Postanowienie IC 325/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 lipca 2011r Sąd Okręgowy w Nowym Sączu Wyd

--- STRONA 1 --- Sygn. akt IC 325/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 lipca 2011r Sąd Okręgowy w Nowym Sączu Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący : SSO Maria Tokarz Ławnicy : Protokolant : st. sekr. sąd. Dorota Sułkowska po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2011r w N. na rozprawie sprawy z powództwa M. B.(1) przeciwko Skarbowi Państwa Wojewodzie (…), Staroście (…) i Lasom Państwowym – Nadleśnictwu P. o zapłatę I. Zasądza od pozwanego Skarbu Państwa Wojewody (…) na rzecz powódki M. B. (1) kwotę 460997zł (czterysta sześćdziesiąt tysięcy dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) z odsetkami ustawowymi od dnia 14.04.2010r. II. W pozostałej części powództwo oddala. III. Zasądza od pozwanego Skarbu Państwa Wojewody (…) na rzecz powódki M. B. (1) kwotę 8600zł z tytułu zwrotu części kosztów postępowania. Sygn. akt IC 325/10 Uzasadnienie --- STRONA 2 --- wyroku z dnia 6.07.2011 r. Pozwem inicjującym przedmiotowe postepowanie powódka M. B. (1) domagała się zasądzenia od strony pozwanej Skarbu Państwa-Wojewody (…) kwoty 588.180,26 zł wraz z ustawowymi odętkami od dnia 3.12.2009.r oraz zasądzenia od strony pozwanej kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa prawnego wraz z kwotą 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz kwotą 2.252 zł tytułem kosztów niezbędnej dokumentacji (k. 1-5 i k. 205-211). Uzasadniając pozew powódka podniosła, że w wykazach hipotecznych: - (…) gm kat. Ż. obejmującym parcele nr (…) , (…) , (…) jako właściciel wpisany był im. M. S. w udziale 6/72 części oraz jego brat S. S.(1) w udziale 6/72 części, - (…) gm. kat Ż. Obejmującym parcele (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) wpisany był M. S. w udziale 1/2 części oraz jego brat S. S.(1) w udziale 1/2 części, - (…) gm. kat Ż. obejmującym parcele nr (…) wpisany był M. S. w udziale 1/2 części oraz jego brat S. S.(1) w udziale 1/2 części, - (…) gm. Kat Ż. obejmującym parcele (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) wpisany był im. S. S.(1) w udziale 1/4 części, - (…) gam. kat Ż. obejmującym parcele (…) , (…) , (…) , (…) , (…) wpisany był im. M. S. w udziale 2/8 części oraz jego brat S. S.(1) w udziale 2/8 części, - (…) gm. kat. Ż. obejmującym parcele (…) , (…) , (…) , (…) wpisany był im. M. S. w udziale 2/8 części oraz jego brat S. S.(1) w udziale 3/8 części. Powódka zaznaczyła, że jest następcą prawnym S. S.(1) i M. S., a przedmiotowym pozwem dochodzi kwoty 439.316,78 zł tytułem szkody rzeczywistej i kwoty 148.863,48 zł tytułem utraconych korzyści na zasadzie art. 417 par 1 k.c. i 417 1 par 2 k.c.. Ponadto wskazała, że orzeczeniem z dnia 1.07.1956 roku dokonano wywłaszczenia wszystkich nieruchomości objętych lwh (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) . Nieważność tej decyzji została stwierdzona orzeczeniem z dnia 11.12.2006 roku. W okresie między wydaniem orzeczenia a stwierdzeniem jego nieważności Skarb Państwa rozporządził nieruchomościami, w skład, których wchodziły w/w parcele. Obecnie w/w parcele są objęte Kw ujawniającymi własność na rzecz osób trzecich tj.: A. S. i S. S. (2) (KW S. S.(1)), J. M. (KW S. S.(1)), P. B. i M. B. (2) (kw. (…)), Miasta i --- STRONA 3 --- Gminy Uzdrowiskowej M. (KW (…) ), Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w Z. (KW. (…) ), Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowo-Usługowego „ (…) ” sp. z o.o. (KW (…) ), J. D., K. T., P. D. (1), P. D. (2)(KW (…) ), F. W. (KW (…) ), S. D. i M. D. (KW (…) ), Urzędu Miasta i Gminy Uzdrowiskowej M. (KW (…) ). W zaistniałej sytuacji nie jest możliwe skierowanie wobec Skarbu Państwa roszczenia o wydanie w/w nieruchomości w naturze. Odsetki powódka liczyła od dnia złożenia przez stronę pozwaną odpowiedzi na zawezwanie do próby ugodowej. Strona pozwana Skarb Państwa reprezentowany przez Wojewodę (…) wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego wg. norm przepisanych (k. 137-145). Uzasadniając swoje stanowisko strona pozwana Wojewoda (…) , wskazał, że w sprawach o podobnym stanie faktycznym podmiotem reprezentującym Skarb Państwa jest Starosta Powiatowy. Ponadto zdaniem Wojewody (…) powództwo nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie zostało przez powódkę wykazane co do zasady i wysokości. Strona pozwana podkreśliła, że decyzja z 11.12.2006 roku została wydana z uwagi na wadę orzeczenia polegającą na braku prawidłowego określenia przedmiotu przejęcia nieruchomości ziemskiej, przy zachowaniu przesłanek merytorycznych do przejęcia nieruchomości na podstawie dekretu z 27.07.1947 r. Zdaniem strony pozwanej nie ulega wątpliwości, że gdyby nie wydano orzeczenia naruszającego przepisy prawa ze względu na niedostateczne oznaczenie w osnowie przedmiotu przejęcia, orzeczenie odpowiadające przepisom prawa również pozbawiłoby własności nieruchomości poprzedników prawnych powódki, z uwagi na aktualizujące się przesłanki zastosowania art. 1 ust 1 dekretu z 27.07.1949 r. W związku z powyższym brak możliwości stwierdzenia w przedmiotowej sprawie adekwatnego związku przyczynowego, pomiędzy wadliwym orzeczeniem a szkodą. Zdaniem strony pozwanej powódka nie wykazała, aby jej poprzednicy prawni w okresie obowiązywania dekretu podjęli działania o uzyskanie mienia zamiennego. Ponadto strona pozwana podniosła, że zaniechanie złożenia odwołania przez poprzedników prawnych powódki od decyzji z 1956 roku wpływa również na ocenę związku przyczynowego między wadliwym orzeczeniem, a ewentualną szkodą. Strona pozwana podniosła także zarzut prekluzji, podając, że skoro poprzednicy prawni powódki odstąpili od dochodzenia roszczeń w ciągu roku od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 15.11.1956 roku tj. od dnia 28.11.2956 r. roszczenie to --- STRONA 4 --- stosowanie do art. 6 ust 1 wygasło z dniem 28.11.1957 roku. Przy przyjęciu natomiast, że przesłanką dochodzenia było uprzednie wyeliminowanie z obrotu prawnego orzeczenia w przedmiocie przejęcia nieruchomości, roszczenie na podstawie przepisów tej ustawy podlegało trzyletniemu terminowi przedawnienia. Na marginesie strona pozwana podniosła także zarzut przedawniania roszczeń powódki powołując się na orzeczenie SN z dnia 9.07.2009 r. III CZP 47/09 . Według strony pozwanej dla ustalenia daty początkowej biegu przedawnienia znaczenie ma decyzja szkodząca, a nie nadzorcza, która jest jedynie przesłanką skutecznego dochodzenia roszczenia. Początek biegu przedawnienia wyznacza możliwość zgłoszenia wniosku o wydanie decyzji nadzorczej czyli data 4.06.1989 r., a powódka dopiero w dniu 11.09.2005 roku skierowała wniosek o stwierdzenie nieważności do SKO, a pozew odszkodowawczy złożyła w sądzie w 2010 r. Poprzednicy prawni powódki nie podjęli, mimo możliwości, starań zmierzających do uzyskania decyzji nadzorczej, a skutki tego zaniedbania obciążają powódkę. Według strony pozwanej podniesienie zarzutu przedawnienia nie jest związane z nadużyciem prawa, bo opóźnienie nie powinno być nadmierne-co nie ma miejsca w przedmiotowej sprawie. Zdaniem strony pozwanej brak jest podstaw do dochodzenia utraconych korzyści za okres po wejściu w życie Konstytucji do chwili obecnej. Jeżeli źródłem szkody jest orzeczenie administracyjne z 1954 r., zaś niemożliwość czerpania pożytków z nieruchomości powstała przed dniem 17.10.1954 r. i trwa dalej, to taka sytuacja nie powinna być uznawana za powstanie nowej skody, lecz powiększenie rozmiaru już istniejącej. Ponadto roszczenie powódki z tytułu lucrum cessans na zasadzie art. 118 k.c. jest częściowo przedawnione. Pismem z dnia 31.05.2010 r. (k. 153-161) powódka podniosła, że jej zdaniem stacio fisci Skarbu Państwa zostało określone prawidłowo. Powódka nie zgodziła się z argumentami strony pozwanej iż brak związku przyczynowego między szkodą a wydaniem decyzji nieważnościowej. Według powódki delikt w przedmiotowej sprawie ma charakter złożony. Zaniechanie obowiązku prawidłowego oznaczenia przejmowanych nieruchomości przez PPRN uniemożliwiało poprzednikom prawnym powódki uzyskanie ekwiwalentu za odebrane nieruchomości. Ponadto Skarb Państwa rozporządził nieruchomościami przejętymi na podstawie nieważnej decyzji na rzecz osób trzecich, w sytuacji, gdy, wobec rażącego naruszenia prawa nie był ich właścicielem. Ponadto Skarb Państwa nie wydał powódce nieruchomości, którymi --- STRONA 5 --- nie rozporządził. Uniemożliwia to powódce korzystanie z parcel i czerpanie z nich korzyści. Powódka za nietrafny uznała zarzut prekluzji jej roszczenia. Istotnie w chwili wydania orzeczenia przez PPRN nie było przepisów o odpowiedzialności państwa za szkody wywołane władczymi decyzjami jego organów. Przewidziany w ustawie z 15.11.1956 roku roczny termin dochodzenia roszczeń w kontekście późniejszych zmian legislacyjnych, nie może być ograniczającym powódkę w jej uprawnieniach. Według powódki strona pozwana niezasadnie powołała się także na zarzut przedawnienia, w tym na skrytykowane orzeczenie SN z 9.07.2009 r. W opinii powódki bieg przedawnienia łączy się z chwilą uzyskania ostatecznej decyzji nadzorczej. Wykładania lansowana przez stronę pozwaną prowadzi także do naruszenia zasady równości. Różna bowiem byłaby sytuacja prawna obywateli, którzy złożyli wniosek o wydanie decyzji nadzorczych w okresie od czerwca 1999 do sierpnia 2004 roku. Powódka zaznaczyła, że pierwsze działania zmierzające do odzyskania nieruchomości stanowiących własność jej poprzedników prawnych podjęła jeszcze w 1999 roku, a sam wniosek o wydanie decyzji nadzorczej złożyła w 2003 r. Zdaniem powódki jej roszczenia nie są przedawnione bo od wydania ostatecznej decyzji nadzorczej przez SKO do dnia złożenia przez nią w listopadzie 2009 roku wniosku o zawezwanie do próby ugodowej nie upłynęły 3 lata. Według powódki, skoro w jej przypadku art. 160 kpa nie będzie miał zastosowania, tym samym nie ma przeszkód do żądania utraconych korzyści od dnia wejścia w życie konstytucji. Datą graniczną, od której powódka może domagać się lucrum cessans nie może być wydanie decyzji nadzorczej, gdyż nie łączy się z nią odzyskanie władztwa nad nieruchomością. Pismem z dnia 16.06.2010 r. (k. 184-188) strona pozwana, dodatkowo podniosła, że badając związek przyczynowy między wadliwym orzeczeniem a szkodą należy ocenić, czy szkoda nastąpiłaby także wówczas, gdyby w miejsce wadliwej decyzji wydano orzeczenie odpowiadające przepisom prawa. Według strony pozwanej spełnione zostały materialne przesłanki zastosowania dekretu z dnia 29.07.1949 roku w stosunku do nieruchomości pozostawionych w Ż., przy czym art. 5 powołanego dekretu normował zasady uzyskania ekwiwalentu przez dotychczasowych właścicieli nieruchomości nabytych przez Państwo, lecz przyznanie prawa np. nieruchomości zamiennych nie odbywało się z urzędu, lecz na wniosek byłych właścicieli zgłaszających roszczenie w określonym w dekrecie --- STRONA 6 --- terminie prekluzyjnym. Strona pozwana zaznaczyła, że orzeczenie PPRN z 1956 roku uprawomocniło się od razu, gdyż nie wniesiono od niego odwołania. Ponadto w przypadku braku precyzyjnego określenia granic nieruchomości nie pozbawiono poprzedników prawnych powódki możliwości przyznania stosownego odszkodowania, gdyż wartość takiej nieruchomości przeliczano na wysokość 200 kwintali żyta. Według strony pozwanej w przedmiotowej sprawie moc obowiązującą zachowują przepisy ustawy z dnia 15.11.1956 roku o odpowiedzialności Państwa za szkody wyrządzone przez funkcjonariuszy Państwowych, lecz ustawa ta przewiduje roczny termin prekluzyjny realizacji roszczeń o naprawienie szkód deliktowych wynikających z aktów władczych Państwa. Strona pozwana podtrzymała również zarzut przedawnienia roszczeń powódki oraz niedopuszczalności dochodzenia szkody w postaci lucrum cessans. Na rozprawie w dniu 23.06.2010 r. (k. 196/2) powódka podała, że żąda odszkodowania za nieruchomości wymienione w pozwie objęte decyzją z 1956 roku, ale rozdysponowane przez Skarb Państwa na rzecz osób trzecich. Jeżeli chodzi o utracone korzyści to powódka żądała ich z nieruchomości, które w całości były objęte decyzją z 1956 r. Pismem z dnia 7.07.2010 r. (k. 205-211) powódka wyjaśniła, że co do tych parcel, które będąc rozdysponowane przez Skarb Państwa weszły w skład nieruchomości stanowiących aktualnie własność osób trzecich żąda odszkodowania w postaci rzeczywistej szkody oraz utraconych korzyści, a co do parcel gruntowych, które nadal ujawnione są w KW jako własność SP żąda wyłącznie odszkodowania w postaci utraconych korzyści. Powódka wniosła również o zawiadomienie Starosty (…) , Państwowego Gospodarstwa Leśnego Nadleśnictwo P. o toczącym się postępowaniu. Powódka konsekwentnie podtrzymała, że istnieje związek przyczynowy między decyzją a szkodą, wyrządzaną jej poprzednikom prawnym. Według powódki dekret z 27.07.1949 roku uprawniał jedynie organy do przejecie mienia, a źródłem szkody nie jest fakt wydania decyzji o przejęciu mienia, ale fakt wydania decyzji wadliwej. Powódka zaznaczyła także, że art. 5 w/w dekretu nie regulował kwestii odszkodowania za przejęte nieruchomości. Szkoda powódki ma charakter złożony i związana jest przede wszystkim z nieuprawnionym rozporządzeniem przez Skarb Państwa nieruchomościami rzekomo wywłaszczonymi --- STRONA 7 --- oraz utraty możliwości korzystania z nieruchomości rzekomo wywłaszczonych. Powódka podkreślała także zasadność dochodzenia lucrum cessans. Postanowieniem z dnia 9.07.2010 r. (k. 223) Sąd wezwał do udziału w sprawie Starostę (…) i Lasy Państwowe -Nadleśnictwo P. w charakterze stacio fisci Skarbu Państwa, bowiem cześć nieruchomości odnośnie, których powódka żąda utraconych korzyści, znajduje się w posiadaniu tych jednostek organizacyjnych SP. Pismem z dnia 10.02.2011 roku powódka sprecyzowała zadanie pozwu domagając się zasadzenia od strony pozwanej kwoty 602.865 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 3.12.2009 r. do dnia zapłaty (k. 469-470) Na rozprawie w dniu 13.04.2011 r. (k. 487) powódka podała, że za parcele wymienione pod pozycją (…) , a to pgr (…) i (…) z Lwh (…) i pod pozycją (…) z Lwh (…) pgr (…) nie żąda odszkodowania co do rzeczywistej straty. Natomiast żąda rzeczywistej szkody z parcel, które aktualnie są własnością osób trzecich. Natomiast co do utraconych pożytków w stosunku do wszystkich parcel. Powódka podała również, że w karcie przesiedleńczej jest napisane, że jej ojciec zostawił 8 ha ziemi ale faktycznie powinno być 18 hektarów, w tym 6 ha lasu, bowiem ojciec również odziedziczył po S. S.(1). Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Jako właściciel parcel katastralnych nr (…) , (…) , (…) , (…) objętych lwh. (…) wpisany był M. S. w 2/8 części oraz S. S.(1) w 3/8 części. Jako właściciel parcel katastralnych nr (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , 6278/1, (…) , (…) objętych lwh. (…) wpisany był S. S.(1) w 1/4 części. Jako właściciel parcel katastralnych nr (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) objętych lwh (…) wpisany był M. S.w 1/2 części oraz S. S.(1) w 1/2 części. Jako właściciel parcel katastralnych nr (…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…) objętych lwh. (…) wpisany był M. S. w 2/8 części oraz S. S.(1) w 2/8 części. --- STRONA 8 --- Jako właściciel parcel katastralnych nr (…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…), (…),(…),(…),(…),(…),(…) objętych lwh (…) wpisany był M. S. w 6/72 części oraz S. S.(1) w 6/72 części. Jako właściciel parceli katastralnej nr (…) objętej lwh. (…) wpisany był S. S.(1) w 1/2 części. (dowód: kserokopie odpisów zamkniętych Lwh k. 33, wykaz zmian gruntowych J. P. wraz z mapami k. 88-116 i k. 213-221) M. S. wrócił z wojny do swojej rodzinnej miejscowości w Ż., gdzie przebywał i gospodarzył do 1947 roku. W 1946 roku M. S. ożenił się z K. K.. Na nieruchomościach należących do M. S. znajdował się dom wybudowany w 1930 roku z drewna, na kamiennej podmurówce z oszklonym gankiem, kryty dachówką, składający się z 4 pokoi i kuchni, spichlerz obok, którego stała stajnia, druga stajnia i stodoła budowane także przed II wojną światową. Rodzice powódki posiadali także pole orne oraz sad 10-15 arowy oraz las. Do prowadzenia gospodarstwa rolnego wykorzystywali kierat do zboża, brony i pługi. S. S.(1) nie wrócił z wojny. Postanowieniem z dnia 8.10.2009 roku uznano go za zmarłego z dniem 9.05.1946 r. o godz. 24. Nieruchomości objęte lwh nr (…),(…),(…),(…),(…),(…) w 1947 roku były we władaniu M. S. i K. S.. (dowód: zeznania powódki k. 197-198, dowód ubezpieczenia k. 173, postanowienie z dnia 8.10.2009 r. k. 16) W 13.07.1947 roku M. S. wraz z żoną zostali przesiedleni w ramach akcji „(…)”. Żadne tłumaczenia M. S., że był żołnierzem i wraz z frontem dotarł do B. nie pomogły. Rodzice powódki nie zabrali żadnych rzeczy z domu. Wozami konnymi rodzice powódki zostali przewiezieni do Ż., a stamtąd koleją na ziemie odzyskane do C., który był w 90% zniszczony. Opuszczone domy poniemieckie zajęli przesiedleni zza B., fizycznie nie było możliwości przejęcia jakiegokolwiek gospodarstwa, bo wszystko było zajęte. Rodzice powódki zostali bez dachu nad głową. Zatrudnili się u przesiedlonych zza B., którzy udostępnili im miejsce do mieszkania. Później M. S. podjął zatrudnienie w przedsiębiorstwie państwowym, a następnie w kopalni (…). W 1953 roku rodzice powódki wynajęli dwa pomieszczenia w hotelu robotniczym w C. W 1956 roku rodzice powódki wynajęli większe pomieszczenia w O. --- STRONA 9 --- (dowód: zeznania powódki k. 197-198 i k. 509, w aktach (…) : karta przesiedleńcza k. 48) W dniu 1.07.1956 roku Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Powiatowy zarząd Rolnictwa działając na zasadzie art. 1 do 3 dekretu z dnia 5.09.1947 r. o przejęciu na własność państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do ZSRR, art. 1-4 dekretu z dnia 27.07.1949 roku o przejściu na własność Państwa niepozostających w faktycznym władaniu właścicieli- nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego, dekretu z dnia 28.11.1945 roku o przejęciu niektórych nieruchomości ziemskich na cele reformy rolnej i osadnictwa art. 1 pkt 3 orzekło, że nieruchomości ziemskie położone w gm kat. Ż. objęte lwh nr od (…) do (…), prowadzone przez Sąd Powiatowy w Nowym Sączu z tym wszystkim co było ich częścią składową lub przynależnością, ze wszystkimi zabudowaniami mieszkalno- gospodarczymi przeszły względnie zostały przejęte na własność Skarbu Państwa w stanie wolnym od jakichkolwiek hipotek, ograniczonych praw rzeczowych i innych obciążeń, za zgodą właścicieli, którym będą przyznane nieruchomości w drodze ekwiwalentu za deklarowane nieruchomości. Dzień przejęcia na własność Skarbu Państwa określono 1.07.1947 r. Integralną częścią w/w orzeczenia był wykaz autochtonów, w którym nie wymieniono poprzedników prawnych powódki. Na podstawie tej decyzji lwh w których jako właściciele figurowali m.in. poprzednicy prawni powódki zostały odłączone do KW nr (…), gdzie własność ujawniona została na rzecz SP. (dowód: kserokopie odpisów zamkniętych Lwh k. 33, w aktach (…) : orzeczenie z dnia 1.07.1956 r. k. 1-2, wykaz autochtonów k. 47) Rodzice powódki nigdy nie otrzymali tego orzeczenia. Nie otrzymali również żadnego ekwiwalentu za odebrane nieruchomości. Sporządzony protokół przekazania przesiedleńcowi gospodarstwa w posiadanie ojciec powódki otrzymał w urzędzie gminy, nie wiązało się jednak z nim żadne nadanie. M. S. nigdy nie pogodził się z odebraniem mu przez państwo gospodarstwa w Ż. Już w 1956 roku występował do Ministerstwa Rolnictwa o zwrot gospodarstwa. Jego prośby były jednak załatwiane negatywnie. M. S. występowa również o zezwolenie powrotu na zajmowane przed wysiedleniem gospodarstwo w Ż., lecz został poinformowany, że --- STRONA 10 --- jego gospodarstwo zostało aktami nadania nadzielone osadnikom, których obecnie jako właścicieli nie można usunąć. Odmówiono M. S. zezwolenia na powrót do Ż. (dowód: zeznania powódki k. 197-198 i k. 509, korespondencja M. S. z organami państwowymi k. 175-183, w aktach (…) : protokół przekazania gospodarstwa w posiadanie k. 50) Po otrzymaniu odpowiedzi o braku możliwości powrotu do Ż., rodzice powódki postanowili zakupić gospodarstwo rolne położone w O. nr (…) w powiecie Z. W dniu 19.12.1961 roku matka powódki K. S., która posiadała stosowne uprawnienia do prowadzenia gospodarstwa rolnego za zgodą męża M. S. zakupiła nieruchomość położoną w O. obj.KW (…)za 15.000 zł. (dowód: zeznania powódki k. 197-198 i k. 509, wypis aktu notarialnego z dnia 19.12.1961 r. k. 174) W 1997 roku powódka odnalazła orzeczenie PPRN w Urzędzie Wojewódzkim w N. Próby uzyskania tego orzeczenia były jednak bardzo utrudnione. Urzędnicy byli niechętnie nastawieni do przesiedlonych w związku z akcją „(…)”. (dowód: zeznania powódki k. 197-198) Od 1999 roku także powódka podejmowała działania zmierzające do obalenia decyzji PPRN z 1956 r. We wrześniu 1999 roku skierowała prośbę o stwierdzenie nieważności orzeczenia wydanego przez Państwowy Urząd Repatriacyjny- Powiatowy Oddział w N. w sprawie przejęcia nieruchomości położonej w Ż. nr (…) gm. M., wydanego w dniu 13.07.1947 r. decyzji PPRN do Starostwa Powiatowego w N. Powódka podkreślał, że jej ojciec M. S. walczył w szeregach Armii Radzieckiej i Armii Polskiej i nie podlegał akcji wysiedleńczej „(…)”.(…) Urząd Wojewódzki pismem z dnia 4.10.1999 r. poinformował powódkę, że nie jest władny do zajmowania stanowiska w zakresie wydanych kart przesiedleńczych. Urząd podkreśli również, że trwają prace legislacyjne o reprywatyzacji i rekompensatach w celu uregulowania zasad i form odszkodowania dla osób, których nieruchomości zostały przejęte na podstawie dekretów. (dowód: pismo z dnia 2.09.1999 r. k. 164, piso z dnia 4.10.1999 r. k. 165-166) --- STRONA 11 --- W dniu 20.03.2003 roku powódka i jej brat S. S.(1) wnieśli wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji PPRN z 1.07.1956 r. do Wojewody (…). Po dwóch latach ministerstwo rolnictwa, do którego wojewoda przesłał w/w wniosek zwróciło powódce dokumenty z informacją, że nie jest organem właściwym. We wrześniu 2005 powódka wraz z bratem skierowali wniosek do SKO. Decyzją z dnia 11.12.2006 roku SKO w N. stwierdziło nieważność orzeczenia Prezydium Powiatowej rady Narodowej w N. z dnia 1.07.1956 roku w części dotyczącej przejęcia przez Skarb Państwa nieruchomości położonych w gminie katastralnej Ż. obj.lwh (…),(…),(…), (…), (…), (…). SKO stwierdziło, że decyzja z 1956 roku została wydana bez wyszczególnienia, do których właścicieli poszczególne dekrety miały zastosowanie. SKO stwierdziło, że skoro M. S. otrzymał kartę przesiedleńczą to zaskarżoną decyzję należy ocenić pod kątem zgodności z przepisami dekretu z dnia 27.07.1949 roku o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego. Ponadto w zaskarżonym orzeczeniu brak było prawidłowego określenia przedmiotu przejęcia, co prowadziło do niewykonalności takiej decyzji i nie mogło być tytułem wykonawczym nakierowanym na odebranie nieruchomości. W orzeczeniu nie wymieniono nawet nazwisk właścicieli przejmowanych nieruchomości, numerów działek oznaczenia powierzchni nieruchomości. Zaniechanie obowiązku prawidłowego określenia nieruchomości, uniemożliwiało byłym właścicielom uzyskanie właściwego i zgodnego z przepisami ekwiwalentu za przejęte nieruchomości poprzez zarachowanie wartości gruntów przejętych na poczet ceny nabycia innych gruntów. Brak prawidłowego określenia przedmiotu przejęcia SKO oceniło jako rażące naruszenie przepisów dekretu. Decyzja ta stała się ostateczna w dniu 20.12.2006 r. (dowód: zeznania powódki k. 197-198, decyzja SKO z dnia 11.12.2006 r. k. 25-31, wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 20.03.2003 r. k. 167-171, w aktach (…) : wniosek z dnia 11.09.2005 r. k. 55-57, decyzja z dnia 11.12.2006 r. k. 70- 73) Powódka M. B.(1) wniosła do Sądu Rejonowego w Muszynie pozew o uzgodnienie ksiąg wieczystych z rzeczywistym stanem prawnym przeciwko Lasom Państwowym- Nadleśnictwu (…), Urzędowi Miasta i Gminy Uzdrowiskowej M., Regionalnemu Zarządowi Gospodarki Wodnej w K., Rejonowi Dróg Wojewódzkich w --- STRONA 12 --- N. Pozew obejmuje nieruchomości objęte decyzją z 1.07.1956 roku, którymi Skarb Państwa nie rozdysponował na rzecz osób trzecich. (dowód: odpowiedź na pozew do sprawy IC 72/07 k. 162-163) Spadek po S. S.(1) zmarłym w dniu 9.05.1946 roku na podstawie ustawy nabył jego brat M. S.. Spadek po M. S. zmarłym 9.07.1995 roku w Z. na podstawie ustawy i wprost nabyła wdowa K. S. z domu K. oraz zstępni M. D. z domu S. i S. S. (1) po 1/3 części spadku każde z nich. Spadek po K. S. zmarłej 22.10.2002 roku w O. na podstawie ustawy nabyła córka powódka M. B.(1) w całości. Umową z dnia 19.11.2009 roku S. S.(1) darował swojej siostrze M. B.(1) cały swój udział po M. S. (dowód: zeznania powódki k. 197-198, umowa darowizny k. 11-12, postanowienie z dnia 17.10.2006 r. k. 13, postanowienie z dnia 5.06.2002 r. k. 14, postanowienie z dnia 9.02.2010 r.k.15, w aktach (…) : odpis skrócony aktu małżeństwa powódki k. 53) Pgr (…) o pow. 0,0122 ha, pgr (…) o pow. 0,3197 ha , pgr (…)o pow. 0,1310 ha objęte lwh (…) stanowią części działki gruntowej (…) obj. KW (…), która to działka gruntowa stanowi części działki nr (…). Właścicielem tej działki jest Skarb Państwa w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego-Lasy Państwowe, Nadleśnictwo P. Pgr (…) o pow. 0,1218 ha, pgr (…) o pow. 0,0953 ha, pgr (…) o pow. 2345 ha, pgr (…) o pow. 0,0295 ha objęte lwh (…) stanowią część działki gruntowej (…) obj. KW (…), która to działka stanowi części dz. ewid. (…). Właścicielem tej działki jest Skarb Państwa w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego-Lasy Państwowe, Nadleśnictwo P. Pgr (…) o pow. 0,2234 obj. lwh (…) stanowi części działki gruntowej (…) obj. Kw (…), która to działa gruntowa stanowi części dz. ewid nr (…). Właścicielem tej działki jest Skarb Państwa w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego-Lasy Państwowe, Nadleśnictwo P. Pgr (…) o pow. 0,0072 obj. lwh (…) stanowi części działki gruntowej (…)obj. Kw (…), która to działa gruntowa stanowi części dz. ewid nr (…). Właścicielem tej działki jest Skarb Państwa w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego-Lasy Państwowe, Nadleśnictwo P. Pgr (…) o pow. 0,0614 obj. lwh. (…) stanowi część dz. ewid nr (…) objętej Kw (…). Właścicielem tej dz. ewid. jest A. S. i S. S.(3). --- STRONA 13 --- Pgr (…) o pow. 0,6570 ha obj. lwh. (…) stanowi części dz. gruntowej nr (…) obj. KW (…), która to dz. gruntowa stanowi część dz. ewid. nr (…). Właścicielem tej dz. ewid. jest J. M. Pgr (…) o pow. 1,0338 ha obj. lwh (…) stanowi część dz. ewid (…) obj. Kw (…). Właścicielem tej. dz. ewid. są P. B. i M. B.(2) po ½ części. Pgr (…) o pow. 0,1745 obj. lwh (…) stanowi część dz. ewid. nr (…) obj. KW (…). Właścicielem tej. dz. ewid. są P. B. i M. B.(2) po ½ części. Pgr (…) o pow. 0,0223 ha i pgr. (…) o pow. 0,0054 ha obj. lwh (…) stanowią części działki gruntowej nr (…) obj. KW (…). Działka gruntowa (…) stanowi dz. ewid. nr (…), której władającym jest Rejon Dróg Publicznych w N. Pgr (…) o pow. 0,0527 ha obj lwh (…) stanowi części dz. ewid. nr (…) obj. KW (…), której właścicielem jest Miasto i Gmina Uzdrowiskowa M. Pgr (…) o pow. 0,475, pgr (…) o pow. 0,0586 ha, pgr (…) o pow. 0,1378 objęte lwh. (…) stanowią część działki gruntowej nr (…) obj. Kw (…). Działka gruntowa (…) stanowi dz. ewid. (…), a jej właścicielem jest Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna w Z. Pgr (…)o pow. 0,150 ha, pgr (…) o pow. 0,0950 ha, pgr (…) o pow. 0,100 ha, pgr (…) o pow. 0,1446 ha, pgr (…) o pow. 0,0295 ha obj. lwh (…) stanowią część dz. ewid. (…)objętej Kw (…), której właścicielem jest Przedsiębiorstwo Produkcyjno- Handlowo-Usługowe (…) sp. z o.o. Pgr (…) o pow. 0,0306 ha, pgr (…) o pow. 0,0281 ha, pgr (…) o pow. 0,0101 ha pgr (…) o pow. 0,0324 ha obj. lwh. (…) stanowią części działki gruntowej nr (…) obj. KW (…), która stanowi obecnie część dz. ewid. nr (…). Właścicielem dz. ewid. (…) są J. D. w 5/8 części, K. T., P. D.(1) i P. D.(2) po 1/8 części. Pgr (…) o pow. 0,0878, pgr (…) o pow. 0,1313 ha obj. lwh (…) stanowią część dz. gruntowej nr (…) obj. Kw (…). Dz. gruntowa (…) stanowi części dz. ewid. nr (…), a jej właścicielem są J. D. w 5/8 części, K. T., P. D.(1) i P. D.(2) po 1/8 części. Pgr (…) o pow. 0,0945 ha, pgr (…) o pow. 0,0574 ha obj. lwh (…) stanowią części dz. gruntowej nr (…) objętej Kw (…). Dz. gruntowa nr (…) stanowi części dz. ewid. (…), a jej właścicielem są J. D. w 5/8 części, K. T., P. D.(1) i P. D.(2) po 1/8 części. Pgr (…) o pow. 1,0373 ha obj. lwh (…) stanowi część dz. gruntowej nr (…) obj. KW (…). Dz. gruntowa (…) stanowi części dz. ewid (…), a jej właścicielem są J. D. w 5/8 części, K. T., P. D.(1) i P. D. (2) po 1/8 części. --- STRONA 14 --- Pgr (…) o pow. 0,0424, pgr (…) o pow. 0,0061 obj. lwh (…) stanowią część dz. gruntowej nr (…) objętej Kw (…). Dz. gruntowa (…) stanowi część dz. ewid. (…), a jej właścicielem są J. D. w 5/8 części, K. T., P. D. (1) i P. D. (2) po 1/8 części. Pb (…) o pow. 0,0593 ha obj. lwh (…) stanowi część dz. gruntowej nr (…) objętej Kw (…). Dz. gruntowa (…) stanowi część dz. ewid. (…), a jej właścicielem są J. D. w 5/8 części, K. T., P.D. (1) i P. D. (2) po 1/8 części. Pgr (…) o pow. 0,3521 ha, pgr (…) o pow. 0,1342 ha obj. lwh (…) stanowią części dz. gruntowej (…) obj. KW (…). Dz. gruntowa nr (…) stanowi część dz. ewid. nr (…), a jej właścicielem jest Skarb Państwa w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego-Lasy Państwowe, Nadleśnictwo P. Pgr (…) o pow. 2,3745 ha objęte lwh (…) stanowi cześć. dz. gruntowej nr (…) obj. Kw (…). Dz. gruntowa nr (…) stanowi część dz. ewid. nr (…), a jej właścicielem jest Skarb Państwa w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego-Lasy Państwowe, Nadleśnictwo P. Pgr (…) o pow. 0,1079 ha, pgr (…) o pow. 0,0813 ha, pgr (…) o pow. 0,0417 ha, pgr (…) o pow. 0,1493 ha, pgr (…) o pow. 0,0076 ha, pgr (…) o pow. 0,0209 ha objęte lwh (…) stanowią część dz. ewid (…) obj. Kw (…), której właścicielem jest Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowo-Usługowe (…) sp. z o.o. Pgr (…) o pow. 0,1888 ha, pgr (…) o pow. 0,1870 ha, pgr (…) o pow. 0,1752 ha, pgr (…) o pow. 0,1798 ha, pgr (…)o pow. 0,1705 ha, pgr (…) o pow. 0,01223, pgr (…) o pow. 0,0342 ha, pgr (…) o pow. 0,0306, pgr (…) o pow. 0,0406 ha objęte lwh (…) stanowią części, dz. ewid. (…) objętej KW (…), której właścicielem jest Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowo-Usługowe (…) sp. z o.o. Pgr (…) o pow. 0,0619 ha, pgr (…) o pow. 0,0770 ha, pgr (…) o pow. 0,0378 ha, pgr (…) o pow. 0,0083 ha, pgr (…) o pow. 0,0119 ha, pgr (…) o pow. 0,0122 ha obj. lwh (…) stanowią część dz. ewid. (…) obj. KW (…), a jej właścicielem jest F. W. Pgr (…) o pow. 0,0615, pgr (…) o pow. 0,0863 ha, pgr (…) o pow. 0,0270 ha, pgr (…) o pow. 0,0086 ha, pgr (…) o pow. 0,0119 ha, pgr (…) o pow. 0,0126 ha, pgr (…) o pow. 0,0150 ha obj. lwh (…) stanowią część dz. ewid. nr (…) obj. Kw (…), a jej właścicielem jest F. W. Pgr (…) o po. 0,0719 pgr (…) o pow. 0,0201 ha obj. lwh (…) stanowią część dz. gruntowej (…) obj. KW (…). Dz. gruntowa (…) stanowi część dz. ewid (…), a jej właścicielem jest S. D. i M. D. --- STRONA 15 --- Pgr (…) o pow. 0,0569 ha i pgr (…) o pow. 0,0219 ha obj. lwh (…) stanowią część dz. gruntowej (…) obj. KW (…). Dz. gruntowa (…) stanowi część dz. ewid (…), a jej właścicielem jest S. D. i M. D. Pgr (…) o pow. 0,1916 ha obj lwh (…) stanowi część dz. ewid. (…) obj. Kw (…), a jej właścicielem jest Skarb Państwa w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego-Lasy Państwowe, Nadleśnictwo P. Pgr (…) o pow. 0,0762 obj. lwh (…) stanowi cześć dz. gruntowej (…) obj. KW (…). Dz. gruntowa (…) stanowi część dz. ewid. (…), której właścicielem jest S. D. i M. D. Pgr (…) o pow. 0, 1786 pgr (…) o pow. 0,0738 ha obj. lwh (…) stanowią część dz. gruntowej nr (…) obj. KW (…). Dz. gruntowa (…) stanowi część dz. ewid. (…), której właścicielem jest S. D. i M. D. Pgr (…) o pow. 0,0766 ha, pgr (…) o pow. 0,0759 ha, pgr (…) o pow. 0,0094 ha obj. lwh (…) stanowią część dz. ewid. (…) obj. Kw (…), której właścicielem jest Skarb Państwa w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego-Lasy Państwowe, Nadleśnictwo P. Pgr (…) o pow. 0,0058 ha, pgr (…) o pow. 0,0230 ha, pgr (…) o pow. 0,0155 ha, pgr. (…) o pow. 0,1237 ha obj. lwh (…) stanowią części dz. ewid. (…) obj. KW (…), której właścicielem jest Skarb Państwa w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego-Lasy Państwowe, Nadleśnictwo P. Pgr (…) o pow. 0,0952 ha, pgr (…) o pow. 0,0065 ha obj. lwh. (…) stanowią część dz. gruntowej nr (…) obj Kw (…). Dz. Gruntowa (…) stanowi części dz. ewid nr (…), a jej właścicielem jest której właścicielem jest Skarb Państwa w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego-Lasy Państwowe, Nadleśnictwo P. Pgr (…) o pow. 0,0264 ha, pgr (…) o pow. 0,0168 ha obj. lwh (…) stanowią część dz. gruntowej (…) obj. Kw (…). Dz. gruntowa (…) stanowi części dz. ewid nr (…), a jej właścicielem jest której właścicielem jest Skarb Państwa w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego-Lasy Państwowe, Nadleśnictwo P. Pb (…) o pow. 0,052, pgr (…) o pow. 0,1870 obj. lwh (…) stanowią część dz. ewid. (…) obj. Kw (…), której właścicielem jest Przedsiębiorstwo Produkcyjno- Handlowo-Usługowe (…) sp. z o.o. Pgr (…) o pow. 0,0129 ha obj. lwh (…) stanowi część dz. gruntowej nr (…) obj Kw (…). Dz. gruntowa (…) stanowi część dz. ewid. (…). Władającym tej działki jest Urząd Miasta i Gminy Uzdrowiskowej w M. --- STRONA 16 --- Pgr (…) o pow. 0,2755 obj. lwh (…) stanowi cześć dz. gruntowej (…) obj. KW (…). Dz. gruntowa (…) stanowi część. dz. ewid. (…), której właścicielem jest Skarb Państwa w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego-Lasy Państwowe, Nadleśnictwo P. Pgr (…) o pow. 0,1036 ha, pgr (…) o pow. 0,5152 ha objęte lwh (…) stanowią część dz. ewid. (…) obj KW (…), której właścicielem jest Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowo-Usługowe (…) sp. z o.o. Pgr (…) o pow. 0,0062 obj lwh (…) stanowi część dz. gruntowej (…) obj. Kw (…). Dz. gruntowa nr (…) stanowi część dz. ewid. (…). Władającym teh działki jest Regionalny zarząd Gospodarki wodnej w K. Pgr (…) o pow. 0,0942 ha, pgr (…) o pow. 0,2852 ha, pgr (…) o pow. 0,0967 ha, pgr (…) o pow. 0,0478 ha, pgr (…) o pow. 0,0241 ha, pgr (…) o pow. 0,0299 ha, pgr (…) o pow. 0,0302 ha, pgr (…) o pow. 0,0921 ha, pgr (…) o pow. 0,2989 ha, pgr (…) o pow. 0,0363 obj. lwh (…) stanowią część dz. gruntowej (…)obj. Kw (…). Dz. gruntowa (…) stanowi część dz. ewid. nr (…), jej właścicielem jest Skarb Państwa w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego-Lasy Państwowe, Nadleśnictwo P. Pgr (…) o pow. 0,889 ha pgr (…) o pow 0,1183 ha obj. lwh (…) stanowią część dz. gruntowej (…) obj. Kw (…). Dz. gruntowa (…) stanowi część dz. ewid. (…) Skarb Państwa w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego-Lasy Państwowe, Nadleśnictwo P. Pgr (…) o pow. 0,1324 ha obj. lwh (…) stanowi część dz. gruntowej (…) obj. Kw (…). Dz. gruntowa (…) stanowi część dz. ewid. (…), a jej właścicielem jest Skarb Państwa w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego-Lasy Państwowe, Nadleśnictwo P. Pgr (…) o pow. 0,2628 ha obj. lwh (…) stanowi część dz. ewid. (…) obj Kw (…), a jej właścicielem jest Skarb Państwa w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego-Lasy Państwowe, Nadleśnictwo P. (dowód: wykaz zmian gruntowych J. P. wraz z mapami k. 88-116 i k. 213-221, wypisy z rejestru gruntów k. 118-130, odpisy Kw k. 316-435) Wartość nieruchomości stanowiących parcele: (…),(…),(…),(…),(…),(…),(…), (…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…), (…),(…),(…),(…),(…),(…),(…), (…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…), (…),(…),(…),(…),(…),(…),(…), (…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…), (…),(…),(…),(…),(…),(…),(…), --- STRONA 17 --- (…) według stanu na dzień 2.07.1956 r., ale aktualnych cen wraz z zabudowaniami wynosi 460,997 zł ( po korekcie związanej z wyliczeniem pgr (…) w stosunku, do której biegły pierwotnie przyjął błędnie udział S. S. (1) w 6/72, a nie ½. Wartość parceli (…) obliczona pierwotnie błędnie wynosiła 4802 zł, a prawidłowo powinna wynosić 14.405 zł przy przyjęciu jej przeznaczenia w planie zagospodarowani jako działki budowlanej. Sąd zweryfikował własnymi obliczeniami tą różnicę). Wartość utraconych korzyści z parcel: (…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…), (…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…), (…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…), (…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…), (…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…), (…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…), (…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…) i budynków przy przyjęciu, że na tych nieruchomościach prowadzona byłaby normalna gospodarka rolna w zakresie indywidualnego gospodarstwa rolnego za okres od 17.11.1999 do 1.07.2010 r. wynosi 97.332 zł. Wartość utraconych korzyści z parcel (…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…), (…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…), (…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…), (…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…) za okres od 17.11.1999 r. do 1.07.2010 r. przy przyjęciu, że na tych parcelach prowadzona była normalna gospodarka leśna ewentualnie rolna wynosi 33.247 zł. Wartość utraconych korzyści z parcel: (…),(…),(…) za okres 17.11.1999 r. do 1.07.2010 r. przy przyjęciu normalnej gospodarki rolnej wynosi 365 zł. Wartość utraconych korzyści z parcel kat.: (…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…), (…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…), (…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…), (…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…), (…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…), (…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…), (…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…), (…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…), (…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…), (…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…), (…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…), (…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…), (…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…) za okres od dnia 17.10.1997 r. do 16.11.1999 r. wynosi 19.531 zł Wartość utraconych korzyści parcel kat.: (…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…), (…),(…),(…),(…),(…) za okres od 17.10.1997 roku do 16.1.1999 r. i od 17.11.19999 do 1.07.2010 r. wynosi 3.927 zł Wartość utraconych korzyści z wszystkich parcel objętych żądaniem pozwu za okres od 17.10.1997 roku do 1.07.2010 r. przy założeniu zmiennego czynszu z uwzględnieniem podatków i dochodów z lokat bezpiecznych wynosi 151.471 zł. --- STRONA 18 --- Wartość rynkowa parcel gruntowych wchodzących w skład dz. ewid. nr (…), (…),(…),(…) przy przyjęciu ich rolnego przeznaczenia wynosi 9.785 zł. Wartość rynkowa parcel gruntowych wchodzących w skład dz. ewid. nr (…), (…),(…),(…) według ich obecnego przeznaczenia budowlanego wynosi 214.079 zł (dowód: opinia A. W. k. 237-281, opinia uzupełniająca k. 436-464 i k. 498-499) W dniu 13.11.2009 roku powódka oraz jej brat S. S. (1) drogą pocztową nadali wniosek o zawezwanie do próby ugodowej Skarb Państwa –Wojewodę (…) w sprawie o zapłatę odszkodowania na rzecz M. B.(1) w kwocie 460.000 zł i na rzecz S. S. (1) kwoty 230.000 zł. Skarb Państwa-Wojewoda (…) odmówił zawarcia ugody, stwierdzając, że żądanie jest nieuzasadnione. Do zawarcia ugody nie doszło. (dowód: w aktach I Co 1788/09: wniosek k. 3-28, odpowiedź na wezwanie k. 32, protokół z dnia 6.01.2010 r. k. 39) Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o dokumenty przedłożone przez powódkę, a to odpisy KW, kserokopie lwh, wykazy zmian gruntowych, korespondencję z organami państwa oraz dokumenty zlegające aktach spraw związkowych, których strony nie kwestionowały, a także w oparciu o zeznania powódki i opinie A. W. Zeznania powódki na okoliczność wysiedlenia jej rodziców, stanu przejętych nieruchomości, działań podejmowanych w celu podważenia decyzji z 1956 roku Sąd uznał za szczere i przekonywujące. Zeznania powódki w znacznej części korespondują z zebranym w przedmiotowej sprawie materiałem dowodowym. Zmiany dawnych parcel gruntowych objętych lwh na obecne działki ewidencyjne Sąd ustalił w oparciu o niekwestionowany przez stronę pozwaną wykaz zmian gruntowych przedłożony do pozwu przez stronę powodową, sporządzony przez J. P. Sąd ustalił wartość rynkową prawa własności nieruchomości objętych wymienionymi w pozwie lwh oraz utraconych korzyści z gospodarstwa rolnego położonego na tych nieruchomościach na podstawie opinii A. W., którą uznał za profesjonalną i rzeczową. Sąd zlecając przy tym okpienie szacującą wartość rzeczywistej szkody na podstawie wykazu zmian J. P., wybrał jedynie te --- STRONA 19 --- nieruchomości należące do poprzedników prawnych powódki, które zostały rozdysponowane przez SP na rzecz osób trzecich. Uzupełnienia opinii o rozbieżności zauważone w udziale własności poprzedników prawnych powódki oraz rozszerzenie zlecenia o oszacowanie utraconych korzyści za okres od 17.11.1997 do 16.11.1999 r., a także wyliczenie utraconych korzyści z parcel z pozycji 39,40,41 i 42 wnosiła powódka. Merytoryczne zarzuty do opinii zgłosiła strona pozwana (k. 295-298). Strona pozwana zaznaczyła, że nieruchomości szacowane w opinii powinny być wycenione jako rolne, nie zaś jako gruntowe, gdyż w 1956 roku prowadzono na nich działalność wytwórczą i w tym czasie nie obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego oraz studium, a właściciel nie mógł przeznaczyć działek na cele budowlane. Wyliczenie wartości gruntów wskutek objęcia ich planem zagospodarowania nie jest normalnym zachowaniem, z którego szkoda wynikła i stanowi wzbogacenie poszkodowanego. Zdaniem strony pozwanej przyjęte do analizy porównawczej transakcje nieruchomości różnią się od podlejących wycenie. Biegły nie wskazał skąd czerpał dane co do sposobu użytkowania nieruchomości rolnych w dniu 2.07.1956. Biegły zdaniem strony pozwanej nie wyjaśnił na czym polega metoda Rossa przyjęta do oceny stopnia zużycia budynków. Strona pozwana zakwestionowała także przyjęty do wyliczenia utraconych korzyści przez biegłego czynsz dzierżawny na rok 2010 r. oraz zarzuciła, że dochód z dzierżawy nie uwzględniał min. podatku rolnego. W oparciu o zarzuty stron Sąd zlecił wydanie biegłemu opinii uzupełniającej (k. 305). W opinii uzupełniającej biegły w sposób wyczerpujący odniósł się do kwestii podniesionych przez stronę pozwaną, zaznaczając, że szacowane nieruchomości zwolnione były z podatku rolnego. Biegły wskazał także, że przepisy nie określają daty, na którą przyjmuje się przeznaczanie nieruchomości przy wycenie nieruchomości stanowiących własność osób fizycznych. Biegły zatem słusznie w ocenie Sądu posiłkował się regulacją w sprawie odszkodowań dla kościelnych osób prawnych i związków wyznaniowych, karzących przyjmować przeznaczenie nieruchomości z daty wypłaty odszkodowania. Nie można bowiem-co zasadnie podkreślił biegły w związku z obowiązywaniem aktualnej konstytucji różnicować w tym aspekcie osób fizycznych i kościelnych osób prawnych. W opinii uzupełniającej biegły znaczył również, że do analizy porównawczej przyjęto nieruchomości położone w gminach M. i P., które posiadają podobne parametry. Biegły wyczerpująco wyjaśnił także metodę przyjętą do obliczenia zużycia technicznego --- STRONA 20 --- budynków. Wyliczając utracone korzyści biegły wyjaśnił, że oparł się na metodzie wypłaty odszkodowania w cenach z daty jej ustalania. Do opinii uzupełniającej zarzuty zgłosiła strona pozwana (k. 472-475) twierdząc, że niezasadnie biegły przyjął unormowania dotyczące określenia wartości nieruchomości dla celów ustalenia odszkodowania należnego kościelnym osobom prawnym. Biegły zdaniem tut. Sądu w sposób przekonywujący, logiczny i rzeczowy odniósł się do tego zarzutu podkreślając, że ustawa o gospodarce nieruchomościami posługuje się pojęciem stan nieruchomości, które to pojęcie nie może być utożsamiane z pojęciem przeznaczenia nieruchomości. Przeznaczenie jest odrębnym czynnikiem, uwzględnianym przy określaniu wartości nieruchomości i nie jest uzależniony od tego kto w czasie uchwalania planu zagospodarowania był właścicielem nieruchomości. Ponadto, gdyby dotychczasowi właściciele nie utracili nieruchomości opisanych w pozwie, to obecne przeznaczenie tych nieruchomości nie byłoby inne niż ustalił biegły. Waloru dowodowego nie miała dla tut. Sądu przedłożona przez powódkę do pozwu opinia rzeczoznawcy majątkowego K. C. Sąd uznał ją za opinie prywatną, choć wyliczenia tej opinii w zakresie wartości prawa własności były podobne. Opinię tą zakwestionowała strona pozwana podnosząc szereg zarzutów merytorycznych. Ponadto Sąd zważył, że podstawą ustaleń w przypadku zagadnień wymagających wiedzy specjalnej może być tylko dowód dopuszczony przez sąd w toku procesu z uwzględnieniem wymogów przepisami prawa przewidzianych ( por. orz. SN z dnia 29.09.1956 r. 3 Cr 121/56). Sąd oparł się jedynie na załącznikach do tej opinii w szczególności wykazu zmian gruntowych z mapami i wypisami z rejestru gruntów J. P., którego ustaleń strony nie kwestionowały. Wniosek dowodowy strony pozwanej o zakreślenie terminu celem ustalenia czy protokół przekazania repatriantowi gospodarstwa w posiadanie faktycznie obejmował nadanie określonych nieruchomości (k. 509) Sąd oddalił, uznając go za spóźniony. W/w dokument znajdował się a aktach SKO od początku i strona pozwana o nim wiedziała, wcześniej nie wystąpiła jednak z żadnym wnioskiem mającym na celu zweryfikowanie tego dokumentu. Niezależnie od tego przeprowadzone przez Sąd postępowanie dowodowe wykazało, ze poprzednikom prawnym powódki nie nadano żadnych nieruchomości. Sąd zważył co następuje --- STRONA 21 --- Powództwo zasługiwało na częściowe uwzględnienie. Na wstępie należało rozstrzygnąć podstawę prawną w oparciu, o którą należy się powódce odszkodowanie. W przedmiotowej sprawie wadliwa decyzję o przejęciu nieruchomości należących do poprzedników prawnych powódki wydało PPRN w dniu 1.07.1956 roku. Decyzję nadzorczą stwierdzającą nieważność tego orzeczenia SKO wydało w dniu 11.12.2006 roku, czyli już po wejściu w życie ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.04.162.1692), która weszła w życie z dniem 1 września 2004 r., a która uchylała art. 160 kpa. Według uchwały pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 31.03.2011 roku III CZP 112/10 SN do roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej ostateczną decyzją administracyjną wydaną przed dniem 1 września 2004 r., której nieważność lub wydanie z naruszeniem art. 156 § 1 k.p.a. stwierdzono po tym dniu (co ma miejsce w przedmiotowej sprawie), ma zastosowanie art. 160 § 1, 2, 3 i 6 k.p.a. Wobec powyższego Sąd uznał za niezasadny zarzut podniesiony przez stronę pozwaną, a dotyczący prekluzji roszczenia odszkodowawczego powódki z uwagi na zastosowanie w przedmiotowej sprawie przepisów ustawy z dnia 15.11.1956 roku (Dz. U. 1956 Nr 54, poz. 243) o odpowiedzialności Państwa za szkody wyrządzone przez funkcjonariuszy państwowych, a w szczególności jej art. 6 ust 1, który stanowił, że jeżeli według dotychczasowych przepisów Państwo nie ponosiło odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przed dniem wejścia w życie ustawy, poszkodowany może dochodzić od Państwa wynagrodzenia nie później niż w ciągu roku od tego dnia. W wyroku z dnia 4.04.2008 roku I CSK 450/07 SN stwierdził, że „przepis art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1956 r. o odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkody wyrządzone przez funkcjonariuszów państwowych (Dz. U. Nr 54, poz. 243 ze zm.) nie ma zastosowania do roszczeń dochodzonych na podstawie art. 160 k.p.a. SN w orzeczeniu tym wyjaśnił, że ustawa z 15 listopada 1956 r. wprowadziła do polskiego sytemu prawnego odpowiedzialność za szkody wyrządzone działaniami władzy państwowej (funkcjonariuszy). Przyjęte w niej rozwiązania zostały następnie przejęte w znaczącym stopniu do Kodeksu cywilnego. Ustawa ta dotyczy wobec tego odpowiedzialności Skarbu Państwa za czyny niedozwolone w takim kształcie, jaki --- STRONA 22 --- nadawał jej Kodeks cywilny, a jej art. 6 należy wykładać łącznie z przepisami o czynach niedozwolonych zawartymi w k.c. W stosunku do tych przepisów, w tym art. 442 k.c., jest on lex specialis (podobnie Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 29 maja 2001 r., sygn. akt I CKN 1151/00, niepubl.). Skoro zaś w 1980 r. ustawodawca wprowadził szczególną, w stosunku do przepisów Kodeksu cywilnego, regulację odpowiedzialności za czyn niedozwolony, polegający na wydaniu decyzji administracyjnej, która następnie uznana został za niezgodną z prawem, to brak podstaw, aby art. 6 ustawy z dnia 15 listopada 1956 r. traktować jako przepis mający również zastosowanie do odpowiedzialności przewidzianej w art. 160 k.p.a. Przepis ten stanowi bowiem wyłączną podstawę odpowiedzialności Skarbu Państwa i w zakresie w nim uregulowanym nie stosuje się ani przepisów Kodeksu cywilnego o czynach niedozwolonych, ani art. 6 ustawy z dnia 15 listopada 1956 r. Przepis art. 160 k.p.a. w stosunku do powołanych przepisów jest bowiem przepisem szczególnym i późniejszym. Zgodnie z przyjętymi od wieków zasadami wykładni uchyla więc on zastosowanie przepisów k.c. o czynach niedozwolonych, jak również związanego z nimi art. 6 ustawy o odpowiedzialności Państwa za szkody wyrządzone przez funkcjonariuszów państwowych. Takie jego rozumienie potwierdza też art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym oraz o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 4, poz. 8 ze zm.), który istnienie roszczenia przewidzianego w art. 160 k.p.a. łączy tylko z tym, aby stwierdzenie nieważności decyzji, wskutek której wyrządzona został szkoda, lub stwierdzenie, że decyzja taka została wydana z naruszeniem przepisu art. 156 § 1 k.p.a., nastąpiło po wejściu w życie tej ustawy. Bez znaczenia dla tej odpowiedzialności pozostaje więc okoliczności, która ma podstawowe znaczenie dla regulacji zawartej w art. 442 k.c. i art. 6 ustawy z 15 listopada 1956 r., czyli to, kiedy powstało zobowiązanie, z którego wynika roszczenie odszkodowawcze”. Także podniesiony przez stronę pozwaną zarzut przedawnienia roszczenia powódki nie zasługuje na uwzględnienie w świetle powołanej wyżej uchwały SN. Termin przedawnienia jak wyjaśnił SN w cytowanej uchwale wynika z art 160 § 6 k.p.a., który stanowi, że roszczenie o odszkodowanie przedawnia się z upływem trzech lat od dnia, w którym stała się ostateczna decyzja stwierdzająca nieważność decyzji wydanej z naruszeniem przepisu art. 156 § 1 albo decyzja, w której organ --- STRONA 23 --- stwierdził, w myśl art. 158 § 2, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisu art. 156 § 1. W przedmiotowej sprawie decyzja SKO z dnia 11.12.2006 roku, uzyskała przymiot ostateczności w dniu 20.12.2006 roku. W listopadzie 2009 roku, przed upływem trzech lat powódka wniosła do Sądu Rejonowego wniosek o zawezwanie do próby ugodowej. Bieg przedawnienia został zatem skutecznie przerwany- art. 123 § 1 pkt. 1 kc., a od momentu przerwania biegł na nowo-art. 124 1§ k.c. w tym okresie w dniu 30.03.2010 roku wpłynął pozew odszkodowawczy powódki. Jak wynika z uchwały pełnego składu Izby Cywilnej SN z dnia 31.03.2011 r. wyżej wskazanego, w niniejszej sprawie znajdzie zastosowanie art. 160 § 1,2,3 kpa w brzmieniu obowiązującym do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianach ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw, zgodnie z którym: „stronie, która poniosła szkodę na skutek wydania decyzji z naruszeniem przepisu art. 156 § 1 albo stwierdzenia nieważności takiej decyzji, służy roszczenie o odszkodowanie za poniesioną rzeczywistą szkodę, chyba że ponosi ona winę za powstanie okoliczności wymienionych w tym przepisie ( § 1 ). Do odszkodowania stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego, z wyłączeniem art. 418 tego kodeksu ( § 2 ). Odszkodowanie przysługuje od organu, który wydał decyzję z naruszeniem przepisu art. 156 § 1, chyba że winę za powstanie okoliczności wymienionych w tym przepisie ponosi inna strona postępowania dotyczącego tej decyzji; w tym ostatnim przypadku roszczenie o odszkodowanie służy w stosunku do strony winnej powstania tych okoliczności ( § 3 ). W/w uchwale SN zajął stanowisko, że § 4 i 5 w przypadkach gdy decyzja wadliwa zapadła przed dniem 1.09.2004 roku, a decyzja nadzorcza po tej dacie nie mają zastosowania – „Sam rezultat ugruntowanego orzecznictwa co do trybu dochodzenia odszkodowania - wykluczenie stosowania art. 160 § 4 i 5 k.p.a. wtedy, gdy stwierdzenie nieważności lub wydania z naruszeniem art. 156 § 1 k.p.a. decyzji podjętej przed dniem 1 września 2004 r. nastąpiło po tym dniu - zasługuje więc na akceptację, ale z innym uzasadnieniem. Nie jako konsekwencja przyjętej w tym orzecznictwie wykładni art. 5 ustawy nowelizującej, lecz jako wynik działania podstawowej w dziedzinie prawa procesowego reguły bezpośredniego stosowania nowego prawa (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 kwietnia 2009 r., I CSK 524/08) … O ile więc w świetle art. 5 ustawy nowelizującej znajduje uzasadnienie --- STRONA 24 --- zastosowanie art. 160 § 1, 2 i 3 k.p.a. do podjętych przed dniem 1 września 2004 r. ostatecznych decyzji administracyjnych, których nieważność lub wydanie z naruszeniem art. 156 § 1 k.p.a. stwierdzono po tym dniu, o tyle brak podstaw do stosowania do tych decyzji przepisów art. 160 § 4 i 5 k.p.a.”. Wyłączono zatem z stosowaniu art. 160 k.p.a. badanie przesłanki, która wymagała dla przyznania odszkodowania wyczerpania najpierw odpowiedniego trybu administracyjnego. Jak wynika z analizy powyższego przepisu, stanowi on samodzielną i autonomiczną podstawę roszczeń odszkodowawczych w stosunku do regulacji kodeksu cywilnego w zakresie źródła szkody, przyczyn wyłączających odpowiedzialność, przedawnienia roszczeń. Natomiast w pozostałym zakresie, tj. odnośnie powstania szkody i związku przyczynowego, odwołuje się on do regulacji kodeksu cywilnego. Przesłankami wynikającymi z art. 160 kpa są: istnienie szkody, istnienie związku przyczynowego pomiędzy wydaniem określonej decyzji a szkodą, uzyskanie po 01.09.1980 r. orzeczenia organu administracji publicznej stwierdzającego wydanie decyzji z naruszeniem prawa– biorąc pod uwagę wskazania SN w uchwale z III CZP 112/10. W przedmiotowej sprawie powódka wypełniła ostatnią przesłankę. Decyzja nadzorcza SKO z dnia 11.12.2006 r., stwierdziła nieważność orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w N. z dnia 1.07.1956 roku w części dotyczącej przejęcia przez Skarb Państwa nieruchomości położonych w gminie katastralnej Ż. obj. lwh (…),(…), (…), (…), (…), (…). W zakresie przesłanek: istnienia szkody i istnienia związku przyczynowego pomiędzy wydaniem określonej decyzji a szkodą, analizowany przepis odsyła w § 2 do stosowania przepisów Kodeksu cywilnego. Jak już o tym była mowa, niezwykle istotnym jest, iż zawarte w § 2 art. 160 kpa odesłanie do przepisów kodeksu cywilnego nie dotyczy zasad odpowiedzialności Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, tj. przepisów art. 417 i nast. kc. W związku z tym strona dochodząca odszkodowania nie musi wykazywać winy funkcjonariuszy w rozumieniu art. 415 kc. Pogląd ten potwierdził Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 26.01.1989 r., sygn. akt III CZP 58/88 stwierdzając, że „art. 160 § 1 kpa stanowi wyłączną podstawę odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkodę, którą strona poniosła na skutek wydania decyzji z naruszeniem art. 156 § 1 k.p.a. albo stwierdzenia nieważności --- STRONA 25 --- takiej decyzji. Za szkodę wyrządzoną wydaniem takiej decyzji Skarb Państwa odpowiada niezależnie od winy funkcjonariusza (organu) administracji państwowej”. W związku z tym stwierdzenie przez organ administracji nieważności decyzji lub stwierdzenie, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa, przesądzało o bezprawności i winie funkcjonariusza państwowego albo samorządowego przy wykonywaniu powierzonej mu czynności. ( tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 3 maja 1985 r., sygn. akt II CR 121/85 ). Szkodą w rozumieniu kodeksu cywilnego jest powstała wbrew woli poszkodowanego różnica między jego obecnym stanem majątkowym a tym stanem, jaki zaistniałby, gdyby nie nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę. Tak rozumiana szkoda z pewnością powstała u poprzedników powódki. Mocą sprzecznej z prawem decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w N. ojciec powódki M. S. i jego brat S. S. (1) utracili własność swego majątku, położonego Ż. Ustalony przez Sąd stan faktyczny pozwala niewątpliwie przyjąć, że po stronie poprzedników prawnych powódki powstała szkoda w postaci utraty nieruchomości, które stanowiły parcele gruntowe:(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…), (…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…), (…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…), (…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…), (…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),(…),które weszły następnie w skład obecnych dz. ewid. Po zamknięciu leh nr (…),(…),(…),(…),(…),(…) na skutek decyzji z dnia 1.07.1956 r. stały się one własnością SP, który następnie rozdysponował je na rzecz osób trzecich. Poprzednicy prawni powódki ponieśli zatem szkodę polegającą na utracie własności na rzecz SP-bezpośrednio wskutek uprawomocnienia się orzeczenia z 1.07.1956 r. Pomiędzy wyżej opisaną szkodą a wydaniem wadliwej decyzji administracyjnej przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w N. z dnia 1 lipca 1956 r. zachodzi związek przyczynowy. Przepis art. 160 § 2 kpa w zakresie ustalenia związku przyczynowego odwołuje się do regulacji kodeksu cywilnego, czyli do art. 361 § 1 kc, wymagającego aby powstanie szkody było normalnym następstwem bezprawnego działania. Za normalne następstwo danego zdarzenia uważa się taki skutek, który zazwyczaj, w zwykłym porządku rzeczy jest konsekwencją tego zdarzenia. Wobec tego należy stwierdzić, że wydanie wadliwej decyzji administracyjnej, na podstawie której ojciec powódki i jego brat zostali pozbawieni --- STRONA 26 --- własności nieruchomości, jest normalnym następstwem powstałego uszczerbku majątkowego. Gdyby Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w N. nie wydało wadliwej decyzji to M. S. i S. S. (1) nie utraciłaby swych nieruchomości, a powódka jako ich następczyni prawna byłaby aktualnie ich właścicielką. Ostateczna decyzja administracyjna wydana przez SKO w dniu 11.12.2006 roku, w części, w której stwierdzono rażące naruszenie prawa, nie uchyliła skutków orzeczenia z 1956 r., które nadal pozostają w obrocie prawnym. Oznacza to, że powódka jako następczyni prawna właścicieli przejętych nieruchomości na rzecz Państwa, musi znosić skutki wydanego z rażącym naruszeniem prawa orzeczenia, nie posiadając żadnego tytułu do odzyskania przejętych przez państwo nieruchomości, które następnie rozdysponowano na rzecz osób trzecich (w/w szczegółowo pgr). Sąd nie podzielił argumentów strony pozwanej, dotyczących braku adekwatnego związku przyczynowego. Strona pozwana powoływała się na to, że gdyby decyzja z 1.07.1956 roku nie została wydana z naruszeniem prawa ze względu na niedostateczne oznaczenie w osnowie przedmiotu przejęcia, orzeczenie odpowiadające przepisom prawa również pozbawiłoby własności poprzedników prawnych powódki. Storna pozwana powołała się przy tym na orzeczenie SN z dnia 6.02.2004 r. II CK 433/02, które zapadło w całkowicie odmiennym stanie faktycznym. Stronie pozwanej umknęło również, to, że decyzja z dnia 1.07.1956 w skutek wydania jej z w/w rażącym naruszeniem prawa odbierała poprzednikom prawnym powódki możliwość uzyskania ekwiwalentu na podstawie art. 5 dekretu z 27.07.1949, który według orzeczenia SKO należało zastosować w przypadku poprzedników prawnych powódki. W/w uchybienie miało zatem bezpośredni związek z tym, że po przejęciu nieruchomości pozostawionych w Ż. przez poprzedników prawnych powódki nie otrzymali oni nic w zamian, a możliwość taką przewidywały ówczesne przepisy. Nie zasługiwał również na aprobatę zarzut strony pozwanej, iż roszczenie powódki uległo prekluzji, gdyż jej poprzednicy prawni nie wystąpili w terminie z wnioskiem o przydział mienia według art. 5 ust 2 dekretu z dnia 27.07.1947 r., co miało wpływ na brak wykazania związku przyczynowego między szkodą ,a wadliwą decyzją. Sąd podzielił argumenty powódki, która podkreślała, że w/w dekret nie odnosił się w art. 5 do kwestii odszkodowania za przejęte nieruchomości. Dekret z 27.07.1949 r. w art. 5 regulował jedynie możliwość otrzymania na własność innego --- STRONA 27 --- gospodarstwa lub mienia nierolniczego. Tymczasem powódka występowała w przedmiotowej sprawie z roszczeniem odszkodowania za przejęte mienie. Roszczenia z dekretu i aktualnie dochodzone przez powódkę nie są tożsame. Ponadto należy z całą stanowczością podkreślić, że poprzednikom prawnym powódki orzeczenie z 1.07.1956 roku nie zostało doręczone. Nie mogli się oni zatem skutecznie od tego orzeczenia odwołać. Działania zmierzające do uzyskania tego orzeczenia podjęła dopiero w 1997 roku powódka, napotykając szereg przeciwności i niechęć ze strony urzędników. Trudno zatem odnieść się do rozpoczęcia upływu 2- letniego terminu do zgłoszenia wniosku o przydział mienia. Nadto po przesiedleniu rodziców powódki Urząd Przesiedleńczy podejmował jedynie fikcyjne działania polegające na przekazaniu w posiadanie mienia przesiedleńcom, co obrazuje protokół przekazania gospodarstwa w posiadanie (protokół w aktach SKO k. 50), w którym bark poza adresem jakichkolwiek danych dotyczących tego gospodarstwa. Zaznaczenia wymaga także fakt, że procedura otrzymania mienia związana była z oszacowaniem mienia, które przesiedleniec zostawił (art. 7 w/w dekretu). W przedmiotowej prawie było to niemożliwe z uwagi na wadliwość decyzji z 1956 r., która nie określała szczegółowo przedmiotu przejęcia. W przypadku poprzedników prawnych powódki nie można była zastosować również przelicznika 200 q żyta,-art. 7 ust 2 cytowanego dekretu, który odnosił się jedynie do przypadków zatarcia granic i dostatecznych dowodów co do obszaru i jakości gruntów wchodzących w skład nieruchomości pozostawionej. W tym stanie rzeczy Sąd zasądził na rzecz powódki kwotę 460.997 zł tytułem rzeczywistej szkody. W tym miejscu należy podkreślić, że wprawdzie w karcie przesiedleńczej M. S. zapisane były inne niż podawała powódka powierzchnie przejętych nieruchomości, to jednak zaznaczenia wymaga, że ani decyzja z dnia 1.07.1956 roku, ani decyzja SKO z 11.12.2006 roku nie operowały powierzchniami nieruchomości w nich opisywanych, wskazywały jedynie na nieruchomości objęte lwh, w których jako właściciele figurowali poprzednicy prawni powódki. Dlatego Sąd zasadzając w/w kwotę tytułem rzeczywistej szkody uwzględnił wszystkie nieruchomości, których w wymienionych w pozwie lwh figurowali M. S. i S. S. (1), a które następnie SP rozdysponował na rzecz osób fizycznych. Podstawę określenia wysokości odszkodowania za mienie przejęte na rzecz SP, a następnie rozdysponowane na rzecz osób trzecich stanowiła opinia biegłego A. --- STRONA 28 --- W. wraz z opiniami uzupełniającymi. W opinii tej dokonano wyceny wartości nieruchomości przysługujących poprzednikom prawnym powódki według stanu z chwili utraty własności nieruchomości i cen z chwili orzekania przez Sąd. W opinii tej uwzględniono wartość parcel gruntowych należących do poprzedników powódki, które weszły w skład działek ewidencyjnych i w stosunku do których SKO orzekło, że decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w N. w zakresie dotyczącym przejścia tych nieruchomości na własność Państwa została wydana z naruszeniem prawa. Uwzględnia ona także okoliczność, że w poszczególnych parcelach gruntowych poprzednicy prawni powódki posiadali jedynie określony udział w prawe własności. W pozostałym zakresie powództwo oddalono. Sąd oddalił żądania powódki dotyczące odszkodowania w postaci lucrum cessans. Kwestię dopuszczalności zasądzenie odszkodowania w postaci utraconych korzyści przesądził również SN w powołanej na wstępie uchwale III CZP 112/10. SN uznał, że skoro ostateczna wadliwa decyzja administracyjna została wydana przed dniem wejścia w życie Konstytucji, odszkodowanie przysługujące na podstawie art. 160 § 1 k.p.a. nie obejmuje korzyści utraconych wskutek jej wydania, choćby ich utrata nastąpiła po wejściu w życie Konstytucji. W uzasadnieniu SN podał, że „artykuł 160 § 1 k.p.a. po orzeczeniu o niezgodności z normą art. 77 ust. 1 Konstytucji przewidzianego w nim ograniczenia odszkodowania do rzeczywistej szkody pozostał w mocy w pozostałym zakresie, nadal więc zawierał regulację przewidującą odpowiedzialność odszkodowawczą za czyn niedozwolony polegający na wydaniu decyzji administracyjnej w okolicznościach uzasadniających stwierdzenie jej nieważności. Również zatem po zmianie wynikającej z wyroku Trybunału Konstytucyjnego określał – podobnie jak inne przepisy ustanawiające odpowiedzialność ex delicto – zdarzenie stanowiące czyn niedozwolony (wydanie decyzji administracyjnej w okolicznościach uzasadniających jej nieważność) i wespół z ogólnymi przepisami o odpowiedzialności odszkodowawczej przesłanki przypisania odpowiedzialności odszkodowawczej za ten czyn oraz jej treść – pełne już naprawienie szkody. W konsekwencji, mimo że rozpatrywana zmiana art. 160 § 1 k.p.a. była wynikiem wyroku Trybunału Konstytucyjnego, należało przy określaniu czasowego jej zasięgu uwzględnić regułę intertemporalną, nakazującą oceniać zobowiązania z czynów niedozwolonych według przepisów obowiązujących w chwili zdarzenia, z którym --- STRONA 29 --- ustawa łączy odpowiedzialność odszkodowawczą . Innymi słowy, również o tym, czy zastosowany zostanie art. 160 § 1 k.p.a. w brzmieniu zmienionym przez wyrok Trybunału Konstytucyjnego, powinna decydować chwila wydania decyzji administracyjnej z naruszeniem art. 156 § 1 k.p.a. (to, czy jej wydanie nastąpiło po wejściu w życie Konstytucji), chwila zaś wynikłych, w jakiejkolwiek postaci, uszczerbków z tej decyzji (przed lub po wejściu Konstytucji w życie) jako zdarzeń związanych z istotą zobowiązania z czynu niedozwolonego powinna być z tego punktu widzenia, zgodnie z założeniami art. XLIX p.w.k.c., obojętna. Skutki tych uszczerbków należy określić na podstawie art. 160 k.p.a. w brzmieniu właściwym ze względu na chwilę wydania wadliwej decyzji administracyjnej…Objęcie odszkodowaniem na podstawie art. 160 § 1 k.p.a. w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 września 2003 r., K 20/02, korzyści utraconych w okresie od dnia 17 października 1997 r. wskutek wadliwej decyzji wydanej przed tym dniem byłoby więc równie nieuzasadnione, jak objęcie odszkodowaniem na podstawie art. 417 k.c. w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 grudnia 2001 r., SK 18/00, uszczerbków powstałych w okresie od dnia 17 października 1997 r. wskutek wydanego przed tym dniem orzeczenia lub zarządzenia, które nie uzasadniało odpowiedzialności w świetle art. 418 k.c. ze względu na brak przesłanek dotyczących winy funkcjonariusza. W obu przypadkach uznanie odpowiedzialności odszkodowawczej zakładałoby zastosowanie będącego następstwem wyroków Trybunału Konstytucyjnego nowego, dostosowanego do wymagań Konstytucji stanu prawnego z mocą wsteczną, odniesioną do okresu sprzed wejścia w życie Konstytucji, każdy zaś wyjątek od zakazu wstecznego działania prawa musi wynikać w sposób niewątpliwy z ustawy, a tu nie miałby on takiej podstawy, w każdym razie nie można by za nią uważać wymagania zgodności ustaw zwykłych z Konstytucją, ponieważ granicę czasową tego wymagania wyznacza dzień wejścia Konstytucji w życie”. Ustawowe odsetki od zasądzonego roszczenia ustanowiono od dnia doręczenia stronie pozwanej odpisu pozwu w przedmiotowej sprawie tj. 14.04.2010 r. Strona pozwana wiedziała wprawdzie o roszczeniu powódki z tytułu rzeczywistej szkody w związku z doręczeniem wniosku o zawezwanie do próby ugodowej wysokość tego roszczenia była jednak sporna z uwagi m.in. na fakt, że część nieruchomości pozostała w gestii SP. --- STRONA 30 --- Powódka w niniejszej sprawie wskazała, że legitymowanym biernie jest Skarb Państwa- Wojewoda (…), ale ostatecznie wniosła ona o zawiadomienie o przedmiotowej sprawie także Starosty (…) i Lasów Państwowych Nadleśnictwa w P. Tut. Sąd wezwał do udziału w sprawie jako stacio fisci Skarbu Państwa te podmioty. W związku z tym należy rozstrzygnąć, który z tych podmiotów będzie uprawniony do występowania w niniejszym postępowaniu, czyli wskazać właściwą statio fisci Skarbu Państwa. Stosownie do art. 67 § 2 kpc „za Skarb Państwa podejmuje czynności procesowe organ państwowej jednostki organizacyjnej, z której działalnością wiąże się dochodzone roszczenie, lub organ jednostki nadrzędnej”. Powyższy przepis nie daje jednakże odpowiedzi, kto właściwie ma reprezentować Skarb Państwa w tym postępowaniu, ponieważ Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Powiatowy Zarząd Rolnictwa, w związku z reformami administracji przestał istnieć. W wyroku z dnia 29.11.2001 r. sygn. akt V CKN 1725/00 Sąd Najwyższy stwierdził, iż „oznaczenie właściwej stationis fisci, stosownie do reguły ustanowionej w art. 67 § 2 k.p.c., może nastręczać trudności, zwłaszcza gdy sprawa dotyczy jednostek Skarbu Państwa, podlegających różnym przekształceniom organizacyjnym. Powstaje wówczas konieczność prześledzenia tych zmian i przekształceń, tak aby można było wyprowadzić ciągłość prawną i ustalić następstwo takiej jednostki, której można będzie przypisać atrybut istotny z punktu widzenia reprezentacji procesowej Skarbu Państwa, to jest istnienie związku dochodzonego roszczenia z działalnością tej stationis fisci”. W tak postawionym stanie rzeczy, w ocenie Sądu również nie można wyprowadzić następstwa w zakresie reprezentacji powiatowych rad narodowych. Sprawa niniejsza dotyczy odszkodowania za wadliwą decyzję administracyjną wydaną przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w N. na podstawie dekretu z dnia 5 września 1947r. o przejęciu na własność państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do ZSRR oraz dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli ziemskich położonych w niektórych powiatach: województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego. Powyższe akty prawne zostały uchylone i obecnie brak odpowiadających im regulacji prawnych, pozwalających na przejęcie w podobny sposób nieruchomości na własność Skarbu Państwa, a zastosowania instytucji wywłaszczenia byłoby zbyt nadmiernym --- STRONA 31 --- uproszczeniem. Dlatego też, nie można w ten sposób wskazać właściwej statio fisci, z której to działalnością wiązałoby się dochodzone roszczenie. W myśl przepisu art. 11 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz.U.04.261.2603 j.t.) „z zastrzeżeniem wyjątków wynikających z przepisów niniejszej ustawy oraz odrębnych ustaw, organem reprezentującym Skarb Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami jest starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej”. Natomiast przepis art. 11a tejże ustawy stanowi, że „przepis art. 11 ust. 1 stosuje się do czynności prawnych lub czynności procesowych podejmowanych na rzecz lub w interesie Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego”. W ocenie Sądu powołane przepisy nie świadczą jeszcze o tym, że starosta jest właściwym statio fisci w niniejszej sprawie. Przesądzają one jedynie, że starosta reprezentuje Skarb Państwa w sprawach dotyczących gospodarowania nieruchomościami, natomiast niniejsze postępowanie dotyczy odszkodowania związanego z wadliwą decyzją organu, który już nie istnieje. Przepis art. 23 ust. 1 pkt 8 powołanej ustawy doprecyzowuje jakie to czynności wchodzą w zakres kompetencji starosty w postępowaniu sądowym w zakresie obejmującym administrację rządową i dotyczą spraw związanych ogólnie z gospodarowaniem nieruchomościami. Cytowany przepis zawiera stwierdzenie „w szczególności”, jednakże nie można z wyprowadzić wniosku, że obejmuje on sprawy odszkodowawcze, związane niejako pośrednio z odebranymi poprzednikowi powodów nieruchomością. Z taksatywnego wyliczenia spraw w analizowanym przepisie wynika, że obejmuje on jeszcze inne sprawy, ale ściśle związane z gospodarowaniem nieruchomościami, czyli przykładowo z art. 231 kc czy art. 10 ustawy o księgach wieczystych. W ocenie Sądu organem uprawnionym do reprezentacji Skarbu Państwa w niniejszej sprawie będzie Wojewoda (…). Wynika to z tego, iż niniejsza sprawa ma charakter odszkodowawczy i jak wyżej wspomniano, nie można wyprowadzić bezpośredniego następstwa w zakresie reprezentacji zlikwidowanego organu jakim była powiatowa rada narodowa. Wobec powyższego należy odwołać się do art. 2 ustawy z dnia 23.01.2009 roku o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (DZ.U. nr 31 poz 206), który stanowi, że zadania administracji rządowej w województwie wykonuje co do zasady wojewoda, a wyjątkowo o ile stanowią tak odrębne ustawy zadania te wykonywać mogą jednostki samorządu terytorialnego (art. 2pkt 4), starostowie (art. 2 --- STRONA 32 --- punkt 5). Na gruncie poprzedniej ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o administracji rządowej w województwie według art. 7 pkt 5, wojewoda jest reprezentantem Skarbu Państwa, w zakresie i na zasadach określonych w odrębnych ustawach. Art. 24 regulował, iż do kompetencji wojewody należały wszystkie sprawy z zakresu administracji rządowej w województwie niezastrzeżone na rzecz innych organów tej administracji. Ponadto w myśl art. 26 pkt 2 powołanej ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. wojewoda - poza reprezentowaniem Skarbu Państwa w odniesieniu do mienia powierzonego mu w celu wykonywania jego zadań - wykonuje inne uprawnienia wynikające z reprezentowania Skarbu Państwa. W związku z powyższym zdaniem Sądu należy przyjąć domniemanie kompetencji do reprezentowania Skarbu Państwa przez wojewodę w sprawach, w których konkretne przepisy nie wskazują innych organów jako właściwe statio fisci. Dlatego też w ocenie Sądu Skarb Państwa w niniejszej sprawie o odszkodowanie powinien reprezentować Wojewoda (…). Podobne stanowisko zajął SN w orzeczeniu z dnia 16.09.2010 r w sprawie III CSK 153/10. SN w orzeczeniu tym wyraził pogląd, że w przypadku postępowania sądowego obejmującego roszczenie związane z działalnością zlikwidowanej jednostki Skarb Państwa powinna reprezentować jednostka organizacyjna Skarbu Państwa, na którą przeszły kompetencje zlikwidowanej jednostki, z którymi związane jest dochodzone roszczenie. Sąd orzekając w niniejszej sprawie miał również na uwadze, że „materialnoprawna konstrukcja zakładająca jednolitość Skarbu Państwa, jako osoby prawnej, wywiera w sferze przepisów proceduralnych ten skutek, że niezależnie od wielości wskazanych w pozwie czy orzeczeniu sądowym państwowych jednostek organizacyjnych lub ich organów, z których działalnością wiąże się dochodzone roszczenie, stroną pozwaną zawsze jest Skarb Państwa a nie wskazane jednostki. Oznacza to, że nie można jednocześnie uwzględnić powództwa przeciwko Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez jedną jednostkę organizacyjną i w tej samej sprawie oddalić powództwa przeciw temu samemu Skarbowi Państwa, tyle że reprezentowanemu przez inną jednostkę”. (por. wyrok SN z dnia 23.01.2003 II CKN 1398/00 LEX nr 109414 O kosztach postepowania Sąd orzekł zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 100 k.p.c. Sąd koszty postepowania między stronami rozdzielił. Powódce przyznał koszty --- STRONA 33 --- zastępstwa procesowego oraz 1400 zł tytułem kosztów dokumentacji sporządzonej do przedmiotowej sprawy. Sygn. akt I ACa 1158/11 I ACz 1671/11 WYROK --- STRONA 34 --- W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 grudnia 2011 r. Sąd Apelacyjny w Krakowie – Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Jan Kremer Sędziowie: SSA Teresa Rak SSA Jerzy Bess Protokolant: st.sekr.sądowy Małgorzata Galica po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2011 r. w K. na rozprawie sprawy z powództwa M. B.(1) przeciwko Skarbowi Państwa Wojewodzie (…), Staroście (…) i Lasom Państwowym - Nadleśnictwu P. o zapłatę na skutek apelacji pozwanego Skarbu Państwa Wojewody (…) od wyroku Sądu Okręgowego w Nowym Sączu z dnia 6 lipca 2011 r. sygn. akt I C 325/10 oraz zażalenia powódki na postanowienie o kosztach procesu zawarte w punkcie III tego wyroku 1. zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że w punkcie I kwotę 460 997zł (czterysta sześćdziesiąt tysięcy dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) zastępuje kwotą 256 703zł (dwieście pięćdziesiąt sześć tysięcy siedemset trzy złote), oraz w punkcie III poprzez nadanie mu brzmienia: ”zasądza od pozwanego Skarbu Państwa Wojewody (…) na rzecz powódki M. B. (1) kwotę 10 735zł (dziesięć tysięcy siedemset trzydzieści pięć złotych) tytułem zwrotu części kosztów postępowania, a w pozostałym zakresie koszty pomiędzy stronami wzajemnie znosi”; 2. oddala apelację i zażalenie w pozostałej części; 3. znosi wzajemnie pomiędzy stronami koszty postępowania --- STRONA 35 --- apelacyjnego. Sygn. akt. I ACa 1158/11 I ACz 1671/11 U Z A S A D N I E N I E --- STRONA 36 --- Powódka M. B.(1) wniosła o zasądzenie od strony pozwanej Skarbu Państwa – Wojewody (…) kwoty 588.180,26 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 3 grudnia 2009 roku oraz kosztów postępowania. Na uzasadnienie żądania powódka podała, że M. S. i jego brat S.S. (1) ujawnieni byli jako współwłaściciele nieruchomości w wykazach hipotecznych gm. kat. Ż. nr (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) . Powódka jest następcą prawnym M. i S. S. Na dochodzona kwotę składa się odszkodowanie za szkodę rzeczywistą w wysokości 439.316,78 zł oraz odszkodowanie za utracone korzyści w wysokości 148.863,48 zł. Wskazała powódka, że podstawą jej żądania są przepisy art. 417 § 1 kc i 417 1 § 2 kc. Orzeczeniem z dnia 1 lipca 1956 roku wywłaszczone zostały wszystkie nieruchomości objęte wskazanymi lwh, a 11 grudnia 2006 roku stwierdzona została nieważność powyższej decyzji. W okresie pomiędzy wydaniem decyzji, a stwierdzeniem jej nieważności skarb Państwa rozporządził nieruchomościami. Obecnie stanowią one własność osób trzecich i nie jest możliwe skierowanie wobec Skarbu Państwa roszczenia o wydanie nieruchomości w naturze. Odsetek powódka domaga się od daty złożenia przez stronę pozwaną odpowiedzi na zawezwanie do próby ugodowej. Strona pozwana Skarb Państwa reprezentowany przez Wojewodę (…) wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie kosztów. Wojewoda zarzucił, że w sprawach o podobnym stanie faktycznym podmiotem reprezentującym Skarb Państwa był Starosta Powiatowy. Ponadto powództwo nie zostało wykazane co do zasady i wysokości. Decyzja z dnia 11 grudnia 2006 roku wydana została z uwagi na wadę orzeczenia polegającą na braku prawidłowego określenia przedmiotu przejęcia nieruchomości ziemskiej, przy zachowaniu przesłanek merytorycznych do przejęcia nieruchomości na podstawie dekretu z 27 lipca 1947 r. Również w przypadku gdyby orzeczenie odpowiadało przepisom prawa, pozbawiłoby własności nieruchomości poprzedników prawnych powódki, z uwagi na aktualizujące się przesłanki zastosowania art. 1 ust 1 dekretu z 27 lipca 1949 r. Brak jest zatem adekwatnego związku przyczynowego, pomiędzy wadliwym orzeczeniem a szkodą. Powódka nie wykazała też by jej poprzednicy prawni w okresie obowiązywania dekretu podjęli działania o uzyskanie mienia zamiennego. Poprzednicy prawni --- STRONA 37 --- powódki nie złożyli odwołania od decyzji z 1956 roku, co również powinno mieć wpływ na ocenę związku przyczynowego między wadliwym orzeczeniem, a ewentualną szkodą. Pozwany Skarb Państwa zarzucił także, że skoro poprzednicy prawni powódki nie dochodzili roszczeń w ciągu roku od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 15 listopada 1956 roku tj. od dnia 28 listopada 1956 r. roszczenie to stosowanie do art. 6 ust 1 wygasło z dniem 28 listopada 1957 roku. Przy przyjęciu natomiast, że przesłanką dochodzenia było uprzednie wyeliminowanie z obrotu prawnego orzeczenia w przedmiocie przejęcia nieruchomości, roszczenie na podstawie przepisów tej ustawy podlegało trzyletniemu terminowi przedawnienia. Wg strony pozwanej dla ustalenia daty początkowej biegu przedawnienia znaczenie ma decyzja szkodząca, a nie nadzorcza, która jest jedynie przesłanką skutecznego dochodzenia roszczenia. Początek biegu przedawnienia wyznacza możliwość zgłoszenia wniosku o wydanie decyzji nadzorczej czyli data 4 czerwca 1989 r., a powódka dopiero w dniu 11 września 2005 roku skierowała wniosek o stwierdzenie nieważności do SKO, a pozew odszkodowawczy złożyła w sądzie w 2010 r. Poprzednicy prawni powódki mieli możliwość podjęcia działań mających na celu uzyskanie decyzji nadzorczej, ale tego nie uczynili. Ponadto stwierdził pozwany, że brak jest podstaw do dochodzenia utraconych korzyści za okres po wejściu w życie Konstytucji do chwili obecnej. Postanowieniem z dnia 9 lipca 2010 roku Sąd Okręgowy wezwał do udziału w sprawie jako statio fisci Skarbu Państwa Starostę (…) i Lasy Państwowe -Nadleśnictwo P. Pismem z dnia 10 lutego 2011 roku powódka sprecyzowała zadanie pozwu domagając się zasadzenia od strony pozwanej kwoty 602.865 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 3 grudnia 2009 r. do dnia zapłaty. Wyrokiem z dnia 6 lipca 2011 roku Sąd Okręgowy w nowym Sączu zasądził od pozwanego Skarbu Państwa – Wojewody (…) na rzecz powódki kwotę 460.997 zł z odsetkami ustawowymi od dnia 14 kwietnia 2010 r, a w pozostałej części powództwo --- STRONA 38 --- oddalił oraz zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 8.600 zł tytułem zwrotu części kosztów postępowania. Rozstrzygnięcie oparł Sąd na następujących ustaleniach faktycznych: W lwh. (…) obejmującym parcele katastralne nr (…) , (…) , (…) , (…) jako właściciele wpisani byli M. S. w 2/8 części oraz S. S.(1) w 3/8 części. Jako właściciel parcel katastralnych nr (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) objętych lwh. (…) wpisany był S. S.(1) w 1/4 części. Jako właściciele parcel katastralnych nr (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) objętych lwh (…) wpisani byli M. S. w 1/2 części oraz S. S.(1) w 1/2 części. Jako właściciele parcel katastralnych nr (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) objętych lwh. (…) wpisani byli M. S. w 2/8 części oraz S. S.(1) w 2/8 części. Jako właściciele parcel katastralnych nr (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) objętych lwh (…) wpisani byli M. S. w 6/72 części oraz S. S.(1) w 6/72 części. Właścicielem parceli katastralnej nr (…) objętej lwh. (…) był S. S. (1) w 1/2 części. M. S. wrócił z wojny do rodzinnego Ż. Przebywał tam i gospodarował do w 1947 roku. W 1946 roku ożenił się z K. K. Na nieruchomości należącej do niego znajdował się dom wybudowany w 1930 roku z drewna, na kamiennej podmurówce z oszklonym gankiem, kryty dachówką, składający się z 4 pokoi i kuchni, spichlerz obok, którego stała stajnia, druga stajnia i stodoła budowane także przed II wojną światową. Rodzice powódki posiadali także pole orne oraz sad 10-15 arowy oraz las. Prowadzili gospodarstwo rolne. --- STRONA 39 --- S. S. (1) z wojny nie wrócił. Postanowieniem z dnia 8 października 2009 roku Sąd uznał go za zmarłego z dniem 9 maja 1946 r. o godz. 24. wymienione nieruchomości pozostawały we władaniu M. S. i jego żony. W dniu 13 lipca 1947 roku M. S. i jego żona zostali przesiedleni w ramach akcji „ (…) ”. Nie zabrali z domu żadnych rzeczy. Wozami konnymi zostali przewiezieni do Ż., a stamtąd koleją na ziemie odzyskane do C. Opuszczone domy poniemieckie zajęte już były przez przesiedlonych zza B. i fizycznie nie było możliwości przejęcia jakiegokolwiek gospodarstwa, bo wszystko było zajęte. Rodzice powódki zostali bez dachu nad głową. Miejsce do mieszkania udostępnili im inni przesiedleńcy. Później M. S. znalazł pracę w przedsiębiorstwie państwowym, a następnie w kopalni (…) . W 1953 roku rodzice powódki zamieszkali w hotelu robotniczym w C., a w 1956 roku wynajęli większe pomieszczenia w O. Ustalił Sąd, że w dniu 1 lipca 1956 roku Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Powiatowy zarząd Rolnictwa na podstawie art. 1 – 3 dekretu z dnia 5 września 1947 roku o przejęciu na własność państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do ZSRR, art. 1 – 4 dekretu z dnia 27 lipca 1949 roku o przejściu na własność Państwa niepozostających w faktycznym władaniu właścicieli – nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego oraz dekretu z dnia 28 listopada 1945 roku o przejęciu niektórych nieruchomości ziemskich na cele reformy rolnej i osadnictwa orzekło, że nieruchomości ziemskie położone w gm kat. Ż. objęte lwh nr od (…) do (…) , prowadzonymi przez Sąd Powiatowy w N. z tym wszystkim co było ich częścią składową lub przynależnością, ze wszystkimi zabudowaniami mieszkalno-gospodarczymi przeszły względnie zostały przejęte na własność Skarbu Państwa w stanie wolnym od jakichkolwiek hipotek, ograniczonych praw rzeczowych i innych obciążeń, za zgodą właścicieli, którym będą przyznane nieruchomości w drodze ekwiwalentu za deklarowane nieruchomości. Decyzja ta stanowiła podstawę odłączenia lwh, w których figurowali m. innymi poprzednicy prawni powódki do KW nr (…) , w której jako właściciel ujawniony został Skarb Państwa. --- STRONA 40 --- Rodzice powódki decyzji tej nie otrzymali, nie otrzymali tez żadnego ekwiwalentu za zabrane nieruchomości. M. S. nigdy nie pogodził się z odebraniem mu przez państwo gospodarstwa w Ż. i już w 1956 roku występował o zwrot gospodarstwa. Jego wnioski załatwiane były jednakże odmownie. Również prośba o zezwolenie na powrót do gospodarstwa zajmowanego w Ż. załatwiona była negatywnie. Poinformowano go, że gospodarstwo zostało aktami nadania nadzielone osadnikom, których obecnie jako właścicieli nie można usunąć. Kiedy okazało się, że rodzice powódki nie mogą wrócić do Ż., postanowili zakupić gospodarstwo rolne w O. w powiecie Z. W dniu 19 grudnia 1961 roku K.a S., która miała uprawnienia do prowadzenia gospodarstwa rolnego za zgodą męża M. S. zakupiła nieruchomość położoną w O. obj.KW (…) za 15.000 zł. W 1997 roku powódka w Urzędzie Wojewódzkim w N. odnalazła opisane wyżej orzeczenie PPRN. Miała trudności w uzyskaniu tego orzeczenia, urzędnicy byli niechętnie nastawieni do przesiedlonych w związku z akcją „ (…) ”. Działania zmierzające do obalenia decyzji z 1956 roku powódka podejmowała od 1999 roku. We wrześniu 1999 roku skierowała prośbę o stwierdzenie nieważności orzeczenia wydanego przez Państwowy Urząd Repatriacyjny-Powiatowy Oddział w N. w sprawie przejęcia nieruchomości położonej w Ż. nr (…) gm. M., wydanego w dniu 13 lipca 1947 r. decyzji PPRN do Starostwa Powiatowego w N. Powódka podkreślała, że jej ojciec walczył w szeregach Armii Radzieckiej i Armii Polskiej i nie podlegał akcji wysiedleńczej „ (…) ”. (…) Urząd Wojewódzki pismem z dnia 4.10.1999 r. poinformował powódkę, że nie jest władny do zajmowania stanowiska w zakresie wydanych kart przesiedleńczych. W 2003 roku powódka i jej brat S. S. (1) wystąpili do Wojewody (…) o stwierdzenie nieważności decyzji PPRN z 1 lipca 1956 r. Po dwóch latach otrzymali odpowiedź z Ministerstwa Rolnictwa, że nie jest organem właściwym. Następnie we wrześniu 2005 roku wystąpili z wnioskiem do SKO w N., które decyzją z dnia 11 grudnia 2006 roku stwierdziło nieważność orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w N. z dnia 1 lipca 1956 roku w części dotyczącej przejęcia przez Skarb Państwa nieruchomości położonych w gminie katastralnej Ż. obj.lwh (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) . w uzasadnieniu SKO wskazało, ze decyzja wydana została wydana bez --- STRONA 41 --- wyszczególnienia, do których właścicieli poszczególne dekrety w niej wymienione miały zastosowanie. Skoro M. S. otrzymał kartę przesiedleńczą to zaskarżoną decyzję należy ocenić pod kątem zgodności z przepisami dekretu z dnia 27 lipca 1949 roku o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego. Stwierdziło też Kolegium brak prawidłowego określenia przedmiotu przejęcia, co prowadziło do niewykonalności decyzji. Taka decyzja nie mogła być tytułem wykonawczym nakierowanym na odebranie nieruchomości. Zaniechanie obowiązku prawidłowego określenia nieruchomości, uniemożliwiało byłym właścicielom uzyskanie właściwego i zgodnego z przepisami ekwiwalentu za przejęte nieruchomości poprzez zarachowanie wartości gruntów przejętych na poczet ceny nabycia innych gruntów. Brak prawidłowego określenia przedmiotu przejęcia SKO oceniło jako rażące naruszenie przepisów dekretu. Decyzja SKO stała się ostateczna w dniu 20 grudnia 2006 roku. Powódka wystąpiła do Sądu Rejonowego w Muszynie o uzgodnienie ksiąg wieczystych z rzeczywistym stanem prawnym. Pozew obejmuje te objęte decyzją z 1956 roku nieruchomości, którymi SP nie rozdysponował na rzecz osób trzecich. Spadek po S. S. (1) zmarłym 9 maja 1946 roku na podstawie ustawy nabył jego brat M. S.. Spadek po M. S. zmarłym 9 lipca 1995 roku w Z. na podstawie ustawy nabyli wprost wdowa K. S. oraz zstępni M. D. z domu S. i S. S.(2) po 1/3 części spadku każde z nich. Z kolei spadek po K. S. zmarłej 22 października 2002 roku na podstawie ustawy nabyła córka powódka M. B.(1) w całości. S. S. (2) darował powódce – swojej siostrze swój udział w spadku po ojcu. Na podstawie wykazów zmian gruntowych ustalił Sąd Okręgowy, przekształcenia parcel gruntowych w działki ewidencyjne i jaki podmiot aktualnie ujawniony jest jaki właściciel poszczególnych działek. I tak: - Pgr (…) o pow. 0,0122 ha, pgr (…) o pow. 0,3197 ha , pgr (…) o pow. 0,1310 ha objęte lwh (…) stanowią części działki gruntowej (…) obj. KW (…), która to działka --- STRONA 42 --- gruntowa stanowi części działki nr (…). Właścicielem tej działki jest Skarb Państwa w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego-Lasy Państwowe, Nadleśnictwo P.; - Pgr (…) o pow. 0,1218 ha, pgr (…) o pow. 0,0953 ha, pgr (…) o pow. 2345 ha, pgr (…) o pow. 0,0295 ha objęte lwh (…) stanowią część działki gruntowej (…) obj. KW (…), która to działka stanowi części dz. ewid. (…). Właścicielem tej działki jest Skarb Państwa w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego-Lasy Państwowe, Nadleśnictwo P.; - Pgr (…) o pow. 0,2234 obj. lwh (…) stanowi części działki gruntowej (…) obj. Kw (…), która to działa gruntowa stanowi części dz. ewid nr (…). Właścicielem tej działki jest Skarb Państwa w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego-Lasy Państwowe, Nadleśnictwo P.; - Pgr (…) o pow. 0,0072 obj. lwh (…) stanowi części działki gruntowej (…) obj. Kw (…), która to działa gruntowa stanowi części dz. ewid nr (…). Właścicielem tej działki jest Skarb Państwa w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego-Lasy Państwowe, Nadleśnictwo P.; - Pgr (…) o pow. 0,0614 obj. lwh. (…) stanowi część dz. ewid nr (…) objętej Kw (…). Właścicielem tej dz. ewid. jest A. S. i S. S.(3); - Pgr (…) o pow. 0,6570 ha obj. lwh. (…) stanowi części dz. gruntowej nr (…) obj. KW (…), która to dz. gruntowa stanowi część dz. ewid. nr (…). Właścicielem tej działki ewid. jest J. M.; - Pgr (…) o pow. 1,0338 ha obj. lwh (…) stanowi część dz. ewid (…) obj. Kw (…). Właścicielem tej. dz. ewid. są P. B. i M. B. (2) po 1/2 części; - Pgr (…) o pow. 0,1745 obj. lwh (…) stanowi część dz. ewid. nr (…) obj. KW (…). Właścicielem tej. dz. ewid. są P. B. i M. B. (2) po 1/2 części; --- STRONA 43 --- - Pgr (…) o pow. 0,0223 ha i pgr. (…) o pow. 0,0054 ha obj. lwh (…) stanowią części działki gruntowej nr (…) obj. KW (…). Działka gruntowa (…) stanowi dz. ewid. nr (…), której władającym jest Rejon Dróg Publicznych w N.; - Pgr (…) o pow. 0,0527 ha obj lwh (…) stanowi części dz. ewid. nr (…) obj. KW (…), której właścicielem jest Miasto i Gmina Uzdrowiskowa M.; - Pgr (…) o pow. 0,475, pgr (…) o pow. 0,0586 ha, pgr (…) o pow. 0,1378 objęte lwh. (…) stanowią część działki gruntowej nr (…) obj. Kw (…). Działka gruntowa (…) stanowi dz. ewid. (…), a jej właścicielem jest Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna w Z.; - Pgr (…) o pow. 0,150 ha, pgr (…) o pow. 0,0950 ha, pgr (…) o pow. 0,100 ha, pgr (…) o pow. 0,1446 ha, pgr (…) o pow. 0,0295 ha obj. lwh (…) stanowią część dz. ewid. (…) objętej Kw (…), której właścicielem jest Przedsiębiorstwo Produkcyjno – Handlowo – Usługowe (…) sp. z o.o; - Pgr (…) o pow. 0,0306 ha, pgr (…) o pow. 0,0281 ha, pgr (…) o pow. 0,0101 ha pgr (…) o pow. 0,0324 ha obj. lwh. (…) stanowią części działki gruntowej nr (…) obj. KW (…), która stanowi obecnie część dz. ewid. nr (…). Właścicielem dz. ewid. (…) są J. D. w 5/8 części, K. T., P.D. (1) i P. D.(2) po 1/8 części; - Pgr (…) o pow. 0,0878, pgr (…) o pow. 0,1313 ha obj. lwh (…) stanowią część dz. gruntowej nr (…) obj. Kw (…). Dz. gruntowa (…) stanowi części dz. ewid. nr (…), a jej właścicielem są J. D. w 5/8 części, K. T., P.D. (1) i P. D.(2) po 1/8 części; - Pgr (…) o pow. 0,0945 ha, pgr (…) o pow. 0,0574 ha obj. lwh (…) stanowią części dz. gruntowej nr (…) objętej Kw (…). Dz. gruntowa nr (…) stanowi części dz. ewid. (…), a jej właścicielem są J. D. w 5/8 części, K. T., P.D. (1) i P. D.(2) po 1/8 części; --- STRONA 44 --- - Pgr (…) o pow. 1,0373 ha obj. lwh (…) stanowi część dz. gruntowej nr (…) obj. KW (…). dz. gruntowa (…) stanowi części dz. ewid (…), a jej właścicielem są J. D. w 5/8 części, K. T., P.D. (1) i P. D.(2) po 1/8 części; - Pgr (…) o pow. 0,0424, pgr (…) o pow. 0,0061 obj. lwh (…) stanowią część dz. gruntowej nr (…) objętej Kw (…). Dz. gruntowa (…) stanowi część dz. ewid. (…), a jej właścicielem są J. D. w 5/8 części, K. T., P.D. (1) i P. D.(2) po 1/8 części; - Pb (…) o pow. 0,0593 ha obj. lwh (…) stanowi część dz. gruntowej nr (…) objętej Kw (…). Dz. gruntowa (…) stanowi część dz. ewid. (…), a jej właścicielem są J. D. w 5/8 części, K. T., P.D. (1) i P. D.(2) po 1/8 części; - Pgr (…) o pow. 0,3521 ha, pgr (…) o pow. 0,1342 ha obj. lwh (…) stanowią części dz. gruntowej (…) obj. KW (…). Dz. gruntowa nr (…) stanowi część dz. ewid. nr (…), a jej właścicielem jest Skarb Państwa w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego-Lasy Państwowe, Nadleśnictwo P.; - Pgr (…) o pow.. 2,3745 ha objęte lwh (…) stanowi cześć. dz. gruntowej nr (…) obj. Kw (…). Dz. gruntowa nr (…) stanowi część dz. ewid. nr (…), a jej właścicielem jest Skarb Państwa w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego-Lasy Państwowe, Nadleśnictwo P.; - Pgr (…) o pow. 0,1079 ha, pgr (…) o pow. 0,0813 ha, pgr (…) o pow. 0 0417 ha, pgr (…) o pow. 0,1493 ha, pgr (…) o pow. 0,0076 ha, pgr (…) o pow. 0,0209 ha objęte lwh (…) stanowią część dz. ewid (…) obj. Kw (…), której właścicielem jest Przedsiębiorstwo Produkcyjno – Handlowo – Usługowe (…) sp. z o.o; - Pgr (…) o pow. 0,1888 ha, pgr (…) o pow. 0,1870 ha, pgr (…) o pow. 0,1752 ha, pgr (…) o pow. 0,1798 ha, pgr (…) o pow. 0,1705 ha, pgr (…) o pow. 0,01223, pgr (…) o pow. 0,0342 ha, pgr (…) o pow. 0,0306, pgr (…) o pow. 0,0406 ha objęte lwh (…) --- STRONA 45 --- stanowią części, dz. ewid. (…) objętej KW (…), której właścicielem jest Przedsiębiorstwo Produkcyjno – Handlowo – Usługowe (…) sp. z o.o; - Pgr (…) o pow. 0,0619 ha, pgr (…) o pow. 0,0770 ha, pgr (…) o pow. 0,0378 ha, pgr (…) o pow. 0,0083 ha, pgr (…) o pow. 0,0119 ha, pgr (…) o pow. 0,0122 ha obj. lwh (…) stanowią część dz. ewid. (…) obj. KW (…), a jej właścicielem jest F. W.; - Pgr (…) o pow. 0,0615, pgr (…) o pow. 0,0863 ha, pgr (…) o pow. 0,0270 ha, pgr (…) o pow. 0,0086 ha, pgr (…) o pow. 0,0119 ha, pgr (…) o pow. 0,0126 ha, pgr (…) o pow. 0,0150 ha obj. lwh (…) stanowią część dz. ewid. nr (…) obj. Kw (…), a jej właścicielem jest F. W.; - Pgr (…) o po. 0,0719 pgr (…) o pow. 0,0201 ha obj. lwh (…) stanowią część dz. gruntowej (…) obj. KW (…). Dz. gruntowa (…) stanowi część dz. ewid (…), a jej właścicielem jest S. D. i M. D.; - Pgr (…) o pow. 0,0569 ha i pgr (…) o pow. 0,0219 ha obj. lwh (…) stanowią część dz. gruntowej (…) obj. KW (…). Dz. gruntowa (…) stanowi część dz. ewid (…), a jej właścicielem jest S. D. i M. D.z; - Pgr (…) o pow. 0,1916 ha obj lwh (…) stanowi część dz. ewid. (…) obj. Kw (…), a jej właścicielem jest Skarb Państwa w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego-Lasy Państwowe, Nadleśnictwo P.; - Pgr (…) o pow. 0,0762 obj. lwh (…) stanowi cześć dz. gruntowej (…) obj. KW (…). Dz. gruntowa (…) stanowi część dz. ewid. (…), której właścicielem jest S. D. i M. D.; - Pgr (…) o pow. 0, 1786 pgr (…) o pow. 0,0738 ha obj. lwh (…) stanowią część dz. gruntowej nr (…) obj. KW (…). Dz. gruntowa (…) stanowi część dz. ewid. (…), której właścicielem jest S. D. i M. D.; --- STRONA 46 --- - Pgr (…) o pow. 0,0766 ha, pgr (…) o pow. 0,0759 ha, pgr (…) o pow. 0,0094 ha obj. lwh (…) stanowią część dz. ewid. (…) obj. Kw (…), której właścicielem jest Skarb Państwa w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego-Lasy Państwowe, Nadleśnictwo P.; - Pgr (…) o pow. 0,0058 ha, pgr (…) o pow. 0,0230 ha, pgr (…) o pow. 0,0155 ha, pgr. (…) o pow. 0,1237 ha obj. lwh (…) stanowią części dz. ewid. (…) obj. KW (…), której właścicielem jest Skarb Państwa w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego-Lasy Państwowe, Nadleśnictwo P.; - Pgr (…) o pow. 0,0952 ha, pgr (…) o pow. 0,0065 ha obj. lwh. (…) stanowią część dz. gruntowej nr (…) obj Kw (…). Dz. Gruntowa (…) stanowi części dz. ewid nr (…), a jej właścicielem jest której właścicielem jest Skarb Państwa w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego-Lasy Państwowe, Nadleśnictwo P.; - Pgr (…) o pow. 0,0264 ha, pgr (…) o pow. 0,0168 ha obj. lwh (…) stanowią część dz. gruntowej (…) obj. Kw (…). Dz. gruntowa (…) stanowi części dz. ewid nr (…), a jej właścicielem jest której właścicielem jest Skarb Państwa w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego-Lasy Państwowe, Nadleśnictwo P.; - Pb (…) o pow. 0,052, pgr (…) o pow. 0,1870 obj. lwh (…) stanowią część dz. ewid. (…) obj. Kw (…), której właścicielem jest Przedsiębiorstwo Produkcyjno – Handlowo - Usługowe (…) sp. z o.o; - Pgr (…) o pow. 0,0129 ha obj. lwh (…) stanowi część dz. gruntowej nr (…) obj Kw (…). Dz. gruntowa (…) stanowi część dz. ewid. (…). Władającym tej działki jest Urząd Miasta i Gminy Uzdrowiskowej w M.; - Pgr (…) o pow. 0,2755 obj. lwh (…) stanowi cześć dz. gruntowej (…) obj. KW (…). Dz. gruntowa (…) stanowi część. dz. ewid. (…), której właścicielem jest Skarb Państwa w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego-Lasy Państwowe, Nadleśnictwo P.; --- STRONA 47 --- - Pgr (…) o pow. 0,1036 ha, pgr (…) o pow. 0,5152 ha objęte lwh (…) stanowią część dz. ewid. (…) obj KW (…), której właścicielem jest Przedsiębiorstwo Produkcyjno – Handlowo – Usługowe (…) sp. z o.o; - Pgr (…) o pow. 0,0062 obj lwh (…) stanowi część dz. gruntowej (…) obj. Kw (…). Dz. gruntowa nr (…) stanowi część dz. ewid. (…). Władającym teh działki jest Regionalny zarząd Gospodarki Wodnej w K.; - Pgr (…) o pow. 0,0942 ha, pgr (…) o pow. 0,2852 ha, pgr (…) o pow. 0,0967 ha, pgr (…) o pow. 0,0478 ha, pgr (…) o pow. 0,0241 ha, pgr (…) o pow. 0,0299 ha, pgr (…) o pow. 0,0302 ha, pgr (…) o pow. 0,0921 ha, pgr (…) o pow. 0,2989 ha, pgr (…) o pow. 0,0363 obj. lwh (…) stanowią część dz. gruntowej (…) obj. Kw (…). Dz. gruntowa (…) stanowi część dz. ewid. nr (…), jej właścicielem jest Skarb Państwa w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego-Lasy Państwowe, Nadleśnictwo P.; - Pgr (…) o pow. 0,889 ha pgr (…) o pow 0,1183 ha obj. lwh (…) stanowią część dz. gruntowej (…) obj. Kw (…). Dz. gruntowa (…) stanowi część dz. ewid. (…) Skarb Państwa w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego-Lasy Państwowe, Nadleśnictwo P.; - Pgr (…) o pow. 0,1324 ha obj. lwh (…) stanowi część dz. gruntowej (…) obj. Kw (…). Dz. gruntowa (…) stanowi część dz. ewid. (…), a jej właścicielem jest Skarb Państwa w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego-Lasy Państwowe, Nadleśnictwo P.; - Pgr (…) o pow. 0,2628 ha obj. lwh (…) stanowi część dz. ewid. (…) obj Kw (…), a jej właścicielem jest Skarb Państwa w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego-Lasy Państwowe, Nadleśnictwo P. Wartość parcel (…),(…),(…),(…),(…), (…), (…),(…), (…), (…), (…), (…) , (…),(…),(…),(…),(…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…),(…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…),(…), (…), (…), (…), (…), --- STRONA 48 --- (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…),(…), (…), (…), (…), (…), (…) wraz z zabudowaniami wg ich stanu na dzień 2 lipca 1956 roku liczona wg cen aktualnych i przy uwzględnieniu prawidłowego udziału S. S. (2) we współwłasności pgr (…) w 1/2 części wynosi 460.997 złotych. Wartość utraconych korzyści z parcel: (…),(…),(…),(…),(…), (…), (…),(…), (…), (…), (…), (…) , (…),(…),(…),(…),(…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…),(…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…),(…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…),(…), (…) i budynków przy przyjęciu, że na tych nieruchomościach prowadzona byłaby normalna gospodarka rolna w zakresie indywidualnego gospodarstwa rolnego za okres od 17 listopada 1999 do 1 lipca 2010 r. wynosi 97.332 zł. Wartość utraconych korzyści z parcel (…),(…),(…),(…),(…), (…), (…),(…), (…), (…), (…), (…) , (…),(…),(…),(…),(…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…),(…), (…), (…), (…),(…), (…) za okres od 17.11.1999 r. do 1.07.2010 r. przy przyjęciu, że na tych parcelach prowadzona była normalna gospodarka leśna ewentualnie rolna wynosi 33.247 zł. Wartość utraconych korzyści z parcel: (…),(…),(…) za okres 17.11.1999 r. do 1.07.2010 r. przy przyjęciu normalnej gospodarki rolnej wynosi 365 zł, a z parcel kat.: (…),(…),(…),(…),(…), (…), (…),(…), (…), (…), (…), (…) , (…),(…),(…),(…),(…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…),(…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…),(…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…),(…), (…), (…), (…),(…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…),(…), (…), (…), (…), (…) , (…),(…),(…),(…),(…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…),(…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…),(…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…),(…), (…), (…), (…),(…), (…) za okres od dnia 17.10.1997 r. do 16.11.1999 r. wynosi 19.531 złotych. Wartość utraconych korzyści parcel kat.: (…),(…),(…), (…), (…), (…),(…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…) za okres od 17.10.1997 roku do 16.1.1999 r. i od 17.11.19999 do 1.07.2010 r. wynosi 3.927 złotych. --- STRONA 49 --- Wartość utraconych korzyści z wszystkich parcel objętych żądaniem pozwu za okres od 17.10.1997 roku do 1.07.2010 r. przy założeniu zmiennego czynszu z uwzględnieniem podatków i dochodów z lokat bezpiecznych wynosi 151.471 zł. Wartość rynkowa parcel gruntowych wchodzących w skład dz. ewid. nr (…), (…),(…),(…) przy przyjęciu ich rolnego przeznaczenia wynosi 9.785 zł. Wartość rynkowa parcel gruntowych wchodzących w skład dz. ewid. nr (…),(…),(…), (…) według ich obecnego przeznaczenia budowlanego wynosi 214.079 złotych. Powódka i jej brat S. S.(2) w dniu 13 listopada 2009 roku wezwali Skarb Państwa – Wojewodę (…) do próby ugodowej sprawie o zapłatę odszkodowania na rzecz powódki w kwocie 460.000 zł i na rzecz S. S. (2) kwoty 230.000 zł. Wojewoda odmówił zawarcia ugody. Dokonując powyższych ustaleń Sąd Okręgowy oparł się na odpisach z ksiąg wieczystych, wykazach zmian gruntowych, korespondencji z organami państwa, opiniach biegłego A. W. i zeznaniach powódki. Na podstawie opinii Sąd ustalił wartość nieruchomości objętych pozwem oraz wartość utraconych korzyści. W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Okręgowy uznał, że powództwo częściowo jest uzasadnione. Stwierdził Sąd Okręgowy, że wadliwą decyzję na podstawie której przejęte zostały nieruchomości należące do poprzedników prawnych powódki wydało w dniu 1 lipca 1956 roku PPRN. Nieważność tego orzeczenia stwierdzona została orzeczeniem SKO z dnia 11 grudnia 2006 roku, czyli już po wejściu w życie ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U.04.162.1692), która weszła w życie z dniem 1 września 2004 roku, a która uchyliła art. 160 kpa. Do roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej ostateczną decyzją administracyjną wydaną przed dniem 1 września 2004 roku, której nieważność lub wydanie z naruszeniem art. 156 § 1 k.p.a. stwierdzono po tym dniu ma zastosowanie art. 160 § 1, 2, 3 i 6 k.p.a. --- STRONA 50 --- Za nieuzasadniony należało więc, zdaniem Sądu pierwszej instancji uznać podnoszony przez stronę pozwaną zarzut prekluzji roszczenia odszkodowawczego powódki z uwagi na zastosowanie w przedmiotowej sprawie przepisów ustawy z dnia 15 listopada 1956 roku o odpowiedzialności Państwa za szkody wyrządzone przez funkcjonariuszy państwowych, a w szczególności jej art. 6 ust 1, który stanowił, że jeżeli według dotychczasowych przepisów Państwo nie ponosiło odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przed dniem wejścia w życie ustawy, poszkodowany może dochodzić od Państwa wynagrodzenia nie później niż w ciągu roku od tego dnia. W jednym z wyroków Sąd Najwyższy stwierdził, że przepis art. 6 ust 1 wymienionej ustawy nie ma zastosowania do roszczeń dochodzonych na podstawie art. 160 k.p.a. Stwierdził Sąd, że art. 6 ustawy należy wykładać łącznie z przepisami o czynach niedozwolonych zawartymi w k.c. w stosunku do tych przepisów, w tym art. 441 kc jest on przepisem szczególnym. Skoro zaś w 1980 r. ustawodawca wprowadził szczególną, w stosunku do przepisów Kodeksu cywilnego, regulację odpowiedzialności za czyn niedozwolony, polegający na wydaniu decyzji administracyjnej, która następnie uznana został za niezgodną z prawem, to brak podstaw, aby art. 6 ustawy z dnia 15 listopada 1956 r. traktować jako przepis mający również zastosowanie do odpowiedzialności przewidzianej w art. 160 k.p.a. Przepis ten stanowi wyłączna podstawę odpowiedzialności Skarbu Państwa i w zakresie w nim uregulowanym nie stosuje się ani przepisów Kodeksu cywilnego o czynach niedozwolonych, ani art. 6 ustawy z dnia 15 listopada 1956 r. art. 160 kpa w stosunku do wymienionych przepisów jest przepisem późniejszym i szczególnym. Przepis ten uchyla zastosowanie przepisów kc o czynach niedozwolonych oraz związanego z nimi art. 6 ustawy o odpowiedzialności Państwa za szkody wyrządzone przez funkcjonariuszy państwowych. Zdaniem Sądu Okręgowego również podniesiony zarzut przedawnienia nie jest uzasadniony. Termin przedawnienia bowiem wynika z art 160 § 6 k.p.a., który stanowi, że roszczenie o odszkodowanie przedawnia się z upływem trzech lat od dnia, w którym stała się ostateczna decyzja stwierdzająca nieważność decyzji wydanej z naruszeniem przepisu art. 156 § 1 albo decyzja, w której organ stwierdził, w myśl art. 158 § 2, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisu art. 156 § 1. --- STRONA 51 --- Decyzja SKO z dnia 11 grudnia 2006 roku ostateczną stała się z dniem 20 grudnia 2006 roku. Natomiast w listopadzie 2009 roku przed upływem 3 – ch lat powódka wniosła do Sądu Rejonowego wniosek o zawezwanie do próby ugodowej, co skutecznie przerwało bieg przedawnienia. Od momentu przerwania przedawnienie rozpoczęło bieg na nowo i w tym okresie 30 marca 2010 roku powódka wystąpiła z powództwem. W sprawie zatem należy zastosować art. 160 § 1,2,3 kpa w brzmieniu obowiązującym do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianach ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw. Zgodnie z tym przepisem stronie, która poniosła szkodę na skutek wydania decyzji z naruszeniem przepisu art. 156 § 1 albo stwierdzenia nieważności takiej decyzji, służy roszczenie o odszkodowanie za poniesioną rzeczywistą szkodę, chyba że ponosi ona winę za powstanie okoliczności wymienionych w tym przepisie (§ 1). Do odszkodowania należy więc zastosować przepisy kc z wyłączeniem art. 418. Odszkodowanie przysługuje od organu, który wydał decyzję z naruszeniem przepisu art. 156 § 1 kpa, chyba że winę za powstanie okoliczności wymienionych w tym przepisie ponosi inna strona postępowania dotyczącego tej decyzji. W przypadku gdy wadliwa decyzja zapadła przed dniem 1 września 2004 roku, a decyzja nadzorcza po tej dacie § 4 i 5 art. 160 kpa nie mają zastosowania, co wynika ze stosowanej w prawie procesowym zasady bezpośredniego stosowania nowego prawa. Z art. 160 kpa wynika, że stanowi on samodzielną i autonomiczną postawę roszczeń odszkodowawczych w stosunku do regulacji kodeksu cywilnego w zakresie źródła szkody, przyczyn wyłączających odpowiedzialność, przedawnienia roszczeń. Natomiast powstanie szkody i pojęcie związku przyczynowego należy rozpatrywać na gruncie kodeksu cywilnego. Przesłankami warunkującymi odpowiedzialność na gruncie art. 160 kpa są: szkoda, związek przyczynowy pomiędzy wydaniem określonej decyzji a szkodą, uzyskanie po 1 września 1980 orzeczenia organu administracji publicznej stwierdzającego wydanie decyzji z naruszeniem prawa. Powódka wypełniła tę ostatnią przesłankę. Decyzją SKO z dnia 11 grudnia 2006 roku stwierdzona bowiem została nieważność orzeczenia Prezydium Powiatowej --- STRONA 52 --- Rady Narodowej w N. z dnia 1 lipca 1956 roku w części dotyczącej przejęcia przez Skarb Państwa nieruchomości położonych w gminie katastralnej Ż. obj. Lwh (…),(…), (…),(…), (…), (…). Przy ocenie istnienia szkody i związku przyczynowego należy stosować przepisy kc, na podstawie § 2 omawianego przepisu, z tym że odesłanie do przepisów kc nie dotyczy zasad odpowiedzialności Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, tj. przepisów art. 417 i nast. kc. strona nie musi zatem wykazywać winy funkcjonariuszy w rozumieniu art. 415 kc. Stwierdzenie przez organ administracji nieważności decyzji lub stwierdzenie, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa przesądza o jej bezprawności i winie funkcjonariusza państwowego albo samorządowego przy wykonywaniu powierzonej mu czynności. Wskazał Sąd, że szkoda jest powstała wbrew woli poszkodowanego różnica między jego obecnym stanem majątkowym a tym stanem, jaki zaistniałby, gdyby nie nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę. Tak rozumianej szkody doznali poprzednicy prawni powódki, bowiem na mocy sprzecznej z prawem decyzji ojciec powódki i jego brat utracili swój majątek położony w Ż.. Po ich stronie powstała zatem szkoda w postaci utraty parcel gruntowych o numerach (…), (…), (…), (…),(…), (…), (…), (…), (…) , (…),(…),(…),(…),(…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…),(…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…),(…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…), (…),(…), (…), (…), (…),(…), (…), które następnie weszły w skład obecnych działek ewidencyjnych. Parcele te na skutek decyzji z dnia 1 lipca 1956 roku stały się własnością skarbu Państwa. Skarb Państwa zaś rozdysponował je na rzecz dalszych osób. Poprzednicy powódki ponieśli więc szkodę w postaci utraty własności na rzecz Skarbu Państwa na skutek uprawomocnienia się decyzji z dnia 1 lipca 1956 roku. Zdaniem Sądu Okręgowego pomiędzy szkodą, a wydaniem wymienionej wadliwej decyzji istnieje związek przyczynowy. Art. 361 kc wymaga, by powstanie szkody było normalnym następstwem bezprawnego działania. Za normalne następstwo uważa się więc taki skutek, który zazwyczaj jest konsekwencją danego zdarzenia. Stwierdził Sąd, utrata własności nieruchomości przez ojca powódki i jego brata jest normalnym następstwem wadliwej decyzji. Gdyby bowiem PPRN w N. nie wydało --- STRONA 53 --- wadliwej decyzji to M. S. i S. S. (1) nie utraciłaby swych nieruchomości, a powódka jako ich następczyni prawna byłaby aktualnie ich właścicielką. Decyzja SKO z dnia 11 grudnia 2006 roku w części w jakiej stwierdziła rażące naruszenie prawa nie uchyliła skutków orzeczenia z 1956 r., które nadal pozostają w obrocie prawnym. Powódka jako następczyni prawna właścicieli nieruchomości musi znosić te skutki i nie ma żądnego tytułu do odzyskania przejętych przez państwo nieruchomości, które następnie zostały rozdysponowane na rzecz osób trzecich. Nie podzielił Sąd Okręgowy argumentów strony pozwanej dotyczących braku związku przyczynowego. Zdaniem Skarbu Państwa gdyby decyzja z 1956 roku odpowiadała przepisom prawa, to orzeczenie to również pozbawiłoby własności poprzedników prawnych powódki, co miałoby świadczyć o braku związku przyczynowego pomiędzy decyzją wadliwą, a szkodą. Zdaniem Sąd powoływane przez pozwanego na poparcie tej tezy orzeczenie Sądu Najwyższego zapadło w całkiem odmiennym stanie faktycznym. Zwrócił też Sąd uwagę, że wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawo odebrało poprzednikom prawnym powódki możliwość uzyskania ekwiwalentu na podstawie art. 5 dekretu z 27.07.1949, który według orzeczenia SKO należało zastosować w przypadku poprzedników prawnych powódki. Wadliwość decyzji miała zatem bezpośredni związek z tym, że po przejęciu nieruchomości pozostawionych w Ż. przez poprzedników prawnych powódki nie otrzymali oni nic w zamian, a możliwość taką przewidywały ówczesne przepisy. Za nieuzasadniony uznał Sąd też zarzut, że roszczenie powódki uległo prekluzji, bowiem jej poprzednik nie wystąpił w terminie o przydział mienia według art. 5 ust 2 dekretu z dnia 27.07.1947 r. Miałoby to zdaniem strony pozwanej świadczyć o braku związku przyczynowego pomiędzy wadliwą decyzją, a szkodą. Podzielił Sąd natomiast stanowisko powódki, że dekret nie odnosił się w art. 5 do kwestii odszkodowania za przejęte nieruchomości. Dekret z 27.07.1949 r. w art. 5 regulował jedynie możliwość otrzymania na własność innego gospodarstwa lub mienia nierolniczego. Powódka natomiast wystąpiła z żądaniem odszkodowania za przejęte mienie. Roszczenia z dekretu i roszczenia odszkodowawcze nie są natomiast tożsame, a ponadto decyzja z dnia 1 lipca 1956 roku nie została doręczona poprzednikom prawnym powódki, zatem nie mogli skutecznie od decyzji się odwołać. Orzeczenie to --- STRONA 54 --- powódka uzyskała dopiero w 1997 roku. Ponadto w stosunku do przesiedleńców Urząd Przesiedleńczy podejmował jedynie fikcyjne działania polegające na przekazaniu w posiadanie mienia przesiedleńcom. Procedura otrzymania mienia ponadto wymagała oszacowania mienia pozostawionego przez osobę przesiedloną. Z uwagi zaś na wadliwość decyzji z 1956 roku, która nie określała szczegółowo przedmiotu przejęcia takie oszacowanie nie było możliwe. Stwierdził Sąd, że tytułem rzeczywistej szkody należało zasądzić kwotę 460.997 złotych. Podstawę wyliczenia wysokości odszkodowania za mienie przejęte na rzecz Skarbu Państwa, a następnie rozdysponowane na rzecz osób trzecich stanowiła opinia biegłego A. W. wraz z opiniami uzupełniającymi. Wycena dokonana została według stanu z chwili utraty własności nieruchomości i cen z chwili orzekania przez Sąd. W opinii tej uwzględniono wartość parcel gruntowych należących do poprzedników powódki, które weszły w skład działek ewidencyjnych i w stosunku do których SKO orzekło, że decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w N. w zakresie dotyczącym przejścia tych nieruchomości na własność Państwa została wydana z naruszeniem prawa. Uwzględnia ona także okoliczność, że w poszczególnych parcelach gruntowych poprzednicy prawni powódki posiadali jedynie określony udział w prawe własności. Dalej idące powództwo Sąd pierwszej instancji oddalił. W szczególności oddalone zostało żądanie zasądzenia odszkodowania w postaci utraconych korzyści. Kwestię dopuszczalności odszkodowania w tej postaci przesądził Sąd Najwyższy w uchwale III CZP 112/10, uznając, że skoro ostateczna wadliwa decyzja administracyjna została wydana przed dniem wejścia w życie Konstytucji, odszkodowanie przysługujące na podstawie art. 160 § 1 k.p.a. nie obejmuje korzyści utraconych wskutek jej wydania, choćby ich utrata nastąpiła po wejściu w życie Konstytucji. Ustawowe odsetki od zasądzonego roszczenia Sąd Okręgowy zasądził od dnia doręczenia stronie pozwanej odpisu pozwu. Strona pozwana wiedziała wprawdzie o roszczeniu powódki z tytułu rzeczywistej szkody w związku z doręczeniem wniosku o zawezwanie do próby ugodowej wysokość tego roszczenia była jednak sporna z uwagi m.in. na fakt, że część nieruchomości pozostała w gestii SP. --- STRONA 55 --- Wskazał Sąd, że rozstrzygnięcia wymagało też, która z jednostek Skarbu Państwa była uprawniona do występowania w niniejszej sprawie. Zgodnie z art. 67 § 2 kpc za Skarb Państwa podejmuje czynności procesowe organ państwowej jednostki organizacyjnej, z której działalnością wiąże się dochodzone roszczenie, lub organ jednostki nadrzędnej. Przepis ten jednak nie jest wystarczający dla określenia właściwej jednostki, ponieważ Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Powiatowy Zarząd Rolnictwa, w związku z reformami administracji przestał istnieć. W takiej sytuacji by ustalić właściwą do reprezentowania SP jednostkę należy prześledzić zmiany i przekształcenia, by wyprowadzić ciągłość prawną i ustalić następstwo takiej jednostki, której można będzie przypisać atrybut istotny z punktu widzenia reprezentacji procesowej Skarbu Państwa, to jest istnienie związku dochodzonego roszczenia z działalnością tej stationis fisci. Sprawa dotyczy odszkodowania za wadliwą decyzję wydana przez PPRN w Nowym Sączu na podstawie dekretu z dnia 5 września 1947r. o przejęciu na własność państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do ZSRR oraz dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli ziemskich położonych w niektórych powiatach: województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego. Akty te zostały uchylone i obecnie brak jest odpowiadających im regulacji. Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami z zastrzeżeniem z zastrzeżeniem wyjątków wynikających z przepisów niniejszej ustawy oraz odrębnych ustaw, organem reprezentującym Skarb Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami jest starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej. Art. 11 a ustawy stanowi natomiast, że art. 11 ust. 1 stosuje się do czynności prawnych lub czynności procesowych podejmowanych na rzecz lub w interesie Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego. Przepisy te zdaniem Sądu Okręgowego przesądzają tylko, że starosta reprezentuje Skarb Państwa w sprawach dotyczących gospodarowania nieruchomościami, natomiast niniejsze postępowanie dotyczy odszkodowania związanego z wadliwą decyzją organu, który już nie istnieje. Stwierdził Sąd, że właściwym organem do reprezentowania Skarbu Państwa w niniejszym postępowaniu jest Wojewoda (…). Wynika to z tego, że sprawa ma --- STRONA 56 --- charakter odszkodowawczy i nie można wyprowadzić bezpośredniego następstwa w zakresie reprezentacji zlikwidowanego organu jakim była powiatowa rada narodowa. Art. 2 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 roku o wojewodzie i administracji rządowej w województwie stanowi, że zadania administracji rządowej w województwie wykonuje co do zasady wojewoda, a wyjątkowo o ile stanowią tak odrębne ustawy zadania te wykonywać mogą jednostki samorządu terytorialnego, starostowie. Należy zatem przyjąć domniemanie kompetencji do reprezentowania Skarbu Państwa przez wojewodę w sprawach, w których konkretne przepisy nie wskazują innych organów jako właściwe statio fisci. Dlatego w niniejszej sprawie SP powinien być reprezentowany przez Wojewodę (…). O kosztach postępowania Sąd pierwszej instancji orzekł na podstawie art. 100 kpc. Koszty postępowanie Sąd rozdzielił, przyznając powódce koszty zastępstwa procesowego oraz 1400 zł tytułem kosztów dokumentacji sporządzonej do przedmiotowej sprawy. Apelację od wyroku złożyła strona pozwana. Skarb Państwa zaskarżył wyrok w zakresie pkt I oraz III, czyli w zakresie w jakim Sąd uwzględnił powództwo i obciążył pozwanego kosztami. Zarzucił: 1. naruszenie prawa materialnego, a to: - art. 361 § 1 kc w zw. z art. 160 § 2 kpa przez niewłaściwe zastosowanie na skutek uznania, że pomiędzy wydaniem orzeczenia administracyjnego PPRN w N. z dnia 1 lipca 1956 roku , a szkodą w postaci utraty prawa własności zbytych na rzecz osób trzecich nieruchomości zachodzi adekwatny związek przyczynowy w rozumieniu tego przepisu, zmiana wartości nieruchomości w następstwie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jest normalnym, typowym następstwem zdarzenia polegającego na przejęciu na rzecz SP własności nieruchomości o charakterze rolniczym na podstawie wydanego z naruszeniem prawa orzeczenia administracyjnego PPRN w N. z dnia 1 lipca 1956 roku; --- STRONA 57 --- - art. 361 § 2 kc w zw. z art. 160 § 2 kpa wyrażające się w pogwałceniu kompensacyjnej funkcji zasądzonego od pozwanego odszkodowania, którego wysokość na skutek zaniechania uwzględnienia rolniczego przeznaczenia nieruchomości wg stanu na lipiec 1956 r. prowadzi do nieuzasadnionego wzbogacenia powódki; - art. 363 § 2 kc, art. 4 pkt 17 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami w zw. z § 52 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 roku w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego przez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że ocena stanu przedmiotu wyceny wg oznaczonej daty dla potrzeb orzekania o odszkodowaniu nie zakłada konieczności uwzględnienia przeznaczenia nieruchomości z tej daty; - art. 481 § 1 kc, art. 455 kc i art. 363 § 2 kc przez ich niewłaściwe zastosowanie w następstwie przyznania odsetek ustawowych od stwierdzonego wyrokiem odszkodowania od dnia 14 kwietnia 2010 roku, a nie od daty wyrokowania. Wniósł pozwany o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie [powództwa w całości oraz o zasądzenie na rzecz SP Prokuratorii Generalnej SP kosztów zastępstwa procesowego przed Sądem pierwszej i drugiej instancji. Powódka natomiast złożyła zażalenie na rozstrzygnięcie o kosztach zawarte w pkt III wyroku. Zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na treść orzeczenia, a to art. 100 kpc, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że na skutek rozdzielenia kosztów postępowania powódce należy się jedynie kwota 8.600 złotych, podczas gdy kwota ta powinna wynosić 21.484 złote. Wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i zasądzenie od pozwanego Skarbu Państwa na rzecz powódki kwoty 21.484 zł tytułem zwrotu części kosztów postępowania. Wskazała, że poniesione przez nią koszty to 25.704 zł (w tym 2.252 zł koszty uzyskania dokumentacji, 10.735 zł opłata od pozwu, 5.500 zł zaliczki na poczet kosztów opinii biegłego, 7.200 zł wynagrodzenie pełnomocnika, 17 zł opłata od pełnomocnictwa). Powódka wygrała sprawę w 77%, zatem stosując zasadę --- STRONA 58 --- stosunkowego rozdzielenia kosztów Sąd powinien był zasądzić na rzecz powódki kwotę 21.484 zł. Po rozpoznaniu apelacji i zażalenia Sąd Apelacyjny zważył co następuje: Apelacja pozwanego Skarbu Państwa uzasadniona jest w części. W pierwszej kolejności wskazać należy, że ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd pierwszej instancji Sąd Apelacyjny podziela i przyjmuje za swoje. Ustalenia te znajdują oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym i brak jest podstaw do ich kwestionowania, tym bardziej, że pozwany Skarb Państwa w złożonej apelacji ustaleń faktycznych i oceny dowodów nie kwestionował. Pozwany nie kwestionował również przyjętej przez Sąd Okręgowy podstawy jego odpowiedzialności, która Sąd Okręgowy szczegółowo uzasadnił, powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, kwestia ta nie wymaga więc dalszych głębszych rozważań. Sąd Apelacyjny podziela rozważania Sądu pierwszej instancji co do podstawy i zasad odpowiedzialności, a w szczególności, że w niniejszej sprawie zastosowanie znajduje przepis art. 160 § 1, 2, 3 i 6 kpa. Wadliwa decyzja bowiem wydana została przed dniem 1 września 2004 roku czyli przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 17 czerwca 2004 roku o zmianie ustawy kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw, a którą to ustawą uchylony został przepis art. 160 kpa. Nieważność wadliwej decyzji stwierdzona została już po tej dacie w grudniu 2006 roku. W sprawie nie znajduje natomiast zastosowania, jak twierdziła strona pozwana, ustawa z dnia 15 listopada 1956 roku o odpowiedzialności Państwa za szkody wyrządzone przez funkcjonariuszy państwowych, w tym jej art. 6 ust. 1 wprowadzający roczny termin dla zgłoszenia roszczeń, liczony od dnia wejścia w życie ustawy. Przepis ten bowiem nie stosuje się do roszczeń dochodzonych na podstawie art. 160 kpa. Brak jest również podstaw do przyjęcia, że zgłoszone przez powódkę roszczenie jest przedawnione. Art. 160 kpa w § 6 wyraźnie stanowi, że roszczenie o odszkodowanie przedawnia się z upływem lat trzech od dnia, w którym stała się --- STRONA 59 --- ostateczna decyzja stwierdzająca nieważność decyzji wydanej z naruszeniem przepisu art. 156 § 1 albo decyzja, w której organ stwierdził, w myśl art. 158 § 2, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisu art. 156 § 1. Powódka z pewnością temu trzyletniemu terminowi nie uchybiła, skoro decyzja stała się ostateczna z dniem 20 grudnia 2006 roku, a w listopadzie 2009 roku powódka zawezwała pozwany Skarb Państwa do próby ugodowej, kierując wniosek do Sądu Rejonowego. Nie ulega zaś wątpliwości, że zawezwanie do próby ugodowej należy traktować jako czynność przed sądem podjętą bezpośrednio w celu dochodzenia roszczenia, a zatem taką, która przerywa bieg przedawnienia (art. 123 § 1 pkt 1 kc) Od daty zawezwania do próby ugodowej termin przedawnienia rozpoczął swój bieg na nowo, powódka zaś przed jego upływem, bo już 30 marca 2010 roku wystąpiła do Sądu z powództwem o zapłatę. Takich ustaleń i ocen strona pozwana nie kwestionowała. Na tym etapie postępowania spór pomiędzy stronami sprowadza się więc do tego czy pomiędzy wydaniem wadliwej decyzji, a szkodą w postaci utraty prawa własności działek istnieje związek przyczynowy w rozumieniu art. 361 kc. i jest to okoliczność najistotniejsza, bowiem przyjęcie braku adekwatnego związku przyczynowego musiałoby prowadzić do oddalenia powództwa w całości. W przypadku zaś podzielenia stanowiska Sądu Okręgowego, że związek przyczynowy zachodzi rozstrzygnięcia wymaga czy wycena przejętych przez Skarb Państwa nieruchomości, których własność następnie przeniesiona została na rzecz dalszych podmiotów, mająca wpływ na ustalenie wysokości szkody, powinna nastąpić przy uwzględnieniu takiego przeznaczenia działek jakie miały w czasie ich przejęcia, czy też wg przeznaczenia obecnego. Okoliczność ta ma istotne znaczenie, zważywszy że w odniesieniu do części działek przeznaczenie zmienione zostało z rolnego na budowlane, co wpływa na ich wartość. Innymi słowy czy zmiana przeznaczenia działek w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego w okresie pomiędzy ich przejęciem, a chwilą obecną powinna być brana pod uwagę przy ustalaniu wysokości należnego odszkodowania. Sąd Okręgowy poczynił co do wartości działek ustalenia zarówno przy założeniu ich budowlanego jak i rolnego przeznaczenia. Stąd dalsze ustalenia faktyczne w tej kwestii są zbędne. --- STRONA 60 --- Odnosząc się do problemu związku przyczynowego Sąd Apelacyjny podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji, że pomiędzy wydaniem wadliwej decyzji PPRN w N. z dnia 1 lipca 1956 roku, a szkodą w postaci utraty przez poprzedników prawnych powódki własności nieruchomości zachodzi adekwatny związek przyczynowy. Nie może budzić żadnych wątpliwości, że najpierw na skutek przymusowego przesiedlenia w 1947 roku, poprzednicy prawni powódki pozbawieni zostali faktycznego władztwa nad swoimi i pozostającymi w ich posiadaniu nieruchomościami, co w następstwie spowodowało zastosowanie w stosunku do tych nieruchomości dekretu z dnia 27 lipca 1949 roku o przejęciu na własność państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego, a następnie decyzją PPRN w N. z dnia 1 lipca 1956 roku zostali pozbawieni własności tych nieruchomości. Nie ulega też wątpliwości, że ta ostatnia decyzja była wadliwa, bowiem nie określała prawidłowo przejmowanych nieruchomości i ich właścicieli, a jedynie zbiorczo, że przejmowane są nieruchomości ziemskie objęte LWH od (…) – (…) położone w gminie katastralnej Ż. Przepisy wspomnianego dekretu gwarantowały byłym właścicielom prawo do otrzymania własności gospodarstwa z innych gruntów w myśl przepisów dekretu z dnia 6 września 1949 roku o przeprowadzeniu reformy rolnej oraz dekretu z tego samego dnia o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta Gdańska, bądź nabycia mienia nierolniczego na podstawie dekretu z dnia 6 grudnia 1946 roku o przekazywaniu przez Państwo mienia nierolniczego na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta Gdańska. Wadliwe zaś określenie przejmowanych nieruchomości, w tym nieruchomości poprzedników prawnych powódki oraz niepowiadomienie ich o zapadłej decyzji uniemożliwiło im uzyskanie innego mienia na podstawie wskazanych wyżej dekretów. Podziela Sąd Apelacyjny pogląd, że w każdym przypadku należy badać, czy szkoda nastąpiłaby także wtedy, gdyby wydana decyzja była zgodna z prawem, jednakże na gruncie niniejszej sprawy nie sposób stwierdzić, że również wydanie --- STRONA 61 --- decyzji niewadliwej doprowadziłoby po stronie poprzedników prawnych powódki do powstania szkody i to w takiej samej postaci i zakresie. Twierdzenie strony pozwanej, że również w przypadku wydania decyzji niewadliwej szkoda wystąpiłaby, co świadczy o braku związku przyczynowego pomiędzy wydaniem decyzji, a powstaniem szkody nie może się ostać już choćby z tego powodu, że gdyby decyzja nie była wadliwa i została prawidłowo doręczona poprzednicy prawni powódki mieliby możliwość po pierwsze odwołania się od niej, a po drugie ubiegania się o mienie zamienne. Szkoda mogłaby więc w ogóle nie wystąpić, ewentualnie poprzez przyznanie innego mienia mogłaby być naprawiona. Obecnie zaś powódka tych nieruchomości, którymi na przestrzeni kilkudziesięciu minionych lat Skarb Państwa zadysponował przenosząc własność na inne podmioty nie może już odzyskać, pomimo stwierdzenia nieważności decyzji z 1 lipca 1956 roku, stąd jej szkoda może być naprawiona tylko poprzez przyznanie odszkodowania. Tak wiec rzeczywiście to na skutek wadliwej decyzji poprzednicy prawni powódki utracili własność nieruchomości, nie otrzymując nic w zamian. W odniesieniu zaś do tych działek, które przez Skarb Państwa zostały rozdysponowane skutków wadliwej decyzji nie da się odwrócić. Związek przyczynowy pomiędzy wadliwą decyzją, a szkodą w postaci bezpowrotnego pozbawienia własności nieruchomości zachodzi i jest to związek adekwatny. Bezpowrotna utrata własności jest bowiem skutkiem wydania wadliwej decyzji oraz dalszych działań Skarbu Państwa na podstawie których część przejętych działek została rozdysponowana na rzecz osób trzecich. Skoro pozytywnie dla powódki rozstrzygnięta została kwestia związku przyczynowego, rozważenia wymaga druga sporna kwestia, a mianowicie czy należne powódce odszkodowanie należy ustalić uwzględniając, że część spośród przejętych nieruchomości od czasu ich przejęcia zmieniła przeznaczenie z rolnego na budowlane, a co z tym się wiąże zmieniła się w sposób istotny wartość tych nieruchomości. Określając wysokość odszkodowania Sąd Okręgowy wskazał, że jest to odszkodowanie za mienie przejęte na rzecz Skarbu Państwa, a następnie rozdysponowane. Wycena tych działek dokonana przez biegłego A. W. dokonana została wg stanu z chwili utraty własności i cen z chwili orzekania. Uwzględnił Sąd --- STRONA 62 --- pierwszej instancji, że w poszczególnych parcelach gruntowych poprzednicy prawni powódki posiadali tylko określone ułamkowe udziały w ich współwłasności. Biegły na polecenie Sądu dokonał wyceny działek wg ich obecnego przeznaczenia w planie zagospodarowania przestrzennego oraz w drugiej wersji z zachowaniem ich dotychczasowego czyli rolnego przeznaczenia (dotyczy to tych działek, które w okresie pomiędzy wydaniem decyzji z 1956 roku, a czasem obecnym zmieniły przeznaczenie, zwłaszcza z rolnego na budowlane. Wysokość zasądzonego przez Sąd odszkodowania wskazuje, że Sąd uznał, iż należne powódce odszkodowanie powinno uwzględniać obecne przeznaczenie poszczególnych parcel wchodzących obecnie w skład działek ewidencyjnych, a więc w odniesieniu do części z nich przeznaczenie budowlane, pomimo, że w dacie utraty własności działki te takiego charakteru nie miały. Sąd Apelacyjny takiego stanowiska nie podziela, uznając, że brak jest podstaw do uwzględniania przy ustalaniu wysokości odszkodowania zmiany przeznaczenia części działek. Poprzednicy powódki utracili własność działek stanowiących gospodarstwo rolne i w taki też sposób użytkowanych, a więc ich szkoda wyraża się w wartości utraconych działek rolnych oraz znajdujących się na nich zabudowań. Obecnie zaś wysokość odszkodowania należy wyliczyć, mając na uwadze stan nieruchomości z daty powstania zdarzenia wyrządzającego szkodę, a wg cen obecnych. Szkodą jest bowiem utrata własności działek w takim ich stanie i o takim przeznaczeniu jakie miały w chwili wydania decyzji powodującej szkodę. Okoliczność, że w późniejszym czasie działki zmieniły przeznaczenie i przez to wzrosła ich wartość nie może mieć wpływu na wysokość należnego odszkodowania. Podzielić należy stanowisko pozwanego Skarbu Państwa, że późniejsza zmiana przeznaczenia działek, a co za tym idzie zmiana ich wartości nie pozostaje w normalnym związku przyczynowym ze zdarzeniem powodującym szkodę, a więc z wadliwą decyzją na podstawie, której Skarb Państwa przejął własność nieruchomości. Zobowiązany do naprawienia szkody ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania powodującego szkodę (art. 361 § 1 kc). Zwrócić należy uwagę, że nie sposób łączyć przyczynowo wydania wadliwej decyzji, z wiele późniejszym planem zagospodarowania przestrzennego, zmieniającym przeznaczenie --- STRONA 63 --- części przejętych działek. To nie decyzja spowodowała uchwalenie planu zagospodarowania przestrzennego i zmianę przeznaczenia działek. Podsumowując, stwierdzić należy, że powódce należy się odszkodowanie za utraconą własność wg jej stanu z chwili utraty własności i cen obecnych. Późniejsze zaś zmiany stanu nieruchomości nie mające związku ze zdarzeniem powodującym szkodę nie mogą wpływać na wysokość należnego odszkodowania. Dlatego też w zakresie w jakim strona pozwana kwestionuje, że Sąd Okręgowy dla ustalenia wysokości odszkodowania przyjął wartość działek wyliczoną wg ich obecnego, zmienionego przeznaczenia, jej apelacja musi odnieść skutek w postaci zmniejszenia zasądzonej kwoty. Jej wysokość Sąd Apelacyjny ustalił także na podstawie opinii biegłego A. W., który jak wskazano już wyżej wyliczył także wartość przejętych i następnie rozdysponowanych działek wg ich stanu i przeznaczenia w dacie wydania wadliwej decyzji. Wartość działek, których przeznaczenie zostało zmienione wg przeznaczenia budowlanego wynosiła 214.079 złotych, zaś uwzględniając ich dotychczasowe przeznaczenie wartość ta wynosi 9.785 złotych, a więc o 204.294 złote mniej. O taka też kwotę należało zmniejszyć zasądzone odszkodowanie, a więc do kwoty 256.703 złote. Za nieuzasadniony natomiast uznać należy zarzut naruszenia art. 481 § 1 kc w zw. z art. 455 kc. Wierzyciel zawsze może żądać odsetek za opóźnienie o ile dłużnik spóźnia się ze spełnieniem świadczenia. Zgodnie z art. 455 kc dłużnik powinien spełnić świadczenie niezwłocznie po wezwaniu go do wykonania zobowiązania. Niewątpliwie z chwilą doręczenia odpisu pozwu dłużnik jest obowiązany do spełnienia świadczenia w zakresie w jakim jest ono uzasadnione. Odszkodowanie w zasądzonej wysokości w tej dacie było już powódce należne, zatem prawidłowo Sąd zasądził odsetki od daty doręczenia pozwu. Późniejszy spór co do wysokości odszkodowania nie może mieć wpływu na datę wymagalności roszczenia. Uwzględniając powyższą zmianę rozstrzygnięcia w zakresie żądania głównego, za częściowo tylko uzasadnione należy uznać zażalenie powódki dotyczące rozstrzygnięcia o kosztach postępowania. --- STRONA 64 --- Ostateczny wynik sprawy, w którym z pierwotnie dochodzonej kwoty około 600.000 złotych powódka otrzymała 256.703 złote, a więc mniej niż połowę, uzasadnia zwrot na jej rzecz od strony pozwanej tylko kwoty 10.735 złotych jaką uiściła tytułem opłaty od pozwu (w pozostałym zakresie była od tej opłaty zwolniona). Wysokość opłaty od zasądzonej części roszczenia wynosi 12.836 złotych. W pozostałym zaś zakresie uzasadnione jest na podstawie art. 100 kpc wzajemne zniesienie poniesionych przez strony w toku postępowania kosztów oraz wynagrodzeń pełnomocników. Wobec powyższego Sąd Apelacyjny na podstawie art. 386 § 1 kpc zmienił częściowo zaskarżony wyrok, zaś w pozostałej części na podstawie art. 385 kpc oddalił apelację. O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 100 kpc mając na względzie wynik postępowania apelacyjnego i częściowe tylko uwzględnienie apelacji strony pozwanej i zażalenia powódki.