kwietnia 2012 roku, IT CZ 17/12, publ. LEX nr 1164739, postanowienie SN z dnia 25 marca 2011 roku, IV CZ 136/10, publ. LEX nr 785545, postanowienie SN z dnia 15 czerwca 2011 roku, V CZ 23/11, publ. LEX nr 864028, postanowienie SN z dnia 19 stycznia 2012 roku, IV CZ 118/11, publ. LEX nr 1169157; postanowienie SN z dnia 26 stycznia 2012 roku, III CZ 10/12, publ. OSNC 2012, nr 7-8, poz. 98; postanowienie SN z dnia 9 lutego 2012 roku, III CZ 2/12, publ. LEX nr 1162689 oraz postanowienie SN z dnia 15 lutego 2012 roku, I CZ 165/11, publ. LEX nr 1170214). Do wypadków szczególnie uzasadnionych w rozumieniu art. 102 k.p.c. można zaś zaliczyć nie tylko sytuacje wynikające z sytuacji osobistej strony, ale przede wszystkim z charakteru żądania poddanego rozstrzygnięciu sądu. --- STRONA 11 --- Również subiektywnie przekonanie powoda o słuszności swojego żądania — jak to ma miejsce w niniejszej sprawie - które jednak podlegało oddaleniu także uzasadnia zastosowanie art. 102 k.p.c. (talk: wyrok SN z dnia 20 grudnia 1979 roku, ITI PR 78/79, publ. OSPiKA 1980, z. 11 ). Jeszcze raz podkreślić trzeba, iż powód M, R. w toku całego postępowania nie był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika stąd mógł być subiektywnie przekonany o zasadności formulowanego przez siebie roszczenia. Roszczenia pieniężne powoda i roszczenie przeproszenia było już rozpatrywane przez Sąd w sprawie IC 1016/13 i koszty z tym związane zostały orzeczone na rzecz pozwanego M, T. G), a następnie obniżone w orzeczeniu Sądu Apelacyjnego w Krakowie w sprawie I ACa 665/15 ( k. 425 ). Na rzecz pozwanego M. T. (1) działającego przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego zostały też zasądzone koszty postępowania apelacyjnego ( k. 425 ). Niniejsza część postępowania nie była skomplikowana, nie wiązała się z obowiązkiem ponoszenia przez strony opłat sądowych bądź zwrotu wydatków. Mając powyższe na uwadze i subiektywne przekonanie powoda o słuszności roszczenia w dacie jego wniesienia Sąd kierując się wskazaniami art. 102 k.p.e. odstąpił od obciążania powoda kosztami pomimo przegranego procesu.

Słowa kluczowe

#orzeczenie#Postanowienie#Sąd Apelacyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 17 września 2015 r. w sprawie do sygn. akt.#IC 51/16 DC AN EAN ES WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 października 2016r. Sąd Okręgo#art. 24 ke.#art. 23 k.e.#art. 24 k.c.#art. 366 k.p.c.#art. 98 k.p.e.#art. 102 k.p..#art. 102 k.p.c.#art. 102 k.p.e.