Wyrok IC 39/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 czerwca 2010 r. Sąd Okręgowy w Łodzi I Wyd

--- STRONA 1 --- Sygn. akt IC 39/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 czerwca 2010 r. Sąd Okręgowy w Łodzi I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący : S.S.O. Katarzyna Wesołowska - Zbudniewek Protokolant : sekr.sąd. Iwona Kowalczyk po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2010 r. w Łodzi na rozprawie sprawy z powództwa T. W. przeciwko E. T., K. O., A. K., U. O., B. F., Z. C., M. S., Z. C. o ochronę dóbr osobistych i zadośćuczynienie I uznaje, że pismem z dnia 3 kwietnia 2008 roku pozwani E. T., K. O., A. K., U. O., B. F., Z.C., M. S., Z. C. naruszyli dobra osobiste powódki T. W.: 1. zobowiązuje każdego z pozwanych do złożenia w ciągu jednego miesiąca od uprawomocnienia się orzeczenia oświadczenia następującej treści: „przepraszam T.W. za użyte w piśmie z dnia 3 kwietnia 2008 roku sformułowania dotyczące cech osobistych powódki w szczególności twierdzenia, że powódka w swojej działalności publicznej – Prezesa Stowarzyszenia (…) kieruje się mściwością, zawiścią, nienawiścią, nieuczciwością, wrogością i zawziętością”; 2. zobowiązuje każdego z pozwanych do przesłania oświadczenia o treści opisanej w punkcie 1. orzeczenia do następujących instytucji: Starosty Ł., Burmistrza Miasta Ł., Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Stowarzyszenia (…) w L.; II. oddala powództwo w pozostałym zakresie; III. znosi między stronami wzajemnie koszty postępowania. --- STRONA 2 --- UZASADNIENIE Powódka T. W. w dniu 5 sierpnia 2008 roku wystąpiła do Sądu Okręgowego w Łodzi z pozwem o ochronę dóbr osobistych przeciwko pozwanym: E. T., K.. O., A. K., U.O., B. F., Z. C., M. S., Z. C.. W pozwie wniosła o zakazanie pozwanym (każdemu z osobna) rozpowszechniania pisma z dnia 3 kwietnia 2008 roku skierowanego do Starosty Ł., Burmistrza Miasta Ł. i Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w W., naruszającego dobra osobiste powódki, takie jak dobre imię, cześć i godność, narażającego powódkę na utratę zaufania potrzebnego do wykonywania funkcji Prezesa Stowarzyszenia (…) Powódka wniosła ponadto o zobowiązanie każdego pozwanych do złożenia w ciągu jednego miesiąca po uprawomocnieniu się wyroku, na swój koszt, w następujących instytucjach: w Starostwie Ł., Burmistrza Miasta Ł.w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Stowarzyszeniu (…) w L. oraz gazetach: (…), (…), (…), oświadczenia następującej treści: „ Przepraszam Panią T. W. za pomówienie jej w piśmie z dnia 3 kwietnia 2008 roku skierowanym do Starostwa Ł., do Burmistrza Miasta Ł. i Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, o cechy, właściwości, których nie posiada i zachowania, których się nie dopuszcza „. Powódka wniosła również o zasądzenie solidarnie od pozwanych zadośćuczynienia w kwocie 80.000 zł z ustawowymi odsetkami do dnia wydania wyroku oraz o zasądzenie od każdego z pozwanych zwrotu kosztów niniejszego procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Pozwani: E. T., K. O., A. K., U. O., B. F., Z. C., M. S., Z. C. wnieśli o oddalenie powództwa w całości i w odpowiedzi na pozew stwierdzili, że podtrzymują zarzuty zawarte w piśmie z dnia 3 kwietnia 2008 roku dotyczące oceny sylwetki powódki w kontekście jej działalności publicznej jako Prezesa Stowarzyszenia (…) podnosząc, że twierdzenia zawarte w przedmiotowym piśmie są prawdziwe i są odpowiedzią na pismo powódki z dnia 12 marca 2008 roku dotyczące osoby A. S., w którym to T. W. wystąpiła w imieniu Stowarzyszenia (…) choć jego treści nie uzgodniła ze wszystkimi członkami Stowarzyszenia, w tym z pozwanymi. Ponadto pozwani wnieśli o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Na rozprawie w dniu 31 maja 2010 roku strony potrzymały swoje stanowisko w sprawie. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: --- STRONA 3 --- Powódka T. W. jest założycielem Stowarzyszenia (…), a od 1992 roku pełni funkcję jego Prezesa. (zeznania powódki T. W. k.185 – 186 verte, k. 591 ) Przed 1995 rokiem w zespole ludowym prowadzony przez powódkę w ramach Stowarzyszenia doszło do konfliktu. Zespół przeszedł modyfikację osobową i zmienił nazwę. Wszyscy członkowie związani, z tym zespołem odeszli sami, bądź zostali wyrzuceni przez powódkę. Toczyły się postępowania sądowe między T. W., a członkami wskazanego zespołu. ( zeznania świadka L. S. k. 372,zeznania świadka E.. R. k. 372, zeznania pozwanego K. O. k. 598, zeznania pozwanej U. O. k. 189, zeznania powódki k. 598) T. W. rządziła Stowarzyszeniem w sposób apodyktyczny. Nie uwzględniała faktu, iż mogą mieć miejsce zdarzenia losowe, które uniemożliwiają jego członkom stawienie się na próbę zespołu. Wszystkie nieobecności członków zespołu na występach bądź próbach był komentowane przez powódkę słowami „ gówniarstwo, tałatajstwo, dziadostwo” przy okazywaniu jednocześnie „spazmów” i histerii. Pozwaną E. T. powódka zmuszała do tańca, gdy ta była w okresie żałoby po śmierci swej matki, czyniła wymówki pozwanej U.O., gdy ta miał pogrzeb brata w dzień próby zespołu. Powódka niejednokrotnie inicjowała kłótnie podczas prób i przed występami zespołu. Kiedy tylko nie była z czegoś zadowolona to reagowała atakami złości. Między T. W., a A. G. członkiem zespołu doszło do awantury wywołanej przez powódkę, z uwagi na fakt, iż ten przyznał się jej, że przygotowywuje występ jako reprezentant zarówno Stowarzyszenia (…) jak i Stowarzyszenia (…). Zdarzyła się również sytuacja, gdy T. W. zabroniła zespołowi wykonania wspólnego zdjęcia o charakterze towarzyskim z innym osobami z różnych stron Polski przebranych w stroje regionalne. (zeznania pozwanej E. T. k. 188 verte, k. 593, zeznania pozwanej U. O. k. 188 verte – 189, zeznania świadka K. G. k. 373 – 374, zeznania świadka E. M. k. 374 – 374 verte, zeznania świadka A. G. k. 378 – 379, zeznania pozwanego K. O. k. 594 - 595) E. M. jeden z członów Stowarzyszenia (…) uczęszczała dodatkowo na próby innego zespołu nie kolidujące z próbami tego pierwszego. Kiedy powódka dowiedziała się o tym fakcie zrobiła E. M. awanturę w obecności wielu osób i nie poinformowała jej więcej o terminach prób i występach. ( zeznania świadka E. M. k. 374 – 374 verte) A. S. członek przedmiotowego Stowarzyszenia została również wybrana do władz zarządu głównego Twórców L. w L. oraz została prezesem (…) Stowarzyszenia (…). (zeznania świadka M. B. k. 258 – 260, zeznania świadka R. R. k. 370 – 371, zeznania świadka A. S. k. 376 - 378) W grudniu 2007 roku A. S. zaprosiła między innymi członków Stowarzyszenia (…) na zorganizowane przez siebie spotkanie z okazji Świąt Bożego Narodzenia. Pozwani i inni członkowie stowarzyszenia uczestniczyli we wskazanym spotkaniu. Powódka była oburzona --- STRONA 4 --- tym faktem. (zeznania pozwanej Z. C. k. 251 verte, zeznania pozwanej U. O.k. 188 verte, zeznania świadka M. B. k. 258 - 259) W ocenie powódki i członka zarządu w osobie E. R. działania A. S. oraz jej Stowarzyszenia miały charakter konkurencyjny wobec Stowarzyszenia (…). (zeznania świadka E. R. k. 253 verte – 256) W dniu 19 lutego 2008 roku odbyło się zebranie Zarządu Stowarzyszenia podczas, którego odczytywano sprawozdania finansowe za miniony rok. Podczas zebrania doszło do sporu, który dotyczył osoby A.S.. E. R. poruszył na nim kwestię, że pozostałe osoby należące do Stowarzyszenia uczestniczą na spotkaniu zorganizowanym w Stowarzyszeniu A.S.. Poruszono również temat dotyczący praw autorskich wyrobów zamieszczonych przez wyżej wymienioną na jej stronie internetowej. Powódka zarzuciła, iż (…) i wycinanka nie były wykonane osobiście przez A. S.. Następnie powódka wygłosiła mowę na temat poszanowania zasad współpracy, wychowania dzieci i dawania dobrego przykładu i odczytała treść apelu o dbanie i stosowanie zasad współpracy dotyczących twórców ludowych. (zeznania świadka H. S. k. 252 – verte – k. 253, zeznania powódki k. 185 verte, zeznania świadka E. R. k. 259 verte – 260, protokół z zebrania Zarządu Stowarzyszenia (…)w dniu 19 lutego 2008 roku k. 37 – 39, zeznania świadka E. R. k. 253 verte - 254 ) W dniu 7 marca 2008 roku odbyło się walne zgromadzenie Stowarzyszenia (…). Po zatwierdzeniu bilansu stowarzyszenia za 2007 rok podjęto uchwałę dotyczącą respektowania apelu o godnie traktowanie i zachowanie łowickich tradycji ludowych, który został podpisany przez członków zarządu. Ponownie podjęto dyskusję na temat autorstwa prac zamieszczonych w Internecie przez A. S.. Ponadto podjęto uchwałę o wykluczeniu ze Stowarzyszenia między innymi wyżej wymienionej. ( protokół z posiedzenia walnego zgromadzenia k. 23 – 24, apel o godnie zachowanie i traktowanie łowickich tradycji ludowych k. 27, zeznania powódki T. W. k. 185 – 186 verte, zeznania pozwanej U. O. k. 188 verte, zeznania świadka H. S. k. 254 verte – k. 253, zeznania świadka K. W. k. 256 – 257, zeznania świadka R. G. k. 257 – 257 verte, zeznania świadka E.R. k. 259 verte – 260, k. 372, zeznania świadka M. J. k. 373, zeznania świadka R. G. k. 257) Powódka wystosowała pisma do Burmistrza Miasta Ł., Starosty Ł., Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego i Zarządu Głównego Stowarzyszenia (…) w L., pisała również e – maile do Urzędu Miasta, w których krytykowała działania A. S. i prezesa Zarządu Stowarzyszenia (…) oraz Samego Stowarzyszenia (…), w szczególności w piśmie z dnia 12 marca 2008 roku zwróciła się do Burmistrza Miasta Ł. o wnikliwe zweryfikowanie wszelkich danych zamieszczonych na stronie internetowej dotyczącej twórczości ludowej A.S.. ( pisma k. 34, k. 35, k. 44, pismo z dnia 12 marca 2008 roku k. 43, pismo z dnia 5 maja 2008 roku k. --- STRONA 5 --- 68, zeznania pozwanego K. O. k. 186 verte – 188, zeznania świadka R. R. k. 370 – 371, zeznania świadka A. M. k. 374 verte - 376, zeznania świadka A. S. k. 376 – 378 verte ) Powódka przeprowadziła również spotkanie między Burmistrzem Miasta Ł., a panią O. U., podczas którego przekonywała władze miasta, że A. S. miała wpływ na to, że prestiżową nagrodę w dziedzinie twórczości ludowej przyznano jej matce, a nie O. U.. Całą rozmowę T. W. nagrywała, a następnie zamieściła film w Internecie. Na skutek rozpowszechnienia przedmiotowego filmu prezes Zarządu Stowarzyszenia (…) przyjechał do Ł. celem wyjaśnienia powyższej sytuacji. Jednakże powódka odmówiła jakichkolwiek wyjaśnień w tej sprawie. (zeznania świadka R. R. k. 370 verte – 371, zeznania świadka A.M. k.374 verte - 376) W piśmie z dnia 3 kwietnia 2008 roku wspólnie redagowanym i skierowanym do Burmistrza Miasta Ł. oraz przesłanym do Starosty Ł., Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w W. i Stowarzyszenia (…) w L., pozwani: E. T., K. O., A.K., U. O., B. F., Z. C., M. S., Z. C. ustosunkowali się do pisma T. W. z dnia 12 marca 2008 roku stając w obronie A. S. i podnosząc, iż ataki powódki na jej osobę są bezpodstawne. W przedmiotowym piśmie pozwani wskazali, natomiast, iż T. W. w swojej działalności publicznej - Prezesa Stowarzyszenia (…) kieruje się wrogością, mściwością, nienawiścią, zawziętością, zawiścią i zazdrością. Ponadto opisali sposób zarządzania przedmiotowym Stowarzyszeniem wskazując, iż powódka jest osobą apodyktyczną i traktuje folklor ł. jak swą własność. Podnieśli również, iż nie są informowani ile stowarzyszenie zarabia na występach i jakiej wielkości dotacje otrzymuje. Ponadto wskazali, co ich zadaniem jest pożytecznego w działalności prowadzonej przez T. W. opisując, iż jest ona zdolną organizatorką i tylko tym powinna się zajmować. Pozwani podali przedmiotowe pismo również do wiadomości Starosty Ł. i Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego i przesłali je do Stowarzyszenia (…) w L.. Pozwani wystosowali wyżej wskazane pismo, by wyrazić swój sprzeciw wobec działań powódki polegających między innymi na krytyce działalności A. S. w sporządzanych przez T. W. pismach. (pismo pozwanych z dnia 3 kwietnia 2008 roku k. 612 - 613, zeznania pozwanego K. O. k. 186 verte – 188, zeznania pozwanej B. F. k. 189, k. 596, zeznania pozwanej M. S. k. 189 verte, k. 597, zeznania pozwanej M.S. k. 189 verte – 190, zeznania pozwanej Z. C. k. 251, k. 597, verte – 252, zeznania pozwanej E. T. k. k. 188 verte, k. 592 -593, zeznania pozwanej U. O. k. k. 596, zeznania świadka Z. C. k.597 ) W kwietniu 2008 roku odbyło się spotkanie pozwanych oraz pozostałych członków Stowarzyszenia u Burmistrza Miasta Ł., którego celem było zażegnanie konfliktu powstałego w Stowarzyszeniu oraz uzyskanie środków finansowych na warsztaty twórcze organizowane każdego roku przez powódkę i na wystawienie bajki, łącznie w kwocie 6.000 zł. (zeznania --- STRONA 6 --- pozwanego K. O. k. 186 verte – 188 k. k. 594 - 595, zeznania świadka E. R. k. 253 verte – 256, zeznania świadka A. M. k. 375 – 376, pismo z dnia 15 kwietnia 2008 roku k. 58) W dniu 7 maja 2008 roku odbyło się kolejne spotkanie u Burmistrza. Podjęto próbę odczytania pisma skierowanego przez pozwanych do Urzędu Miasta. Ostatecznie pozwani nie wyrazili zgody na okazanie powódce pisma. Wywiązała się dyskusja na temat osoby A. S.. Powódka przedłożyła wycinek z gazety, gdzie wskazano, iż dzięki Stowarzyszeniu (…) pani A. S. i pan G. zostali wybrani do władz Stowarzyszenia w L.. Następnie w kolejności różne osoby zabierały głos. Powódka często przerywała wypowiedzi innych osób. Czasami w odpowiedzi na zarzuty powódki starało się wypowiedzieć kilka osób, aż w końcu doszło do kłótni i wzajemnego przekrzykiwania. A.S. mówiła, że jest wzruszona tym co się dzieje wokół jej osoby i przepraszała powódkę za to co zrobiła względem jej osoby złego. Powódka natomiast, nie wyraziła zgody na przeproszenie A. S. i na końcu stwierdziła, że burmistrz nie ma prawa ingerowania w wewnętrzne sprawy Stowarzyszenia. Ostatecznie władze miasta uzależniły przyznanie kwoty 6.000 zł od zapanowania ładu i porządku w Stowarzyszeniu, w tym przeproszenia A.S., a w szczególności od zwołania wlanego zgromadzenia . Jako jeden ze sposobów rozwiązania zaistniałego konfliktu zasugerowano także zmianę władz stowarzyszenia. (zeznania świadka E. R. k. 253 verte – 256, zeznania świadka M. B. k. 258 – 259, zeznania powódki T. W. k. 185 – 186 verte, zeznania świadka K. O. k. 186 verte – 188, zeznania pozwanej A. K. k. 188 verte, zeznania świadka H. S. k. 252 – 253, zeznania świadka A. M. k. 375 – 376, zeznania świadka A. G. k. 378 verte - 379) Po przedmiotowym spotkaniu powódka nie chciała kontaktować się z członkami Stowarzyszenia i z nikim z nich rozmawiać. ( zeznania świadka E. R. k. 253 verte – 256, zeznania świadka M.B. k. 258 – 259, zeznania pozwanej U. O. k. 188 – 189, zeznania świadka H. S.k. 252 – 253, zeznania świadka E. R. k. 253 verte – 256, zeznania świadka M.B. k. 258 – 260) Doszło do przeniesienia siedziby Biura Stowarzyszenia do mieszkania będącego własnością powódki. (zeznania powódki k. 591 – 592) Próba zwołania walnego zgromadzenia nie powiodła się. (zeznania pozwanej U.O.k. 188 - 189) Zaproponowano wybór nowego Prezesa Stowarzyszenia, by zażegnać konflikt, na co powódka nie wyraziła zgody. (zeznania pozwanej A. K. k. 188 verte) T. W. odwiedziła pozwaną Z. C. w szpitalu , z prośbą by, ta jako członek zarządu podpisała pismo, które sporządziła powódka. Z. C. odmówiła na skutek czego doszło do kłótni z powódką. Córka pozwanej widząc zdenerwowanie matki wyprosiła T. W. z sali szpitalnej. (zeznania pozwanej Z. C. k. 251 verte – 252, zeznania świadka E.R.k. 253 verte – 254, zeznania świadka B. W. k. 502 ) --- STRONA 7 --- W czerwcu 2008 roku siostra powódki wysłała e- maila do Stowarzyszenia (…), w którym również krytykowała działania A. S. kwestionując jej prawa autorskie do prac zamieszczonych przez nią w Internecie oraz wskazując, iż posługiwała się w sposób nieuprawniony tytułem Prezesa Oddziału Ł., podczas gdy nie istnieje taki oddział, lecz (…). (wydruk treści e – mila z dnia 29 czerwca 2008 roku k. 84, zeznania świadka M. B. k. 258 – 259 verte) W lipcu 2008 roku pozwana B. F. wraz z rodziną obserwowała próbę zespołu Stowarzyszenia w parku. W trakcie tego czasu po upływie około 10 do 15 min. doszło do kilku prób wyproszenia pozwanej, pomimo, iż swoim zachowaniem nie zakłócała ona przebiegu próby. (zeznania pozwanej B. F. k. 189, zeznania świadka E. R. k. 253 verte - 256) Na kolejnym zebraniu u Burmistrza w dniu 20 lutego 2009 roku Stowarzyszenie odmówiło podpisania umowy na wystawienie bajki ł., której autorem była pozwana E.T., uzasadniając to faktem, iż władze miasta nie powinny mieć prawa do ingerowania w wewnętrzne sprawy Stowarzyszenia i nie wyrażają zgody na zapłatę 400 zł od każdego występu tytułem wynagrodzenia dla E. T. uznając, iż wynagrodzenie za prawa autorskie zostało już uregulowane. ( zeznania świadka E. R. k. 253 verte – 256, zeznania świadka K. W. k.257 verte - 258) Opis spotkań członków Stowarzyszenia (…) u Burmistrza został zamieszczony między innymi w gazecie (…)”. (kserokopia (…) k. 85, k. 297 ) Powódka zarzuciła już w latach wcześniejszych w piśmie adresowanym do Kierownika Regionalnego Zespołu (…), że ten przywłaszczył sobie nazwę przedstawienia. Na pismo z wyjaśnieniami, iż nie jest to prawdą powódka nie odpisała. (zeznania świadka S. W. k. 379) T. W. była również skonfliktowana z Dyrektorem Muzeum w Ł.. Wyżej wymieniony, nie wyrażał zgody na wszystkie propozycje złożone przez powódkę i dotyczące ich współpracy z uwagi na ograniczenia finansowe. Wskazane strony toczyły spory. Powódka składała skargi na Dyrektora Muzeum do Dyrekcji Muzeum Narodowego w W. do Wojewody S., Starosty Ł. i starała się udowodnić, że ten ogranicza działalność Stowarzyszenia i działa na jego szkodę. (zeznania świadka W. W. k. 502 – 503, zeznania pozwanej M.S. k. 597) Powódka miała również pretensje do Prezesa Stowarzyszenia (…) i zarazem Przewodniczącej (…) za zorganizowanie W. Ł. (wystawianego przez zespoły ludowe w oparciu o ogólną kanwę), w którym uczestniczyły osoby, które zaprzestały wcześniej współpracy z jej stowarzyszeniem wskazując, iż tylko ona jest upoważniona do przekazywania twórczości ludowej . (zeznania świadka B. R. k. 504 – 507) Ponadto powódka wykonywała telefony do Dyrektora Naczelnego (…)ze skargą, że nie został powiadomiona przez przedmiotową placówkę o „Festiwalu (…) Do Ośrodka --- STRONA 8 --- Regionalnego (…)bez przerwy docierały informacje o problemach jakie innymi twórcami ludowymi mają z powodu powódki i o ich konfliktach z powódką. (zeznania świadka D. W. k. 507 – 509). Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, a w szczególności w oparciu o zeznania pozwanych, powódki, świadków i dokumenty zgromadzone w sprawie, w szczególności pismo pozwanych z dnia 3 kwietnia 2008 roku adresowane między innymi do Burmistrza Miasta Ł. potwierdzone za zgodność z oryginałem oraz pismo powódki z dnia 12 marca 2008 roku adresowane do Burmistrza Miasta Ł.. Sąd odmówił wiary zeznaniom powódki oraz zeznaniom świadków: E.R., K. W. – który nie był jak sam przyznał obecny na wszystkich próbach zespołu prowadzonego przez powódkę, K. W., E. R., w zakresie w jakim opisują oni sposób zarządzania przez T.W. Stowarzyszeniem, w tym twierdzeniom, że powódka była zbyta łagodna i dobra dla członków stowarzyszenia i nigdy nie zrobiła nikomu z nich awantury i nie była inicjatorką kłótni, lecz zawsze prosiła w sposób delikatny, by stosowali się do jej poleceń oraz, że nigdy nie zmuszała nikogo do tańca na występach, bądź próbach zespołu, gdyż pozostaje to w oczywistej sprzeczności z pozostałym zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym w szczególności zeznaniami pozwanych oraz świadków: K. G., E. M., A. G., z których jednoznacznie wynika, że T. W. rządziła Stowarzyszeniem w sposób apodyktyczny i nie znoszący sprzeciwu. Była niejednokrotnie inicjatorką awantur szczególnie podczas prób i przed występami zespołu. Krzyczała na członków zespołu, zwracała im uwagę, reagowała złością i histerią. Nie tolerowała faktu niestawiennictwa na próbę zespołu, bez względu na jej przyczynę. Zdarzały się sytuacje, gdy zmuszała członków zespołu, by tańczyli nawet w okresie żałoby po śmierci bliskiej osoby. Ponadto z zeznań świadków: B. R., D. W., W. W., S. W., R. R., L. S. wynika również, iż T. W. w swej działalności publicznej była niejednokrotnie inicjatorką konfliktów i była postrzegana jako osoba konfliktowa. Sąd pominął zeznania świadka G. C. z uwagi na fakt, iż nie mają one znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Wymieniony świadek nigdy nie należał do zespołu powódki i sam przyznał, iż nie wie nic na temat występów przedmiotowego zespołu i szczegółów pracy powódki jako Prezesa Stowarzyszenia (…) Dodatkowo wskazać należy, iż Sąd nie zajął stanowiska wobec zmiany żądania sformułowanej przez powódkę T. W. w głosie do protokołu rozprawy z dnia 7 czerwca 2010 roku, gdyż należy ją uznać za spóźnioną wobec zamknięcia terminu rozprawy w dniu 31 maja 2010 roku. --- STRONA 9 --- Sąd zważył co następuje Dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach (art. 23 k.c.). Ustawodawca przyjął więc konstrukcję pluralistyczną dóbr osobistych. Przedmiotem ochrony są bowiem wszelkie, ale jednostkowo wskazane, dobra osobiste mogące służyć człowiekowi, podkreślając jednocześnie, że wyliczenie dóbr osobistych, zawarte w przepisie art. 23 k.c. ma charakter jedynie przykładowy. W doktrynie oraz orzecznictwie przeważa aktualnie pogląd, kładący nacisk na konieczność ujmowania dóbr osobistych w kategoriach obiektywnych. Są to wartości o charakterze niemajątkowym, ściśle związane z osobą ludzką, decydujące o jej bycie, pozycji w społeczeństwie, a będące wyrazem jej odrębności psychicznej i fizycznej oraz możliwości twórczych, uznane powszechnie w społeczeństwie i akceptowane przez dany system prawny (tak: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 czerwca 1997 roku, II CR 187/77, niepubl.). Cześć, dobre imię i dobra sława człowieka są pojęciami obejmującymi wszystkie dziedziny życia osobistego i społecznego, jak również zawodowego. Naruszenie czci może więc nastąpić zarówno przez pomówienie o ujemne postępowanie w życiu osobistym i rodzinnym, jak i przez zarzucenie niewłaściwego postępowania w życiu zawodowym naruszające dobre imię danej osoby i mogące narazić ją na utratę zaufania potrzebnego do wykonywania zawodu lub innej działalności. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 października 1971 r., II RC 455/71, OSNCP 1972, Nr 4, poz. 77). Ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. (art. 24 § 1 k.c.). Ochrona dóbr osobistych przysługuje uprawnionemu w przypadku bezprawnego działania sprawcy. Sąd rozpoznający sprawę o ochronę dóbr osobistych w pierwszej kolejności bada, czy i jakie dobro zostało naruszone, a następnie ocenia - na zarzut pozwanego - czy pomimo naruszenia tych dóbr nie zachodzi podstawa do wyłączenia jego --- STRONA 10 --- odpowiedzialności ze względu na brak bezprawności działania. (tak: wyrok Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 19 grudnia 2002 roku, II CKN 167/01, opubl. Legalis). Działaniem bezprawnym jest każda czynność naruszająca dobra osobiste, jeżeli nie zachodzi jedna z okoliczności wyłączających tę przesłankę. Przy ocenie, czy doszło do naruszenia dobra osobistego, decydujące znaczenie ma nie tyle subiektywne odczucie powódki Teresy Wojdy, lecz to - jaką reakcję wywołuje w społeczeństwie zdarzenie stanowiące podstawę jej żądania. (tak: wyrok Sądu Najwyższego - Izba Cywilna, z dnia 19 maja 2004 roku, sygn. akt I CK 636/03, Legalis). Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 19 września 1968 roku, sygn. akt II CR 291/68 /opubl.: OSN IC, PiUS 1969, Nr 11, poz. 200./ dobra osobiste podlegają jedynie ochronie, gdy naruszenie tych dóbr nastąpiło w wyniku bezprawnego działania osoby dopuszczającej się naruszenia. Sąd Najwyższy wypowiedział się , że "Krytyka jest działaniem społecznie pożytecznym i pożądanym, jeżeli podjęta została w interesie społecznym, jeżeli jej celem nie jest dokuczanie innej osobie oraz jeżeli ma cechy rzetelności i rzeczowości. (. .. ) Krytyka czyjegoś postępowania, zapatrywań czy działalności nie powinna przekraczać granic potrzebnych do osiągnięcia społecznego celu krytyki. Oczywistą jest rzeczą, że tej granicy nie da się odmierzyć, ponieważ określają ją również takie czynniki jak rodzaj krytyki, warunki w jakich się odbywa, wartość celu dla którego się ją podejmuje, a także zwyczaje środowiska i osobiste właściwości ludzi. W każdym razie pewne końcowe granice dozwolonej krytyki, nawet przy braniu pod uwagę wymienionych wyżej czynników nie powinny być nadmiernie elastyczne.” Nie jest bezprawne, w rozumieniu art. 24 k.c., działanie naruszające cudze dobro osobiste, jeżeli stanowi wykonanie prawa do krytyki i informacji podjęte w obronie uzasadnionego interesu społecznego, zawiera fakty prawdziwe, a wyrażona opinia ma podstawę w tych faktach i nie zawiera określeń obraźliwych ani wykraczających poza cel, jaki wypowiedź realizuje”. (vide Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 marca 2005 r., sygn. akt II CK 564/04 opubl. w LEX nr 381013) Również zgodnie ze stanowiskiem Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu wyrażonym w wyroku z dnia 26 września 2006 roku, I ACa 893/06 /opubl.: OSA we Wrocławiu 2007, Nr 3, poz. 40/: ,,Dozwolona krytyka nie jest naganna i wyłącza bezprawność naruszenia dobra osobistego. " W ocenie Sądu Okręgowego pismo pozwanych z dnia 3 kwietnia 2008 roku adresowane do Burmistrza Miasta Ł., Starosty Ł., Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w W. i Stowarzyszenia (…) w L. stanowiło krytykę działalności publicznej powódki T. W. jako Prezesa Stowarzyszenia (…) Bez wątpienia intencją przedmiotowego listu pozwanych jako członków wymienionego Stowarzyszenia było zwrócenie uwagi --- STRONA 11 --- organom zajmującym się nadzorem i opieką nad twórcami ludowymi, na sytuację jaka zaistniała w Stowarzyszeniu. Z materiału dowodowego zebranego w niniejszej sprawie wynika bowiem jednoznacznie, iż w Stowarzyszeniu Regionalnym (…) doszło do silnego konfliktu części jego członków, w tym pozwanych z Prezesem Stowarzyszenia oraz członkami skupionymi wokół jego osoby, prowadzącego do rozłamu w Stowarzyszeniu. Pozwani mieli zatem, szczególnie jako członkowie Stowarzyszenia, prawo do wyrażenia swojej opinii o działaniach podejmowanych przez powódkę jako osobę pełniącą funkcje publiczną- Prezesa Stowarzyszenia, w ramach realizowania przez nią obowiązków i praw wynikających z tej funkcji i mieli prawo poddania tej działalności krytyce, w tym i do wyrażenia swej negatywnej oceny. W szczególności więc członkowie Stowarzyszenia mieli prawo domagać się rzetelnej informacji dotyczącej sytuacji finansowej organizacji, w tym informacji o wysokości wynagrodzeń za poszczególne występy oraz o wysokości otrzymywanych dotacji do występów zespołu. Jednakże ich opinia i krytyka powinny mieć charakter rzeczowy, stosowny do celu, któremu miały służyć i nie naruszający w sposób bezprawny dóbr osobistych powódki. Analiza treści pisma z dnia 3 kwietnia 2008 roku prowadzi do wniosku, iż jego fragment, w którym użyto sformułowań o zabarwieniu emocjonalnym dotyczących cech osobistych powódki, w szczególności twierdzenia, iż „w swojej działalności publicznej T. W. kieruje się mściwością, zawiścią, nienawiścią, nieuczciwością, wrogością, zawziętością” odbiega od przyjętych standardów krytyki organu Stowarzyszenia i przekracza granice akceptowane w środowisku stron. We wskazanym fragmencie krytyka sformułowana przez pozwanych nie ma charakteru rzeczowego i stanowi sądy wartościujące, zawierając określenia obraźliwe i godząc w dobre imię i godność osobistą powódki. Zdaniem Sądu Okręgowego użycie powyższych zwrotów nie było potrzebne do osiągnięcia społecznego celu krytyki oraz do obrony uzasadnionego interesu prywatnego (obrony osoby A. S.). W pozostałej części natomiast treść przedmiotowego pisma stanowi uzasadnioną krytykę, gdzie końcowe granice dozwolonej krytyki nie zostały przekroczone i w związku z powyższym w tej części zachowania pozwanych nie można uznać za bezprawne (art. 24 § 1 k.c.) . Osobie, której dobra osobiste naruszono przysługuje prawo do uzyskania przeprosin w takiej formule w jakiej doszło do naruszenia. (wyrok SN z 2008-02-08 I CSK 345/07 Monitor Prawniczy 2008/5/229) Sąd zobowiązał zatem pozwanych z uwagi na tożsamość źródła zobowiązania i tożsamość kręgu odbiorców do przesłania oświadczenia o treści opisanej w punkcie 1 sentencji do instytucji, do których adresowali oni zredagowane przez siebie pismo z dnia 3 kwietnia 2008 roku to jest do Burmistrza Miasta Ł., Starosty Ł. i Ministerstwa Kultury i --- STRONA 12 --- Dziedzictwa Narodowego w W. oraz do Stowarzyszenia (…) w L. (niniejsze pismo dotyczy również działalności A. S. będącej członkiem władz wymienionego Stowarzyszenia). Sąd uznał natomiast, iż przesłanie przedmiotowego oświadczenia zgodnie z żądaniem powódki do gazet: (…), (…), (…) stanowiłoby naruszenie równowagi między naruszeniem dóbr osobistych powódki, a ich ochroną. Pozwani bowiem nie przedstawili swego pisma w prasie do publicznej wiadomości. Natomiast informacje dotyczące sytuacji zaistniałej w Stowarzyszeniu oraz osoby jego Prezesa opublikowano w prasie, gdyż zgodnie z zasadą wolności mediów prasa ma obowiązek przekazywania informacji będących przedmiotem zainteresowania opinii publicznej, społeczeństwo ma zaś prawo do ich otrzymania. Prasa w społeczeństwie demokratycznym odgrywa ważną rolę publicznego obserwatora i strażnika. Wolność prasy zapewnia opinii publicznej możliwość ukształtowania opinii o osobach na stanowiskach publicznych.( por orzeczenie ETPC z 8.07.1986r Linges przeciwko Austii, orzeczenie z 23.09.1994r Jersild przeciwko Danii, orzeczenie z 26.11.1991r The Obserwer i Guardian przeciwko Wielkiej Brytanii) Te zasady wyraźnie kształtują obowiązki prasy polegające przede wszystkim na informowaniu społeczeństwa o istotnych sprawach dotyczących bądź to problemów ogólnospołecznych lub dotyczących środowiska lokalnego. Z uwagi na powyższe prasa ma prawo do interesowania się osobami pełniącymi funkcje publiczne, a taką osobą jest bez wątpienia T. W.. Dlatego też rozszerzenie ochrony na wskazane przez powódkę wydawnictwa prasowe, w sytuacji, gdy pismo pozwanych nie było adresowane do żadnego z nich, stanowiłoby jedynie upokorzenie osób, które naruszyły dobra osobiste powódki. Naruszenie dóbr osobistych winno być przede wszystkim naprawiane środkami niematerialnymi. W przedmiotowej sprawie powódka wystąpiła jednak również z roszczeniem majątkowym w postaci zadośćuczynienia pieniężnego, do czego upoważniał ją art. 24 § 1 k.c.. Z materiału dowodowego zgromadzonego w rzeczonej sprawie, w tym zeznań pozwanych jak i świadków: K. G., E. M., A. G., B. R., D. W., W. W., S. W., R. R., L. S. wynika, iż T. W. poprzez sposób zarządzania Stowarzyszeniem – apodyktyczny i nie znoszący sprzeciwu oraz poprzez swoje przymioty osobiste to jest konfliktowość, sama przyczyniła się do zaistniałego konfliktu i rozłamu w Stowarzyszeniu i sprowokowała ich powstanie. Dlatego też w ocenie Sądu winna była liczyć się w powyższej sytuacji z uzasadnioną krytyką sformułowaną przez członków Stowarzyszenia. Pismo pozwanych z dnia 3 kwietnia 2008 roku stanowiło odpowiedź na działania powódki i wystosowane przez nią pisma do Burmistrza Miasta Ł., Zarządu Głównego Stowarzyszenia (…) w L., Starosty Ł., Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, choć powódka w przedmiotowych pismach nie naruszała dóbr osobistych innych osób. --- STRONA 13 --- Z uwagi na powyższe zgłoszone przez powódkę T. W. żądanie zadośćuczynienia pieniężnego za naruszenie jej dobra osobistego działaniem pozwanych stanowi w okolicznościach niniejszej sprawy nadużycie jej prawa podmiotowego. Sąd podziela bowiem pogląd Sądu Najwyższego w myśl którego przepis art. 5 k.c. może uzasadniać ograniczenie sankcji, które mogą być stosowane na podstawie art. 24. ( vide orz. SN z 30.04.1970 r., II CR 103/70, II CZ 30/70, OSP 1971, Nr 4, poz. 83) O kosztach postępowania Sąd orzekł, zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu na podstawie art. 100 k.p.c. znosząc wzajemnie te koszty między stronami. W oparciu o wskazane ustalenia faktyczne i prawne Sąd Okręgowy orzekł jak w sentencji.