Wyrok IC 280/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 kwietnia 2013r. Sąd Okręgowy w Katowicach

--- STRONA 1 --- Sygn. akt IC 280/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 kwietnia 2013r. Sąd Okręgowy w Katowicach Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Magdalena Bochyńska - Jarczyk Protokolant: Gabriela Wolny po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2013r. w Katowicach sprawy z powództwa M. J. przeciwko Skarbowi Państwa – Dyrektorowi Zakładu Karnego w J. o zapłatę 1. powództwo oddala; 2. nie obciąża powoda kosztami procesu; 3. przyznaje radcy prawnemu J. F. od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Katowicach kwotę 511,18zł (pięćset jedenaście złotych osiemnaście groszy), a w niej kwotę 95,67zł (dziewięćdziesiąt pięć złotych sześćdziesiąt siedem groszy) podatku VAT - tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu. --- STRONA 2 --- S.. akt I C 280/12 UZASADNIENIE Powód M. J. pozwem z dnia 16 kwietnia 2012r., sprecyzowanym pismem procesowym z dnia 28 czerwca 2012r. (k.- 52 - 55) wniósł o zasądzenie na jego rzecz od pozwanego Skarbu Państwa - Dyrektora Zakładu Karnego w J. zadośćuczynienia w kwocie 80.000zł z ustawowymi odsetkami od dnia 5 października 2010r. i kosztów procesu oraz o nadanie wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności, a także o zasądzenie na rzecz pełnomocnika powoda od Skarbu Państwa kosztów obrony prawnej udzielonej z urzędu, które nie zostały pokryte w całości ani w części zgodnie ze złożonym spisem kosztów (k.- 283 i 285). W uzasadnieniu swego żądania powód podał, że Zakładzie Karnym w J. przebywa od 5 października 2010r. W okresie do dnia wniesienia pozwu, pozwany nie zapewnił mu warunków bytowych, które prawo nakazuje zapewnić osobie izolowanej. Tym samym naruszył dobra osobiste powoda w postaci godności i intymności albowiem w placówce tej warunki mieszkalno – bytowe są karygodne, a sanitarne są bardzo złe, brak jest ciepłej wody i prysznicy w pawilonach. Jest tylko pięć toalet i pięć pisuarów na 140 skazanych. Cele, w których jest wilgoć i grzyb są przeludnione. W przeludnionych celach dochodzi do agresji, co następnie odbija się na psychice skazanych. Do łaźni jest około 100m, które trzeba przejść przez spacerniak, a to w okresie zimowym jest niezmiernie uciążliwe, bo powoduje przeziębienia i inne choroby. Apele do końca grudnia 2011r. odbywały się na korytarzach przy obustronnie otwartych drzwiach, gdzie stało się w przeciągach i dymie papierosowym. Palarnia posiada wymiary 4m x 1m i w związku z tym jest za mała na tylu palących. W stołówce w okresie zimowym jest zimno, wilgoć i odpadający tynk. Opieka medyczna jest skandaliczna. Polega ona na wymianie zdań, bez jakichkolwiek badań, co często powoduje złą diagnozę. Powód cierpi na schorzenia górnych dróg oddechowych i wymaga leczenia, a mimo to nie otrzymuje odpowiednich leków i nie ma zapewnionej odpowiedniej opieki medycznej. Pozwany Skarb Państwa – Dyrektor Zakładu Karnego w J. w odpowiedzi na pozew z dnia 19 czerwca 2012r. wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie od powoda kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa (k.- 38 - 40). W uzasadnieniu swego stanowiska pozwany zaprzeczył wszelkim twierdzeniom powoda – kwestionując jego roszczenie co do zasady, jak i co do wysokości. Podniósł pozwany, że powód w Zakładzie Karnym w J. nigdy nie przebywał w warunkach przeludnienia. Wyjaśnił, że zakład ten jest jednostką typu półotwartego, w której cele mieszkalne pozostają otwarte całą dobę, a skazani w godzinach od 7.30 do 18.30 mają możliwość swobodnego przemieszczania się i korzystania z pól spacerowych oraz boisk do koszykówki, piłki nożnej i sitkowej, a także z ogólnodostępnych pomieszczeń takich jak sala do zajęć sportowych, czytelnia, pomieszczenia grup wyznaniowych i ruchu AA, biblioteka, sale szkoleniowe i świetlice wyposażone w sprzęt RTV. Osadzeni mogą na zasadzie dobrowolności korzystać z organizowanych zajęć kulturalno – oświatowych. Budynki pawilonów mieszkalnych, z uwagi na szkody górnicze, znajdują się pod stałym nadzorem rzeczoznawcy budowlanego, który określa potrzeby remontowo – naprawcze. Są one na bieżąco remontowane. Pomieszczenia mieszkalne posiadają odpowiednią wentylację i dostateczny dopływ powietrza. Powstawanie wilgoci i pleśni kondensacyjnej na ścianach w tych pomieszczeniach jest skutkiem tego, że skazani podgrzewają wodę do celów spożywczych i higienicznych, piorą i suszą bieliznę osobistą, choć do celu wyznaczone jest oddzielne pomieszczenie. Skazani nie wietrzą też pomieszczeń mieszkalnych, a w okresie zimowym zatykają otwory wentylacyjne. Zawilgocone pomieszczenia poddawane są odpowiednim remontom. Utrzymanie czystości i porządku w pawilonie należy do samych skazanych. W tym celu otrzymują na bieżąco środki czystości, a ich ilość nie jest limitowana. Wśród osadzonych znajdują się także osoby, które nie posiadają prawidłowych nawyków higienicznych oraz mają trudności w przestrzeganiu norm społecznych. Oddziałowi i wychowawcy zobowiązani są do egzekwowania od skazanych obowiązku utrzymania czystości i porządku w pawilonach. Urządzenia sanitarne są usytuowane poza celami mieszkalnymi. Skazani co najmniej raz w tygodniu --- STRONA 3 --- korzystają z ciepłej kąpieli. Łaźnia jest ogrzewana i ma 24 oddzielne stanowiska prysznicowe. Po kąpieli zapewniona jest dostateczna ilość czasu na wysuszenie się i zmianę odzieży. W stołówce jest wydzielone miejsce do mycia naczyń w ciepłej wodzie. Skazani mogą posiadać grzałki, maszynki elektryczne i czajniki bezprzewodowe, mają więc możliwość podgrzewania wody w pawilonach mieszkalnych. Palenie tytoniu jest dopuszczalne tylko w miejscach do tego przeznaczonych. Palarnia wyposażona jest w elektryczny wentylator. Palenie w innych miejscach spotyka się ze zdecydowaną reakcją funkcjonariuszy, a skazani za to są karani dyscyplinarnie. W ocenie pozwanego, z powyższego wynika, że podczas pobytu powoda w Zakładzie Karnym w J. nie doszło do naruszenia norm prawnych regulujących warunki wykonywania kary pozbawienia wolności, a tym samym do naruszenia jego dóbr osobistych. Subiektywne odczucie powoda niezadowolenia z faktu osadzenia, nie może być podstawą do domagania się od Skarbu Państwa jakiejkolwiek kwoty. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Powód M. J. liczy obecnie 39 lat. Jest recydywistą penitencjarnym. W Zakładzie Karnym w J. typu półotwartego przebywał od 5 października 2010r. do 11 lipca 2012r. Był osadzony w celach nr 18 – pawilon B (IV) oraz nr 21 i 19 – pawilon D (VI). Obiekty budowlane tego zakładu są położone na terenie występowania szkód górniczych i w związku z tym podlegają stałemu nadzorowi budowlanemu. Wszystkie stwierdzone uszkodzenia usuwane są na bieżąco (k.- 65, 71 – 88,108 i zeznania powoda k.- 191). W okresie objętym żądaniem pozwu to jest od 5 października 2010r. do 16 kwietnia 2012r. w Zakładzie Karnym w J. zjawisko przeludnienia nie występowało (fakt znany Sądowi urzędowo z protokołów wizytacji tej placówki penitencjarnej stanowiących dowód w sprawach syg. akt I C 937/11 z powództwa D. G. i syg. akt I C 284/12 z powództwa K. K.). Według powoda cela, w której był osadzony na początku była celą sześcioosobową, a przebywało w niej osiem osób. Kolejna, do której go przeniesiono, gdy podjął pracę, była celą siedmioosobową, a przez 3 – 4 miesięcy przebywało w niej osiem osób. Cela ta (nr 21) wymagała remontu. Była brudna, zawilgocona, na suficie był grzyb, a na podłodze leżał bardzo zniszczony gumolit. Były w niej insekty i myszy. W styczniu 2012r. została wyremontowana między innymi cela nr 19 i od lutego 2012r. powód z pozostałymi współosadzonymi został do niej przeniesiony. Ubikacje i łazienki znajdują się w pawilonie mieszkalnym poza celami. Na 140 osadzonych znajduje się wyłącznie 5 toalet i 5 pisuarów, co powoduje, że rano w kolejce do nich stoi się do 40 minut. Łaźnia usytuowana jest w osobnym budynku. Aby do niej dojść trzeba przejść przez podwórko. Przez to zimą, powód często był przeziębiony. W pawilonie mieszkalnym jest tylko jedna budka telefoniczna, a że nie ma żadnych ograniczeń w długość rozmów, to trudno się do niej dostać. Palarnia jest za mała i zadymiona, co wymusza palenie papierosów poza nią. Dym wchodzi do cel, a powód jest osoba niepalącą. W stołówce był grzyb i chodziły po niej koty. W pawilonie mieszkalnym nie ma pralni ani suszarni. Osadzeni piorą ubrania we własnym zakresie i suszą je w celach, co też powoduje powstawanie wilgoci. Ranne i wieczorne apele do stycznia 2012r. odbywały się na korytarzu w przeciągach, w dymie papierosianym, a w zimie w minusowych temperaturach. Obecnie odbywają się w celach. Brak jest jakiejkolwiek organizacji widzeń. Tak osadzeni, jak i ich rodziny muszą na nie długo czekać. Wywoływanie osadzonych po odbiór listu, paczki lub zgłoszenia się w dane miejsce z imienia i nazwiska, a nie z ich numeru ewidencyjnego narusza ich dane osobowe, a w przypadku powoda, gdy w ten sposób został wywołany do kierownika ochrony, w celi podejrzewano go o donosicielstwo (zeznania świadków R. B. k.- 139 - 140, D. K. k.- 165 – 166, K. K. k.- 220 - 221 i powoda k.- 192). W maju 2008r. w RTG zatok przynosowych wykonanych powodowi w Areszcie Śledczym w B. stwierdzono u niego polipowate zgrubienie śluzówki w obu zatokach szczękowych, pozostałe zatoki powietrzne. W trakcie pobytu w Zakładzie Karnym w K. powód zaczął odczuwać bóle głowy i okolicy zatok przynosowych, trudności w oddychaniu przez nos. W tym czasie ulegał częstym przeziębieniom. W sierpniu 2010r. w RTG zatok przynosowych stwierdzono polipowate (torbielowate) zgrubienie błony śluzowej lewej zatoki szczękowej od strony zachyłka zębodołowego. Poza tym zatoki przynosowe bez zmian patologicznych. W Zakładzie Karnym w K. powód został skierowany do leczenia i konsultacji laryngologicznej (4 – 5 wizyt rocznie), otrzymywał leki, z poprawą. W Zakładzie Karnym w J. był --- STRONA 4 --- konsultowany laryngologicznie w dniach 12 i 15 października 2010r. oraz 27 marca 2012r. Ordynowano mu leki. Obecnie, powód przebywając na wolności nie zgłasza dolegliwości w zakresie narządów laryngologicznych (poza okresowymi bólami głowy), nie leczy się w poradni laryngologicznej, leków nie pobiera (k.- 232 – 233, zeznania powoda k.- 192 i jego książka zdrowia - związkowa). Powołany w niniejszej sprawie biegły sądowy dr n. med. J. K. specjalista otolaryngolog w opinii z dnia 27 grudnia 2012r. i uzupełniającej z dnia 11 lutego 2013r. stanął na stanowisku, iż ze strony laryngologicznej brak jest podstaw do stwierdzenia, by powód był nieprawidłowo leczony w Zakładzie Karnym w J. w okresie objętym żądaniem pozwu. Zgłaszane obecnie przez niego dolegliwości w zakresie narządów laryngologicznych (bóle głowy) są okresowe. Powód, przebywając aktualnie na wolności, nie leczy się ani w poradni laryngologicznej ani w innej poradni specjalistycznej, co potwierdza ograniczony stopień nasilenia się jego dolegliwości lub nawet ich całkowity brak (k.- 231 – 235 i 269 - 271). Sąd, powyższą specjalistyczną opinię biegłego sądowego, poprzedzoną wykonaniem powodowi badań audiometrii i tympanometrii, uznał za rzetelną, jednoznaczną i stanowczo wyjaśniającą wszelkie wątpliwości w niniejszej sprawie dotyczące stanu zdrowia powoda oraz sposobu i przebiegu jego leczenia w Zakładzie Karnym w J.. Ustalając powyższy stan faktyczny, Sąd zasadniczo nie miał podstaw odmówić wiary zeznaniom przesłuchanych świadków. W szczególności za wykazanymi zeznaniami świadków R. B., D. K. i K. K. oraz powoda uznał okoliczności, iż w celi nr 21 panowały nieodpowiednie warunki bytowe i w związku z tym wymagała ona remontu oraz, że prawa osadzonych w Zakładzie Karnym w J., choć jest on jednostką typu półotwartego, są także ograniczone. Zeznania tych świadków nie potwierdziły jednak, iż powód w tej jednostce penitencjarnej przebywał w warunkach przeludnienia. Wniosek powoda o dokonanie oględzin cel, w których był osadzony oddalono albowiem stan techniczno – sanitarny cel wobec ich bieżących remontów, ale też i stałej eksploatacji przez osadzonych ciągle ulega zmianie (k.- 285). Sąd zważył, co następuje: Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. Stosownie do przepisów art. 23kc i 24kc poszkodowanemu w przypadku naruszenia jego dobra osobistego służy ochrona cywilnoprawna. Dobra osobiste podlegają ochronie, jeżeli ich naruszenie (zagrożenie) jest bezprawne. Przesłankami odpowiedzialności przewidzianymi w przepisie art.24§1kc, które muszą być spełnione równocześnie są: istnienie dobra osobistego, jego naruszenie lub zagrożenie naruszenia i bezprawność działania sprawy. Spełnienie dwóch pierwszych przesłanek wykazać musi poszkodowany. Jego rzeczą jest, więc przede wszystkim określić, w jakich swoich odczuciach ewentualnie, w jakich konkretnie prawem przewidzianych dobrach osobistych został dotknięty zachowaniem się sprawcy, oraz na czym polega naruszenie tej jego sfery przeżyć, a także okoliczności te udowodnić (art. 6kc i art. 232kc). Poszkodowany nie musi natomiast wykazać, że działanie sprawcy było bezprawne. W polskiej doktrynie cywilistycznej panuje obiektywne pojęcie bezprawności, według którego bezprawne jest zachowanie się sprzeczne z normami prawa lub zasadami współżycia społecznego, bez względu na winę, a nawet świadomość sprawcy. Osoba szukająca ochrony przewidzianej w art.24kc nie musi, zatem wykazywać winy sprawcy zagrożenia lub naruszenia dobra osobistego. Ciężar dowodu braku bezprawności działania (art. 24kc) spoczywa na osobie, której zarzucono naruszenie dobra osobistego. Musi ona wykazać, że była do tego uprawniona. Przepis art.24§1kc statuuje, bowiem domniemanie bezprawności działania sprawcy naruszenia dobra osobistego. Każde, więc naruszenie lub zagrożenie tego dobra należy wstępnie zakwalifikować jako bezprawne. Domniemanie to może sprawca obalić, jeżeli wykaże, że zachodziła jedna z okoliczności wyłączających bezprawność działania. Okolicznościami tymi są: działanie w ramach porządku prawnego, tj. działanie dozwolone przez obowiązujące przepisy prawa; wykonywanie prawa podmiotowego; zgoda pokrzywdzonego; działanie w obronie uzasadnionego interesu społecznego (wyrok SN z dnia 19.10.1989r. II CR 419/89 OSP 1990/11-12/377). --- STRONA 5 --- Dobro osobiste w odniesieniu do osoby fizycznej definiowane jest jako wartość o charakterze niemajątkowym, ściśle związana z jednostką ludzką, decydująca o jej bycie, pozycji w społeczeństwie, będąca przejawem odrębności psychicznej i fizycznej danej osoby oraz jej możliwości twórczych, powszechnie uznana w społeczeństwie i akceptowana w danym systemie prawnym. Do najważniejszych dóbr osobistych, które wyraźnie wymienia art. 23kc należy cześć (dobre imię, dobra sława, reputacja, honor, godność osobista) jako wartość właściwa każdemu człowiekowi. Obejmuje ona wszystkie dziedziny jego życia osobistego, zawodowego i społecznego. Stosownie do treści art.24§1kc w sprawie o ochronę dóbr osobistych Sąd w pierwszym rzędzie ustala jednak, czy do ich naruszenia doszło i dopiero w razie pozytywnej odpowiedzi na to pytanie ocenia, czy działanie pozwanego naruszyciela było bezprawne. Godność człowieka jest dobrem osobistym, które podlega ochronie między innymi na podstawie art. 23 i art. 24 k.c., jak również - w stosunku do osób odbywających karę pozbawienia wolności - na podstawie art. 40 i art. 40 ust. 4 Konstytucji, art. 3 Konwencji z dnia 4 listopada 1950 r. o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.) oraz art. 4 Kodeksu karnego wykonawczego. Przepisy te nakazują wykonywanie kary w sposób humanitarny, z poszanowaniem godności skazanego oraz zakazują stosowania tortur lub nieludzkiego albo poniżającego traktowania i karania skazanego. Ograniczenie praw i wolności skazanego może wynikać jedynie z ustawy i wydanego na jej podstawie prawomocnego orzeczenia. Ustawowe ograniczenia praw i wolności osób odbywających karę pozbawienia wolności zamieszczone są między innymi w Kodeksie karnym wykonawczym (rozdział X, oddział 4), regulującym zasady i sposób wykonywania orzeczonych przez sądy kar. Ograniczenia te wynikają również z Regulaminu Wykonywania K. Pozbawienia Wolności oraz wewnętrznych zarządzeń Dyrektora danej jednostki penitencjarnej. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przesądzone zostało, że odbywanie kary pozbawienia wolności w przeludnionych, zawilgoconych i zagrzybionych celach, bez wentylacji z unoszącym się w nich fetorem z węzła sanitarnego może stanowić przejaw poniżającego traktowania, prowadzącego do naruszenia godności osób pozbawionych wolności, co na gruncie prawa polskiego może uzasadniać żądanie zasądzenia zadośćuczynienia na podstawie art. 24kc w związku z art. 448kc. Przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe wykazało, że w okresie objętym żądaniem pozwu zjawisko przeludnienia w Zakładzie Karnym w J. ogóle nie występowało, co oznacza, że powód przez cały czas osadzony był w celach, w których powierzchnia przypadająca na skazanego, wynosiła nie mniej niż 3 m 2 . Wykazało też jednak, że przez okres kilku miesięcy do lutego 2012r. przebywał on w celi nr 21, w której warunki sanitarno – bytowe były niewłaściwe. Mając, więc na uwadze zarzuty powoda odnoszące się do naruszenia jego godności w wyniku osadzenia go okresowo w tej celi, która była zagrzybiała i wymagająca remontu, w której nie było odpowiedniej wentylacji oraz była wyposażona w stary i zniszczony sprzęt kwaterunkowy, to należy stwierdzić, że przyczyną tego jest ogólna trudna sytuacja materialna zakładów karnych, dotykająca większości osób odbywających karę pozbawienia wolności, nie zaś chęć poniżenia czy upokorzenia skazanego. W podobnych warunkach mieszka także część społeczeństwa. Wszystko to sprawia, że, obiektywnie rzecz oceniając, nie można uznać, by ewentualny pobyt powoda w takich warunkach, jako skazanego odbywającego po raz kolejny karę pozbawienia wolności, mógł mieć wpływ na jego poczucie własnej wartości lub na oczekiwanie szacunku od innych ludzi. Jak stwierdził bowiem Sąd Najwyższy, o naruszeniu dobra osobistego w postaci uchybienia godności osadzonego w zakładzie karnym nie można mówić w przypadku pewnych uciążliwości lub niedogodności związanych z samym pobytem w takim zakładzie, polegających np. na niższym od oczekiwanego standardzie celi czy urządzeń sanitarnych, bowiem dla wielu ludzi nie odbywających kary pozbawienia wolności warunki mieszkaniowe bywają często równie trudne. Godność skazanego przebywającego w zakładzie karnym nie jest naruszona, jeżeli odpowiada uznanym normom poszanowania człowieczeństwa (orzeczenie z dnia 20 grudnia 2010 r. IV CSK 449/10, niepubl.). Mając to na uwadze, w ocenie Sądu okresowe osadzenie powoda w celi nr 21 nie naruszyło jego godności szczególnie, że Zakład Karny w J. jest jednostką typu półotwartego i w godzinach od 7.30 do 18.30 nie musiał on przebywać w tej celi. --- STRONA 6 --- Zdaniem Sądu, pozostałe ograniczenia praw i wolności, na które uskarża się powód są typowe dla osób odbywających karę pozbawienia wolności. Wynikają one bezpośrednio z ustawy oraz z aktów wykonawczych i jako takie nie mogą być rozpatrywane i oceniane jako naruszające jakiekolwiek jego dobra osobiste. Na podstawie książeczki zdrowia powoda i opinii biegłego sądowego dr n. med. J. K. ustalono, że powód w Zakładzie Karnym w J. pod względem laryngologicznym był właściwie leczony, a zatem należy stwierdzić, iż nie wykazał on, aby pozwany naruszył jego dobro osobiste w postaci zdrowia (art.6kc). Z tych wszystkich przyczyn, bez konieczności badania, czy działanie pozwanego było bezprawne oraz istnienia przesłanek warunkujących zasądzenie zadośćuczynienia na podstawie art. 448 k.c. powództwo oddalono. Gdyby jednak uznać, że samo okresowe osadzenie powoda w celi nr 21 wymagającej remontu jest wystarczającą podstawą do uwzględnienia żądania zasądzenia zadośćuczynienia, to należy mieć na uwadze, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowany jest pogląd zgodnie, z którym sąd nie ma obowiązku zasądzania zadośćuczynienia na podstawie art.448kc w każdym przypadku naruszenia dóbr osobistych. Przy stosowaniu tego przepisu sąd bierze, bowiem pod uwagę całokształt okoliczności faktycznych, w tym winę sprawcy naruszenia dóbr osobistych i jej stopień oraz rodzaj naruszonego dobra (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 kwietnia 2006r. II PK 245/05, OSNP 2007/7-8/101). W wyroku z dnia 12 grudnia 2002r. V CKN 1581/00 (OSNC 2004/4/53) Sąd Najwyższy wskazał także, iż decyzja o zasądzeniu zadośćuczynienia winna być poprzedzona również zbadaniem nasilenia złej woli naruszyciela i celowości zastosowania tego środka. Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu w okolicznościach tej konkretnej sprawy, gdy budynki Zakładu Karnego w J. są położone na terenie występowania szkód górniczych, a powstawanie wilgoci i pleśni kondensacyjnej na ścianach w celach mieszkalnych jest skutkiem tego, że skazani podgrzewają w nich wodę do celów spożywczych i higienicznych, piorą i suszą bieliznę osobistą oraz nie wietrzą tych cel, to o winie pozwanego, jej stopniu i nasileniu nie może być mowy. Niezależnie od tego podkreślenia wymaga, że inaczej ocenia się stopień wrażliwości osoby, która dotychczas nie była poddana takim czynnikom stresogennym jak osadzenie w zakładzie karnym, niż osoby, która odbywała już karę pozbawienia wolności. Powód jest recydywistą penitencjarnym, a zatem na stres związany z osadzeniem jest niewątpliwie bardziej odporny, gdyż doskonale znane mu są uciążliwości i niedogodności związane z samym pobytem w zakładzie karnym. Tak, więc i z tych przyczyn powództwo o zasądzenie zadośćuczynienia w przypadku uznania, iż doszło jednak do naruszenia dóbr osobistych powoda w postaci godności, czci, intymności i prawa do godnego odbywania kary pozbawienia wolności, również byłoby oddalone. Orzeczenie o kosztach procesu zawarte w: • pkt 2 wyroku uzasadnia przepis art. 102kpc który wyraża zasadę słuszności w orzekaniu o kosztach, stanowiąc wyjątek od zasady odpowiedzialności za wynik procesu. Szczególne znaczenie dla możliwości jego zastosowania ma ocena zachowania się stron z punktu widzenia zasad współżycia społecznego. Podstawą do takiej oceny może być zachowanie się strony w procesie, jak i jej sytuacja poza procesowa (stan majątkowy, szczególna sytuacja zdrowotna i życiowa). Zdaniem Sądu w rozpatrywanej sprawie tak zasady współżycia społecznego, jak i stan majątkowy oraz szczególna sytuacja życiowa powoda zastosowanie tej zasady w pełni uzasadniają; • pkt 3 wyroku uzasadniają przepisy art.22 3 ust.1 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o radcach prawnych (Dz.U. z 2010r. Nr 10 poz. 65 ze zmianami) oraz §2 ust. 3, §10 ust.1 pkt25 i §15 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163 poz. 1349 ze zmianami).