Wyrok IC 218/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 listopada 2011 r. Sąd Okręgowy w Legnicy

--- STRONA 1 --- Sygn. akt IC 218/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 listopada 2011 r. Sąd Okręgowy w Legnicy I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący SSO Zbigniew Juszkiewicz Protokolant st. sekr. sądowy Tomasz Leżak po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2011 r. w Legnicy na rozprawie sprawy z powództwa J. R. (1) przeciwko T. K. o zapłatę I. powództwo oddala; II. nieuiszczone koszty postępowania zalicza na rachunek Skarbu Państwa. Sygn. akt I C 218/11 UZASADNIENIE Powód J. R. (1) złożył w tutejszym Sądzie pozew przeciwko T. K. o zapłatę w sumie kwoty 184.584 zł tytułem odszkodowania i zadośćuczynienia oraz kwoty 1.386 zł miesięcznie tytułem uzupełnienia otrzymywanej renty wyrównawczej. W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, że w lipcu 2010r. pozwany został prawomocnie skazany za bicie powoda podczas prowadzonych przesłuchań i doprowadzenie do choroby powoda, która uniemożliwiła mu wykonywanie zawodu górnika i pozbawiła możliwości pracy. Powód wskazał, że na żądaną pozwem kwotę składa się zadośćuczynienie za cierpienie w wysokości 25.000 zł, skapitalizowane najniższe wynagrodzenie za okres od 01.10.1994r. do 01.08.2011r. w kwocie 159.584 zł. Powód wyjaśnił, że wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Legnicy z dnia 15.09.1994r. otrzymał rentę wyrównawczą od Komendy Wojewódzkiej Policji w L. pomniejszoną o najniższe wynagrodzenie i próbował bezskutecznie podjąć zatrudnienie, co jak wskazał spowodowane było stanem jego zdrowia. Pozwany wniósł o oddalenie powództwa całości. Uzasadniając powyższe, pozwany przyznał, że zapadł przeciwko niemu wyrok karny, o którym wspominał powód, jednakże uważa go za niesłuszny, zaprzeczył jakoby uderzył powoda i spowodował u niego obrażenia. Pozwany --- STRONA 2 --- podniósł ponadto zarzut powagi rzeczy osądzonej, wskazując, że w 1994r. wyrokiem sądu zasądzono na rzecz powoda od Skarbu Państwa – Komendy Wojewódzkiej Policji w L. odszkodowanie i zadośćuczynienie oraz rentę wyrównawczą, a wyrok dotyczył zdarzeń, które stanowią podstawę obecnego powództwa. Nadto pozwany podniósł, że roszczenie powoda uległo przedawnieniu, albowiem upłynął już najdłuższy przewidziany w prawie cywilnym, 20-letni termin przedawnienia. Sąd ustalił następujący stan faktyczny sprawy: W latach 1973-1983 powód J. R. (1) zatrudniony był w Przedsiębiorstwie (...) – Zakład (...) w P. Był działaczem powstałej na terenie zakładu (...) również po wprowadzeniu stanu wojennego. W dniu 17 marca 1983r. powód został zatrzymany przez funkcjonariuszy MO w związku z działaniami związkowców polegającymi na podkładaniu materiałów wybuchowych w miejscach publicznych. Powód został doprowadzony do Komisariatu Milicji w P.. Wśród obecnych tam funkcjonariuszy przebywał także pozwany T. K., który przedstawił się powodowi z imienia i nazwiska. Przez następnych kilka dni powód był wielokrotnie przesłuchiwany. Podczas przesłuchań powód był bity przez pozwanego T. K. oraz innych funkcjonariuszy. W dniu 29 marca 1983r. powód został przewieziony do Wojewódzkiego Szpitala (...) w L., z siedzibą w Z., gdzie przebywał do 30 marca 1983r., podczas tego pobytu wykonano mu zdjęcia RTG, które nie wykazały zmian urazowych, rozpoznano natomiast stan po ogólnym stłuczeniu. Następnie powoda przewieziono do Szpitala (...) we W., gdzie stwierdzono stan po ogólnym stłuczeniu i gdzie był leczony do 06 maja 1983r. We wrześniu u powoda stwierdzono zaburzenia świadomości i zaczęto podejrzewać u niego padaczkę, którą ostatecznie zdiagnozowano kilka miesięcy później. Powoda zaliczono no wówczas do trzeciej grupy inwalidzkiej ze zdolnością do podejmowaniem lekkiej pracy bez kontaktu z urządzeniami mechanicznymi, inwalidztwo to ma charakter trwały. Dowód: - kserokopia wyroku Sądu Rejonowego w Legnicy z dnia 08.04.2009r. w sprawie II K 495/07 wraz z uzasadnieniem, k 65-133, - zeznania powoda, k. 156. Na skutek uwzględnienia zgłoszonego w 1991r. powództwa J. R. (1) skierowanego przeciwko Skarbowi Państwa – Komendzie Wojewódzkiej Policji w L. jako ponoszącej na podstawie art. 417 k.c. odpowiedzialność za szkody wyrządzone przez funkcjonariuszy MO, Sąd Wojewódzki w Legnicy wyrokiem z dnia 15 września 1994r. zasądził na rzecz powoda zadośćuczynienie i odszkodowanie w wysokości (przed denominacją) 169.924.000,- zł oraz rentę wyrównawczą w kwocie 1.736.000,- zł miesięcznie. Dowód: - kserokopia wyroku Sądu Wojewódzkiego w Legnicy z dnia 15.09.1994r. wydanego w sprawie I C 693/91, k. 5-13. Wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 08 kwietnia 2009r. Wydziału II Karnego w sprawie II K 495/07, zmienionym wyrokiem Sądu Okręgowego IV Wydziału Karnego Odwoławczego z dnia15 lipca 2010r. pozwany T. K. zostały uznany za winnego tego, że w okresie od 17 do 24 marca 1983r. w P. i L., jako kierownik sekcji nadzoru Wydziału Dochodzeniowo – Śledczego Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w L., a zarazem funkcjonariusz państwa komunistycznego, w celu uzyskania od J. R. (1) określonych wyjaśnień i informacji, przekraczając swoje uprawnienia, znęcał się nad nim fizycznie i moralnie w ten sposób, że poddawał go wielokrotnym przesłuchaniom, podczas których bił go rekami po głowie i twarzy, wyzywał słowami wulgarnymi i obelżywymi oraz zezwalał na bicie J. R. (1) przez innych funkcjonariuszy, przy czym zachowań tych dopuszczał się w czasie pozbawienia wolności – zatrzymania i tymczasowego aresztowania J. R. (1), co stanowiło wobec niego naruszenia prawa do zdrowia, do bezpieczeństwa --- STRONA 3 --- osobistego, do godności człowieka i do humanitarnego traktowania osoby pozbawionej wolności, które to zachowania w czasie ich popełnienia stanowiły przestępstwo określone w art. 184 § 1 i art. 246 § 1 ustawy z dnia 19.04.1969r. Kodeks Karny, z uznaniem, że czyn pozwanego stanowił zbrodnię komunistyczną. T. K. wymierzono karę jednego roku i sześciu miesięcy pozbawienia wolności a jej wykonanie warunkowo zawieszono na okres trzech lat próby. Dowód: - kserokopia wyroku Sądu Rejonowego w Legnicy z dnia 08.04.2009r. w sprawie II K 495/07 z uzasadnieniem, k. 65-133, - kserokopia wyroku Sądu Okręgowego w Legnicy z dnia 15.07.1010r. w sprawie IV Ka 305/09 z uzasadnieniem, k. 134-154 Sąd zważył, co następuje: Powództwo podlega oddaleniu w całości. Nie budzi wątpliwości Sądu w niniejszej sprawie fakt, że pozwany T. K. ponosi odpowiedzialność cywilną w związku z czynem niedozwolonym jakiego dopuścił się wobec powoda J. R. (1). Okoliczności popełnienia przez pozwanego czynu zabronionego dowodzi prawomocny wyrok karny uznający go za winnego i wymierzający stosowną karę. Za szkody jakie powstały po stronie J. R. (1) na skutek zdarzeń jakie miały miejsce w marcu 1983, otrzymał powód na podstawie wyroku Sądu Wojewódzkiego w Legnicy z dnia 15.09.1994r. odszkodowanie, zadośćuczynienie i rentę. Podmiotem zobowiązanym do ich uiszczenia został Skarb Państwa – Komenda Wojewódzka Policji w L., a to na podstawie art. 417 k.c., jako podmiot ponoszący na zasadzie ryzyka odpowiedzialność za szkody wyrządzone przez funkcjonariuszy MO, podczas wykonywania przez ich czynności służbowych. Odpowiedzialność osób prawnych na podstawie art. 417 k.c. nie uchyla jednak odpowiedzialności osób fizycznych, bezpośrednich sprawców szkody, na podstawie art. 415 k.c. W przypadku ustalenia odpowiedzialności obu podmiotów ma ona charakter solidarny (art. 441 k.c.) Jednakże, zgodnie z art. 442 § 1 i 2 k.c. (w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 16.02.2007r.) roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże w każdym wypadku roszczenie przedawnia się z upływem lat dziesięciu od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wyrządzające szkodę. Jeżeli zaś szkoda wynikła ze zbrodni lub występku, roszczenie o naprawienie szkody ulega przedawnieniu z upływem lat dziesięciu od dnia popełnienia przestępstwa bez względu na to, kiedy poszkodowany dowiedział się szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia. Co istotne termin przedawnienia biegł będzie jednakowo w stosunku do bezpośredniego sprawcy szkody, jak i osoby obowiązanej do naprawienia szkody wyrządzonej cudzym czynem niedozwolonym (tak SN w uzasadnieniu uchwały z dnia 21.11.1967r. III PZP 34/67 jak i w wyroku z dnia 11.02.2003r. V CKN 1664/00). Sąd powołując wyżej przepis regulujący kwestię przedawnienia dochodzonego przez powoda roszczenia powołał treść art. 442 § 1 i 2 k.c. Artykuł ten z dniem 10.08.2007r. ustawą z dnia 16.02.2007r. o zmianie ustawy – kodeks cywilny (Dz. U. Nr 80, poz. 538) został uchylony, a obecnie unormowanie dotyczące przedawnienia rzeczonych roszczeń znajduje się w treści art. 442 1 § 1 k.c. Przy czym przepis ten, zgodnie z art. 2 ustawy nowelizującej ma zastosowanie do roszczeń powstałych przed dniem wejścia w życie ustawy, a według przepisów dotychczasowych w tym dniu jeszcze nieprzedawnionych. Roszczenie powoda w dniu wejścia w życie ustawy było już przedawnione, a to z uwagi na upływ 10-letniego terminu od marca 1983r., kiedy to miały miejsce zdarzenia wywołujące szkodę. A trzeba zaznaczyć, że --- STRONA 4 --- już wówczas powód miał wiedzę co do osoby pozwanego jako sprawcy jego pobicia, co zresztą potwierdził J. R. (1) w swoich zeznaniach. Przed upływem terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 442 k.c. powód nie zgłaszał swoich żądań w stosunku do pozwanego pomimo, iż powództwo takie mógł wytoczyć. Po zmianach ustrojowych, które dokonały się do 1990r. nie było ku temu przeszkód, co zresztą znalazło wyraz w powództwie J. R. (1) skierowanym przeciwko Skarbowi Państwa – Komedzie Wojewódzkiej Policji w L.. Powód swoją decyzję o dochodzeniu świadczeń od pozwanego uzasadnił skazaniem T. K. wyrokiem karnym, a podkreślenia w tym miejscy wymaga, że dla ustalenia zaistnienia faktu zbrodni lub występku, jako przyczyny szkody, nie jest wymagane, by sprawca został skazany, bowiem sąd cywilny może dokonać w tym względzie własnych ustaleń dotyczących podmiotowych i przedmiotowych znamion przestępstwa (wedle reguł prawa karnego). A jedynie jeśli wcześniej zapadnie prawomocny wyrok sądu karnego, wtedy sąd cywilny, jest z mocy art. 11 k.p.c. związany tym uprzednio zapadłym wyrokiem. Konkludując, roszczenia odszkodowawcze powstałe w związku z czynem pozwanego, winien powód zgłosić przed upływem terminu ich przedawnienia. Jako że powód tego nie uczynił, obecnie wytoczone przez niego powództwo należało oddalić. Orzeczeni o kosztach znajduje podstawę w treści art. 102 k.p.c.