Wyrok IC 218/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 03 marca 2011 r. Sąd Okręgowy w Legnicy I Wy

--- STRONA 1 --- Sygn. akt IC 218/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 03 marca 2011 r. Sąd Okręgowy w Legnicy I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący SSO Zbigniew Juszkiewicz Protokolant st. sekr. sądowy Tomasz Leżak po rozpoznaniu w dniu 03 marca 2011 r. w Legnicy sprawy z powództwa J. F. (1) przeciwko J. K. (1) o ochronę dóbr osobistych I. oddala powództwo; II. zasądza od powoda na rzecz pozwanej kwotę 377zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Sygn. akt I C 218/10 UZASADNIENIE Powód J. F. (2) wniósł pozew o ochronę dóbr osobistych, żądając aby J. K. (1) zamieściła w Gazecie (...), (...) i (...) oświadczenia następującej treści: Pracownica administracji państwowej J. K. (1), bardzo, ale to bardzo, przeprasza pana inżyniera J. F. (1) za to, że naruszyła jego prawo do spokoju, godność, dobre imię oraz honor, poprzez publiczne kłamstwo jakiego się dopuściła wobec funkcjonariuszy Policji Państwowej, twierdząc, że: ”jest niegrzeczny, krzyczy i zachowuje się źle”. Nieprawdę tę wypowiedziała z chęci zaszkodzenia inżynierowi J. F. (1), za co jeszcze raz bardzo, ale to bardzo przeprasza. zastrzegając równocześnie kształt, formę publikacji i wielkość czcionki. Wniósł również o nakazanie pozwanej, aby wpłaciła 1 złotych na cel: Polskiego Czerwonego Krzyża oraz o zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda zwrotu kosztów procesu. W uzasadnieniu pozwu podał, że pozwana w dniu 08 września 2010r., w trakcie przeprowadzania wywiadu środowiskowego, poprosiła funkcjonariuszy Policji o ich obecność podczas wywiadu, twierdząc, że jakoby powód jest niegrzeczny, krzyczy i zachowuje się źle. Pozwana okłamała funkcjonariuszy Policji i naruszyła dobra osobiste powoda w postaci: prawa do spokoju, godności, dobrego imienia i honoru. Powód uzasadnił nadto, że zamierza --- STRONA 2 --- uruchomić działalność gospodarczą o wysokim stopniu zaufania społecznego i siłą rzeczy dobre imię powoda będzie miało bezwzględnie największy wpływ na pozyskanie klientów. Po zapoznaniu się z odpowiedzią na pozew, powód stwierdził, że użytymi w tym piśmie procesowym sformułowaniami pozwana dokonała pomówienia i dyskryminacji powoda ze względu na niepełnosprawność. Pozwana J. K. (1) wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na pozew przyznała, że będąc pracownikiem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. 08 września 2010r., wraz z innym pracownikiem socjalnym, udała się do mieszkania powoda w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Na klatce schodowej powoda pozwana spotkała funkcjonariuszy Policji, którzy przyjechali na wezwanie powoda w sprawie prac remontowych na strychu. Pozwana przyznała, że poinformowała funkcjonariuszy, że jest pracownikiem socjalnym, a przeprowadzenie wywiadu środowiskowego z powodem może być utrudnione ze względu na jego zachowanie, to ich obecność jest wskazana. Pozwana zaprzeczyła aby w trakcie przeprowadzania wywiadu użyła słów które zarzuca jej powód. Po zakończeniu wywiadu powód otworzył zamknięte drzwi na wyraźne żądanie funkcjonariuszy dobijających się od zewnątrz do mieszkania. Strona pozwana nie dała swoim zachowaniem podstaw do naruszenia dóbr osobistych powoda, bo okoliczności przytaczane przez powoda nie miały miejsca i tym samym powództwo winno być oddalone. Sąd ustalił następujący stan faktyczny sprawy: Tło zdarzenia: Powód – J. F. (2) do 1995r. był zatrudniony w (...) – Zakłady (...) w L. na stanowisku telemontera. W 1995r. powód uległ wypadkowi, w wyniku którego doznał urazu kręgosłupa, złamania podudzia lewego, wstrząsu mózgu oraz traumy powypadkowej objawiającej się bezsennością i stanami lękowymi. Do 2004r. powód otrzymywał świadczenia rentowe z tytułu zaliczenia go do osób okresowo niezdolnych do pracy z (...) Oddział L.. Następnie przez rok powód poszukiwał pracy, utrzymując się z zasiłku dla bezrobotnych. 19 września 2005r. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w L. przyznał powodowi stały zasiłek socjalny. Od 2005r. powód korzysta z różnego rodzaju świadczeń pieniężnych i nie pieniężnych przyznawanych przez MOPS w L.. Rozpoznając wnioski powoda o udzielenie mu pomocy socjalnej MOPS w L. zlecał pracownikom przeprowadzanie wywiadów środowiskowych. (dowód: - zeznania powoda i zeznania J. K. (2) zawarte w aktach tut. Sądu Okręgowego w Legnicy sygn. akt I C 84/10 k. 60-84). Sporne zdarzenie: Pismem z 01 września 2010r. powód zaproponował pozwanej przeprowadzenie z nim wywiadu środowiskowego 08 września 2010r. o godz. 13.00. (dowód: - pismo powoda z 01.IX.2010r. k. 11) Pozwana udając się do powoda w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego poprosiła pracownika socjalnego – J. K. (3) o asystę przy jego przeprowadzeniu. Poprzedni wywiad środowiskowy u powoda przeprowadzała T. P., która przekazała przełożonej, że powód zachowywał się w sposób wywołujący u niej poczucie zagrożenia. (dowód: - przesłuchanie świadka J. K. (3) k. 125-126, --- STRONA 3 --- • przesłuchanie pozwanej k. 136-138) 08 września 2010r. o godz. 12.51 powód zgłosił do Komendy Powiatowej Policji w L. potrzebę przeprowadzenia interwencji w związku z przeprowadzanymi pracami na strychu budynku w którym on zamieszkuje. O godz. 13.05 funkcjonariusze Policji pełniący służbę patrolową weszli do klatki schodowej budynku przy ul. (...). W tej samej chwili do bramy budynku zamieszkałego przez powoda weszły pracownice MOPS L.: pozwana i J. K. (3). Pozwana na parterze klatki schodowej przedstawiła się funkcjonariuszom Policji i zapytała ich do kogo przyszli. Gdy policjanci odpowiedzieli, ze przybyli na interwencję zgłoszoną przez powoda, pozwana poprosiła ich o asystę. Prośbę swą uzasadniła tym, że podczas ostatnio przeprowadzanego u powoda wywiadu, ten obrażał pracownika MOPS-u, a wywiad przebiegał w nerwowej atmosferze, podała, że czuje się zagrożona podczas pobytu w mieszkaniu powoda. (dowód: zeznania świadków: - J. K. (3) k. 126, • R. K. k. 132 – 134, • P. T. k. 134 – 135, • A. G. k. 125, • kserokopia materiałów służbowych k. 114 – 121, • przesłuchanie stron) Policjanci zgodzili się asystować podczas sporządzania wywiadu środowiskowego. Weszli wraz z pozwaną i J. K. (3) na II piętro. Drzwi do mieszkania powoda były otwarte, w drzwiach czekał powód. Po wejściu do przedpokoju, policjanci poinformowali powoda, że będą obecni podczas przeprowadzania wywiadu. Powód oświadczył, ze nie zgadza się na obecność funkcjonariuszy Policji podczas przeprowadzania wywiadu, że funkcjonariusze zostali wezwani w innym celu. Gdy pozwana zapytała powoda czy podczas wywiadu będzie zachowywał się grzecznie, ten zapewnił, że tak. Pozwana wyraziła zgodę na przeprowadzenie wywiadu w nieobecności funkcjonariuszy, którzy opuścili lokal powoda i udali się na strych budynku. W trakcie przeprowadzanego wywiadu przez pozwaną i J. K. (3), policjanci zapukali do mieszkania powoda, ten otworzył im i na korytarzu udzielił im informacji dotyczącej podejrzenia wykonywania prac remontowych przez pracowników pod wpływem alkoholu. Powód domagał się aby pracownicy ci zostali zbadani przez funkcjonariuszy alkomatem. Po zakończeniu rozmowy powód zamknął drzwi wejściowe i powrócił do kuchni, gdzie kontynuowano przeprowadzanie wywiadu środowiskowego. Przed godz. 14.00 funkcjonariusze ponownie zapukali do drzwi powoda, mówiąc, że są z Policji, żeby otworzył drzwi. Pozwana słysząc policjantów wzywających powoda do otwarcia im drzwi, również poprosiła powoda o otworzenie drzwi. Powód odmówił otwarcia drzwi. Po zakończonym wywiadzie, gdy pozwana i J. K. (3) opuszczały mieszkanie powoda, przed drzwiami czekali funkcjonariusze Policji i pracownik administracji (zarządcy) nieruchomości. Pozwana i J. K. (3) opuściły lokal, powód rozmawiał na korytarzu – klatce schodowej na temat interwencji na strychu. (dowód: - kserokopia notatników służbowych k. 114 – 121, • zeznania świadków: J. K. (3) k. j.w., R. K. k. j.w. P. T. k. j.w. • przesłuchanie stron. --- STRONA 4 --- O godz. 15.15 08 września 2010r. powód złożył pisemne zawiadomienie o przebiegu zdarzenia z pracownikami MOPS- u. W tym samym dniu powód zgłosił ustną skargę na pozwaną kierownikowi działu pracy socjalnej A. G.. Na pytanie przełożonej pozwanej czy powód słyszał treść rozmowy pozwanej z policjantami, powód odpowiedział, że tej rozmowy nie słyszał, ale widział jak w jej trakcie pozwana zerka na powoda. (dowód: - pisma powoda z 08.IX.2010r. k.6, 7-8, 10, • zeznania świadka A. G. k. 125) Sąd zważył, co następuje: Powództwo nie zasługuje na uwzględnienie. Powód domagając się od pozwanej przeprosin oparł swe żądanie na przepisach art. 23 i 24 k.c. Art. 23 k.c. zawiera ogólną zasadę, że dobra osobiste pozostają pod ochroną prawa cywilnego. Przepis ten zawiera przykładowy katalog dóbr podlegających ochronie. Są to m.in. zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko, pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska. Środki ochrony tych dóbr przewiduje art. 24 k.c. stanowiąc w § 1, iż ten czyje dobro osobiste zostaje zagrożone bezprawnym działaniem innej osoby, może żądać zaniechania tego działania, a w razie już dokonanego naruszenia, może domagać się usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby osoba ta złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie Rozważając przesłanki potrzebne do powstania tego typu skutecznego roszczenia wskazać należy, że konieczne jest ustalenie po pierwsze faktu naruszenia dobra osobistego, po drugie szeroko rozumianej bezprawności tego naruszenia, a więc sprzeczności tego naruszenia z prawem lub zasadami współżycia społecznego. Przepis art. 24 § 1 k.c. zawiera domniemanie bezprawności, w związku z czym to na pozwanym ciąży obowiązek wykazania istnienia okoliczności usprawiedliwiających jego działanie, a więc uchylających bezprawność. Bezprawność działania jest zwykle wyłączona w takich okolicznościach jak: działanie w ramach porządku prawnego, działanie w obronie uzasadnionego interesu społecznego lub indywidualnego, obrona konieczna, stan wyższej konieczności, zgoda pokrzywdzonego, działanie podjęte z prawdopodobną wolą osoby zainteresowanej (por. orzecz. SN z 19.10.1989r., II CR 419/89, OSP nr 11 – 12, poz. 377). Za jedne z najważniejszych dóbr osobistych, jako wartości właściwych każdemu człowiekowi, uważa się dobre imię i godność. Zdaniem Sądu Najwyższego cześć, dobre imię, dobra sława są pojęciami obejmującymi wszystkie dziedziny życia osobistego, zawodowego i społecznego, w związku z czym naruszenie czci może nastąpić zarówno przez pomówienie o ujemne postępowanie w życiu osobistym i rodzinnym, jak i przez zarzucenie niewłaściwego postępowania w życiu zawodowym, naruszające dobre imię osoby i mogące narazić ją na utratę zaufania potrzebnego do wykonywania zawodu lub prowadzenia innej działalności. Przy ocenie, czy dobro osobiste zastało naruszone, zasadnicze znaczenie ma nie tyle subiektywne odczucie osoby żądającej ochrony prawnej i jego indywidualne miara wrażliwości, lecz to jaką reakcję w społeczeństwie wywołuje naruszenie. Należy przyjmować więc koncepcję obiektywną naruszenia dobra osobistego w kontekście całokształtu okoliczności sprawy. Rozważając przesłanki roszczenia J. F. (1), zdaniem Sądu w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia prawnie chronionego dobra powoda. W ocenie powoda doszło do naruszenia przez pozwaną jego czci, dobrego imienia i honoru, poprzez zarzucenie mu niewłaściwego zachowania i poprzez stwierdzenie, że jest niegrzeczny. Przy czym naruszenie tych dóbr miało nastąpić względem funkcjonariuszy Policji. Jak zaznaczył Sąd wyżej, ocena czy nastąpiło naruszenie dobra osobistego nie może być dokonana według indywidualnej wrażliwości zainteresowanego, lecz według obiektywnej reakcji społecznej. Przyjęcie subiektywnych kryteriów prowadziłoby do wniosku, że już samo wniesienie powództwa jest dowodem jego zasadności. Cześć człowieka w dwóch jej aspektach – jako dobre imię i --- STRONA 5 --- godność – konkretyzuje się w poczuciu własnej wartości człowieka i oczekiwaniu szacunku ze strony innych osób. Naruszenie godności polega z reguły na ubliżeniu komuś lub obraźliwym zachowaniu wobec niego. Naruszenie dobrego imienia polega na pomówieniu o takie postępowanie lub właściwości, które mogą poniżyć tę osobę w opinii publicznej lub narazić na utratę zaufania potrzebnego dla danego stanowiska, zawodu lub rodzaju działalności. Zdaniem Sądu treść wypowiedzi pozwanej – przy hipotetycznym założeniu, że została przez nią wypowiedziana – nie zawiera w sobie treści, które można by było zakwalifikować jako zmierzające do poniżenia powoda lub mające na celu upowszechnianie tego poglądu w opinii publicznej. Jeżeli – przy dalej obowiązującym założeniu pozwana wypowiedziała sporną ocenę zachowania powoda, to nie uczyniła tego w sposób obraźliwy, nie użyła słów wulgarnych bądź uwłaczających godności powoda. Sporna wypowiedź, jakkolwiek dotkliwa dla powoda – co wynika z jego subiektywnego odczucia – obiektywnie nie poniżała jego godności. Powyższe wywody Sądu dotyczyły analizy treści spornej wypowiedzi, przy założeniu, ze pozwana wypowiedziała ją. Postępowanie dowodowe przeprowadzone w niniejszej sprawie nie pozwala jednak przyjąć, że pozwana wypowiedziała kwestionowaną przez powoda ocenę jego zachowania. Po pierwsze – powód nie słyszał treści rozmowy pozwanej z funkcjonariuszami Policji. Miała ona miejsce na parterze klatki schodowej, gdzie doszło do spotkania pracowników dwóch służb. Uczestnicy tej rozmowy nie potwierdzają faktu wypowiedzi pozwanej o zarzucanej treści. Sam powód – jak twierdzi świadek A. G. (k. 125) nie słyszał tego osobiście, widział natomiast jak pozwana w rozmowie z policjantami zerkała na niego. Z takiej relacji przebiegu zdarzenia powód wyciągnął wniosek, że pozwana musiała rozmawiać na jego temat. Jest to wnioskowanie bardzo subiektywne i nie mogące stanowić podstawy ustalenia stanu faktycznego przez Sąd. Tego toku rozumowania powoda nie potwierdza żaden dowód zgromadzony w toku postępowania dowodowego. Po drugie – przesłuchanie wszystkich czterech uczestników spornej rozmowy, w sposób jednoznaczny pozwala ustalić, że kwestionowana wypowiedź nie miała miejsca. Dodatkowo Sąd zauważa spójność złożonych przez uczestników rozmowy zeznań z zapiskami dokonanymi przez funkcjonariuszy w ich notatnikach służbowych. Sąd zwolniony jest z obowiązku oceny zachowania powoda w trakcie przeprowadzania z nim wywiadu środowiskowego przez pozwaną. Reasumując, Sąd nie podziela subiektywnego przekonania J. F. (2) zarówno co do wypowiedzi przez pozwaną spornej oceny jego zachowania, jak i jego subiektywnej oceny, że taką wypowiedzią naruszone zostało jego dobro osobiste. Wyrazem takiej oceny powództwa jest orzeczenie, o treści jak w pkt. I wyroku. Sąd na podstawie art. 98 k.p.c. obciążył kosztami procesu powoda, jako stronę, która przegrała sprawę. Koszty te to koszty zastępstwa procesowego w wysokości 360 zł oraz kwota 17 zł poniesiona w związku z udzieleniem pełnomocnictwa dla radcy prawnego. Wysokość wynagrodzenia radcy prawnego ustalił Sąd na podstawie § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1349 ze zm.).