Treść orzeczenia
--- STRONA 1 ---
Sygn. akt IC 51/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 marca 2012r. Sąd Okręgowy w Katowicach Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Magdalena Bochyńska - Jarczyk Protokolant: Gabriela Wolny po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2012r. w Katowicach sprawy z powództwa K. G. (1) przeciwko J. R. o ochronę dóbr osobistych 1. zobowiązuje pozwanego do umieszczenia na portalu internetowym www.kafeteria.pl w terminie 7 dni od prawomocności niniejszego wyroku oświadczenia następującej treści: „Przepraszam K. R. (1) Kierownika Sprzedaży Region Południowo – Zachodni za to, że poprzez używanie pod jej adresem na internetowym forum Kafeteria.pl uwłaczających sformułowań, posługując się loginami „egoista 2”, „lublinek” i „zywczyk” do tematu „pracownicy Ż. (...), naruszyłem jej cześć i godność – J. R.”; 2. w pozostałej części powództwo oddala; 3. zasądza od pozwanego na rzecz powódki kwotę 200zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych i kwotę 197zł (sto dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem kosztów zastępstwa procesowego. S.. akt I C 51/11 UZASADNIENIE Powódka K. G. (1) pozwem z dnia 26 stycznia 2011r., zmodyfikowanym pismem procesowym z dnia 22 marca 2011r. (k.- 34 – 39) i na rozprawie w dniu 21 lutego 2012r. (k.- 446) wniosła o zobowiązanie pozwanego J. R. do dopełnienia czynności potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia dóbr osobistych przez złożenie i przesłanie: 1. na adres miejsca pracy powódki (M. ul. (...)), na ręce Zarządu Spółki (W. ul. (...)r. 7a) i do władz (...) celem przekazania jego treści pracownikom oświadczenia następującej treści: „Przepraszam K. G. (1), (...) Kierownika Sprzedaży Rejon Południowo – Zachodni za to, iż podważyłem jej autorytet jako osoby na stanowisku kierowniczym
--- STRONA 2 ---
formułując bezpodstawne zarzuty stosowania wobec mnie mobbingu i dyskryminacji, a także podejmowania działań zmierzających do pozbawienia mnie zajmowanego stanowiska przez co naruszyłem jej cześć i godność. J. R..”; 2. na adres miejsca pracy powódki, na ręce Zarządu Spółki oraz umieszczenie na portalu internetowym www.kafeteria.pl oświadczenia następującej treści: „Przepraszam K. G. (1), (...) Kierownika Sprzedaży Rejon Południowo – Zachodni za to, że poprzez używanie pod jej adresem na internetowym forum Kafeteria.pl posługując się loginami „egoista 2”, „lublinek” i „zywczyk” do tematu „pracownicy Ż. (...) uwłaczających sformułowań naruszyłem jej cześć i godność – J. R.” oraz o zasądzenie na jej rzecz od pozwanego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu swego żądania powódka podała, że pozwany z obiektywnie niczym nieuzasadnionych przyczyn w korespondencji mailowej z dnia 4 stycznia 2010r. do jej przełożonego J. D. Sprzedaży ds. klientów kluczowych oraz do M. D. ds. personalnych, członka zarządu, R. M. Zaufania i przedstawiciela organizacji związkowej (...) K. J., w liście z dnia 15 kwietnia 2010r. skierowanym do Delegatów na Walne Zebranie Delegatów (...) Grupy (...) oraz w pozwie o przywrócenie do pracy z dnia 8 czerwca 2010r. postawił jej ogólnikowy zarzut stosowania wobec niego mobbingu i dyskryminacji, choć wewnętrzne postępowanie przeprowadzone pod przewodnictwem M. Zaufania Grupy (...) nie stwierdziło, aby w stosunku do pozwanego dopuszczono się uchybień mających znamiona mobbingu lub dyskryminacji w zatrudnieniu, o czym został on powiadomiony. Powyższe działania pozwanego nie tylko doprowadziły do naruszenia dobrego imienia powódki, podważenia jej autorytetu wobec załogi, ale także, jeżeli nie przede wszystkim stanowią zagrożenie utraty przez pracodawcę zaufania do niej jako do osoby na stanowisku kierowniczym. Także na gruncie prywatnym, pozwany formułował pod adresem powódki uwłaczające sformułowania, zamieszczając je na internetowym forum www. K..pl prowadzonym w ramach Portalu o2.pl do tematu „pracownicy Ż. (...). (...) to czytają, a także wpisują różne informacje pracownicy Grupy (...) oraz kandydaci do pracy. Pozwany działając tam pod pseudonimem „egoista 2”, (...) i „zywczyk” podważył reputację, wykształcenie i kompetencje powódki, obrażając ją. Swoimi wpisami złamał regulamin i zalecenia (...) zabraniających posługiwania się danymi osobowymi, jak również naruszania dóbr osobistych osób trzecich. Pozwany J. R. w odpowiedzi na pozew z dnia 26 lutego 2011r. i w piśmie procesowym z dnia 14 lutego 2012r. wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie na jego rzecz od powódki kosztów procesu (k.- 21 – 24 i 420 – 425). W uzasadnieniu swego stanowiska pozwany wyjaśnił, że od wielu lat był pracownikiem Grupy (...) SA. Dnia 1 stycznia 2008r. jego bezpośrednim przełożonym została powódka, która po kilku miesiącach podjęła decyzję o zwolnieniu go z pracy. Wyrokiem Sądu Rejonowego w Żywcu został przywrócony do pracy na dotychczasowym stanowisku. Gdy we wrześniu 2009r. stawił się do pracy, to skierowano go do innych obowiązków, zupełnie odmiennych od tych, które wcześniej wykonywał i niezgodnych z jego kwalifikacjami. Ponadto zwalniano go z obowiązku świadczenia pracy za wynagrodzeniem, a w końcu dnia 1 czerwca 2010r. powódka ponownie wręczyła mu wypowiedzenie umowy o pracę i to z tych samych przyczyn, które zdaniem pracodawcy legły u podstaw pierwszego wypowiedzenia umowy o pracę dnia 30 września 2008r. Obecnie w Sądzie Rejonowym w Mysłowicach toczy się z jego powództwa sprawa o przywrócenie do pracy. W związku z tym pozwany podniósł, że korespondencja mailowa z dnia 4 stycznia 2010r. była konsekwencją zdarzeń jakie miały miejsce po tym jak został przywrócony do pracy, gdy pracodawca nie realizował wyroku sądu. W ramach przysługujących mu praw pracowniczych, z zachowaniem trybu służbowego chciał by pracodawca wyjaśnił mu dlaczego nie może podjąć pracy na dotychczasowym stanowisku, dlaczego jest oddelegowany wbrew unormowaniu art.42§2kp, dlaczego nie może złożyć aplikacji na stanowisko, na które jest nabór i dlaczego zwalnia się go z obowiązku świadczenia pracy za wynagrodzeniem. Jako pracownik miał pełne prawo informować pracodawcę o konkretnych okolicznościach, które naruszały jego prawa pracownicze i miał prawo oczekiwać, że pracodawca fakty te rzetelnie zbada. W korespondencji tej nie przekroczył granic dopuszczalnej argumentacji swoich
--- STRONA 3 ---
wątpliwości i nie naruszył w niej dóbr osobistych powódki. Faktycznie zawarł w niej sformułowanie „pozwoliłem sobie wskazać na zachowanie RKS K. G.”. Dotyczyło ono zdarzenia z dnia 16 grudnia 2009r. podczas, którego powódka w miejscu pracy pozwoliła sobie na skierowanie pod jego adresem inwektyw. O zdarzeniu tym, pozwany niezwłocznie poinformował swojego bezpośredniego przełożonego J. P. (1), bo niedopuszczalne jest by wyzywać kogokolwiek sformułowaniami powszechnie uważanymi za obelżywe. Kwestionowany przez powódkę fragment pozwu z dnia 8 czerwca 2010r. o przywrócenie do pracy dotyczy tego samego zdarzenia z dnia 16 grudnia 2009r., a skoro miało ono miejsce, to nie doszło do naruszenia dóbr osobistych powódki. W liście z dnia 15 kwietnia 2010r. skierowanym na Walne Zebranie Delegatów (...) pozwany przedstawił swoją kandydaturę do władz Związku, przebieg swojej drogi zawodowej, która uległa załamaniu, gdy stał się podwładnym powódki. Skoro związek zawodowy jest organizacją powołaną do reprezentowania i obrony praw pracowników, to miał on prawo w liście tym zawrzeć sformułowanie: „Moja bezpośrednia przełożona robiła wszystko, by pozbawić mnie sprawowanego stanowiska”. Stwierdzenie to znalazło zresztą potwierdzenie, bo mimo, że pozwany uzyskał szczególną ochronę związkową, to powódka dnia 31 maja 2010r. wręczyła mu wypowiedzenie umowy o pracę. W zakresie natomiast wpisów dokonanych na forum (...) o treści niewłaściwej, pozwany wyjaśnił, że w związku ze zwolnieniem go z pracy z dniem 30 września 2008r., sposobem i formą w jakiej to się stało, mógł być ich autorem. Wziął na siebie za nie odpowiedzialność i dlatego po wystosowanym do niego przez powódkę wezwaniu przedsądowym, dnia 14 lutego 2011r. na forum (...) zamieścił stosowne przeprosiny, a zatem dokonał czynności niezbędnej do usunięcia skutków naruszenia dóbr osobistych powódki. Za nieuzasadnione uznał jednak przesłanie ich treści na adres miejsca pracy powódki, do Zarządu pracodawcy i do władz (...), gdyż osobie, której dobro osobiste zostało naruszone przysługuje prawo do uzyskania przeprosin w takiej formule w jakiej doszło do naruszenia. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Powódka K. G. (1) w Grupie (...) S.A. pracuje od 1998r., a pozwany J. R. w spółce tej zatrudniony był od 1999r. W latach 2006 – 2007 powódka pracowała w W. na stanowisku kierownika ds. promocji rynkowych w detalu nowoczesnym. Pozwany w tym okresie zajmował stanowisko kierownika obszaru sprzedaży ds. detalu nowoczesnego, a jego bezpośrednim przełożonym był J. P. (1). Ich współpraca układała się bardzo dobrze. Pozwany był sumiennym i bardzo dobrym pracownikiem, wielokrotnie nagradzanym i wyróżnianym. Plany sprzedażowe wykonywał w sposób satysfakcjonujący pracodawcę. Na wniosek J. P. (1) z dnia 30 listopada 2007r. wynagrodzenie pozwanego wzrosło z 7.042zł brutto do 8.500zł brutto. Podwyżka pensji wynikała między innymi z „ponad przeciętnych wyników osiągniętych na zajmowanym stanowisku”. Z dniem 2 stycznia 2008r. w strukturze D. Detalu Nowoczesnego utworzono nowe stanowiska R. Kierowników Sprzedaży. Pozwany był wręcz przekonany, że awansuje i zajmie to nowoutworzone stanowisko pracy. Tak się jednak nie stało, bo stanowisko to powierzono powódce, a jej mężowi M. G. stanowisko regionalnego dyrektora sprzedaży i dystrybucji. Z dniem 2 stycznia 2008r. zmieniono także system rozliczania realizacji planów sprzedażowych dla kierowników obszarów sprzedaży, a więc i dla pozwanego, skracając okres rozliczeniowy z półrocznego na kwartalny. Od tego dnia powódka stała się bezpośrednią przełożoną pozwanego. Ich współpraca układała się źle, co przekładało się na panującą w pracy atmosferę. Z inicjatywy powódki dnia 30 września 2008r. złożono pozwanemu oświadczenie o wypowiedzeniu umowy o pracę, w którym jako przyczynę wskazano nie osiąganie przez niego w kolejnych siedmiu miesięcznych okresach rozliczeniowych rezultatów oczekiwanych przez pracodawcę (jego wyniki odbiegają od rezultatów wypracowanych przez innych pracowników zatrudnionych na stanowisku kierownika obszaru sprzedaży w detalu nowoczesnym) (k.- 40 – 42, 289, 342 – 359, zeznania świadków K. R. (2) k.- 70, T. L. k.- 93 verte – 95, K. P. k.- 219 verte, A. S. k.- 220, powódki k.- 442 i pozwanego k.- 444 oraz akta osobowe pozwanego – związkowe). Sąd Rejonowy w Żywcu wyrokiem z dnia 7 lipca 2009r. syg. akt IV P131/08 przywrócił J. R. do pracy w „Ż. – (...)” Spółce z o.o. w Ż. na dotychczas zajmowane stanowisko, na warunkach określonych w umowie o pracę z dnia 2 kwietnia 2001r. Uwzględniając powództwo, Sąd ten ograniczył się wyłącznie do badania prawidłowości trybu konsultacji ze związkiem zawodowym zamiaru wypowiedzenia jego członkowi umowy o pracę. Z tego względu pominął merytoryczną ocenę przyczyny wypowiedzenia (372 – 413).
--- STRONA 4 ---
W toku powyższego procesu, który toczył się od 6 października 2008r. do 17 września 2009r. pozwany na forum internetowym www.kafeteria.pl do tematu „pracownicy Ż. (...) posługując się loginami „egoista 2” i „lublinek” dokonał między innymi następujących wpisów w dniu 2 lutego 2009r.: „…macie w kręgach nowego szefa…folwark godzili rozwija się…”, „…słyszałem, że w folwarku godzili zmiany …macie teraz przyjaciela rodziny godzinskich?”, w dniu 3 lutego 2009r.: „…matoły na kierowniczych stanowiskach: murarz, górnik, itd. przecież wiecie że tak jest …,ale jak się ma władze to myślą że również wiedzą lepiej i są nie tylko inteligentni ale również mądrzy.”, w dniu 15 lutego 2009r.: „… aż dziw że takie miernoty wypływają tak wysoko… udaje taki luzera, żałosny. Taki jak cała ta ekipa managerów z M.…”, w dniu 24 marca 2009r.: „szkoda, że godzinscy mają takiego młodego syna bo jego też by zatrudnili… tylko w jakim dziale?”, „A to było właściwie do kolego J. odpowiedz – początek strony”, w dniu 7 kwietnia 2009r.: „…Znam głupszych: familia godzinskich, wszyscy się ich boją a właściwie wszystko szambo w regionie idzie do nich. Zobaczcie kogo zwalniają … głupota to kwintesencja ich wiedzy i polityki (w morde i spier…laj, ciesz się, że masz pracę…)”, w dniu 2 maja 2009r.: „… nikt nie odważył się tknąć innych pań, które robią \”karierę”\ w naszej Firmie dupą….ruszymy to g…no…..I kierownikiem i dyrektorem się bywa … Niech szczególnie pamiętają o tym te bez wykształcenia przygłupy które aktualnie ustawiają politykę w naszej firmy (...) wy swołocz!!! Patrzymy i znajdziemy na was również coś …”, w dniu 20 maja 2009r.: „…czy nie wstyd wam żałosne tłumoki po szkole średniej to większość kadry …. a jakie profile… budowlanka, górnicy, fryzjerstwo, gastronomik……a jełopy ze średniej kadry zarządzającej może w ograniczonej percepcji …” i w dniu 21 maja 2009r.: „byłoby bardzo fajnie gdybyś puścił parę na temat kto ma jakie wykształcenie w firmie wszyscy dowiedzieliby się prawdy o naszych przełożonych …” (k.- 46 – 67, 88, 143 – 217, zeznania świadków S. L. k.- 90, A. E. k.- 90 verte, powódki k.- 443 verte i pozwanego k.- 444 verte i 445 verte oraz akta Sądu Rejonowego w Żywcu syg. II Ko 655/10 i II Ko 2750/10 – związkowe). Dnia 23 września 2009r. pozwany zgodnie z prawomocnym wyrokiem stawił się do pracy. Na jego dotychczasowym stanowisku od dnia 2 lutego 2009r. pracował A. E., a pracodawca uważał, że przyczyny wypowiedzenia mu umowy o pracę dokonanego w dniu 30 września 2008r., których Sąd Rejonowy w Żywcu nie badał, są nadal aktualne. Pozwanego wysłano na kurs do W., a następnie na podstawie art.42§4kp na okres od 30 września 2009r. do 29 grudnia 2009r. dopuszczono go do pracy na uruchamianym w razie potrzeby stanowisku starszego specjalisty ds. planowania powierzchni sprzedaży w detalu nowoczesnym. Jego bezpośrednim przełożonym był wówczas J. P. (1). Pozwany powierzone mu czynności analityczne wykonał w okresie około 1,5 miesiąca, a potem przychodził do pracy czekając na dalsze polecenia służbowe, których nie otrzymywał. Nie zostały mu przywrócone uprawnienia do korzystania z systemu wewnętrznego, informacyjno – organizacyjnego pracowników, co oznaczało, że aktywnie nie istniał w ramach struktur organizacyjnych pracodawcy. Nie udzielono mu też dostępu do tzw. HeiPort czyli systemu za pomocą, którego mógłby zgłosić swoją kandydaturę na wolne stanowisko, o które mógł się ubiegać, gdyż miał do tego kwalifikacje. Nie przysługiwał mu samochód służbowy. W październiku 2009r. został wyproszony przez powódkę z zebrania pracowników, z którymi wcześniej współpracował, a na które został przez nich zaproszony. Pracownicy, z którymi rozmawiał w pracy, bo z braku zadań miał dużo czasu, mieli z tego tytułu ze strony powódki nieprzyjemności. Z tych wszystkich względów czuł się w pracy izolowany. Jednocześnie w pierwszej połowie grudnia 2009r. pracodawca podjął działania zmierzające do ponownego wypowiedzenia mu umowy o pracę z tych samych przyczyn co poprzednio. W tym celu podjął rozmowy z wiceprzewodniczącym (...), który zasugerował, aby procedurę w tej sprawie kontynuować po świętach i spróbować rozwiązać ją ugodowo. Dnia 16 grudnia 2009r. pozwany przechodząc obok pokoju, w którym pracowały D. G. i E. Ł., a w którym na kontroli była również B. N., przypadkowo usłyszał wypowiedź obecnej nim także powódki o treści: „k… pier…/piep…R.”. O zdarzeniu tym telefonicznie zawiadomił swojego przełożonego J. P. (1), który po rozmowie z B. N. stwierdził, że ta takiej sytuacji sobie nie przypomina. W związku z tym zdarzeniem, pozwany nie skorzystał z otrzymanego od powódki zaproszenia na spotkanie wigilijne pracowników. Przysługującą mu paczkę świąteczną otrzymał dopiero po interwencji. W wyniku jego maila z dnia 28 grudnia 2009r. skierowanego do J. P. (1) z zapytaniem czy od dnia 30 grudnia 2009r. ma podjąć pracę na swoim dotychczasowym stanowisku kierownika obszaru sprzedaży, tego samego dnia uzyskał informację, że w dniu 30 grudnia 2009r. zostaje zwolniony z obowiązku świadczenia pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia, zaś od dnia 2 stycznia 2010r. do 31 marca 2010r. ponownie na podstawie art. 42§4kp powierzono mu pracę na stanowisku starszego specjalisty ds. planowania powierzchni sprzedaży w detalu nowoczesnym. W związku z takimi działaniami pracodawcy, pozwany dnia 4 stycznia
--- STRONA 5 ---
2010r. drogą mailową wystosował do J. D. Sprzedaży ds. klientów kluczowych, M. D. ds. personalnych, R. M. Zaufania i przedstawiciela organizacji związkowej (...) K. J. pismo, w którym między innymi napisał: „Chyba czas jasno powiedzieć, że od momentu kiedy wróciłem do pracy po prawomocnym wyroku przywracającym mnie do niej, działania skierowane wobec mojej osoby wypełniają w pełnym tego słowa znaczeniu kodeksowe pojęcie mobbingu (pozwoliłem sobie wskazać na zachowanie RKS K. G.) i dyskryminacji w zatrudnieniu.” Według pozwanego wskazane w tym piśmie zachowanie powódki dotyczyło zdarzenia z dnia 16 grudnia 2009r., kiedy to w miejscu pracy, pozwoliła sobie na skierowanie pod jego adresem inwektyw (k.- 6 – 7, 43 – 44, 290 – 291, 323, 343 - 345, 426 – 439, zeznania świadków D. G. k.- 91 verte, E. Ł. k.- 92 verte – 93, J. P. (1) k.- 131 verte, B. N. k.- 266 - 267, powódki k.- 442 verte – 443 i pozwanego k.- 444 verte – 445 oraz akta osobowe – związkowe). W styczniu 2010r. pozwany na forum internetowym www.kafeteria.pl do tematu „pracownicy Ż. (...) posługując się loginami „egoista 2”, „lublinek” i „zywczyk” dokonał między innymi następujących wpisów w dniu 16 stycznia 2010r.: „Żartujecie, jej dykcja nie jest możliwa do poprawienia w tym wieku … ale przy jej bogatym słowniku słowo epitet itd., to za dużo się nie robi. Pozdrawiam matołkowatą pocahontas” i w dniu 20 stycznia 2010r.: „Całej prawdy o wykształceniu uczonego trudno wyczaić. Popieram, że K. G. (1) to osoba wysoce wykształcona, bogactwo języka, dbałość o szczegóły (znajomość fryzjerstwa) kosmetyki itd. Daje do zrozumienia, że skończyła coś wybitnego. Ha ha ha!!! Do szkoły tłumoki” i „Jak sobie przypominam to K. była tempa jak drut, ale miała inne uzdolnienia” (k.- 46 – 67, 88, 143 – 217, zeznania świadków S. L. k.- 90, A. E. k.- 90 verte, powódki k.- 443 verte i pozwanego k.- 444 verte i 445 verte oraz akta Sądu Rejonowego w Żywcu syg. II Ko 655/10 i II Ko 2750/10 – związkowe). W związku z mailem pozwanego z dnia 4 stycznia 2010r., jego przełożeni odnieśli wrażenie, iż może się on czuć w pracy dyskryminowani. Dlatego powierzyli R. M. Zaufania przeprowadzenie wewnętrznych czynności wyjaśniających tą sytuację. W ich toku miał on kontakt z szeregiem osób między innymi z pozwanym, powódką, przedstawicielami pracodawcy i związku zawodowego. Jego celem było nakłonienie stron do polubownego załatwienia sporu to jest wypracowania warunków rozwiązania umowy o pracę z pozwanym, ale do tego nie doszło. Celem natomiast ustalenia czy zaistniały zdarzenia, które mogłyby nosić znamiona mobbingu, R. R. zwrócił do J. P. (1) i powódki o udzielenie informacji na temat ich relacji z pozwanym, a w marcu 2010r. w obecności B. N. i M. F., poprosił pozwanego o sprecyzowanie zarzutów skierowanych pod adresem pracodawcy, które miałyby spełniać kryteria mobbingu i dyskryminacji. Ze spotkania z pozwanym, B. N. sporządziła protokół. Wynik ustaleń komisji był dla niego negatywny, lecz oficjalnie nie został o tym poinformowany (zeznania świadków J. P. (1) k.- 131, R. R. k.- 245 verte – 246, B. N. k.- 266 verte oraz powódki k.- 442 verte – 443 i pozwanego k.- 444 verte - 445). Pismem z dnia 19 marca 2010r. pracodawca w trybie art.38kp poinformował (...) o zamiarze wypowiedzenia pozwanemu umowy o pracę. Decyzję o tym wypowiedzeniu, z tych samych przyczyn, które legły u podstaw pierwszego, podjęła powódka wspólnie z J. P. (2). Dnia 29 marca 2010r. (...) nie wyraziła zgody na rozwiązanie umowy o pracę z pozwanym. W okresie od dnia 29 marca 2010r. do 28 maja 2010r. pozwany przebywał na zwolnieniu lekarskim. W tym czasie został on zgłoszony jako kandydat w wyborach do władz związkowych (...). W liście z dnia 15 kwietnia 2010r. skierowanym do Walnego Zebrania Delegatów (...) pozwany przedstawił swoją kandydaturę, podał motywy ubiegania się o stanowisko we władzach związkowych i między innymi napisał: „… od dnia 1 stycznia 2008r. moja sytuacja uległa diametralnej zmianie. Z wysoce cenionego, nagradzanego pracownika stałem się najgorszym. Moja bezpośrednia przełożona robiła wszystko by pozbawić mnie sprawowanego stanowiska.” W wyniku wyborów przeprowadzonych w dniu 16 kwietnia 2010r. został wybrany na członka (...) w Ż. (k.- 15, 344 - 345 oraz zeznania powódki k.- 443 i pozwanego k.- 445). Pismem z dnia 31 maja 2010r., odczytanym i wręczonym pozwanemu w dniu 1 czerwca 2010r., wypowiedziano mu umowę o pracę ze skutkiem na koniec września 2010r. Jako przyczyny wypowiedzenia wskazano nienależyte i niezadawalające wykonywanie obowiązków na stanowisku KOS- a w detalu nowoczesnym w zakresie skuteczności sprzedaży i w zakresie zarządzania podlegającym mu zespołem w okresie od stycznia 2008r. do sierpnia 2008r. oraz podważanie autorytetu osób zarządzających firmą poprzez negowanie decyzji kierownictwa i krytykowanie
--- STRONA 6 ---
przedłożonych przez nich planów sprzedażowych (k.- 287 – 288, 345 – 346, zeznania powódki k.- 443 i pozwanego 445 – 446 oraz akta osobowe - związkowe). W pozwie o przywrócenie do pracy z dnia 8 czerwca 2010r., skierowanym przeciwko (...) Sp. z o.o. w M., pełnomocnik J. R. między innymi napisał: „… podkreślenia wymaga, iż działania podejmowane przez pozwanego w stosunku do powoda można zakwalifikować jako stosowanie mobbingu oraz nierównego traktowania w zatrudnieniu. … W dniu 16 grudnia 2009r. pracownica pozwanego K. G. (1) w obecności kilku innych pracowników użyła wobec powoda słów obelżywych. O całym zdarzeniu został poinformowany J. P. (1), który nie zareagował jednak na powyższe zdarzenie i nie wyciągnął żadnych konsekwencji wobec wskazanej pracownicy.” (k.- 8 – 14, 280 – 371). Pismem z dnia 20 lipca 2010r. pozwany wezwał Zarząd Grupy (...) S.A. w W. do zapłaty na jego rzecz na podstawie art.94 3 kp kwoty 200.000zł tytułem zadośćuczynienia i odszkodowania, a to wobec braku reakcji na jego wcześniejsze pismo z dnia 25 maja 2010r., w którym zwracał uwagę na fakt występowania w przedsiębiorstwie działań noszących znamiona mobbingu i nierównego traktowania i wzywał do zajęcia stanowiska w tej kwestii oraz podjęcia odpowiednich kroków celem zapobieżenia tym działaniom (k.- 436 - 437 Pismem z dnia 24 listopada 2010r. powódka wezwała pozwanego do usunięcia skutków naruszenia jej dóbr osobistych w postaci dobrego imienia oraz podważania jej autorytetu wobec załogi, a także zagrożenia utraty przez pracodawcę zaufania do niej jako do osoby na stanowisku kierowniczym poprzez przesłanie na adres jej zakładu pracy, na ręce Zarządu pracodawcy oraz do władz (...) oświadczenia o treści: „Przepraszam K. G. (1), (...) Kierownika Sprzedaży Rejon Południowo – Zachodni za to, iż podważyłem jej autorytet jako osoby na stanowisku kierowniczym formułując bezpodstawne zarzuty stosowania wobec mnie mobbingu i dyskryminacji, a także podejmowania działań zmierzających do pozbawienia mnie zajmowanego stanowiska przez co naruszyłem jej cześć i godność. J. R..”, a wobec użycia przez pozwanego na forum internetowym www. Kafeteria.pl sformułowań uwłaczających jej czci i godności wezwała go do przesłania na adres jej miejsca pracy oświadczenia następującej treści: „Przepraszam K. G. (1), (...) Kierownika Sprzedaży Rejon Południowo – Zachodni za to, że poprzez używanie pod jej adresem na internetowym forum Kafeteria.pl do tematu „pracownicy Ż. (...) uwłaczających sformułowań naruszyłem jej cześć i godność – J. R.” (k.- 26 – 27). Dnia 14 lutego 2011r. pozwany na forum internetowym Kafeteria – pracownicy Ż. (...) dla kobiet umieścił oświadczenie następującej treści: „Przepraszam (...) Kierownika Sprzedaży K. G. za sformułowania, za które mogła poczuć się urażona, w tymże miejscu umieszczone znaczący czas temu (czasu wpisu nie pamiętam) z poważaniem J. R.”. Treść i forma tych przeprosin powódki nie usatysfakcjonowała szczególnie, że w toku postępowań karnych toczących się w Sądzie Rejonowym w Żywcu ustalono, iż pozwany dokonując wpisów posługiwał się loginami „egoista 2”, „liblinek” i „zywczyk” (k.- 25, zeznania powódki k.- 443 verte i pozwanego k.- 444 verte oraz akta Sądu Rejonowego w Żywcu syg. II Ko 655/10 i II Ko 2750/10 – związkowe). Sąd Rejonowy w Mysłowicach nieprawomocnym wyrokiem z dnia 6 czerwca 2011r. syg. akt IV P 342/10 w sprawie o przywrócenie do pracy, zasądził od (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ż. na rzecz J. R. odszkodowanie w kwocie 26.472zł podnosząc między innymi, że wypowiedzenie mu umowy o pracę nie było słuszne, ale jego roszczenie o przywrócenie do pracy jest nieuzasadnione jako sprzeczne ze społeczno - gospodarczym przeznaczeniem prawa. Dlatego zaistniała podstawa do uwzględnienia roszczenia odszkodowawczego jako alternatywnego. Dodatkowym argumentem przemawiającym za słusznością takiego rozstrzygnięcia są równie ważne ustalone fakty, a mianowicie zła współpraca i pogłębiający się konflikt między J. R. a jego bezpośrednią przełożoną K. G. (1) oraz podniesiony przez J. R. zarzut stosowania wobec niego mobbingu. W związku z tym najlepszym rozwiązaniem jest niedopuszczenie do dalszych kontaktów tych osób. Jest bowiem małe prawdopodobieństwo, że dojdzie między nimi do odrodzenia się wzajemnego zaufania i współpracy, a więc konflikt będzie się jedynie pogłębiał, co pozostaje w sprzeczności z celem stosunku pracy (k.- 339 – 371).
--- STRONA 7 ---
Wobec braku reakcji Zarządu Grupy (...) S.A. na pisma pozwanego z dnia 25 maja 2010r. i z dnia 20 lipca 2010r. w sprawie działań noszących znamiona mobbingu i nierównego traktowania w pracy, pozwany z ponowną prośbą o jej wyjaśnienie zwrócił się bezpośrednio Prezesa Zarządu Grupy (...) S.A. pismem z dnia 10 lutego 2012r. (k.- 440). Ustalając powyższy stan faktyczny, Sąd w przeważającej części dał wiarę zeznaniom wszystkich przesłuchanych świadków albowiem w zasadniczych kwestiach w pełni korespondowały one z dowodami z dokumentów przeprowadzonymi w sprawie. Co do przebiegu zdarzenia z dnia 19 grudnia 2009r. dał wiarę zeznaniom świadka E. Ł., która od stycznia 2010r. nie pracuje w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością (...) w M.. Z tego powodu uznał je za obiektywne w przeciwieństwie do zeznań świadków D. G. nadal zatrudnionej w tej spółce, J. P. (1) i B. N. zatrudnionych w centrali, a zasłaniających się niepamięcią tego nieprzyjemnego dla pozwanego zdarzenia. Sąd zważył, co następuje: Stosownie do przepisów art.23kc i 24kc poszkodowanemu w przypadku naruszenia jego dobra osobistego służy ochrona cywilnoprawna. Dobra osobiste podlegają jednak ochronie, jeżeli ich naruszenie (zagrożenie) jest bezprawne. Przesłankami odpowiedzialności przewidzianymi w przepisie art.24 § 1kc, które muszą być spełnione łącznie są, więc: istnienie dobra osobistego, jego naruszenie lub zagrożenie naruszenia i bezprawność działania sprawcy. Spełnienie dwóch pierwszych przesłanek wykazać musi poszkodowany. Jego rzeczą jest, więc określić, w jakich swoich prawem przewidzianych dobrach osobistych został dotknięty zachowaniem się sprawcy, a także okoliczności te udowodnić (art. 6kc i 232kpc). Poszkodowany naruszeniem dóbr osobistych nie musi wykazać, że działanie sprawcy było bezprawne. W polskiej doktrynie cywilistycznej panuje obiektywne pojęcie bezprawności, według której bezprawne jest zachowanie się sprzeczne z normami prawa lub zasadami współżycia społecznego, bez względu na winę, a nawet świadomość sprawcy. Osoba szukająca ochrony przewidzianej w art. 24kc nie musi, zatem wykazywać winy sprawcy zagrożenia lub naruszenia dobra osobistego. Ciężar dowodu braku bezprawności działania (art. 24kc) spoczywa na osobie, której zarzucono naruszenie dobra osobistego. Musi ona wykazać, że była do tego uprawniona. Przepis art. 24 § 1kc statuuje, bowiem domniemanie bezprawności działania sprawcy naruszenia dobra osobistego. Każde, więc naruszenie lub zagrożenie danego dobra osobistego należy wstępnie zakwalifikować jako bezprawne. Domniemanie to może sprawca obalić, jeżeli wykaże, że zachodziła jedna z okoliczności wyłączających bezprawność działania, a mianowicie: działanie w ramach porządku prawnego tj. działanie dozwolone przez obowiązujące przepisy prawa, wykonywanie prawa podmiotowego, zgoda pokrzywdzonego, działanie w ochronie uzasadnionego interesu społecznego. Dobro osobiste w odniesieniu do osoby fizycznej definiowane jest jako wartość o charakterze niemajątkowym, ściśle związana z jednostką ludzką, decydująca o jej bycie, pozycji w społeczeństwie, będąca przejawem odrębności psychicznej i fizycznej danej osoby oraz jej możliwości twórczych, powszechnie uznana w społeczeństwie i akceptowana w danym systemie prawnym. Do najważniejszych dóbr osobistych, które wyraźnie wymienia art. 23kc należy cześć (dobre imię, dobra sława, reputacja, honor, godność osobista) jako wartość właściwa każdemu człowiekowi. Obejmuje ona wszystkie dziedziny jego życia osobistego, zawodowego i społecznego. Naruszenie czci może, więc nastąpić zarówno przez pomówienie o ujemne postępowanie w życiu osobistym i rodzinnym, jak i przez zarzucenie niewłaściwego postępowania w życiu zawodowym naruszające dobre imię danej osoby i mogące narazić ją na utratę zaufania potrzebnego do wykonywania zawodu lub innej działalności. Stosownie do art. 24 § 1 k.c. w sprawie o ochronę dóbr osobistych Sąd w pierwszym rzędzie ustala, czy do ich naruszenia doszło i dopiero w razie pozytywnej odpowiedzi na to pytanie ocenia, czy działanie pozwanego naruszyciela było bezprawne. Przy ocenie, czy doszło do naruszenia dobra osobistego decydujące znaczenie ma to, jaką reakcję to naruszenie wywołuje w społeczeństwie. Nie ma, zaś znaczenia subiektywne odczucie osoby, jej indywidualne wartości uczuć i stanu psychicznego. Zawsze należy, więc przyjmować koncepcję obiektywną naruszenia dobra osobistego w kontekście
--- STRONA 8 ---
całokształtu okoliczności sprawy. Kwestia zagrożenia lub naruszenia dóbr osobistych winna być ujmowana w płaszczyźnie faktycznej i prowadzić do ustalenia, czy dane zachowanie, biorąc pod uwagę przeciętne reakcje ludzkie, mogły obiektywnie stać się podstawą do negatywnych odczuć po stronie pokrzywdzonego. Na pierwszy plan zawsze jednak wysuwają się poglądy rozsądnie i uczciwie myślących ludzi oraz osąd opinii publicznej. W rozpatrywanej sprawie nie powinno budzić wątpliwości, że skierowane przez pozwanego pod adresem pracodawcy, a w tym między innymi pod adresem powódki zarzuty stosowania wobec niego działań noszących znamiona mobbingu i dyskryminacji w pracy, a więc działań zdecydowanie negatywnych, nagannych, patologicznych i zabronionych przez prawo, naruszyły dobra osobiste powódki w postaci jej dobrego imienia i podważyły jej autorytet wobec załogi oraz stanowiły zagrożenie utraty przez pracodawcę zaufania do niej jako do osoby na stanowisku kierowniczym. Jednak szczegółowa analiza przebiegu pracy pozwanego do 1 stycznia 2008r. oraz po tej dacie wykazała w ocenie Sądu niezbicie, że jego odczucie, iż jest w pracy mobbingowany i dyskryminowany było nader uzasadnione. Świadczy o tym między innymi jego bezprawne pierwsze zwolnienie z pracy, którego inicjatorem była powódka, przebieg jego pracy po przywróceniu do pracy oraz ponowne niesłuszne zwolnienie z pracy i to z tej samej przyczyny, co pierwsze oraz to, że osobą współdecydującą o tym była również powódka. Stwierdzenie zatem, że „robiła ona wszystko by pozbawić go sprawowanego stanowiska” nie odbiegało od prawdy. Jednocześnie Sąd dał wiarę zeznaniom świadka E. Ł., iż powódka dnia 19 grudnia 2009r. w obecności innych osób wyraziła się o pozwanym w sposób negatywny używając przy tym słów obraźliwych, a zawiadomiony niezwłocznie o tym fakcie bezpośredni na ten czas przełożony pozwanego J. P. (1), zjawisko to w zasadzie zignorował, choć wcześniej darzył pozwanego zaufaniem. W tym stanie rzeczy pozwany jako pracownik korzystając ze swego prawa podmiotowego był uprawniony do zawiadomienia swych przełożonych i związków zawodowych o swoich odczuciach, a po kolejnym zwolnieniu z pracy w pozwie o przywrócenie do pracy miał prawo wspomnieć również o zdarzeniu z dnia 19 grudnia 2009r. Tym bardziej, że końcowych ustaleń wewnętrznej „komisji antymobbingowej” nie sposób uznać za przekonywujące, jako że jej głównym celem było nakłonienie pracodawcy i pozwanego do polubownego załatwienia sporu to jest wypracowania warunków rozwiązania z nim umowy o pracę, do czego jednak nie doszło. Skoro, więc pozwany działał w ramach porządku prawnego, wykonując swe prawo podmiotowe, to obalił domniemanie bezprawności swojego działania. Brak zaś bezprawności działania wyklucza jego odpowiedzialność za naruszenie dóbr osobistych powódki w mailu do przełożonych, w wystąpieniu do związków zawodowych i w pozwie o przywrócenie do pracy. Dlatego też w tej części powództwo oddalono. Poza sporem jest natomiast, że pozwany treścią wpisów na forum internetowym Kafeteria.pl, posługując się loginami „egoista 2”, „lublinek” i „zywczyk”, podważając reputację, wykształcenie oraz kompetencje powódki naruszył i to w sposób bezprawny jej dobra osobiste w postaci dobrego imienia i godności, a także podważył jej autorytet i wiarygodność w pracy. Wykonując jej wezwanie z dnia 24 listopada 2010r. do dopełnienia czynności potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia dóbr osobistych – zamieścił na forum internetowym oświadczenie, w którym powódkę przeprosił i zgodnie z jej wolą podpisał się pełnym imieniem i nazwiskiem. W ocenie Sądu, treść tych przeprosin była jednak nader uboga i oszczędna, a zatem niewystarczająca do usunięcia skutków naruszenia dóbr osobistych powódki. Dlatego zobowiązano pozwanego do zamieszczenia na forum internetowym Kafeteria.pl oświadczenia o treści żądanej przez powódkę. Skoro jednak do naruszenia dóbr doszło na tym forum, to Sąd nie znalazł podstaw do tego, aby treść tych przeprosin została skierowana także na adres miejsca pracy powódki i na ręce zarządu Spółki. Dlatego również w tej części powództwo. Orzeczenie o kosztach procesu uzasadniają przepisy art.100kpc i §11 ust.1 pkt2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163 poz.1348 ze zmianami) (200zł - 1/3 opłaty od pozwu oraz 197zł - ½ stawki minimalnej opłaty za czynności pełnomocnika powódki z tytułu zastępstwa prawnego + opłata od pełnomocnictwa).
Słowa kluczowe
#orzeczenie#Wyrok#Sąd Okręgowy w Katowicach Wydział#IC 51/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 marca 2012r. Sąd Okręgowy w Katowicach Wydz#art. 24 § 1 k.c.