Postanowienie IC 2040/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 lutego 2012 r. Sąd Okręgowy w Łodzi I Wyd

--- STRONA 1 --- Sygn. akt IC 2040/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 lutego 2012 r. Sąd Okręgowy w Łodzi I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Barbara Krysztofiak Protokolant: staż. Marta Kaczmarek po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2012 roku w Łodzi na rozprawie sprawy z powództwa M.O. przeciwko K. J. S. o ochronę dóbr osobistych 1. zobowiązuje K. J. S.do usunięcia skutków naruszeń dóbr osobistych M. O. poprzez zamieszczenie – na okres jednego roku od dnia zamieszczenia – na prowadzonych przez K. J. S. stronach głównych portali internetowych: (…) oraz (…) oświadczenia następującej treści: („…”) – w terminie 7 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku w niniejszej sprawie; 2. nakazuje K. J. S. trwałe usunięcie: a) z prowadzonego przez niego portalu internetowego (…) następujących wątków: (…) b) z prowadzonego przez niego portalu internetowego (…) następujących wątków: (…) 3. zasądza od K. J. S.na rzecz M.O. kwotę 5.000 (pięć tysięcy) złotych z ustawowymi odsetkami od dnia 16 listopada 2010 roku do dnia zapłaty tytułem zadośćuczynienia; --- STRONA 2 --- 4. zasądza od K. J. S. na rzecz Stowarzyszenia (…) z siedzibą we W. przy ul. (…) kwotę 5.000 (pięć tysięcy) złotych; 5. umarza postępowanie w zakresie żądania umocowania M. O. do jednokrotnego opublikowania w ogólnopolskiej edycji dziennika (…) ogłoszenia w określonej wielkości i o określonej treści – w imieniu i na koszt K. J. S. na wypadek niewykonania wyroku w tym zakresie przez K. J. S.; 6. oddala powództwo w pozostałym zakresie; 7. zasądza od K. J. S. na rzecz M. O. kwotę 1.340 (jeden tysiąc trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu. Sygn. akt 2040/10 UZASADNIENIE W dniu 4 listopada 2010 roku powód M. O. złożył przeciwko pozwanemu K.S. pozew, w którym wniósł o: 1. nakazanie pozwanemu – na podstawie art. 24 § 1 k.c. w zw. z art. 23 k.c. – usunięcia skutków naruszeń jego dóbr osobistych, to jest czci i dobrego imienia, spowodowanych przez publikację na prowadzonym przez pozwanego portalu internetowym (…) i (…) i bezprawnych treści jego doty- czących, poprzez jednokrotne opublikowanie w ogólnopolskiej edycji dziennika (…)ogłoszenia o wielkości nie mniejszej niż cztery standardowe moduły, w formie graficznej według wzoru stano- wiącego załącznik do pozwu, w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku w niniejszej sprawie, na wypadek zaś nie wykonania wyroku przez pozwanego we wskazanym terminie o umo- cowanie powoda do zamieszczenia takiegoż ogłoszenia w imieniu i na koszt pozwanego, o treści następującej: (…); 2. nakazanie pozwanemu – na podstawie art. 24 § 1 k.c. w zw. z art. 23 k.c. – usunięcia skutków naruszeń jego dóbr osobistych spowodowanych poprzez publikacje na prowadzonych przez pozwa- nego portalach internetowych (…) i (…) bezprawnych treści naruszających jego dobra osobiste, po- przez zamieszczenie na okres 1 roku na stronach głównych powyższych portali w terminie 7 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku w niniejszej sprawie, oświadczenia o treści tożsamej z treścią oświadczenia wskazanego w punkcie 1 pozwu; 3. nakazanie pozwanemu – na podstawie art. 24 § 1 k.c. w zw. z art. 23 k.c. – usunięcia skutków naruszeń jego dóbr osobistych spowodowanych poprzez publikacje na prowadzonych przez po- 2 --- STRONA 3 --- zwanego portalach internetowych (…) oraz (…) bezprawnych treści naruszających jego dobra osobiste, poprzez nakazanie trwałego usunięcia ze wskazanych portali internetowych następują- cych wątków: (…) 4. zasądzenie – na podstawie art. 24 § 1 k.c. w zw. z art. 23 k.c. i w zw. z art. 448 k.c. – od pozwa- nego kwoty 10.000 złotych na cel społeczny, tj. na rzecz Stowarzyszenia (…) z siedzibą we W. przy ul. (…) z przeznaczeniem tej kwoty na działalność statutową tegoż Stowarzyszenia; 5. zasądzenie – na podstawie art. 24 § 1 k.c. w zw. z art. 23 k.c. i w zw. z art. 448 k.c. – od pozwa- nego na swoją rzecz kwoty 10.000 złotych tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę i cierpienia moralne wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wytoczenia powództwa; 6. zasądzenie od pozwanego na swoją rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa proceso- wego według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwu powód podał, że pozwany, na prowadzonych przez siebie portalach internetowych (…) i (…) zamieścił szereg informacji dotyczących zarówno jego, jak i prowadzonej przez niego działalności, które to informacje były jego pomówieniem i w sposób oczywisty poniżyły go w opinii publicznej i naraziły go na utratę zaufania koniecznego do prowadzenia działalności. Powód wskazał też, że mimo faktu, iż wyrokiem z dnia 24 maja 2010 roku Sąd Rejonowy w Jeleniej Górze II Wydział Karny uznał pozwanego za winnego popełnienia przestępstwa, o którym mowa w art. 212 § 2 k.k. na jego szkodę (za co pozwany został skazany), nie usunął wcześniej publikowanych treści z serwisów internetowych i w dalszym ciągu umieszcza w tych serwisach nowe treści pomawiające powoda o popełnianie przestępstw. Podał również, że w dniu 13 maja 2010 roku oraz w dniu 7 września 2010 roku w utworzonych przez siebie wątkach w portalu (…), pozwany pomówił go popełnianie przestępstw (art. 286 k.k.). Ponadto powód wskazał, że pozwany utworzył szereg wątków w stanowiącym jego własność serwisie (…), w których również wielokrotnie pomówił powoda o popełnienie przestępstw, a także że pozwany rozpowszechnił nieprawdziwą informację, że powód został „zatrzymany” przez Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze. Powód wyjaśnił, że prowadzi działalność gospodarczą w sposób uczciwy i rzetelny, nigdy nie popełnił żadnego przestępstwa, ani też nie został mu nigdy postawiony zarzut popełnienia jakiegokolwiek przestępstwa (do chwili obecnej nie jest prowadzone przeciwko niemu żadne postępowanie karne, ani też nie został wydany żaden wyrok, który dawał by podstawę do publicznego rozpowszechniania informacji o wskazanej powyżej treści), a zatem nie ulega wątpliwości, iż pomawiające go wypowiedzi nie polegają na prawdzie. Powód wskazał, że dalsze funkcjonowanie wyżej wymienionych wątków na wskazanych stronach internetowych, spowodować może trwałe i nieodwracalne dla niego skutki, powodujące utratę zaufania w prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Ponadto powód podniósł, że na skutek 3 --- STRONA 4 --- działania pozwanego (ciągłe naruszanie jego dóbr osobistych trwa od stycznia 2009 roku) poniósł dużą szkodę materialną i niematerialną (krzywdę), bowiem jako przedsiębiorca cieszący się dobrą sławą, jako osoba aktywnie uczestnicząca w środowisku naukowym kartografów, jako osoba publi- kująca artykuły referaty, recenzje, a także jako osoba pełniąca funkcje Prezesa Zarządu Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością pod firmą (…), pomówiony został o szereg działań niezgodnych z prawem. Konkludując, powód podał, że wyżej wskazane działanie pozwanego, naruszyło jego dobre imię i zaufanie do niego innych uczestników obrotu gospodarczego. (pozew k. 2 – k. 5) W odpowiedzi na pozew z dnia 25 listopada 2010 roku, pozwany K. J. S. wniósł o oddalenie powództwa w całości jako bezzasadnego i nieudowodnionego, podając, że powód i reprezentujący go pełnomocnik z premedytacją nie udostępniają akt przegranych przez nich spraw, w których to sprawach w przestępczy sposób usiłowali wyłudzić od różnych podmiotów, w tym również od niego, nienależne pieniądze. W dniu 25 listopada 2011 roku, pozwany K. J. S. złożył przeciwko M. O. pozew wzajemny, wnosząc o zasądzenie na swoją rzecz od M.O. kwoty 130.000 złotych tytułem zadośćuczynienia za doznane krzywdy moralne, bowiem M.O. złożył zawiadomienie o niepopełnionym przez niego przestępstwie. (odpowiedź na pozew, pozew wzajemny k. 31 – k. 32) Zarządzeniem z dnia 25 sierpnia 2011 roku – wobec nie uzupełnienia braków formalnych – pozew wzajemny K. J. S. przeciwko M. O. o zapłatę kwoty 130.000 złotych został prawomocnie zwrócony. (zarządzenie k. 73 – k. 73v) Na rozprawie w dniu 24 stycznia 2012 roku, pełnomocnik powoda cofnął powództwo w zakresie żądania umocowania M.O. do jednokrotnego opublikowania w ogólnopolskiej edycji dziennika (…) ogłoszenia w określonej wielkości i o określonej treści – w imieniu i na koszt K. J. S. na wypadek niewykonania wyroku w tym zakresie przez K. J. S., a w pozostałym natomiast zakresie poprał powództwo. (protokół rozprawy k. 95 – k. 97) Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: M.O. prowadzi działalność gospodarczą pod firmą(…) z siedzibą w Ł. i w ramach tej działalności zajmuje się m.in. opracowywaniem map, tworzeniem systemów informacji geograficznej (m.in. dostarcza materiały kartograficzne i wykonuje mapy na rzecz szeregu instytucji). Powód udziela się w środowisku naukowym kartografów, a także pisze artykuły, referaty, recenzje, które publikowane są w czasopismach. 4 --- STRONA 5 --- (wydruki ze stron internetowych k. 12 – k. 18, zeznania powoda k. 96 – k. 97) K. J. S. jest właścicielem portalu internetowego (… oraz (…) (okoliczność niesporna) Pozwany nigdy nie był klientem powoda. (zeznania powoda k. 96 – k. 97) K. J. S. w tworzonych przez siebie wątkach na portalach internetowych: (…) oraz (…) umieszczał informacje dotyczące M.O. oraz prowadzonej przez niego działalności pod firmą (…)z siedzibą w Ł. (okoliczność niesporna) W dniu 5 maja 2009 roku K. J. S. zamieścił na portalu internetowym (…) (strona: …) wątek zatytułowany: („…”), w którym podał: „(…) Sprawy (…) wcale nie uważam za zakończoną i na pewno do niej nie jeden raz jeszcze powrócę dopóki prezesa zarządu jak i podległej mu pracownicy nie spotka zasłużona kara związana z wyłudzeniami przez nich nienależnych sobie pieniędzy. Tak, ta sprawa musi się doczekać nie tylko zgodnego z prawem, ale i ze stanem faktycznym zakoń- czenia, a ja... cóż ja... Ja, po prostu, z pewnością tego dopilnuję!!!”. (wydruk ze strony internetowej k. 26) W dniu 13 maja 2010 roku K. J. S. zamieścił na portalu internetowym (…) (strona: …) wątek zatytułowany: („…"). O akcji odzyskiwania należności od O., (…) i kancelarii prawnych reprezentujących tego oszusta szerzej na swoim (…) napiszę.”. (wydruk ze strony internetowej k. 23) Po rozpoznaniu sprawy, prowadzonej na skutek zawiadomienia złożonego przez M.O. o popełnieniu przez K. J. S. przestępstwa z art. 212 § 2 k.k., prawomocnym wyrokiem z dnia 24 maja 2010 roku Sąd Rejonowy w Jeleniej Górze II Wydział Karny uznał oskarżonego K. J. S. za winnego tego, że w dniach 30 stycznia 2009 roku i 2 lutego 2009 roku w J.G., działając w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, pomówił M.O. w ten sposób, że w utworzonym przez siebie wątku forum internetowego na portalu (…) nazwał go przestępcą, a działania przez niego podejmowane jako przedsiębiorcy, określił jako polegające na zagarnianiu nienależnych pieniędzy, „prostytuowaniu” ojczyzny – Polski, a także zarzucając mu popełnienie przestępstwa z art. 238 k.k., co mogło poniżyć go w opinii publicznej i narazić na utratę zaufania potrzebnego dla prowadzenia działalności gospodarczej, to jest występku z art. 212 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. i za to na podstawie art. 212 § 2 k.k. wymierzył mu karę grzywny w wysokości 100 stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 30 złotych. (zawiadomienie k. 2 – k. 3, wydruki ze stron internetowych k. 5 – k. 8, k. 16 – k. 17, prywatny akt oskarżenia k. 25 – k. 27, wyrok k. 113, postanowienie k. 16- k. 161 złączonych akt Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze o sygn. II K 174/10) 5 --- STRONA 6 --- Po wydaniu wyżej wskazanego wyroku, K. J. S. w dalszym ciągu umieszczał w prowadzonych przez siebie serwisach internetowych nowe informacje pomawiające M.O. (zeznania powoda k. 96 – k. 97) K. J. S. zamieścił w dniu 7 września 2010 roku na portalu internetowym (…) (strona: …) oraz w dniu 8 września 2010 roku na portalu internetowym (…) (strona …) wątek zatytułowany: („…”), w którym podał: („…”). (wydruk ze strony internetowej k. 25, k. 28) W dniu 16 września 2010 roku K. J. S. zamieścił na portalu internetowym (…) (strona: …) wątek, w którym podał: („…”). (wydruk ze strony internetowej k. 24) W dniu 17 września 2010 roku K. J. S. zamieścił na portalu internetowym (…) (strona: …) wątek zatytułowany: („…”), w którym podał: „Kim jest O. i czy jego działalność może mam wszystkim wyjść na dobre? Z całą pewnością jest on przebiegłym, znakomicie znającym realia polskiego sądownictwa o organów ścigania przestępcą, którego bezkarność wynika z inercji organów ścigania i wad polskiego sądownictwa. Nie wolno mi o nim pisać inaczej niż per przestępca, gdyż pisząc tak, stawiam publiczny zarzut nie tylko jemu, ale przede wszystkim organom ścigania, polskiemu wymiarowi „sprawiedliwości”, w który przestępcy pokroju O. mogą się czuć całkowicie bezkarni, w którym mogą w poczuciu całkowitej bezkarności szydzić właśnie z organów ścigania, z III władzy, a więc władzy sądowniczej, a także z nas wszystkich i pomimo bezmiaru cierpień, upokorzeń, których nam nieszczędzi należy mu się i cześć, i chwała, że swym postępowaniem obnaża słabość naszego Państwa!”. (wydruk ze strony internetowej k. 27) W dniu 9 lutego 2011 roku Sąd Rejonowy w Jeleniej Górze II Wydział Karny – na podstawie art. 197 § 1 k.k.w. – postanowił wyrok Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze z dnia 24 maja 2010 roku (sygn. akt II K 174/10) skazujący K. J. S. za czyn z art. 212 § 1 k.k. na karę 100 stawek dziennych grzywny przy ustaleniu jednej stawki dziennej na kwotę 30 złotych podać do publicznej widomości poprzez jego wywieszenie na okres 1 miesiąca po uprawomocnieniu się niniejszego postanowienia na tablicy ogłoszeń w siedzibie Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze. (postanowienia: k. 180 – k. 181, k. 204 – k. 204v złączonych akt Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze o sygn. II K 174/10) O fakcie zamieszczenia na wyżej wskazanych portalach internetowych prowadzonych przez pozwanego treści dotyczących powoda, powód został poinformowany przez swojego klienta, który negocjując kontrakt na dostawę materiałów kartograficznych, zażądał od powoda wyjaśnień co do tych treści. Powód uzyskiwał również informacje od innych klientów o tym, że wiedzą o treści tych materiałów internetowych i osoby te przed zawarciem kontraktu, żądały od powoda wyjaśnień. Był 6 --- STRONA 7 --- jeden przypadek, że – wobec faktu, iż klient powoda, na skutek treści przedmiotowych wątków, wyraził wątpliwość co do prowadzenia przez powoda uczciwej działalności gospodarczej – nie doszło do podpisania kontraktu. (zeznania powoda k. 96 – k. 97) Część informacji dotyczących powoda i prowadzonej przez niego działalności, przed- stawionych w wyżej wskazanych wątkach, nadal widnieje na stronach internetowych. (zeznania powoda k. 96 – k. 97) Powód M.O. ma 37 lat. Jest kartografem. Powód pełni funkcję Prezesa Zarządu Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością pod firmą (…) i prowadzi nadto działalność gospodarczą pod nazwą (…)Mi. O. z siedzibą w Ł.. Powód zajmuje się też naukowo kartografią, publikuje artykuły w polskich i zagranicznych czasopismach o tematyce kartograficznej i uczestniczy w konferencjach, wygłaszając referaty. Dochody powoda wyrażają się kwotą siedmiocyfrową w skali roku. (faktury VAT k. 19 – k. 22, zeznania powoda k. 96 – k. 97) Powyższy stan faktyczny, Sąd ustalił w oparciu o materiał dowodowy zebrany w przedmiotowej sprawie w postaci załączonych do akt dokumentów, których prawdziwość nie była kwestionowana przez żadną ze stron, a także na podstawie dopuszczonych jako dowód – postanowieniem z dnia 24 stycznia 2012 r. (k. 95) – dokumentów znajdujących się w załączonych aktach Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze, prowadzonych w sprawie o sygn. II K 174/10. Ustalając stan faktyczny, Sąd wziął również pod uwagę zeznania powoda złożone na okoliczność naruszenia jego dóbr osobistych, charakteru tego naruszenia, szkody przez niego doznanej oraz jej rozmiaru, które to zeznania w zakresie ustalonych wyżej faktów uznał za wiarygodne i mające oparcie w pozostałym zebranym w sprawie materiale dowodowym. Wobec nieusprawiedliwionego niestawiennictwa pozwanego na rozprawę, Sąd – na podstawie art. 302 § 1 k.p.c. – ograniczył dowód z zeznań stron do przesłuchania powoda. Mając na względzie rządzącą procesem cywilnym zasadę kontradyktoryjności postępowania oraz fakt, iż strony nie zgłosiły żadnych innych wniosków dowodowych i nie znajdując podstaw do przeprowadzenia dowodów z urzędu (art. 232 k.p.c.), Sąd uznał sprawę za dojrzałą do stanowczego rozstrzygnięcia. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: W niniejszej sprawie roszczenia powoda M. O. oparte zostały na podstawie art. 24 k.c. i art. 448 k.c. w zw. z art. 23 k.c. Znajdujący w niniejszej sprawie zastosowanie art. 23 k.c. zawiera katalog dóbr osobistych, w szczególności takich jak: zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim. 7 --- STRONA 8 --- Orzecznictwo wskazuje też inne przykłady dóbr osobistych (zob. orzeczenie SN z 28.02.2003 r., V CK 308/02, Legalis). Należy również wskazać, że w doktrynie i w orzecznictwie przyjmuje się, iż dobra osobiste są to pewne wartości niematerialne łączące się ściśle z jednostką ludzką, a także, że przy wyjaśnieniu istoty dobra osobistego i ich naruszenia należy posługiwać się kryterium obiektywnym, odwołującym się do przyjętych norm (tak: A. Szpunar, Ochrona dóbr osobistych, Warszawa 1997 r., s. 107 i nast.). W przypadku naruszenia dóbr osobistych, uprawnionemu przysługują roszczenia przewi- dziane w art. 24 k.c. zgodnie z którym, ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne, a w razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności, ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Uprawniony, w razie naruszenia dobra osobistego, może także żądać – na podstawie art. 448 k.c. – zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. O tym, czy w konkretnym wypadku doszło do naruszenia dobra, którego ochrony domaga się osoba zgłaszająca żądanie należy brać pod uwagę całokształt okoliczności danej sprawy i stosować kryteria obiektywne. Innymi słowy mówiąc, dla oceny czy doszło do naruszenia dobra osobistego decydujące znaczenie ma nie tyle subiektywne odczucie osoby żądającej ochrony prawnej, ile to jaką reakcję wywołuje w społeczeństwie takie naruszenie, przy czym należy brać pod uwagę całokształt okoliczności a nie np. zwrot wyrwany z całej wypowiedzi (teza 9 do art. 23 k.c. Komentarz do Kodeksu cywilnego, Księga Pierwsza, Warszawa 1998, s. 66). Naruszenia dobra osobistego rozumianego jako prawa podmiotowego osoby fizycznej i prawnej dopuszcza się każdy, kto w takie dobro chronione konkretną normą prawną lub zasadami współżycia społecznego, godzi w sposób bezprawny. W konsekwencji na pokrzywdzonym ciąży obowiązek wykazania, że jego dobro osobiste zostało zagrożone lub naruszone, natomiast sprawca, dążąc do uwolnienia się od odpowiedzialności powinien udowodnić, że jego działanie nie miało cech bezprawności. Brak bezprawności działania nie oznacza wprawdzie braku zagrożenia lub naruszenia dobra osobistego, niemniej jednak wyłącza odpowiedzialność tego, kto wykazał, że nie działał bezprawnie. Trzeba przede wszystkim zaznaczyć, że art. 24 § 1 k.c. wprowadza zasadę domniemania bezprawności i to pozwany w procesie o ochronę dóbr osobistych ma obowiązek wykazania istnienia okoliczności usprawiedliwiających to działanie, a więc wyłączających bezprawność. Przepis art. 24 k.c. nie definiuje pojęcia bezprawności. Przyjmuje się, że bezprawne jest każde działanie sprzeczne z normami prawnymi, z całym porządkiem prawnym oraz zasadami współżycia społecznego. Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 19 października 1989 roku (II CR 419/89, OSP 11-12/90, poz. 377) wyjaśnił, że „za bezprawne uważa się każde działanie naruszające 8 --- STRONA 9 --- dobro osobiste, jeżeli nie zachodzi żadna ze szczególnych okoliczności usprawiedliwiających je oraz że do okoliczności wyłączających bezprawność naruszenia dóbr osobistych na ogół zalicza się: działanie w ramach porządku prawnego tj. działanie dozwolone przez obowiązujące przepisy prawa, wykonywanie prawa podmiotowego, zgodę pokrzywdzonego, działanie w obronie uzasadnionego interesu”. Dla uchylenia się więc od odpowiedzialności konieczne jest stwierdzenie przesłanek wyłączających bezprawność. Ponadto, aby można było skutecznie powoływać się na istnienie przesłanek wyłączających bezprawność, trzeba niezależnie od innych okoliczności wykazać prawdziwość twierdzeń dotyczących osoby, w której sferę dóbr osobistych wkroczono. Stosownie do treści art. 448 k.c. w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę (szkoda niemajątkowa polegająca na fizycznych dolegliwościach i psychicznych cierpieniach pokrzywdzonego) lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pie- niężną na wskazany przez niego cel społeczny. W razie naruszenia dobra osobistego, dopuszczalna jest kumulacja roszczeń określonych w art. 448 k.c. (zob. uchwała SN z 19.06.2007 r., III CZP 54/07, LEX; uchwała SN z 9.09.2008 r., III CZP 31/08, LEX). Ponadto wyjaśnić należy, że żądania określone w wyżej wskazanym przepisie przysługują pokrzywdzonemu niezależnie od tego, jakie dobro osobiste zostało naruszone, byleby korzystało ono z ochrony prawnej, a także że są one niezależne od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia dobra osobistego. Uwzględnienie roszczeń z art. 448 k.c. ma charakter fakultatywny, a więc sąd nie ma obowiązku zasądzenia zadośćuczynienia na postawie tego przepisu w każdym przypadku naruszenia dóbr osobistych. Przy stosowaniu tego przepisu bierze się bowiem pod uwagę całokształt okoliczności faktycznych (zob. wyrok SN z 19.04.2006 r., II PK 245/2005, LEX). Uzasadniając kompensacyjną funkcję zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, którego głównym celem jest zatarcie lub co najmniej złagodzenie następstw naruszenia takich dóbr osobistych np. w postaci czci – uznaje się, że wysokość zadośćuczynienia winna zależeć przede wszystkim od wielkości doznanej krzywdy. Dla jej sprecyzowania i przyjęcia „odpowiedniej” sumy zadośćuczynienia uwzględnić należy takie okoliczności jak: rozmiar naruszonego dobra, rozmiar doznanej krzywdy i intensywność naruszenia (oceniane według miar zobiektywizowanych), stopień negatywnych konsekwencji dla pokrzywdzonego wynikających z dokonanego naruszenia dobra osobistego, w tym także niewymiernych majątkowo (np. utrata dobrego imienia prowadząca do zmniejszenia szans na realizację kariery zawodowej), nieodwracalność skutków naruszenia, stopień winy sprawcy, sytuację majątkową i osobistą zobowiązanego (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z 16.4.2002 r., V CKN 1010/00, OSN 2003, Nr 4, poz. 56). Również indywidualne okoliczności danego przypadku, w szczególności wiek poszkodowanego, jego sytuacja rodzinna, czy stopień wrażliwości – powinny być brane pod rozwagę, lecz stosować należy wówczas obiektywne kryteria oceny (zob. Komentarz 9 --- STRONA 10 --- do art. 448 k.c., Agnieszka Rzepecka – Gil, LEX). Zasądzona kwota zadośćuczynienia nie może być również symboliczna i musi spełniać funkcję represyjną wobec sprawcy naruszenia (wysokość zasądzonego zadośćuczynienia pieniężnego musi być dla sprawcy naruszenia odczuwalną „sankcją” majątkową). Ponieważ wysokość zadośćuczynienia przyznawanego na podstawie tego przepisu ma charakter oceny, przy jego ustalaniu sądy zachowują zakres swobody, a w konsekwencji strona może skutecznie zakwestionować w skardze kasacyjnej wysokość zadośćuczynienia tylko wtedy, kiedy nieproporcjonalność do wyrządzonej krzywdy jest wyraźna lub rażąca (zob. wyrok SN z 8.08.2007 r., I CSK 165/2007, LEX). W przypadku natomiast, gdy pokrzywdzony żąda na przepisu art. 448 k.c. świadczenia na cel społeczny, to satysfakcja, jaka kompensuje wyrządzoną mu krzywdę, ma swoje szczególne źródło w sposobie wsparcia majątkowego, udzielonego realizacji wskazanego celu społecznego – wsparcia udziela pokrzywdzony, ale bezpośrednio obciąża ono odpowiedzialnego za krzywdę. Przesłanki przyznania świadczenia na cel społeczny i jego wysokości podlegają tym samym zasadom, co w przypadku zasądzenia zadośćuczynienia. Może być też taka sytuacja, że dopiero połączenie obu środków wskazanych w art. 448 k.c., stanowić będzie kompensatę poniesionej przez poszkodowanego krzywdy. Ponadto wskazać należy, że dopuszczalna jest kumulacja poszczególnych środków ochrony dóbr osobistych przewidzianych w art. 24 k.c. oraz w art. 448 k.c. Brak jest kryteriów szczegółowych określających relacje pomiędzy tymi roszczeniami. To sąd – mając na uwadze okoliczności konkretnej sprawy – ostatecznie decyduje o celowości konkretnego środka, jak również sposób, w jaki ma on być zastosowany. Reasumując powyższe, wskazać trzeba, że podstawową przesłanką cywilnoprawnej ochrony dóbr osobistych jest ustalenie, że dobro osobiste zostało naruszone działaniem bezprawnym i jedy- nie ta przesłanka warunkuje zarówno roszczenie zmierzające do usunięcia skutków naruszenia dóbr osobistych, np. roszczenie o usunięcie naruszeń, o przeproszenie, jak i o zasądzenie zadość- uczynienia albo stosownej sumy pieniężnej na cel społeczny. W niniejszej sprawie powód M.O. wiąże naruszenie swoich dóbr osobistych w postaci czci i dobrego imienia z działaniem pozwanego K. J. S., przejawiającym się w opublikowaniu na prowadzonym przez pozwanego portalu internetowym (…) i (…)bezprawnych treści pomawiających powoda o popełnianie czynów zabronionych, a także nieprawdziwych informacji o rzekomo nieuczciwym sposobie prowadzenia przez niego działalności gospodarczej. Bezspornym jest, że podawane przez powoda dobra osobiste w postaci jego czci i dobrego imienia objęte są – w myśl art. 23 k.c. – ochroną prawną. W toku postępowania dowodowego ustalono bowiem, że pozwany K. J. S. na prowadzonych przez siebie portalach internetowych: (…) i (…) w okresie od stycznia 2009 roku do września 2010 roku zamieszczał informacje dotyczące 10 --- STRONA 11 --- powoda i prowadzonej przez niego działalności, wskazując m.in. że powód wyłudził nienależne mu pieniądze, że jest oszustem i przestępcą, że został zatrzymany przez Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze, także że nieuczciwie prowadzi działalność gospodarczą. Potwierdzeniem powyższych faktów są złożone przez powoda wydruki ze stron internetowych, zawierające wskazane przez powoda treści, a także wyrok z dnia 24 maja 2010 roku, którym Sąd Rejonowy w Jeleniej Górze II Wydział Karny uznał oskarżonego K. J. S. za winnego tego, że w dniach 30 stycznia 2009 roku i 2 lutego 2009 roku w Jeleniej Górze, działając w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, pomówił M. O. w ten sposób, że w utworzonym przez siebie wątku forum internetowego na portalu (…) nazwał go przestępcą, a działania przez niego podejmowane jako przedsiębiorcy, określił jako polegające na zagarnianiu nienależnych pieniędzy, „prostytuowaniu” ojczyzny – Polski, a także zarzucając mu popełnienie przestępstwa z art. 238 k.k., co mogło poniżyć go w opinii publicznej i narazić na utratę zaufania potrzebnego dla prowadzenia działalności gospodarczej. Niewątpliwie w tym miejscu należy wskazać na treści art. 11 zd. 1 k.p.c., zgodnie z którym ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd w postępowaniu cywilnym. Oceniając treść informacji zamieszczonych przez pozwanego na prowadzonych przez niego stronach internetowych, a dotyczących powoda, Sąd miał na uwadze fakt, iż powód jest osobą prowadzącą działalność gospodarczą, że jest znany w szczególności w środowisku kartograficznym, a także fakt, że ze względu na źródło umieszczenia tych informacji (Internet) były one ogólnodostępne, bez ograniczeń czasowych. Ponadto powód wykazał, że takie informacje naraziły go na nieprzyjemności, bowiem był on proszony przez swoich kontrahentów o wyjaśnienie tych informacji. Wobec powyższych okoliczności, Sąd doszedł do wniosku, że sytuacja przytoczona przez powoda wyczerpuje znamiona naruszenia jego dóbr osobistych w postaci czci i dobrego imienia. Trzeba zaznaczyć, że dokonując oceny, czy nastąpiło naruszenie dóbr osobistych powoda, Sąd zastosował ocenę obiektywną, a nie tylko brał pod uwagę indywidualną wrażliwość osoby, która czuje się dotknięta zachowaniem innej osoby (tak: wyrok SN z 5.04.2002 r., III CKN 953/00, LEX). Po ustaleniu, iż doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda, należy ocenić, czy działanie pozwanego było działaniem bezprawnym. Jak już wcześniej wskazano, art. 24 § 1 k.c. wprowadza zasadę domniemania bezprawności i to strona pozwana w procesie o ochronę dóbr osobistych ma obowiązek wykazania istnienia okoliczności usprawiedliwiających konkretne zachowanie, a więc wyłączających bezprawność. W ocenie Sądu – pozwany nie wskazał żadnych okoliczności, które pozwalałyby uznać jego zachowanie, jako zachowanie mieszczące się w ramach porządku prawnego, czy też podyktowane obroną uzasadnionego interesu, bądź będące wyrazem wykonywania prawa podmiotowego. Zachowanie pozwanego nie sposób pogodzić również z 11 --- STRONA 12 --- zasadami współżycia społecznego. Przede wszystkim wskazać należy, że nie zasługuje na wiarę zarzut pozwanego, że powód i reprezentujący go pełnomocnik z premedytacją nie udostępniają akt przegranych przez siebie spraw, w których w przestępczy sposób usiłowali wyłudzić od różnych podmiotów, w tym również od niego, nienależne sobie pieniądze – co mogłoby świadczyć o prawdziwości podanych przez niego informacji na portalach internetowych, które to informacje odnosiły się do powoda i prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Pozwany nie wykazał – poza gołosłownymi twierdzenia – że wyżej wskazane zdarzenia miały miejsce w rzeczywistości, a niewątpliwie – stosownie do treści art. 6 k.c. – taki obowiązek na nim ciążył. Zdaniem Sądu, pozwany nie obalił domniemania bezprawności swojego działania, wyrażającego się w zamieszczeniu na portalach internetowych. (…) i (…) informacji, że powód dopuszcza się czynów zabronionych, że jest przestępcą, że został zatrzymany przez Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze oraz że nieuczciwie prowadzi działalność gospodarczą. Wobec tego, że takie zachowanie pozwanego naruszyło dobre imię powoda i jego cześć, a także wobec tego, że pozwany nie obalił bezprawności działania swojego działania, należy przyjąć, że roszczenie powoda z tytułu naruszenia jego dóbr osobistych jest zasadne. Jak już wyżej wskazano, sąd – mając na uwadze okoliczności konkretnej sprawy – ostatecznie decyduje o celowości zastosowania odpowiedniego środka ochrony prawnej w razie naruszenia dóbr osobistych, jak również o sposobie, w jaki ma on być zastosowany. Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, Sąd uznał działania pozwanego w stosunku do po- woda za bezprawne i na podstawie przepisu art. 24 § 1 zd. 1 i zd. 2 k.c., nakazał, aby pozwany do- pełnił czynności potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia dóbr osobistych powoda i przeprosił powoda (pkt 1 wyroku), a nadto, aby pozwany trwale usunął z prowadzonego przez siebie portalu internetowego (…) i (…) określone wątki, w których znajdują się informacje naruszające dobra osobiste powoda (pkt 2 wyroku) . Zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy, właściwym będzie zobowiązanie pozwanego do przeproszenia powoda poprzez zamieszczenie na prowadzo- nych przez K.J. S. stronach głównych portali internetowych: (…) i (…) oświadczenia o treści wskazanej w punkcie 1 wyroku. Z uwagi na fakt, że dostęp do nieprawdziwych informacji o osobie powoda i o prowadzonej przez niego działalności był stosunkowo długi (od maja 2009 r.), a także, że dostęp do tych informacji był nieograniczony (informacje były umieszczone w Internecie), Sąd uznał, iż oświadczenie stanowiące przeproszenie, powinno być zamieszczone na stronach głównych wyżej wskazanych portali internetowych przez okres 1 roku. Te same okoliczności, a także fakt, że część nieprawdziwych informacji dotyczących powoda i prowadzonej przez niego działalności za- wartych w wyżej wskazanych wątkach, w dalszym ciągu widnieje na stronach internetowych, prze- mawiają za przyjęciem, iż stosownym jest – w celu uniemożliwienia dalszych naruszeń dóbr osobi- stych powoda – trwałe usunięcie przez pozwanego z prowadzonego przez niego portalu interneto- 12 --- STRONA 13 --- wego (…) oraz (…) określonych wątków, w których znajdują się informacje, mające wpływ na na- ruszenie dóbr osobistych powoda, co niewątpliwie uniemożliwi dalsze naruszenie dóbr osobistych powoda. W ocenie Sądu, takie sposoby usunięcia naruszenia dóbr osobistych powoda, są najbar- dziej adekwatne do rodzaju i rozmiaru naruszenia dóbr osobistych powoda przez pozwanego. Sąd oddalił powództwo w zakresie nakazania pozwanemu usunięcia skutków naruszeń dóbr osobistych powoda, to jest czci i dobrego imienia, spowodowanych przez publikację na prowadzonym przez pozwanego portalu internetowym (…) i (…) bezprawnych treści dotyczących powoda, poprzez jednokrotne opublikowanie w ogólnopolskiej edycji dziennika (…)ogłoszenia o wielkości nie mniejszej niż cztery standardowe moduły, w formie graficznej według wzoru stanowiącego załącznik do pozwu, w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku oświadczenia o określonej treści (taka sama treść oświadczenia, jaką powód ma zamieścić zgodnie z pkt 1 niniejszego wyroku na stronach głównych portali internetowych) (pkt 6 wyroku), uznając, że przeproszenie powoda na stronach głównych portali internetowych (…) i (…)jest wystarczającym środkiem niemajątkowym do usunięcia naruszenia jego dóbr osobistych. Pozwany dokonał naruszenia dóbr osobistych powoda na stronach portali internetowych. Publikacja oświadczenia w ogólnopolskiej edycji dziennika (…) w ocenie Sądu zwiększyłoby krąg osób, które dowiedziałyby się o działaniach pozwanego i w istocie byłoby sprzeczne z istotą złożenia tego oświadczenia jaką jest usunięcie skutków naruszenia dóbr osobistych powoda. Powód M. O. zgłosił także w pozwie roszczenia pieniężne, wnosząc o zasądzenie od pozwa- nego na swoją rzecz kwoty 10.000 złotych tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę i cierpie- nia moralne oraz o zasądzenie od pozwanego kwoty 10.000 złotych na cel społeczny – na rzecz Sto- warzyszenia (..) z siedzibą we W. przy ul. (…). Mając na uwadze całokształt okoliczności niniejszej sprawy, Sąd uznał, iż powyższe żądania – dochodzone w oparciu o art.448 k.c. – są częściowo uzasadnione. Ustalając wysokość zadośćuczynienia, a także wysokość odpowiedniej kwoty na cel społeczny, Sąd miał na uwadze podstawowe kryteria, w tym rodzaj naruszonego dobra, rozmiar i intensywność doznanej krzywdy, ocenianej według miar obiektywnych oraz stopień negatywnych konsekwencji dla pokrzywdzonego wynikających z naruszenia jego dóbr osobistych, w tym także niewymiernych majątkowo. Przede wskazać należy, że z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, że powód jest osobą prowadzącą działalność gospodarczą, że jest znany w szczególności w środowisku kartograficznym, a także, że nieprawdziwe informacje umieszczone przez pozwanego na portalach internetowych, naraziły go na nieprzyjemności, bowiem był on proszony przez swoich kontrahentów o wyjaśnienie tych informacji. Ponadto – dla ustalenia kwoty, jaka zrekompensuje powodowi doznane krzywdy w związku z działaniem pozwanego – istotne znaczenie ma okoliczność, że był tylko jeden przypadek, że nie doszło do podpisania przez powoda kontraktu wobec faktu, że klient na skutek treści przedmiotowych wątków internetowych, wyraził 13 --- STRONA 14 --- wątpliwość co do prowadzenia przez powoda uczciwej działalności gospodarczej. Ponadto istotnym jest wskazanie, że powód nadal pełni funkcję Prezesa Zarządu Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością pod firmą (…) a także, że nadal zajmuje się naukowo kartografią. Zdaniem Sadu, powyższe okoliczności mogą świadczyć o tym, że powód nie stracił zaufania w kręgach osób zajmujący się kartografią, ani też nie stracił zaufania w oczach większości kontrahentów i nadal prowadzi działalność gospodarczą w szerokim zakresie i – co sam powód podał w zeznaniach złożonych na rozprawie – nadal uzyskuje dochody, które wyrażają się kwotą siedmiocyfrową w skali roku. Mając na uwadze powyższe, Sąd – na podstawie art. 448 k.c. w zw. z art. 24 k.c. i w zw. z art. 23 k.c. – zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 5.000 złotych tytułem zadośćuczynienia, a także zasądził od pozwanego na rzecz Stowarzyszenia (…) z siedzibą we W. przy ul. (…) kwotę 5.000 złotych. (pkt 3 i pkt 4 wyroku). Sąd przyjął, że kwota 10.000 złotych do zapłaty której został zobowiązany pozwany, jest adekwatna – przy zastosowaniu kryteriów obiektywnych – do rodzaju i stopnia naruszenia dóbr osobistych powoda oraz skutków tego naruszenia. W związku z tym, że po- wód żądał zarówno określonej kwoty tytułem zadośćuczynienia na swoją rzecz, jak również odpo- wiedniej kwoty na cel społeczny, Sąd uznał, że dla pełnej kompensaty poniesionej przez powoda krzywdy konieczne jest zastosowanie obu tych środków. Ponadto – w przekonaniu Sądu – zasą- dzone na rzecz powoda wyżej wskazane kwoty będą odczuwalną sankcją materialną dla sprawcy naruszenia dóbr osobistych powoda. W pozostałym zakresie, tj. ponad zasądzone w punkcie 3 i w punkcie 4 wyroku kwoty, żądanie powoda o zasądzenie zadośćuczynienia oraz o zasądzenie odpowiedniej kwoty na cel społeczny, Sąd oddalił (pkt 6 wyroku) , uznając, że zastosowane środki niemajątkowe w postaci przeproszenia powoda oraz nakazania pozwanemu usunięcia określonych wątków internetowych, a także zasądzenie na rzecz powoda zadośćuczynienia w kwocie 5.000 złotych i zasądzenie kwoty 5.000 złotych na cel społeczny jest wystarczające z punktu widzenia ochrony interesów powoda. O odsetkach ustawowych od zasądzonej w pkt 3 wyroku kwoty, Sąd orzekł na podstawie art. 481 § 1 i § 2 k.c., przyjmując jako termin początkowy ich naliczania, następny dzień po dniu doręczenia odpisu pozwu pozwanemu tj. dzień 16 listopada 2010 rok (k. 30) Wobec tego, że powód M. O.do rozpoczęcia rozprawy cofnął powództwo w zakresie żądania umocowania go do jednokrotnego opublikowania w ogólnopolskiej edycji dziennika (…) ogłoszenia w określonej wielkości i o określonej treści – w imieniu i na koszt K.J.S. na wypadek niewykonania wyroku w tym zakresie przez K.J.S., Sąd – na podstawie art. 355 k.p.c. w zw. z art. 203 k.p.c. – umorzył postępowanie w tym zakresie, uznając dopuszczalność tego cofnięcia. (pkt 5 wyroku) W rozpoznawanej sprawie, powód dochodził z tytułu naruszenia dóbr osobistych zarówno roszczeń niemajątkowych, jak i majątkowych, z czym zwiąże się wniesienie opłaty od pozwu 14 --- STRONA 15 --- zarówno od roszczenia niemajątkowego, jak i od roszczenia majątkowego. Także od każdego z tych żądań przysługuje powodowi zwrot wynagrodzenia pełnomocnika zarówno według stawek stosowanych do roszczeń niemajątkowych (o ochronę dóbr osobistych), jak i według stawek stosowanych do roszczeń majątkowych (według wartości przedmiotu sporu). W związku z powyższym, mając na uwadze wynik sprawy, Sąd – na podstawie art. 100 zd. 1 k.p.c. – zasądził od K.J.S. na rzecz M. O. kwotę 1.340 złotych (240 złotych + 500 złotych + 600 złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu (pkt 7 wyroku) . Z uwagi na to, iż powód w części 2/3 wygrał proces w zakresie żądania niemajątkowego (uwzględnione dwa roszczenia powoda z trzech), pozwany zobowiązany jest zwrócić powodowi kwotę 240 złotych, stanowiącą 2/3 części wynagrodzenia pełnomocnika powoda ustalonego na podstawie § 10 pkt 1 ppkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez S.P. kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163 poz. 1349 ze zm.) tj. (2/3 x 360 zł). W związku natomiast z tym, że powód w 50% wygrał proces w zakresie żądania majątkowego (żądanie: 20.000 złotych – uwzględnione: 10.000 złotych), pozwany zobowiązany jest zwrócić powodowi 50% poniesionych przez niego kosztów tj. kwotę 1.100 złotych, na którą to kwotę składa się 50% uiszczonej przez powoda opłaty sądowej od pozwu tj. kwota 500 zł (50% x 1.000 zł) oraz 50% wynagrodzenia pełnomocnika powoda ustalonego na podstawie § 6 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez S. P.kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163 poz. 1349 ze zm.) tj. (50% x 1.200 zł). 15