Postanowienie IC 3036/13 Am ZAĘRŃ ROŚ ye WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 kwietnia 2015r. Sąd Okrę

--- STRONA 1 --- Sygn. akt: IC 3036/13 Am ZAĘRŃ ROŚ ye WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 kwietnia 2015r. Sąd Okręgowy w Poznaniu, Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSO Michał Inglot Protokolant : st. sekr „Katarzyna Lipska po rozpoznaniu w dniu 16.04.2015F. W Poznaniu na rozprawie sprawy z powództwa AM : przeciwko Skarbowi Państwa —Dyrektorowi Zakładu Karnego we W zastępowanemu przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa o zapłatę I. Powództwo oddala; II. Tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego zasądza od powoda na rzecz pozwanego Skarbu Państwa — Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 120 zł. /-/ M. Inglot Pee EEEE. o c JT --- STRONA 2 --- IC 3036/13 UZASADNIENIE Pozwem z dnia 27 października 2013 r. powód A M wniósł o zasądzenie od pozwanego Skarbu Państwa - Dyrektora Zakładu Karnego we W kwoty 200.000 zł tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych. W uzasadnieniu pozwu wskazał on, że odbywa karę pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym we W. Podkreślił, że jest on osobą niepalącą i przebywa w celi przeznaczonej dla takich właśnie osób. Mimo to, dnia 24 października 2013 r. wjego celi została osadzona osoba paląca. Powód podniósł, że jako astmatyk, nie może wdychać dymu nikotynowego, gdyż naraża go to na pogorszenie się jego stanu zdrowia, co też w jego ocenie faktycznie nastąpiło. Obecnie, musi przyjmować leki i częściej niż wcześniej korzystać z inhalatora w celu ułatwienia oddychania. W ocenie powoda pozwany złamał zatem podstawowe zasady i nie zapewnia mu, jako osobie chorej i niepalącej, dostatecznych warunków odbywania kary (pozew - k. 1-1v). W odpowiedzi na pozew z dnia 27 stycznia 2014 r. (k. 22-27) pozwany Skarb Państwa reprezentowany przez Dyrektora Zakładu Karnego we W, zastępowany przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa, wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego na rzecz Skarbu Państwa — Prokuratorii Generalnej-Skarbu Państwa. W uzasadnieniu pozwany w pierwszej kolejności podniósł, że powód w żaden sposób nie wykazał powstania po jego stronie szkody bądź krzywdy oraz normalnego związku przyczynowego między nimi, a zachowaniem pozwanego Skarbu Państwa. Pozwany wskazał również, że osadzonym przysługuje szczególna droga dochodzenia ochrony ich praw naruszonych lub zagrożonych działaniem funkcjonariuszy więziennych. Zgodnie bowiem z art. 7 i 34 k.k.w. skazany może zaskarżyć do sędziego penitencjarnego oraz do sądu penitencjarnego decyzje wydane przez funkcjonariuszy z powodu ich niezgodności z prawem. W tym też trybie następuje stwierdzenie, czy działania lub zaniechania funkcjonariusza służby więziennej ograniczające prawa osoby He ee... ] --- STRONA 3 --- osadzonej były zgodne z prawem czy bezprawne. Z ostrożności procesowej pozwany zaprzeczył, by możliwe było osadzenie w celi dla niepalących osoby deklarującej się jako paląca. Podkreślił przy tym, że nie ma wpływu na postępowanie więźniów w celi, albowiem mogą oni deklarować się jako osoby niepalące pomimo, że w rzeczywistości palą wyroby tytoniowe. Podkreślił jednak, że w przypadku uzyskania informacji o, fałszywej deklaracji osadzony przenoszony jest do innej celi. Pozwany zauważył jednakże, że powód nie wskazał nazwiska osoby, która miałaby palić tytoń w jego celi co utrudnia ustosunkowanie się do jego zarzutu. Nic nie świadczy również o tym, by powód sprzeciwił się osadzeniu w jego celi osoby palącej, co można poczytywać za zgodę wyłączającą bezprawność działania pozwanego. Pozwany zwrócił również uwagę, że powód nie wykazał żadnego uszczerbku na zdrowiu w związku z osadzeniem w warunkach wskazanych w pozwie. Postanowieniem z dnia 9.01.2014 r. (k. 16) powód został zwolniony od kosztów sądowych w całości. Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: Powód A M był kilkakrotnie karany za przestępstwa oszustwa oraz fałszerstwa. Od stycznia 2013 r. odbywa on w Zakładzie Karnym we W karę 2 lat pozbawienia wolności, której koniec przypada w dniu 26.08.2015 r. Okoliczności bezsporne. W roku 2008 r. podczas rutynowego badania stwierdzono u powoda astmę. Jest on osobą niepalącą. Z tych też przyczyn od początku pobytu w Zakładzie Karnym we W przebywa w celach dla osób niepalących. W szczególności taki charakter ma cela nr 242, w której przebywał on wraz z czterema innymi osadzonymi w okresie objętym pozwem, tj. od października 2013 do stycznia 2014 r. Żaden ze współosadzonych przebywających w jednej celi z powodem nie palił wyrobów tytoniowych Powód wielokrotnie składał skargi do wychowawców i administracji jednostki. Dotyczyły on jedynie udzielenia przerwy w odbywaniu kary lub zmiany miejsca jej odbywania. Powód nie zgłaszał natomiast skarg, że współosadzeni palą papierosy. YYYY e R — u... | --- STRONA 4 --- Dowody: zeznania M G (k. 101-102), notatka służbowa (k. 42). Od początku osadzenia w Zakładzie Karnym we W powód jest leczony z powodu astmy oskrzelowej. Ma przepisane leki, które przyjmuje nieregularnie. Od czasu ostatniej konsultacji pulmonologicznej w lipcu 2013 r. nie zgłaszał żadnych dolegliwości ze strony układu oddechowego ani też objawów zaostrzenia choroby i pogorszenia stanu zdrowia. Nie zgłaszał się również w związku z ewentualnym pogorszeniem stanu zdrowia do ambulatorium. Dowody: notatki służbowe (k. 42-44). W czasie pobytu w Zakładzie Karnym we W powód bardzo rzadko wychodził na spacery. Dowody: zeznania H T (k. 132-133), powoda (k. 133). W chwili wnoszenia pozwu , powód Na swoim koncie depozytowym w ZK we W posiadał jedynie kwotę 36,39 zł na przejazd do miejsca zamieszkania i utrzymanie. Nie był także zatrudniony odpłatnie w zakładzie karnym. W dniu 9.05.2014 r. na jego konto depozytowe w zakładzie karnym wpłynęła kwota 2000 zł. Dowody: zaświadczenia (k. 8, 10, 55, 75) Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie wskazanych wyżej dowodów. Przedstawione przez stronę pozwaną dowody z dokumentów nie były kwestionowane przez powoda, a i Sąd nie znalazł podstaw by czynić to z urzędu. Dokumenty te miały istotne znaczenie przy ustalaniu stanu faktycznego. Za wiarygodne i przydatne dla sprawy Sąd uznał zeznania MG, wychowawcy w Zakładzie Karnym we W. Nie miał on interesu w tym, by zeznawać nieprawdę i podawać informacje niekorzystne dla powoda. Przyznał on, że powód składał wiele skarg, ale żadna z nich nie dotyczyła osadzenia w celi z osobą palącą. Świadek z całą stanowczością stwierdził, że nie jest dopuszczalne w świetle obowiązujących przepisów stosownego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, które są stosowane przez pozwanego w ZK we W aby w jednej celi zostały umieszczone osoby palące z osobami deklarującymi się ił l w ik e e ek o --- STRONA 5 --- jako niepalące. Jego zeznania pozostawały co prawda w sprzeczności z zeznaniami powoda, który twierdził, iż składał skargi pisemne oraz ustne w tej sprawie do różnych osób w tym także do M G, ale były one ignorowane i niszczone. Nie przedstawił on jednak żadnych dowodów na potwierdzenie powyższych okoliczności, w szczególności kopii skarg. Zwrócić należy uwagę na to, iż powód wytoczył do tej pory kilka spraw przeciwko Skarbowi Państwa o zadośćuczynienie w związku z nieprawidłowymi warunkami pobytu w zakładzie karnym i niewątpliwie jeśli faktycznie miałyby miejsce sytuacje polegające na niszczeniu przez wychowawcę skarg, to powód i w tej sprawie napisałby skargę, czego nie uczynił. Poza tym od momentu kiedy osadzeni zaczęli występować z licznymi roszczeniami trudno przypuszczać aby pracownicy służby więziennej niszczyli jakiekolwiek pisma ze skargami, narażając się w ten sposób na odpowiedzialność dyscyplinarną. W przeważającej części za niewiarygodne Sąd uznał zeznania HT, który wraz z powodem przebywał w celi 242 w okresie od listopada 2013 do stycznia 2014 r. Jego zeznania były niespójne z zeznaniami powoda i dlatego nie zasługiwały na przymiot wiarygodności. W szczególności świadek stwierdził, że w celi, w której przebywał wraz z powodem były osadzone jeszcze trzy inne osoby, spośród których dwie paliły papierosy — S oraz W. Powód natomiast w pozwie oraz podczas informacyjnego przesłuchania, które odbyło się na rozprawie w dniu 26 lutego 2015 r., stwierdził, że papierosy palił tylko i wyłącznie K S. Powyższe sprzeczności w zeznaniach świadka oraz powoda, w kontekście pozostałego materiału dowodowego ( zeznań świadka MG oraz dokumentów przedstawionych przez strone pozwaną) zadecydowały o tym, iż Sąd odmówił wiarygodności zeznaniom w/w świadka. Odnośnie zeznań powoda, to Sąd dał im wiarę jedynie w zakresie, w jakim były one zgodne z zeznaniami M G i dokumentami zgromadzonymi w aktach sprawy. W szczególności Sąd nie dał wiary zeznaniom powoda dotyczących osadzenia go w celi z osobą palącą z tych samych przyczyn z powodu których uznał za niewiarygodne zeznania świadka H. T Twierdzeniom powoda przeczy również przyznany przez niego fakt rzadkiego wychodzenia na spacery Gdyby bowiem powodowi dokuczało palenie tytoniu, miałby duszności z tego powodu to z pewnością możliwie jak najczęściej korzystałby ze spacerów po to aby przebywać jak najwięcej na świeżym powietrzu. Zeznania powoda, że nie I OOOOOOOOOOORRRRNNRRNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNNN --- STRONA 6 --- wychodził na spacery gdyż był przytłoczony psychicznie w związku z faktem przebywania w celi z osobami palącymi, nie zasługują na wiarę. Sąd nie dał również wiary zeznaniom powoda w przedmiocie tego, że składał skargi wychowawcom i administracji zakładu karnego, które dotyczyły problemu palenia tytoniu przez współosadzonych. Twierdzeń tych nie potwierdzają ani notatki służbowe zgromadzone w aktach sprawy, ani też wiarygodne zeznania wychowawcy. Ten ostatni przyznawał, że powód składał skargi, ale żadna z nich nie dotyczyła palenia tytoniu w jego celi. Znikomą moc dowodową miały natomiast jego zeznania w części dotyczącej pogorszenia się jego stanu zdrowia w okresie pobytu w ZK we W. Z notatek służbowych wynika bowiem, że powód nie zgłaszał, w tym lekarzowi, żadnych problemów ze stanem zdrowia. Nawet jednak jeśliby przyjąć, że w jego celi palono tytoń, to do oceny następstw jakie miało to dla stanu zdrowia powoda potrzebna jest wiedza specjalistyczna. W tym celu konieczne byłoby ewentualne przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, który stwierdziłby czy i jaki wpływ na stan zdrowia AM miał przebywanie w celi z osobami palącymi, lecz powód takiego wniosku nie złożył. Zaznaczyć jednocześnie należy, że dopuszczenie dowodu z opinii biegłego, gdyby nawet taki wniosek został złożony, mogłoby nastąpi tyko wówczas jeśli zebrany materiał dowodowy pozwalałby na przyjęcie tezy, że powód przebywał w celi z osobami palącymi oraz istniały inne dowody wskazujące na to, iż faktycznie takie pogorszenie stanu zdrowia mogło nastąpić. Tymczasem z dokumentów przedstawionych przez strone pozwaną wynika jednoznacznie, że powód nie zgłaszał lekarzowi żadnych dolegliwości, mogących o ty świadczyć, nie informowali lekarza o przebywaniu w towarzystwie osób palących. A zatem nawet jeśliby taki wniosek został złożony, podlegałby on oddaleniu Sąd Okręgowy zważył co następuje: Powództwo w przedmiotowej sprawie okazało się bezzasadne, a zatem w całości podlegało oddaleniu. Powód dochodził zadośćuczynienia w związku z naruszeniem jego dóbr osobistych w związku z osadzeniem go w okresie od października 2013 do Hee ENER u cą] --- STRONA 7 --- stycznia 2014 r. w celi wraz z osobą palącą, mimo, że on sam nie pali papierosów (co jasno zadeklarował) i jest chory na astmę oskrzelową Zgodnie z treścią art. 24 k.c. osoba, której dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie w odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie można również żądać zadośćuczynienia pieniężnego, a w sytuacji kiedy wskutek naruszenia dobra osobistego została wyrządzona szkoda majątkowa, poszkodowany może żądać jej naprawienia na zasadach ogólnych. Ochrona dóbr osobistych przysługuje jedynie przed działaniem bezprawnym. Przesłanka bezprawności działania jest przesłanką konieczną do udzielenia ochrony o charakterze niemajątkowym, przewidzianej w ww. przepisie. Katalog dóbr osobistych, ujęty został w treści art. 23 k.c. Ma on charakter otwarty, a doktryna i judykatura wskazują kolejne dobra osobiste w miarę rozwoju stosunków społecznych. Do kategorii podstawowych dóbr osobistych podlegających ochronie należą w szczególności zdrowie, godność osobista, cześć, dobre imię. Ochrona przewidziana w treści art. 24 k.c. nie została w żaden sposób ograniczona , służy zatem ona także osobom osadzonym w zakładzie karnym, jeżeli ich dobra osobiste zostają naruszone na skutek bezprawnych działań innych osób. Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, że prawo do godnego odbywania kary pozbawienia wolności niewątpliwie należy zaliczyć do katalogu dóbr osobistych podlegających ochronie. (Wyrok Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 2 października 2007 r., Il CSK 269/2007, LexPolonica nr 1615563). Powód naruszenia swojego dobra osobistego upatrywał w konieczności przebywania w jednej celi z osobami palącymi papierosy, co jego zdaniem narażało go na pogorszenie się jego stanu zdrowia. Wobec tego należało uznać, że powód domaga się ochrony jego dóbr osobistych w postaci zdrowia i godności. W judykaturze (wyroki SN: z 28 lutego 2007: r., V CSK 431/06, LexPolonica nr 1219215, OSNC 2008, nr 1, poz. 13; z 2 października 2007 r., II CSK 269/07, LexPolonica nr 1615563, OSNC-ZD 2008, nr 3, poz. 75 oraz z 17 czerwca 2010 ET ęąęęOęÓ90 O Ruu.———- e. .auuuuuananoooooo | --- STRONA 8 --- r., II CSK 486/09, LexPolonica nr 2300362) zwrócono uwagę, że wymóg zapewnienia przez państwo godziwych warunków odbywania kary pozbawienia wolności jest jednym z podstawowych obowiązków demokratycznego państwa prawnego, wynikającym z norm prawa międzynarodowego. Każda osoba pozbawiona wolności musi być traktowana "w sposób humanitarny i z poszanowaniem przyrodzonej godności człowieka. Jednocześnie jednak wskazać należy, iż osoby pozbawione wolności mają obowiązek podporządkować się do zarządzeń regulujących porządek w zakładzie karnym oraz określających sposób odbywania kary pozbawienia wolności. Ustawowe ograniczenia praw i wolności osób odbywających karę pozbawienia wolności zamieszczone są m.in. w kodeksie karnym wykonawczym regulującym zasady i sposób wykonywania orzeczonych przez sądy kar. Jak już wyżej wspomniano podstawą prawną żądania zadośćuczynienia z tytułu naruszenia dóbr osobistych jest art. 24 8 1 k.c. Poszkodowany (powód) aby uzyskać zadośćuczynienie pieniężne musi, stosownie do postanowień art. 6 kc. i art. 232 k.p.c., w pierwszej kolejności wykazać naruszenie dobra osobistego. Dopiero w przypadku ustalenia przez Sąd, że do naruszenia doszło, należy rozważać, czy działanie pozwanego było bezprawne. W ocenie Sądu powód nie udowodnił, że doszło do naruszenia jego dobra osobistego, co w efekcie musiało prowadzić do oddalenia powództwa. Powód zgodnie ze swoją deklaracją, jako osoba niepaląca, został umieszczony w celi przeznaczonej dla takich właśnie osób. Nie zdołał on natomiast udowodnić, by mimo to, którakolwiek z osób z nim osadzonych paliła papierosy. Co prawda potwierdził to zawnioskowany przez powoda świadek H T, ale jego zeznania w tym zakresie były niespójne z zeznaniami powoda, i dlatego Sąd uznał je za niewiarygodne. Przeciwko stanowisku powoda przemawiają również wiarygodne notatki służbowe wychowawcy i lekarza z Zakładu Karnego we W. W dokumentacji dotyczącej powoda brak jest informacji o tym, by kiedykolwiek skarżył się on na osadzenie w celi z osobą palącą. Gdyby rzeczywiście tak było, to powód, który bardzo często pisał skargi dotyczące różnych kwestii, z pewnością poruszyłby i ten problem, skoro był on dla niego tak dotkliwy, że krzywdę powstałą z tego powodu miała zrekompensować kwota aż 200.000 zł dochodzona w niniejszym postępowaniu. Przeciwko twierdzeniom powoda świadczy również wspomniany już i wprost przyznany przez niego fakt s] --- STRONA 9 --- rzadkiego korzystania ze spacerów. Gdyby powód miał problemy z oddychaniem i brakiem świeżego powietrza wskutek palenia papierosów w celi, to możliwie jak najczęściej wychodziłby na spacery. Wobec powyższego nie budziło wątpliwości Sądu, że w celi, w której był osadzony powód, nie palono papierosów, a wobec tego nie mogło dojść do naruszenia jego dóbr osobistych w postaci zdrowia i godności. Niezależnie od powyższego, nawet gdyby dać wiarę powodowi i przyjąć, że w celi, w której przebywał palono papierosy, to_w ocenie Sądu, jego dobra | osobiste__ zostały naruszone jedynie w tak_niewielkim_ stopniu, że nie uzasadniania to zasadzenia na jego rzecz zadośćuczynienia. Za przyjęciem takiego założenia przemawiają następujące okoliczności: powód przybywał w celi 242, w której współosadzony miał palić papierosy od października 2013 do stycznia 2014 r., a więc przez około 3 miesiące. Nie budzi zatem wątpliwości, że jest to okres bardzo krótki. Oprócz tego, jak zeznał powód, osoba, która paliła papierosy, czyniła to w bezpośredniej bliskości okna, gdy było ono otwarte, a wciągu doby miała ona wypalać nie więcej niż pięć papierosów. Większość dymu tytoniowego, szkodliwego dla powoda, była zatem uwalniana poza cele, a nie do jej wnętrza. W takim stanie rzeczy nie sposób przyjąć ażeby doszło do istotnego, rażącego, O znaczącym natężeniu naruszenia dobra osobistego powoda, uzasadniającego przyznanie zadośćuczynienia na podstawie art. 448 k.c., zgodnie z którym, w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. W świetle cytowanego przepisu poprzez zadośćuczynienie ma dojść do kompensaty krzywdy, a więc szkody niemajątkowej wywołanej naruszeniem dobra osobistego, polegającej na fizycznych dolegliwościach i psychicznych — cierpieniach pokrzywdzonego. Sąd nie ma obowiązku zasądzenia zadośćuczynienia w każdym przypadku wyrządzenia krzywdy naruszeniem dobra osobistego. Fakultatywny charakter zadośćuczynienia za krzywdę („sąd może także przyznać") nie oznacza oczywiście dowolności organu stosującego prawo co do możliwości korzystania z udzielonej mu kompetencji (por. wyrok SN z dnia 19 kwietnia 2006 r., II PK 245/05, OSNP 2007, nr 7-8, poz. 101 i wyrok SN z dnia 17 stycznia 2001 r., II KKN 351/99, PROSPER PRE | --- STRONA 10 --- Prok. i Pr. 2006, nr 6, s. 11). W każdym przypadku należy bowiem dokonać szczegółowej analizy, W niniejszej sprawie, z przyczyn wyżej wskazanych, Sąd uznał, że nawet jeśli sytuacja opisana przez AM miała miejsce, naruszenie dóbr osobistych miało niewielkie natężenie, które nie uzasadnia przyznania zadośćuczynienia pieniężnego nawet w drobnej kwocie. Mając powyższe na względzie, Sąd uznał powództwo za bezzasadne i oddalił je. Powództwo zostało oddalone w całości, w związku z czym Sąd w pkt 2 wyroku obciążył powoda kosztami procesu poniesionymi przez Skarb Państwa —- Prokuratorią Generalną Skarbu Państwa z tytułu zastępstwa procesowego W wysokości 120 zł (art. 98 $ 113 k.p.c. wzw. Z art. 99 k.p.c. i art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa - Dz.U.2013.1150 j.t. w zw. z $ 10 pkt 25 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu - Dz.U.2013.461 j.t.). Sąd uznał, że brak jest podstaw do nieobciążania A M kosztami zastępstwa procesowego poniesionymi przez przeciwnika sporu na podstawie art. 102 k.p.c., zgodnie z którym, w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Z niezaprzeczonego dowodem przeciwnym dokumentu w postaci karty depozytowej powoda wynika bowiem, ze w trakcie procesu na jego konto wpłynęła kwota 2000 zł., a zatem poniesienie prze niego kosztów w wysokości 120 zł., nie spowoduje istotnego uszczerbku w jego majątku. /-ISSO Michał Inglot Re. -— |