Wyrok IC 474/10

--- STRONA 1 --- UŁO UST . Sygn. akt: IC 474/10 : WE Y oss» WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 grudnia 2012 r. X Sąd Okręgowy w Bydgoszczy I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Dorota Marszałkowska Protokolant: stażysta Anna Tuchalska po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2012 r. w Bydgoszczy sprawy z powództwa MI V HEN przeciwko Skarbowi Państwa - Okręgowemu Inspektoratowi Służby Więziennej w Bydgoszczy, Zakładowi Karnemu w Koronowie reprezentowanym przez pa Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa NY ozapłatę 1. zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 1.500 zł (tysiąc pięćset złotych) tytułem zadośćuczynienia z ustawowymi odsetkami od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty; 2. w pozostałej części powództwo oddala; 3. nie obciąża powoda kosztami zastępstwa procesowego. --- STRONA 2 --- . Sygn. akt I C 474/10 UZASADNIENIE Powód 7 x wniósł o zasądzenie od pozwanego Skarbu Państwa - Okręgowemu Inspektoratowi Służby Więziennej i Zakładowi Karnemu w Koronowie na swoją rzecz kwoty 4 miliony złotych tytułem odszkodowania za złe warunki bytowe polegające na przeludnieniu i zły warunkach sanitarno - bytowych u pozwanego. W uzasadnieniu powód zarzucił pozwanym przeludnienie w celach, brak właściwych warunków sanitarnych, wentylacji a także wyłączanie prądu i brak ciepłej wody w ciągu dnia. Powód skarżył się, na przebywanie w zatłoczonych celach oraz do osadzania go w jednej celi z „grypsującymi”, co spowodowało, iż na skutek konfliktów ąę doszło do złamania reki powodowi. Nadto powód twierdził, iż przebywał w jednej celi z osobą osadzoną cierpiącą na łuszczycę krwotoczną i żółtaczkę. Swoje żądania powód podtrzymał na rozprawie w dniu 19.12.2012r. wskazując jednak iż nie jest przekonany co do słuszność wysokości roszczenia, którego się domaga. W odpowiedzi na pozew zastępująca pozwanych Prokuratoria Generalna Skarbu Państwa wniosła o oddalenie powództwa oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwany wskazał, iż powód nie wykazał przesłanek istnienia odpowiedzialności Skarbu Państwa, ponadto działania pozwanych związane były z wykonywaniem czynności dozwolonych przez obowiązujące przepisy prawa. Pozwany wskazał także, że powód w czasie osadzenia miał zapewnione wszystkie o prawa a fakt istnienia przeludnienia wynikać może z tego, iż w określonych warunkach można umieścić osadzonego w celi gdzie metr kwadratowy na osobę wynosi mniej niż 3. O fakcie przeludnienia należy bezzwłocznie powiadomić sędziego penitencjarnego, co też pozwany czynił zgodnie z brzmieniem art. 248 $ 1 kkw. Cele mieszkalne wyposażony byłe zgodnie z przepisami prawa w niezbędne urządzenia sanitarne, które usytuowane są w sposób zapewniający ich nieskrępowane użytkowanie. Pozwany wskazał także, że w placówkach wskazanych przez powoda przeprowadzane są rutynowe okresowe kontrole przez sędziego penitencjarnego obejmujące całokształt zagadnień związanych z odbywaniem kary a także okoliczności, na których powód opiera swoje żądanie. Sędziowie nie stwierdzili ' 1 --- STRONA 3 --- . dotychczas żadnych uchybień w działalności pozwanych placówek. Pozwany podniósł zarzut z art. 5 k.c, wskazując, iż powód swoim działaniem naruszył obowiązujący porządek prawny, co uzasadnia konieczność egzekwowania kary pozbawienia wolności a zasądzenie odszkodowania lub zadośćuczynienia za ten fakt „byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Sad ustalił, co następuje: Powód przebywał w Zakładzie Karnym w Koronowie w okresie od 01 kwietnia 201 Or. i w chwili wniesienia pozwu tj. 21.09.201 Or. nadal tam przebywał. Zakład Karny w Koronowie opuścił w dniu 26.05.2011 r. s W powyższym okresie powód przebywał w celach numer 10 na oddziale XI oraz o w celi numer 7 na oddziale VII. W czasie przebywania u pozwanego umieszono powoda w celi mieszkalnej, w której powierzchnia przypadająca na osadzonego wynosiła poniżej 3m*, nie mniej jednak niż 2m” . Stan taki miał miejsce od dnia 09.04.201 Or. do dnia 22.04.201 Or, a następnie został on przedłużony na okres do 28 dni i ponownie przedłużony do dnia 07.05.201 Or. Podstawą umieszenia powoda w celach przeludnionych były Decyzje Dyrektora Zakładu Karnego w Koronowie. Nadto powód przebywał u pozwanego w celach oddziału li - ceła nr 2, oddziału VIII - cela nr 8, oddziału X-cela nr 12, oddziału VI -cela nr 10 i oddziału XIV - cela nr 20. dowód: decyzje Dyrektora ZK Koronowo (k. 51-54 akt), notatka służbowa (k. 56 = " akt), zeznania świadka Dariusza Walczaka (k. 299 akt) Powyższe zastawienie wskazuje, iż powód przebywał w celach przeludnionych tj. takich w których powierzchnia na jednego osadzonego wynosiła poniżej 3 metrów kwadratowych przez okres ogółem 28 dni. Warunki panujące w celach u pozwanego były standardowe. Toaleta w celi była zabudowana częściowo, wejście było oddzielone zasłonką, która zasłania znajdującą się w środku osobę. W celi były dwa okna zabudowane blendami ze sztucznego tworzywa. Była dostępna jedynie zimna woda. Środki higieny osobistej i środki czystości wydawane były zgodnie z rozporządzeniem / 2 --- STRONA 4 --- . Ministra Sprawiedliwości z 2003r. w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych. Okresowo w ciągu dnia wyłączany był prąd zgodnie z komunikatem Dyrektora Zakładu Karnego w Koronowie, w związku z przygotowywaniem posiłków i zwiększonym zużyciem m prądu oraz w godzinach nocnych ze względów bezpieczeństwa. dowód: notatka służbowa (k. 56 akt), zeznania świadka 0 fg (k. 299-300 akt), zeznania świadka 7 Z | (k. 299-300v akt), wyjaśnienia powoda (k. 328 -329 akt). Sad zważył, co następuje: Z Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie całości zebranego w sprawie materiału dowodowego, dołączonych do akt sprawy dokumentów, a także zeznań świadków KIND <CUNNNN : DUNN / GUID Sac nie znalazł podstaw do kwestionowania prawdziwości treści pism, uznając powyższe za wiarygodne. Sąd dał wiarę zeznaniom świadków KĘIENNNI UNII DCHEID w którzy SA pracownikami Zakładu Karnego w Koronowie, albowiem treść ich zeznań była jasna, spójna i logiczna a nadto zgodna z zebranym w sprawie materiałem dowodowym w postaci dokumentów. Świadek KR Ko pedagogiem w ZK Koronowo i powód przebywał w podległych mu grupach wychowawczych przez okres około 6 miesięcy. Świadek te w swoich zeznaniach podał, że jedna z cel była 6 osobowa i jedna w celi 5 = osobowa i co do tej celi została podjęta decyżja o umieszczeniu powoda w warunkach przeludnienia na okres 14 dni w roku 2010. Stało się tak na podstawie decyzji Dyrektora ZK Koronowo i powód nie skarżył się na tę decyzję. Warunki w pawilonach, w których przebywał powód były dobre, albowiem był to pawilon stosunkowo nowy. Świadek DEIIBVVIcZNel, że jest u pozwanego pełniącym obowiązki zastępcy kwatermistrza i w czasie osadzenia nie miał styczności z powodem, albowiem był wychowawcą na innym oddziale. Warunki w pawilonach, w których osadzony był powód zgodne były z przepisami prawa, jednak w czasie osadzenia powoda mogły tam panować warunki przeludnienia. Kąciki sanitarne zapewniają intymność, wentylacja odbywa się za pomocą okna, kwestia oświetlenia jest , 3 --- STRONA 5 --- . monitorowana na bieżąco i zgodna jest z panującymi normami. Przeprowadzane są także kontrole stanu wyposażenia. Powód przebywał u pozwanego w okresie od 1.04.2010 do 26.05.2011r. Wskazać w tym miejscu należy, iż fakt osadzenia powoda w celach „przeludnionych wynikał wprost z przedstawionych przez pozwanego wydruków z systemu informatycznego. Sąd dał wiarę wyjaśnieniom powoda w zakresie odbywania kary pozbawienia wolności w warunkach przeludnienia, gdyż powyższe potwierdzone zostało przez odpowiednie dokumenty oraz z zakresie warunków odbywania kary, potwierdzonych zeznaniami świadków. Podstawą prawną roszczenia zgłoszonego przez powoda było zadośćuczynienie za naruszenie dóbr osobistych wywodzonych z treści art. 23 k.c, art. 24 k.c. oraz art. 448 k.c. przez osadzenie w warunkach naruszających, zdaniem s powoda jego godność oraz powodując straty moralne i utratę zdrowia w związku z panującą tam ciasnotą i brudem. Zgodnie z treścią art. 24 k.c. i art. 448 k.c. ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może również żądać zadośćuczynienia pieniężnego. W razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić sy odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Ciężar wykazania, że nastąpiło naruszenie dobra osobistego spoczywa na powodzie. Zgodnie z treścią art. 6 k.c. ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. W procesie cywilnym obowiązuje zasada kontradyktoryjności a strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Nie udowodnienie przez powoda dochodzonych żądań wobec nie przedstawienia dowodów prowadzi bowiem do oddalenia powództwa. Zgodnie z dominującym w doktrynie poglądem, w celu skorzystania z zadośćuczynienia przewidzianego w art. 448 k.c. konieczne jest wskazanie prawnie chronionego dobra osobistego, które zostało naruszone, a ' 4 --- STRONA 6 --- . następnie wykazanie, że naruszenie miało charakter bezprawny oraz zawiniony. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 15 czerwca 2005r. ( IV CK 805/04, Lex nr 177221), stwierdził: Zdaniem Sądu Najwyższego w składzie orzekającym należy opowiedzieć się za tym stanowiskiem, które znalazło wyraz już w wyroku Sądu Najwyższego z dnia -12 grudnia 2002 r., (V CKN 1581/00, OSNC 2004, nr 4, poz. 53), a według którego przesłanką odpowiedzialności przewidzianej w art. 448 k.c. jest zawinione naruszenie dobra osobistego. Ciężar dowodu winy w naruszeniu dobra osobistego spoczywa w świetle art. 448 w związku z art. 6 k.c. na osobie dochodzącej zadośćuczynienia pieniężnego. Zdaniem Sądu żądający zadośćuczynienia pieniężnego powinien wykazać, że naruszenie jego dóbr osobistych było bezprawne( por. glosa J. Błeszyński OSP 2004.6.75). Zarówno w doktrynie jak i w judykaturze wskazuje się szereg okoliczności, które wyłączają bezprawność działania. Taką okolicznością jest m.in. sy działanie w ramach porządku prawnego. Czynności organów wymiaru sprawiedliwości, związane z wypełnieniem ich ustawowych obowiązków, nie mają w żadnym sensie charakteru działań nielegalnych. ( wyrok TK z dnia 11.01.2005r. , SK 60/03, OTK-A 2005/1/2). Powód, w niniejszym postępowaniu wykazał naruszenie dóbr osobistych przez pozwanego. Działania powoda polegały na przedstawieniu zarzutów dotyczących przeludnienia w celach, braku intymności, niezadowalającego stanu cel. Powód wykazał, iż osadzony był w celach, w których panowało przeludnienie przez okres 28 dni i pozwany potwierdził powyższe twierdzenia powoda, przedstawiając wydruki z systemów informatycznych. Powód nie udowodnił zaś tej części swojego roszczenia, która wskazywać miałaby na niezgodne z prawem i naruszające dobra sy osobiste powoda, przebywania powoda w warunkach urągających jego dobrom osobistym. Pozwany na tę okoliczność powołał świadków o” W > KE Ki którzy zeznali, iż warunki panujące w celach zgodne były z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z 2003r. w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych. Powód nie przedstawił na tę okoliczność dowodów przeciwnych. Jedyny powołany przez niego świadek + Hip <IINNNIJ nino podania miejsca jego osadzenia, nie był możliwy do przeprowadzenia wobec błędnego podania imienia świadka (k. 211 akt). Dalsze przedstawienie przez powoda świadków objęte było rygorem pominięcia (k. 135 akt) a zatem późniejsze wskazywanie świadków na te okoliczności nie mogło być skutecznie przeprowadzone. | 5 --- STRONA 7 --- . W tym miejscu wskazać także należy, iż powód przez cały tok procesu reprezentowany był przez profesjonalnego pełnomocnika, którego wielokrotnie zmieniał, z uwagi na brak zaufania do kolejno wyznaczanych osób lub też rezygnacje pełnomocników wobec utrudnionego kontaktu z powodem. Niemniej jednak „zauważyć należy, iż pomimo zmian osobowych pełnomocników, każdy z nich. w czasie wykonywania swojej funkcji należycie powoda reprezentował poprzez wnoszenie pism procesowych i obecność podczas przesłuchania świadków. Odnosząc się do kwestii przeludnienia w celach, w pierwszym rzędzie wskazać należy, że przy jej rozpoznawaniu należało mieć na względzie, iż ustawodawca w art. 110 $ 2 k.k.w. zawarł wymogi dotyczące warunków bytowych w celach mieszkalnych wskazując, że powierzchnia przypadająca na skazanego nie może wynosić mniej niż 3 m”, cele muszą być wyposażone w odpowiedni sprzęt s zapewniający skazanemu osobne miejsce do spania i odpowiednie warunki higieny, dostateczny dopływ powietrza oraz odpowiednią temperaturę i oświetlenie. Jedynie w szczególnie uzasadnionych wypadkach, określonych w art. 248. k.kw. obowiązującym w okresie objętym powództwem, mogło dochodzić do ograniczenia wielkości powierzchni celi na jednego skazanego poniżej 3 m”, jednakże jedynie na czas określony. Zgodnie z tym przepisem.w szczególnie uzasadnionych wypadkach dyrektor zakładu karnego lub aresztu śledczego mógł umieszczać osadzonych, na czas określony, w warunkach, w których powierzchnia w celi na jedną osobę wynosi mniej niż 3 m. O takim umieszczeniu należało bezzwłocznie powiadomić sędziego penitencjarnego. Sąd ustalił, iż powód odbywał karę pozbawienia wolności w warunkach, w Ny których powierzchnia w celi na jedną osobę wynosiła mniej niż 3 m. Wprawdzie trwało to okresowo, ale w ogólności dało aż 28 dni. Zgodnie z orzeczeniem Sądu Najwyższego samo osadzenie powoda w przeludnionej celi powoduje możliwość domagania się przez osadzonego ochrony dóbr osobistych, choćby i było to niezawinione przez pozwanego. Podsumowując, postępowanie dowodowe wykazało w niniejszej sprawie naruszenie dóbr osobistych powoda poprzez umieszczenie go przez pozwanego w przeludnionych celach, wobec czego Sąd na podstawie art. 24 k.c. w zw. z art. 448 k.c. zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 1.500 zł uznającja za adekwatną do stopnia i czasu przebywania przez powoda w przeludnionej celi. W pozostałej części Sad powództwo oddalił uznając je za zawyżone. | 6 --- STRONA 8 --- O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 102 kpc odstępując od obciążania powoda kosztami zastępstwa procesowego. Powód jest osadzonym i zwolniony od kosztów w niniejszej sprawie, nadal przebywa w zakładzie karnym, , gdzie obecnie poddawany jest rehabilitacji, z uwagi na złamanie ręki. Powód nie "dysponuje żadnymi środkami pieniężnymi a w niniejszym procesie skutecznie dochodził od ochrony swoich dóbr osobistych wykazując, iż umieszczony był w przeludnionych celach. Powyższe okoliczności wskazują, iż obciążanie powoda kosztami zastępstwa procesowego byłoby nadmiernym jego obciążeniem a w niniejszej sprawie zachodzą wyjątkowe okoliczności uzasadniające odstąpienie od obciążenia powoda kosztami zastępstwa procesowego: 1 s s |