Treść orzeczenia
--- STRONA 1 ---
L < X’. Sygn' akt IC 340x08 Na pndstawie ustawy z dnia 6.09.2001 r. 0 dostepie _ do miurmacji publiczgnei Dz. U. 112 poz. 1198 2 péén. zm. WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ przekazano Iniormacje; publigznq w fgrmfg dnkumenlu lub w formie przelwerzonej Dnia 19 listopada 2008 roku %mD,,mt /5&0,“/;,_Q,u I . o I .................EH;E.;;é.m%..;H€é.%&;%¥................... Sqd Okrggowy W W3FSZ3\Yl6 Wydziai I Cywllny w skiadzle: (M3 Ma{QM12 Mia Q P{'Zew(]{_Iniczqcy SSR ([19],) Afigja Frgnczyk .......................... ........ .._. ........................................ .. Protokolant: st. sekr. sqd. Katarzyna Andrzejczak 5"! 9'3413> agifsg W5H. po rozpoznaniu W dniu 05 listopada 2008 roku w Warszawie na rozprawie sprawy 2 powédztwa M.G. V przeciwko Skarbowi Pafistwa reprezentowancmu przez Ministra Sprawiediiwoéci, Dyrektora Okrggowemu Sluiby Wigziennej w W. 0 ochrong dobr osobistych i zadoééuczynienie 5 < __ I. nakazuje pozwanemu Skarbowi Pafistwa reprezentowanemu przez Dyrektora Okrqgowego Siuiby Wiqziennej W W. ziozenie pisemnego oéwiadczenia skierowanego do powoda M.G. nastqpujqcej treécii ,,W zWia_zku 2 Wyrokiem Sqdu Okrqgowego I Wydziai Cywilny W Warszawie W sprawie I C 340r’08 2 dnia 19 listopada 2008 roku uznajq, Ze M.G. syn J., zam. ul. .W. — W., W okresie oclbywania kary pozbawienia Wolnoéci od dnia 23 Wrzeénia 2005 roku do dnia 01 listopada 2005 roku, ocl dnia 21 grudnia 2005 roku do dnia 20 marca 2006 roku doznai naruszenia jego débr osobistych poprzez osadzenie go_W nieludzkich Warunkach W celi inieszkalnej i pl'Z6CiWdZi8.ia_jE1_C temu zobowiqzujq siq na przyszioéé nie naruszaé WiQCB_j jego dobr osobistych." WI6I‘1'IliI1i6 14 dni od daty uprawomocnienia sic; wyroku; II. W zakresie Zqdania zapiaty zadoééuczynienia w kwocie 150000 2%. (sto piqidziesizgt tysiqcy ziotych) postqpowanie urnarza; W pozostalym zakresie powodztwo oddala; III. koszty procesu Wzajemnie pomigdzy stronami znosi. Sygn. akt IC 340108 UZASADNIENIE W pozwie 2 dnia 21 kwietnia 2008 roku skierowanym przeciwko Skarbowi Pafistwa reprezentowanemu przez Ministra Sprawiedliwoéci, Okrqgowy Inspektorat Siuiby Wiqziennej W W., Okrqgowy Inspektorat Siuiby Wiqziennej W B. powod M.G. domagai siq ochrony jego dobr osobistych W postaci czci i Wizerunku poprzcz zasqdzenie zadoééilczynieliia W kwocie 450 000 zi. i nakazania pozwanemu ziozenia oéwiadczenia nastcgpuj apej treslci ,,W zwiqzku z Wyrokiem Szidu Okrogowego I Wydziai Cywilny W Warszawie W sprawie sygn. akt 2 dnia .... .. uznajemy, Ze M.G. syn J. , zam. ui. , W. — W., W okresie odbywania kary pozbawienia WOil‘lO§Ci od dnia 23 Wrzeénia 2005 roku do doznai z naszej strony n.arusze11iajeg0 débr osobistych tj.: a. nieiudzkich Warunkéw przebywania W celach mieszkalnych; b. pozbawienia go czci i Wizerunku W zakresie jego prospoiecznej dZ.i£1iEl.il'10§Ci W okresie od lat 50tych XX W. do chwili obeonej; c. nioposzaiiowaliia jego godnoéci osobistej W tym pozbawieniem go szacunku z tytuiu jego dziaiainoéci autorskiej organizacyjnej i popularne naukowej; d. zastosowania Wobec niego nieludzkiego, poniiajqcego i upokarzajqcego traktowania z naruszeniem 2111. 4 § l kocleksu karnego wykonawczego; _ i e. ograniczenie jego praw do kulturalno oéwiatowego spqdzania czasu W celach mieszkainych i uniemotliwieniem W tym zakresie l~;ontynuowania’pracy autorskiej, populame naukowej. Przeciwdziaiajqc temu zobowiqzujemy siq na przyszioéé nie naruszaé wiqcej jego dobr osobistych." (k. 23). Wedhig twierdzeli powoda iiastapiio takie naruszenie art. 5 kodeksu cywilnego poprzez» czynienie przez pozwanego ze swego prawa uiytku, ktéry jest sprzeczny ze spoieczno goépodarczym przeznaczeniemjego prawa oraz Zasadami wspoiiycia spoiecznego. W odpowiedzi na pozeW Wniesionej W dniu 25 czerwca 2008 roku pozwany Skarb Pafistwa ~Minister Sprawiedliwoéci Wniési 0 oddalenie powodztwa i zasqdzeiiie od powoda kosztow procesu, W tym kosztowzastegpstwa pifocesowego Wediug norm przepisanych (k_. 34). W motywach tego pisma pozvi/any wskazai, ie Minister SpraWiediiW'oéci nie jest Wiaéciwym 1‘epreze11tantem Skarbu Pafistwa W tym procesie, a merytorycznie podniosi, i2 dobra osobiste powoda nie zostaiy naruszone, a dziaianie pozwanego nie byio bezprz1Wne(k. 36). _ W odpowiedzi na pozew Wniesionej W dniu 23 czerwca 2008'r0ku pozwany Skarb Pafistwa Dyrektor Okrqgowy Shlzby Wirgziennej W B. Wniosi 0 oddalenie powodztwa i zasqdzenie kosztow procesu, W tym kosztow zastopstwa procesowego Wediug norm przepisanych (k. 49). W piémie procesow)/111 z dnia 22 Wrzeénia 2008 roku pozwany Skarh Pafistwa Dyrektor Okrggowy Siuzby Wioziennej W W. Wniési o OCiCi3i6l1i6_ powodztwa i zasqdze11ie kosztéw zastqpstwa procesowego wediug norm przepisanych (k. 35).
--- STRONA 2 ---
W uzasadnieniu tego pisma przyznai, Ze W czasie odbywania przez powoda kary pozbawienia Wolnoéci W Areszcie 31edczy1n M., Areszcie §ledczym B. i_Z___ak1adzie Karnym B. Wystepowaio przeludnienie W ceiach, a powod przebywai W celaoii, W. ktorych .mie_szka1na'_..'na_ jednego skazanego byia mniejsza niz 3m2 na osobe. O fakoie tyrn by} poinf‘ormoWany sedzia penitencjarny. Odnoszap sie do pozostaiych twierdzefi pozWu, zaprzeczyi, aby powod by} traktowany nieiudzko 1 hie"mog1pfoWadzié swej dziaialnosci naukowej i Pozwany Wskaza1, 12 Warunki panuj ace W tyoh jednostkach penitenoj_arnyc_l1 byiy zgodne % obowiqzujqcymi W tej mierze przepisarni praWa, powod nie zg1asza1 2adnyc'h'dolegliWosci zdrowotnych, nie zaskarZy1 rowniei decyzji komisji penitericjamej o zakwalifikowaniu go do odbywania kary (k. 105107). ' W pismie procesowym z dnia 31 lipca 2008 roku M.G. cofnzfi pozew W stosunku do pozwanego Skarbu Pafistwa Okregowego Inspektoratu Shiiby Wieziennej w B. (k. 80). Na rozprawie W dniu 27 sierpnia 2008 roku wyjaénii, ii W ten sposéb Wyeliminowai z podstawy fal<tycznej powodztwa okres odbywania kary pozbawienia Wolnoéci W zaldadzie Karnym W C.(k. 98). Na rozprawie W dniu 05 listopada 2008 roku powod wniosi o zasqdzenie kwoty 300 000 2%. tytuiem zadoséilczynienia, W pozostaiym zakresie iadania zadoséuczynienia cofnai pozew ze zrzeczeniem siqroszczenia. Popari powédztwo co do nakazania z1o2enia oswiadczenia, ktore powinno mieé formg pisemnai byé skierowane do niego (k. 137). Pozwany Skarb Paiistwa Minister Sprawiediiwoéci na rozprawie W dniu 05 listopada 2008 roku Wniosi 0 oddalenie powodztwa (k. 13?). Pozwany Skarb Pafistwa Dyrektor Okregowy Shzzby Wingziennej W W. na tej rozprawie Wniosi o oddalenie powodztwa (k. 137). _ Postanowieniem W5/danym W dniu 2? sierpnia 2008 roku na podstawie art. 67 § 2 k.p_.c. Sad ustalii, ii reprezentantem Skarb Pafistwa W tym procesie jest Minister Sprawiedliwoéci i Dyrektor Okregowy S1uZby'Wieziennej W W. (k. 99). Sad Okregowy ustalii, co nastepuje: i _ Powod M.G. zostai skazany przez Sad Rejonowy W Staszowie wyrokiem 2 dnia 18 maja 2001 roku na zasadnicza kare pozbawienia Wolnosci W Wymiarze szeéciu miesiecy, ktorqodbywm W okresie od 23 Wrzeénia 2005 roku do 20 marca 2006 (okolioznosé niesporna). W celu odbycia kary powod osadzony zostai W Areszeie Sledczym M. W dniu 23 Wrzesnia roku, gdzie przebywai do 01 listopada 2005 roku. Od 21 grudnia 2005 roku do 20 lutego 2006 roku odbyWa1 kare W Areszvcie Biedozyin B., o od 21 lutego 2006 roku do 20 marca " 2005 roku W Zakfadzie Karnym B., ska_d zostai zwolniony po odbyciu caiej kary (okolicznoéé niespoma). W czasie odbywania kary decyzja kornisji penitencjamej z dnia 29 Wrzeénia 2005 roku poWodoWi nadano grupe i podgrupe kiasyfikacyjnal r'...r‘ , decyzji tej M.G. nie zaskariyi (okolicznosé niesporna). Podczas odbywania kary powod zostai osadzony W celaoh przeznaozonyoh dla osob pierwszy raz odbywajacych kare pozbawienia WoInoéoi,j okres jej odbywania W AS M. , AS B. i ZK B. przypadaio na niego rnniej nii 3 m2 na osobe (okolicznosé niesporna). W ceiach, W ktolych odbyWa1 SW21 kare toalety nie byiy oddzielone od reszty pomieszczenia trwaia przegroda lecz co najwyiej 2as1ona(doWod: przeshlchanie powoda M.G. W charakterze stony k. 143 W zW. 2. k. 138). M.G. W czasie odbywania kary iniai 65 lat, poza nadcisnieniem tetniczyrn nie cierpiai na i/adne dolegliwosci. Choroba ta ujawniia siqjeszcze zanim zostai pozbawiony Wolnoéoi na skutek prawomoonego skazania (dowod: pI‘Z€Si’1.¥Ci"l3fl16 powoda M.G. W charakterze strony k. 138). Powyiszy stan faktyczny Sad ustali1 W giéwnej mierze na podstawie zgodnyoh twierdzefi stron oraz dowodu z przeshichania poWoda W charakterze strony. Strony zgodne byiy co do podstaw prawnych skazania powoda, okresu odbywania kary pozbawienia Wolnosci W okre:§1onyc11 jednostkach penitencj arnych, wystepuj qcego tam przeludnienia. _ Sad uznai dowod z. przesimhania powoda za wiarygodny w zakresie podawania przez niego informacji o Warunkach panuj agzych W celach odnosnie nieoddzielenia trxvaiap1‘zegroda kacika sanitarnego od reszty celi, poniewai fakt ten nie byi przez pozwanego kwestionowany. Za nie mogqce stanowié podstawy ustalefi faktycznych natomiast Sad ocenii zeznania powoda W czesci dotyczapej zbyt maiej iloéci taboretow, stoiikow czy szafek na odzioz, czy Zywnosé. W tym zakresie depozycje powoda nie opisywaly faktow, lecz zawieralyjego dezyderaty. Sad Okrggowy zwaiyl, co nastgpuje: Powod M.G. doohodzi W niniejszym procesie usuniecia skutkow naruszenia jego dobr osobistych W postaci czci i Wizerunku jako naukowca. poprzez nakazanie pozwanemu Skarbowi pafistvva zioienia oéwiadczenia odpowiedniej tresci i formie oraz zapiaty zadoééuczynienia. Dobra osobiste cziowieka pozostaja pod ochrona Konstytucji RP, w ktorej zawarte sq przepisy dotyczqce bezpoérednio dobr osobistyoh. Wsrod przepisow o Wolnoéciach, prawach i obowiazkach cziowieka, ustawodawca W art. 30 stanowi, 2e przyrodzona i niez1Jywalna godnosé oziowieka jest ziienaruszalna, a jej poszanowanie i ochrona jest obowiazkiern \Vi'&dZ publicznych. Zgodnie Z treécia art. 23 k.c. dobra osobiste cz1oWieka,jak W szczegolnosci zdrowie, Wolnoéé, ozeéé, swoboda sumienia, nazwisko Iub pseudonim, wizerunck, tajemnica koresjiondencji, nietykalnosé mieszkania, tworczosé naukowa, artystyozna, Wynalazoza i racjonalizatorska, pozostaja pod oehronzi prawa cywilnego niezaleinie od oohrony przewidzianej W innych przepisach. W mysl art. 24 k.c. ten, czyje dobro osobiste zostaje zagroione cudzym dziaianiem, mote Zadao zaniech_ania_tego dziaiania, chyba Ze nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia mofae on takie Zadaé, aieby osoba,ktora dopuéciia sie naruszenia, dope1ni1a ezynnoéci potrzebnych do usuniecia
--- STRONA 3 ---
jego skutkow, W szczegolnoéci aieby ztoiyia oéwiadczenie odpowiedniej treéoi i W odpowiedniej formie. Na zasadaoh przewidzianyoh W kodeksie moie on rowniei Zadaé zadoééuczyiiieiiia pienieinego Iub zapiaty odpowiedniej sumy pienieznej na Wskazany cel spoteczny. Stosownie do tresci § 2 przepisu, jezeli Wskutek naruszenia dobra osobistego zostata wyrzadzona szkodo m poszkodowany moie Zadaé jej naprawienia na zasadach ogolnych. W myél art. 448 k.c. W razie naruszenia dobra osobistego sad moze przyznaé temu, czyje dobro osobiste zostaio naruszone odpowiednia sume tytuiem zadoééuczynienia pienieznego za doznana krzywde lub na zasadzié odpowiediiia sum:g pienieinq na Wskazany przez niego cel spoieczny, niezaleinie srodkow potrzebnyoh do usuniecia skutkow naruszenia. Przepis art. 445 § 3 k.c. stosuje Sig, Obowiagek poszanowania i oohrony godnosci ludzkiej powinien byé real i2;oWany Wtadze publiczne przede Wszystkiin ta1n,_gdzie PE1I1.S1LWO dziata W ramach imperium, reaiizujap swoje zadania represyjne, ktorych wykonanie nie moie prowadzié do Wiekszego ograniczenia praw cztowieka ijego godnoéci, ni2 to wynika Z zadafi ochronnych i celu zastosowanego érodka. Zapewnienie przez Pafistwo godziwych Warunkow odbywania kaly pozbawienia Wolnoéci jestjednym z podstawowych vmnagaii demokratyoznego pafistwa prawnego, znajdujqcym wyraz W normach prawa miedzynarodowego. Wynika to Wprost z art. 10 ust. l ratyfikowanego przez Polske Miedzynarodowego Paktu Praw Osobistych i Publioznych z dnia 19 grudnia 1966 roku (Dz. U z 1977 r. Nr 38, péz. 167 i 169) i z art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Cz1oWieka i Podstawowych Woinosci 2 dnia 4 grudnia 1950 roku stanowiacych, ie kaicla osoba pozbawiona Wolnosci bedzie traktowana W sposob humanitamy i 2 poszanowaniein przyrodzonej godnoéci cziowieka. Sad Najwyiszy W wyroku z dnia z dnia 28 lutego 2007 roku wyrazii poglztd, 12 odbywanie kary pozbawienia Wolnosoi W przeiudnionych celach, 2 nieoddzieionat toaleta i Weztein sanitarnym, moie stanowié przejaw poiiiiajaoego traktowania, prowadzacego .do naruszenia godnoéci osob pozbawionych wolnosci. Na gruncie prawa polskiego moie Wiec uzasadniao Zadanie zasadzenia zadoééuozynienia napodstawie art. 24 W zwiazku 2 art. 448 k.c. jako naruszajace dobra osobiste skazanego: godnoéé i prawo do intynmosoi (V CSK 431/06, OSNC 2008/I/I3). Sad Najwyiszy ‘W przywoianym orzeozeniu Wskazai, 12 takich Warunkow nie moina uznaé za uzasadniony E normalny element kary pozbawienia Wolnosloi, oo Wynika takie 2 art. 110 § 2 k.k.w., W ktorym ustaWodaWca, dostosowujac przepisy dotyczape Wykonania kary pozbawienia Wolnoéci do norm prawa europejskiego, zawaré Wyniogi dotyozace Warunkow bytowych W oelach mieszkalnych I Wskaza1, Ze powierzchnia przypadajaca na skazanego nie mote wynosié mniej nié. 3 mg, oele musza byé W)/p0S8Z'Ol10 W odpowiedni sprzet zapewniajqcy skazanemu osobne rniejsoe do spania i odpowiednie Warunki higieny, dostateczny doplyw powietrza oraz odpowiednia temperature i oéwietlenie. Tylko W szczegolnie uzasadnionyeh Wypadkach okreslonych W art. 248 k.k.W. i przy zachowaniu trybu postepowania Wskazanego W tym przepisie oraz W przewidzianyoh W nirn przepisach Wykonawczych, moie dojsé do ograniozenia W1€:11(0§C1 powierzchni ceii na jednego skazanego poniiej 3 m2,j6C1né11<Z'6 jedynie na ozas okreélony. Musi to byé czas éciéle okreélony i nie nadmiernie diugi, ohodzi bowiem o wyjajek od zasady. Trybunal Konstytuoyjny Wyrokiem z dnia 26 niaja 2008 roku uzna1jednak,_2e art. 248 § lustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny Wykonawczy (Dz. U. Nr 90, poz. 557, ze zm.)jest niezgodny z art. 40, art. 41 ust. 4 i art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Orfti oraz nie jest niezgodny 2 art. 31 ust. 3 Konstytucji. Przyjajr, ie przepis wymieniony W czesci I wyroku traci moo obowiazujaca z uplywem 18 (osiemnastu) miesieoy od dnia ogioszenia Wyroku W Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Poiékiej (sygn. akr SK 25/07, OTKA 2008/4/62, Dz. URP 2008/96/W620). W uzasadnieniu tego orzeozenia Trybunat uznat, Ze nadmierne zageszozenie W celi mote samo W sobie byé kwaiifikowane jako traktowanie niehumanitarne, a W razie Wyjatkowej kumulaoji roinych niedogodnoéci nawet jako tortura. Ooena stopnia dolegliwoéoi Wynikajacej z przeludnienia jednostek penitencjarnych, Wymagajaoa anaiizy ewentualnej kumulacji takie innyoh ozynnikow Wpdywajaeych na Wartoéoiowanie Warunkow przebywania, ma z natury rzeczy charakter oceny in concrete, Trybunai Konstytuoyjny dokonujao ooeny zgodnosoi przepisu art; 248 § l kkw z Konstytucja szeroko zaprezentowai miedzynarodowe orzeczniotwo, ktore pojawito sie na tie problemu niehumanitarnego odbywania kary pozbawienia Woinosci. Wskazat m. in., iZ zakaz tortur oraz okrutnego, nieludzkiego lub poliiiajacego traktowania W kontekscie traktowania Wieiniow zostai najszerzej poddany analizie przez Europejski Trybunat Praw Czlowieka na tle art. 3 Konwencji. Traktowanie nieiudzkie zostalo okreslone jako zie traktowanie, ktére jest: zamierzone, stosowane ngprzerwaiiie przez dtuzszy czas i spowodowato u ofiary obraienia ciaia albo intensywne cierpienie fizyczne lub psychiczne. ETPC uznat, Ze samo dlrugotrwaie przehywanie w przepeinionycli celach, W Warunkach uwtaczajacych ludzkiej godnosci, stanowi Wystarczajaca przesianke uznania naruszenia art. 3 Konwenoji W postaci traktowania poniiajacego (20.5. wyroki ETPC: z 20 stycznia 2005 r., M'ayzit przeciwko Rosji nr 63378/00,:z 9 marca 2006 r., Cerrbauer przeciwko Chorwacji nr F3786/0.1’ oraz z 28 marca 2006 r., Melnikprzeciwko Ukrainie nr 72286/01). Jednoczesnie W orzecznictwie podkreslano, 2e cierpienie i poniienie musza yvykraczaé poza nieuniknioov ich element ;Wia_zar;y z dana forma. zgodnego z prawem. traktowania1u_b karania (2012. wyroki ETPC: z 25 kwiemia 1978 r., Tyrer przeciwko Zjednoczonemu Krdlestwu nr 5856/72; Goering przeciwko Zjednoczonemu Krolesrwu nr 161/I989). Oceniajao Warunki uwiezienia, Trybunai uwzgledniat skumulowany efekt tych Warunkow, a ta1<z'e speoyficzne zarzuty podniesione przez skariacego (205. wyrok ETPC z 15 Zipca. 2002 r., Kalasznikow przecfwko Rosji nr 47095/99). Warunki, na ktore skariyli sie Wieiniowie przebywajztcy W przeludnionych celach, nie ograniozaja sie do sarnego nieprzestrzegania rnetrazu. W Sprawach rozpatrywanych przez ETPC najozeéciej zwracano uwagq na: zie Warunki sanitarne. niehigienicznoéé i brak pryvratnoéoi przy korzystaniu z u1"Z8.dZ§_fi_Sfil11181113/'Ch._pB1‘H1_8g1_€3l1Tflfi fli@l'r10Z1iWO§¢ zaspokojenia potrzeby snu spoWodoW2ina niewystarczefgjca liozbajoZek,_jak i nieustannie zapalonym éwiattem ozy panujgeym halasem. niedostateczne oswietlenie uniemoiliwiajgqe Qzytanie. zia Wen§y1a_cje cel, szczegolnie ucia_Z]iWa
--- STRONA 4 ---
dla osob niepaiagyoh osadzzonych z palacymi. WarL111k_i_prowag1za_ce do rozprzestrzenififlifl 516 C110I‘€'Ib bétdi brak moizliwosoi leczenia. W wyroku 2 dnia 02 paidziemika 2007 roku Sad Najwyzszy stwierdzii, ii przestanka odpowiedzialnosoi za naruszenie cudzego dobra osobistego jest bezprawnosé dziatania, przez ktora rozumie sie dziatanie (zaniechanie) sprzeozne z porzadkiem prawnym i zasadami Wspotiycia spolecznego. Przepis art. 24 k.c. przewiduje dornniemanie bezprawnosci dziaiania dobra osobiste, co powoduje, Ze na nim spoczywa oieiar Wykazania, Ze jego dzia%anie byiro zgodne z prawem (HCSK269/O7, MPr0wn. 2007/21/1] 72). Przerloszac powyzsze rozwazania na grunt rozpoznawanej sprawy Sad uznah 2e powoclztwo jest zasadne, aczkolwiek nie W oatosci. W ocenie Sadu powod udowodnit, ie kare pozbawienia wolnosci odbywai W Areszcie 8ledczym M. , Areszeie 81edczym B. i Zaklradzie Karnym B. W warunkaoh uwtaczajacych jego godnosci. Przez ca1y okres osadzenia cele, W ktorych przebywat byty przeludnione na tyle, 2e powierzchnia celi przypadaj aca na jednego skazanego nie przekraczaia 3m2. Pozwany nie zakwestionowat tej okolicznosci przyznajac, 2e regu1'a jest przeludnienie W aresztach. Oczywiste jest rowniei w tym konteksoie, 2e na skutek przeludnienia pomiedzy Wieiniami mogto dochodzié do napieé i konfliktow, co nie sprzyja procesowi resocjaiizacj i, a przeciwnie pogarsza stan psychiczny Wieiniow, W tym oczywiscie powoda. Co wiecej warunki sanitame W ceiach naruszaly prawo do intymnoéci, skoro toaleta nie byia oddzielona od reszty ceii trwaia przegroda. W sytuacji, gdy stan przeludnienia w ceiach, W ktorych powod odbywai swa kare byi permanentny, uznaé naleiy, 2e dziaianie pozwanego Skarbu Pafistwa tolerujqcego taki stan rzeczy byio bezprawne. Bezprawnosci tej nie uchyla obowiazujaoy jeszcze przepis art. 248 § 1 kkw, zgodnie z ktorym W szczegolnie uzasadnionych Wypadkach dyrektor zaktadu kamego Iub aresztu éledczego moze umiescié osadzonych, na czas okreslony, W Warunkach, W ktoryoh powierzchnia W celi na jedna osobewynosi mniej nii 3 mg. O takim umieszczeniu naleiy bezzwiooznie powiadomié sedziego penitencjamego. W ocenie Sadu twierdzenie pozwanego, i2 sedzia penitencjarnyjest raz na po1 roku informowany o istniejacym przeludnieniu nie Wytapza tej bezprawnosci, poniewaz W istocie informacja ta nie skutkuje W Zadnym zakresie zmianaistniejacego stanu. Sad uznai zatem, Ze Warunki bytowe W celach, W ktorych powéd odbywai kare pozbawienia Walnosci swiadcza o niehumanitarnym jego traktowaniu uzasadniaj ac przyjecie naruszenia dobr osobistych powoda. Sad nie stwierdzii natomiast, aby pozwany naruszyi dobra osobiste powoda, W szezegolnoéci jego Wizerunek jako naukowca poprzez osadzenie go W celi razem z osobami skazanymi za rozboj e, zabojstwa, czy kradzieie. W mysi art. 76 § 1 kkW komisja penitencjarna kieruje skazanego do Wiasciwego zakiadu karnego, je2"e1i nie o1o*es'.li1 tego sad W wyroku, kieruje skazanego do okreslonego systemu odbywania kary,jeZe1i nie okreslii tego sad W W}»'l‘O1(L1, ustala indywidualny program oddziah/Wan na skazanego i dokonuje ocen jego wykoriywania. Zgodnie z § 2 przywotanego przepisu decyzja komisji pen itencjarnej W przedrniocie klasyfikaeji pozostaje pod szczegolna kontroia sadowa. Gdy jest ona sprzeczna 2 prawem, ojej zmianie Iub uchyleniu orzeka sad penitencjarny z urzedu. Na decyzje taka siuiy natomiast, na zasadaeh ogolnych, skarga skazanego W trybie art. 7 kkw. Powod M.G; nie udowodni1, aby skierowanie go do okreslonego typu zaktadu kamego i systemu Wykonywania kary byto niezgodne z prawem, nie Wykaza1, aby zaskariyi decyzje komisji penitencjarnej W tym zakresie. Oznacza to, 2e osadzajac powoda W celi z innymi pozbawionymi Wo1nosci nie dzialai bezprawnie; takie dziaianie jest oparte na prawie i nie uzasadnia przyjecia naruszenia dobr osobistych powoda. Nie moina zapominaé, a czyni to powéd, 2e W Wiezieniu, ezy W areszcie przebywaja osoby skazane za roinego rodzaju przestepstwa. Skoro M.G. rowniei pope1ni1 przestepstwo, to trudno znaleié uzasadnienie dla jego zarzutow o nie pasujacym do jego iyciorysu i postawy spoiecznej towarzystwie z celi. Domena aresztow i Winien jest przeciei to, 2e przebywajatam ltldzie 0 kryminalnej przesztosci i trudno bytoby zapewnié poWot1oWi takie otoczenie, towarzystwo, W ktorym jako autor i wydawca czuiby sie komfortoWo._ Nie jest zreszta rola jednostek pen itencj arnych zapewnienie Wieiniowi powodowi miiego, inteligentnego towarzystwa W celi dodatkowo shlchaj acego tego samego gatunku rnuzyki, co powéd 1 Iubiacego og1a_daé W telewizji pejzaie. Popeiniajap przestepstwo poWod musiat liczyé sie 2 tym, Ze kare za swoj ozyn bedzie odbywai w otoczeniu przestepcow, a nie Wybitnyeh osobistosci intelektualnych, choé oczywiscie i takiejednostki moga popasé W konfiikt z prawem i odbywaé kare W Wiezieniu. Reasumujac ten tok rozwazaii Sad uznai, Ze pozwany nie naruszyi iadnego z débr osobistych powoda osadzaj ac go W celi z przestepcami skazanymi za rozboje, zabéjstwa, czy kradzieze. Ponadto Sad przyjat, 2e pozwany nie narusza dobr osobistych powoda poprzez to, Ze powod przebywa W celi bedac zmuszony do siuchania muzyki, ktorej nie lubi, czy ogladania audycji tetewizyjnych, za ktoiymi nie przepada. Skazani maja prawo siuchania muzyki i ogladania telewizji, musza jednak W tym zakresie liczyé sie 2 tym, 2e Wspotwieiniowie maja roine gusta. Czynienie zarzutu pozwanemu z tego tytutu uznaé naleiy za caikowicie bezzasadne. Sad doszedi do przekonania, Ze powod nie udowodnii, aby utrudniano mu w wiezieniu prowadzenie praey naukowej, ezy Wydawniczej, jednakze pragnie podkreslié, 2e siiarzeczy praca zawodowa, taka jak na Wolnosci nie jest mo2liWa W Warunkach odbywania kary pozbawienia Wolnosci. Wykonywanie tej kary Wiaie sie 2. faktem pewnego rodzaju odcieciem od tego, co robiio sie W Warunkach Wolnosciowych. Dlatego Sad nie przyjai, aby doszio do naruszenia dobr osobistyoh powoda 2 tego powodu. . A j ' , . ' Sad uznat ponadto, Ze Warunki bytowe W celach, W ktorych przebywai powod byty zgodne z obowiazuj acymi przepisami W zakresie ilosci iozek, taboretow, stotow. Nie naruszaty Zadnych przepisow prawa obowiazujacego W tej kwestii. Zgodnie z art. 110 § l kkw skazanego osadza sie W celi mieszkalnej Wieloosobowej Iub jednoosobowej. W mysl § 2 powierzchnia W eeli mieszkalnej, przypadajaoa.na‘skazanego, wynosi nie mniej nii 3 m2. Cele Wyposaia sie W odpowiedni sprzet kwaterunkowy zapewniajaey skazanemu osobne miejsce do spania, odpowiednie Warunki higieny,
--- STRONA 5 ---
dostateczny doptyw powietrza i odpowiednia do pory roku temperature, Wedhlg norm okresionych dla pomieszozen mieszkalnyoh, a takze oswietlenie odpowiednie do czytania iwykonywania praoy. Stosownie do tresoi § 3 oytowanego przepisu urzadzenia sanitarne W zakiadzie karnym typu pototwartego i otwartego moga bye us)/tuowane poza oeiarni mieszkalnymi. Zgodnie 2 § 4 przy umieszczaniu skazanego W celi mieszkalnej bierze sie pod uwage W szczegolnosci: deoyzje klasyfikacyj na, 1) konieoznoso oddzielenia skazanego od tymczasowo aresztowanego, 2) potrzebe zapewnienia porzadku oraz bezpieczeiistwa w zaldadzie 3) zaiecenia lekarskie, psyohologiozne i rehabilitacyjne, 4) potrzebe ksztaitowania Wtasciwej atmosfery Wsrod skazanych, 5) i koniecznoéé zapobiegania samoagresji i popeinianiu przestepstw W odbywania kary. Ponadto stosownie do tresoi § 11 rozporzadzenia Ministra Sprawiedliwosci z dnia 25 sierpnia 2003 roku W sprawie regulaminu organizacyjnoporzqdkowego wykonywania kary pozbawienia Wolnosci (Dz. U. nr 12, péz. 1493) skazanych rozmieszcza sie W oelaoh, uwzgledniajac W szczegolnosci pied, Wiek oraz uprzednie odbywanie zasadniczej kary pozbawienia wolnoéci albo kary aresztu wojskowego. Maj ac na uwadze tresé pow)/Zszych przepisow Sad uznat, Ze powod nie udowodnit, aby pozwany zapewniajac mu okreslone Warunki odbycia kary dziatat bezprawnie, a tylko dziatanie bezprawne uzasadniaé moie uznanie naruszenia dob1'osobistycl1 powoda. ' Reasumujac Sad uznai, 2e pozwany naruszyi dobra osobiste powoda jedynie poprzez osadzenie go W celach nadmiernie przeludnionych i nie zapewnit mu intymnoéci przy wykonywaniu czynnosoi higienieznyeh. Poprzez takie dziaianie naruszyt dobra osobiste powoda W postaoijego godnosoi i dlatego iqdanie powoda ztozenia oswiadozenia okreslonej tresoi i form ie ooenit jako zasadne. Tresé oéwiadczenia zostaia przez Sad dostosowana do tej ozesci Zadania, ktora zostata przez Sad uznana 2a zasadna. Zadanie to znajduje swapodstawe prawna W tresci art. 24 § l k.o. Sad przyj at, Ze Wtasoiwym reprezentantem Skarbu Panstvva obowiazanym do ztoienia stosownego oswiadozenia poWodoWi jest Dyrektor Okregowy Siuiby Wieziennej W W., jako jednostka nadrzedna nadjednostkami penitenojarnymi, W ktoryoh powod odbywat kare pozbawienia Woinosei (art. 67 § 2 k.p.c.). Wobeo oofiiieoia pozwu ze zrzeczeniem sie roszczenia W zakresie Zadania zasadzenia kwoty 150 000 21. Sad na podstawie art. 203 k.p.e. umorzy1 postepowanie (postanowienie zawarte W pkt II Wyroku). Sad ooenii to ozynnosé dyspozytywna powoda przez piyzmat przesianek okreslonych W art. 203 § 4 k.p.e. i doszedt do Wniosku, Ze nie jest ona sprzeczna z prawem, nie zmierza; do jego obej scia, nie narusza mz zasad Wspotzyoia spotecznego. W pozostaiyrn zakresie (zadoééuczynienia) powodztwo jako bezzasadne podiegaio oddaleniu. Przytoozyé naleiy tu ponownie treso przepisu art. 448 k.c., zgodnie 2 ktorym W razie naruszenia dobra osobistego sad moie przyznaé temu, ozyje dobro osobiste zostaio naruszone, odpowiednia surne tytuiem zadoséuozynieliia pienieinego za doznana krzywde iub najego Zadanie zasadzié odpowiednia sume pienieinana Wskazany przez niego eel spoieezny, niezaleznie od innyoh srodkow potrzebnyoh do usunieoia skutkow naruszenia. Sad Apelaeyjny W Poznaniu W Wyroku Z dnia 1 1 stycznia 2007 roku W}/razii poglad, ktory Sad meriri W oatosci podzieia, Ze przepis art. 448 k.o. ma charakter samodzielny i przyshlguje obok zastosowania innyoh srodkéW koniecznych do usunieoia skutkow naruszenia dobr osobistych, o ile inne srodki nie Wyezerpuja uprawniefi osoby. ktorej dobro zadoséuczynienia ma zatem charakter fakultaty_Wny i od ocen}; sadu opartej :1a_an_a_lizie. konkretnej sprawy za1eZy_przyzr1a11ie pokrzywdzonernuoohrony W tej formie. (F ACQ 833/06, 298413). W przytoozonyrn rowniefz. pow}/tej orzecznictwie miedzynarodowym Wskazuje 51", Ito aby uzasadniaé naruszenie dobr osobistyoh, oierpienie i ponizenie musza Wylmiczaé poza nieunikniony ich element zwiazany z dana for1n§1,__;godnego_g prawem. traktowania Iub karania (zob. wyroki ETPd 1' 25 kwietnia 1978 r., Tyrer przeciwko Zjednoczonenm Krdlestwu nr 5856/72; Goerirzg przeciwko Zjednoczonemu Krcilestwu nr 161/I989). Przy ocenie iadania zasadzenia zadoééuczynienia nalezy brad pod uwage pier’: skazaJ1eg0,jego Wiek, stan zdrowia, diugotrwatosé i stopieri nasilenia dziatafi 11aruszajztcych dobra osobiste. Majqc na uwadze te wskazania oraz okolicznosoi niniejszej sprawy Sad uznat, Ze Wystarczajace dla usuniecia skutkéw naruszenia dobr osobistyoh powoda bedzie nakazanie pozwanemu zioienia oswiadczeniao Zadanej przez powoda tresci. Osadzenie powoda W AS M. , B. i ZK B. nie byte diugie, bo zaledwie kilkurniesieczne, warunki tam panujaoe w Zaden sposob nie wplynety ujemnie na star: zd1'oWiafizycz.nego Iub psyohicznego powodujac jakikolwiek uszczerbek (powéd tego nawet nie twierdzit), choroba, na ktora oierpiat (nadoisnienie tetnicze) Wystepowata u niego na diugo przed osadzeniem. Powod jest meiczyzna W siie wieku, Wieo przebywanie W jednostkach penitenojarnych nie uzasadnia zasadzenia iztdanej kwoty tytuiem zadosouozynienia. Sad ocenit, Ze stopiefi nasilenia dziatafi bezprawnych pozwanego by/1 w przypadku powoda znikomy. Odnoszao sie do twierdzen powoda o tym, i2 Minister Sprawiediiwosoi nie wyda1 aktow normatywnych regulujaoyoh Warunki odbywania kary pozbawienia Wolnosci, to Sad nie dopatrzyt sie W Zadnej mierze odpowiedzialnoéci pozwanego Skarbu Palistwa Ministra Sprawiedliwosci Wzgledem powoda zwiaszcza w zakresie niewydania biiiej nieokreslonyeh aktow prawnyoh. Zgodnie z tresoia art. 417' § 4 14.0. jeieli szkoda zostaia wyrzqdzona przez niewydanie aktu normatywnego, ktorego obowiazek wydania przeWiduje przepis prawa, niezgodnosé .z prawem niewydania {ego aktu stwierdza sad rozpoznajacy spzawe o naprawienie szkody. W ocenie Sadu powod nie Wykaza1 zaistnienia szkody z powodu niewydania aktow normatywnych przez Ministra Sprawiediiwosci, a Sad nie uznai, aby pozwany uohybii W tym zakresiejakimkoiwiek sWoim obowiazkom. Z tyoh Wszystkioh Wzgledow orzeozono jak W sentencji. O kosztach procesu orzeezono na podstawie art. 1'00 k.p.c.
Słowa kluczowe
#orzeczenie#Postanowienie#Sad Rejonowy W Staszowie wyrokiem 2 dnia 18 maja 2001 roku na zasadnicza kare pozbawienia Wolnosci W Wymiarze szeéciu miesiecy#IC 340108 UZASADNIENIE W pozwie 2 dnia 21 kwietnia 2008 roku skierowanym przeciwko Skarbowi Pafistwa#art. 5 kodeksu#art. 67 § 2 k.p#art. 30 stanowi#art. 23 k.c.#art. 24 k.c.#art. 448 k.c.#art. 445 § 3 k.c.#art. 10 ust.#art. 3 Europejskiej#art. 110 § 2 k.k.w.#art. 248 k.k.W.#art. 41 ust.#art. 2 Konstytucji#art. 31 ust. 3 Konstytucji.#art. 3 Konwencji.#art. 3 Konwenoji#art. 248 § 1 kkw#art. 76 § 1 kkW#art. 7 kkw.#art. 67 § 2 k.p.c.#art. 203 k.p.e.#art. 203 § 4 k.p.e.#art. 448 k.o.