Wyrok IC 195/10 Dnia 21 września 2010r. Sąd Okręgowy w Nowym Sączu Wydział I Cywilny w składzie następujący

--- STRONA 1 --- sygn.akt IC 195/10 Dnia 21 września 2010r. Sąd Okręgowy w Nowym Sączu Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący : SSO Małgorzata Franczak - Opiela Protokolant : Jan Kotula po rozpoznaniu w dniu 21 września 2010r. w N. sprawy z powództwa J. L. (1) przeciwko Skarbowi Państwa – Prezesowi Sądu Okręgowego w Nowym Sączu, zastępowanemu przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa o zapłatę I. oddala powództwo, II. zasądza od powódki J. L. (1) na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 7200 zł (siedem tysięcy dwieście złotych) tytułem kosztów zastępstwa procesowego, III. przyznaje na rzecz adwokata J. B. Kancelaria Adwokacka w N. ze środków budżetowych Sądu Okręgowego w Nowym Sączu kwotę 8784 zł (osiem tysięcy siedemset osiemdziesiąt cztery złote) w tym kwotę 1584 zł podatku VAT - tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powódce z urzędu --- STRONA 2 --- Sygn. akt IC 195/10 --- STRONA 3 --- Uzasadnienie wyroku z dnia 21 września 2010r. W ostatecznie sprecyzowanym żądaniu pozwu, powódka J. L. (1) i domagała się zasądzenia od Skarbu Państwa –Prezesa Sądu Okręgowego w Nowym Sączu odszkodowania w kwocie 1 034 950 zł. W uzasadnieniu pozwu podała, iż wskutek działań pozwanej jednostki organizacyjnej Skarbu Państwa uniemożliwiono jej sprzedaż nieruchomości położonej w J., a także dokonanie podziału majątku dorobkowego oraz ustalenie prawa własności. Dochodzona kwota odszkodowania odpowiada wysokości poniesionej w jej majątku szkody. Powódka podała, iż gdyby nie zawinione, bezprawne i opieszałe działanie strony pozwanej nie miałyby obecnie tych problemów, z którymi musi się zmagać. J. L. (1) wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów z akt spraw toczących się przed Sądem Rejonowym w Nowym Targu o sygn. akt III RC 431/96, II K 533/97, II K 1276/96 Ns 10/01, IC 78/01 IC 31/09, II K 1003/96 III RC 399/96 oraz z akt sprawy o sygn. IC 1038/99, która toczyła się przed Sądem Okręgowym w Nowym Sączu na okoliczność ustalenia jej stanowiska reprezentowanego w tych sprawach, sposobu ich zakończenia oraz czasookresu ich trwania. Wniosła również o przeprowadzenie dowodu z oględzin nieruchomości położonej w J. oraz wydania opinii przez biegłego ds. szacowania wartości nieruchomości celem ustalenia aktualnej wartości tej nieruchomości oraz wartości jaką miała w dniu jej opuszczenia przez powódkę tj. 30 marca 2002r. Wniosła także o przesłuchanie jej w drodze pomocy prawnej przez organ właściwy ze względu na jej obecne miejsce zamieszkania (C. – USA). Pełnomocnik z urzędu powódki domagał się zasądzenia kosztów zastępstwa prawnego podnosząc, iż w żadnym zakresie nie zostały uiszczone. Pozwany Skarb Państwa- reprezentowany przez Prokuratorię Generalną Skarby Państwa wniósł o oddalenie w całości powództwa oraz zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu swojego stanowiska strona pozwana podała, iż sposób sformułowania roszczenia przez powódkę, nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie co stanowi podstawę faktyczną roszczenia. Skutkuje to niemożnością ustalenia, czy zdarzeniem które miało wyrządzić powódce szkodę było prowadzenie wskazanych przez nią postępowań sądowych, czy też zapadłe w tych sprawach rozstrzygnięcia końcowe, czy też może inne czynności sądowe, które nie zostały wymienione. Strona pozwana wskazała, iż podstawową przesłanką odpowiedzialności Skarbu Państwa za działania związane z wykonywaniem władzy publicznej jest bezprawność tych działań. Przesłanka ta nie została przez powódkę w żaden sposób wykazana. W świetle twierdzeń pozwu skutkiem działań strony pozwanej była niemożność rozporządzania nieruchomością położoną w J. (…). Pozwany Skarb Państwa zaakcentował, iż powódka nie wyjaśniła na czym polega niemożność dysponowania przez nią nieruchomością, czy chodzi o ograniczenia w rozumieniu faktycznym, czy też prawnym. Z treści księgi wieczystej dotyczącej przedmiotowej nieruchomości nie wynikają żadne ograniczenia w jej zbywaniu . Powódka jest wpisana jako współwłaściciel nieruchomości , a jej udział obciążają hipoteki przymusowe ustanowione na rzecz Skarbu Państwa- Prezesa Sądu Okręgowego w Nowym Sączu zabezpieczające wierzytelności z tytułu nieuiszczonych kosztów sądowych. Pozwany Skarb Państwa zakwestionował też wartość dochodzonej przez powódkę kwoty odszkodowania argumentując, iż oderwana jest ona od jakichkolwiek realiów rynkowych, a nadto nie uwzględnia faktu, iż J. L. (1) jest współwłaścicielką przedmiotowej nieruchomości w ½ części. Z daleko posuniętej ostrożności procesowej, strona pozwana podniosła też zarzut przedawnienia roszczeń wskazując, iż postępowania sądowe wskazane przez powódkę miały miejsce w latach 1996-2004r., co powoduje, iż doszło do upływu trzy letniego terminu przedawnienia roszczeń deliktowych. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: --- STRONA 4 --- Przed Sądem Rejonowym w Nowym Targu toczyły się następujące sprawy z powództwa powódki J. L. (1): - sprawa o sygn. akt. R III C 431/96 o zniesienie wspólności ustawowej małżeńskiej wniesiona w dniu 5 listopada 1996r. przeciwko J. L. (2). Wyrokiem z dnia 4 sierpnia 1998r. sąd zniósł ustawową wspólność małżeńską majątkową pomiędzy powódką a jej mężem i ustalił datę zniesienie ustawowej wspólności na dzień 5 listopada 1996r. Od powyższego wyroku nie został złożony środek zaskarżenia - sprawa o sygn. akt. R III 318/98 pierwotnie zarejestrowana pod sygn. RIII C 399/96, sygnatura apelacyjna I Ca 609/98, w której J. L. (1) w dniu 1 października 1996r. wystąpiła imieniem małoletnich dzieci Ly. L. i S. L. z powództwem o alimenty przeciwko J. L. (2). Sprawa została zakończona wydaniem wyroku w dniu 16 marca 1998r. zasądzającym alimenty od pozwanego na rzecz małoletnich dzieci. Sąd Wojewódzki w Nowym Sączu wyrokiem z dnia 10 grudnia 1998r. oddalił apelację złożoną od wyroku Sądu Rejonowego w Nowym Targu - sprawa o sygn. akt. I C 236/03 o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym wniesiona w dniu 26 marca 2001r. przeciwko J. L. (2). Wyrokiem z dnia 17 czerwca 2004r. Sąd oddalił powództwo w tej sprawie - sprawa o sygn. akt. IC 31/09 przeciwko J. L. (2) o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym złożona w dniu 5 stycznia 2009r. zakończona wydaniem postanowienia z dnia 4 lutego 2009r. odrzucającego pozew (Dowód: dokumenty z akt sprawy R III C 431/96 k.1-2, 72; dokumenty z akt sprawy o sygn. R III 318/98 k.1-2,89,131 ; dokumenty z akt sprawy o sygn. 31/09 k. 7 i 4; dokumenty z akt sprawy o sygn. 236/03 k. 2-3, 129 ) W dniu 7 grudnia 2000r. J. L. (1) wniosła do Sądu Rejonowego w Nowym Targu wniosek o podział majątku dorobkowego. Z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych wniosku, zarządzeniem z dnia 5 lutego 2001r wniosek J. L. (1) został zwrócony. (Dowód: dokumenty z akt sprawy I Ns 10/01 k.3-4, 16 ) W Sądzie Rejonowym w Nowym Targu toczyło się postępowanie karne przeciwko S. S. (bratu powódki) oskarżonemu o groźby karalne kierowane do M. S. ( matki powódki). Prawomocnym wyrokiem z dnia 10 marca 1997r. – sygn. akt. II K 1276/96 sąd uniewinnił oskarżonego o zarzucanych mu czynów. Wyrokiem Sądu Rejonowego w Nowym Targu z dnia 20 listopada 1997r sygn. akt. II K 533/97 J. L. (1) została uznana za winną popełnienia przestępstwa składania fałszywych zeznań w sprawie jaka toczyła się przed Sądem Rejonowym w Nowym Targu o sygn. akt. II K 1276/96. Wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Nowym Sączu z dnia 6 lutego 1998r. – sygn. akt. II Ka 19/98 orzeczenie Sądu Rejonowego w Nowym Targu z dnia 20 listopada 1997r zostało utrzymane w mocy. (Dowód: dokumenty z akt sprawy II K 1276/96 k. 70, dokumenty z akt sprawy II K 533/97 k. 209, 242 ) W dniu 29 listopada 1999r. J. L. (2) złożył w Sądzie Okręgowym w Nowym Sączu pozew o rozwód przeciwko J. L. (1). Wyrokiem z dnia 24 października 2001r.- sygn. akt. I C 1038/99 Sąd orzekł rozwód z winy obu stron. Wskutek złożonej apelacji uchylony został pkt IV wyroku Sądu Okręgowego w Nowym Sączu mocą, którego zasądzone zostały alimenty od J. L. (2) na rzecz J. L. (1), (Dowód: dokumenty z akt sprawy I C 1038/99 k. 1-4,389, 476 ) --- STRONA 5 --- J. L. (1) jest współwłaścicielką w ½ części nieruchomości gruntowej położonej w S. o powierzchni 1 080,00 m 2 , dla której Sąd Rejonowy w Nowym Targu, Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą o nr (…). Udział powódki został obciążony hipotekami przymusowymi zwykłymi w kwotach: 750 zł, 6600 zł, 3600 zł na rzecz Skarbu Państwa- Prezesa Sądu Okręgowego w Nowym Sączu , w celu zabezpieczenia należności wynikających z nieuiszczonych przez powódkę kosztów sądowych. (Dowód: odpis księgi wieczystej o nr (…), prowadzonej przez SR w Nowym Targu k. 34- 37) Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dowodów z dokumentów z akt toczących się postępowań z udziałem powódki, a także z odpisu z księgi wieczystej (…), prowadzonej przez SR w Nowym Targu. Autentyczność i moc dowodowa tych dokumentów nie była przez żadną ze stron kwestionowana nie budziła też wątpliwości Sądu. Sąd oddalił wnioski dowodowe o przesłuchanie powódki J. L. (1) przed organem właściwym ze względu na miejsce jej aktualnego zamieszkania oraz o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego ds. szacowania nieruchomości na okoliczność jaką wartość przedstawia nieruchomość, której powódka jest właścicielką, oraz jaką wartość miała nieruchomość w dniu opuszczenia jej przez powódkę. Podkreślić należy, iż dowód z przesłuchania stron w postępowaniu cywilnym zgodnie z art. 299 k.p.c. ma charakter subsydiarny, sąd zarządzi jego dokonanie, gdy po wyczerpaniu środków dowodowych lub w ich braku pozostały nie wyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. W rozpatrywanej sprawie sytuacja taka nie miała miejsca. Przedstawione dowody z dokumentów stanowiły wystarczający materiał dowody dla oceny zasadności zgłoszonych przez powódkę roszczeń, dlatego dowód z przesłuchania J. L. (1) Sąd uznał za bezprzedmiotowy. W kontekście wyników zebranego materiału dowodowego, zbędne w ocenie Sądu było również przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego ds. szacowania nieruchomości -dlatego Sąd oddalił także ten wniosek. Sąd zważył co następuje: Powództwo nie zasługuje na uwzględnienie. Powódka J. L. (1) dochodząc od pozwanej jednostki Skarbu Państwa- Prezesa Sądu Okręgowego w Nowym Sączu odszkodowania w kwocie 1 034 950 zł podała, iż swoje roszczenie wiąże z bezprawnymi działaniami strony pozwanej w toczących się sprawach sądowych, wskutek których została pozbawiona możliwości zbycia swojej nieruchomości objętej księgę wieczystą o nr (…), a także uniemożliwiono jej dokonanie podziału majątku dorobkowego oraz ustalenia prawa własności. Podkreślić należy, iż przepis art. 417 k.c. został zmieniony przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004r( Dz. U Nr 162 poz. 1692) zmieniającej ustawę z dniem 1 września 2004r. Zgodnie z art. 5 ustawy nowelizującej, treść art. 417 k.c. w zmienionym brzmieniu ma zastosowanie do zdarzeń zaistniałych po 1 września 2004r. Zarówno przed nowelizacją art. 417 k.c. jak i pod rządami obecnie obowiązującego przepisu art. 417 k.c. zasadniczą przesłankę odpowiedzialności Skarbu Państwa za działania związane z wykonywaniem władzy publicznej stanowi bezprawne zachowanie funkcjonariusza państwowego przy wykonywaniu powierzonej mu czynności wywołujące szkodę - obecnie niezgodne z prawem działania lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej. Jak słusznie podnosiła strona pozwana, J. L. (1) nie wykazała jakiego rodzaju działania strony pozwanej stanowią podstawę do formułowania przez nią roszczenia odszkodowawczego. Sam fakt, iż toczyły się sądowe postępowania cywilne i karne z --- STRONA 6 --- udziałem powódki oraz, że wydawane w tych sprawach orzeczenia nie zawsze były zgodne z oczekiwaniami powódki nie może stanowić o bezprawności działania strony pozwanej. Z ustaleń sprawy nie wynika, iżby postępowania sądowe toczyły się opieszale, ze szkodą dla J. L. (1). W rozpatrywanej sprawie nie została też spełniona przesłanka odpowiedzialności deliktowej w postaci zaistnienia szkody, którą według stanowiska powódki są ograniczenia w zbywaniu nieruchomości objętej księgę wieczystą o nr (…), której powódka jest współwłaścielką, a ponadto niemożność dokonania podziału majątku dorobkowego oraz ustalenia prawa własności. Z treści księgi wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości, nie wynikają żadne ograniczenia w jej zbywaniu. Hipoteki przymusowe ustanowione na przysługującym powódce udziale w przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa nie wyłączają czynności dyspozytywnych J. L. (1) wobec tej nieruchomości. Nie sposób też dopatrzyć się szkody powódki w związku z prawomocnymi orzeczeniami kończącymi postępowanie w sprawach o podział majątku dorobkowego oraz o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Mając na uwadze powyższe, powództwo należało oddalić. W związku z faktem, iż J. L. (1) przegrała sprawę, stosownie do przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. 2002 Nr 163 poz.1348), Sąd przyznał na rzecz adwokata J. B. prowadzącego kancelarię adwokacką w N. ze środków budżetowych Sądu Okręgowego w Nowym Sączu kwotę 8 784 zł w tym 1584 zł podatku VAT – tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną powódce z urzędu. Natomiast zgodnie z art. 98 k.p.c. i 99 k.p.c. Sąd zasądził od powódki na rzecz strony pozwanej kwotę 7200 zł tytułem kosztów zastępstwa prawnego. Sygn. akt I ACa 1096/10 --- STRONA 7 --- WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 grudnia 2010 r. Sąd Apelacyjny w Krakowie – Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Krzysztof Sobierajski Sędziowie: SSA Józef Wąsik SSA Jerzy Bess Protokolant: st.sekr.sądowy Beata Lech po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2010 r. w K. na rozprawie sprawy z powództwa J. L. (1) przeciwko Skarbowi Państwa - Prezesowi Sądu Okręgowego w Nowym Sączu zastępowanemu przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa o zapłatę na skutek apelacji powódki od wyroku Sądu Okręgowego w Nowym Sączu z dnia 21 września 2010 r. sygn. akt I C 195/10 1. oddala apelację; 2. zasądza od powódki na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 5.400 zł (pięć tysięcy czterysta złotych) tytułem kosztów postępowania apelacyjnego; 3. przyznaje od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Nowym Sączu na rzecz adwokata J. B. kwotę 6.588 zł (sześć tysięcy pięćset --- STRONA 8 --- osiemdziesiąt osiem złotych) w tym kwotę 1.188 zł podatku od towarów i usług, tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną świadczoną powódce z urzędu w postępowaniu apelacyjnym Sygn. akt I A Ca 1096/10 --- STRONA 9 --- U Z A S A D N I E N I E Powódka J. L. (1) domagała się ostatecznie zasądzenia od Skarbu Państwa -Prezesa Sądu Okręgowego w Nowym Sączu odszkodowania w kwocie 1.034. 950 zł. W uzasadnieniu pozwu podała, iż wskutek działań pozwanej jednostki organizacyjnej Skarbu Państwa uniemożliwiono jej sprzedaż nieruchomości położonej w J. , a także dokonanie podziału majątku dorobkowego oraz ustalenie prawa własności. Dochodzona kwota odszkodowania odpowiada wysokości poniesionej w jej majątku szkody. Powódka podała, iż gdyby nie zawinione, bezprawne i opieszałe działanie strony pozwanej nie miałyby obecnie tych problemów, z którymi musi się zmagać. J. L. (1) wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów z akt spraw toczących się przed Sądem Rejonowym w Nowym Targu o sygn. akt III RC 431/96, II K 533/97, II K 1276/96 Ns 10/01, IC 78/01 IC 31/09, II K 1003/96 III RC 399/96 oraz z akt sprawy o sygn. IC 1038/99, która toczyła się przed Sądem Okręgowym w Nowym Sączu - na okoliczność ustalenia jej stanowiska reprezentowanego w tych sprawach, sposobu ich zakończenia oraz czasookresu ich trwania. Wniosła również o przeprowadzenie dowodu z oględzin nieruchomości położonej w J. oraz wydania opinii przez biegłego ds. szacowania wartości nieruchomości celem ustalenia aktualnej wartości tej nieruchomości oraz wartości jaką miała w dniu jej opuszczenia przez powódkę tj. 30 marca 2002r. Wniosła także o przesłuchanie jej w drodze pomocy prawnej przez organ właściwy ze względu na jej obecne miejsce zamieszkania (C. - USA). Pełnomocnik z urzędu powódki domagał się zasądzenia kosztów zastępstwa prawnego podnosząc, iż w żadnym zakresie nie zostały uiszczone. Pozwany Skarb Państwa- reprezentowany przez Prokuratorię Generalną Skarby Państwa wniósł o oddalenie w całości powództwa oraz zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu swojego stanowiska strona pozwana podała, iż sposób sformułowania roszczenia przez powódkę, nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie co stanowi podstawę faktyczną roszczenia. Skutkuje to niemożnością ustalenia, czy zdarzeniem które miało wyrządzić powódce szkodę było prowadzenie wskazanych przez nią postępowań sądowych, czy też zapadłe w tych sprawach rozstrzygnięcia końcowe, czy też może inne czynności sądowe, które nie zostały wymienione. Strona pozwana wskazała, iż podstawową przesłanką --- STRONA 10 --- odpowiedzialności Skarbu Państwa za działania związane z wykonywaniem władzy publicznej jest bezprawność tych działań. Przesłanka ta nie została przez powódkę w żaden sposób wykazana. W świetle twierdzeń pozwu skutkiem działań strony pozwanej była niemożność rozporządzania nieruchomością położoną w J. (…). Pozwany Skarb Państwa zaakcentował, iż powódka nie wyjaśniła na czym polega niemożność dysponowania przez nią nieruchomością, czy chodzi o ograniczenia w rozumieniu faktycznym, czy też prawnym. Z treści księgi wieczystej dotyczącej przedmiotowej nieruchomości nie wynikają żadne ograniczenia w jej zbywaniu. Powódka jest wpisana jako współwłaściciel nieruchomości, a jej udział obciążają hipoteki przymusowe ustanowione na rzecz Skarbu Państwa - Prezesa Sądu Okręgowego w Nowym Sączu zabezpieczające wierzytelności z tytułu nieuiszczonych kosztów sądowych. Pozwany Skarb Państwa zakwestionował też wartość dochodzonej przez powódkę kwoty odszkodowania argumentując, iż oderwana jest ona od jakichkolwiek realiów rynkowych, a nadto nie uwzględnia faktu, iż J. L. (1) jest współwłaścicielką przedmiotowej nieruchomości w 1/2 części. Z daleko posuniętej ostrożności procesowej, strona pozwana podniosła też zarzut przedawnienia roszczeń wskazując, iż postępowania sądowe wskazane przez powódkę miały miejsce w latach 1996-2004r., co powoduje, iż doszło do upływu trzy letniego terminu przedawnienia roszczeń deliktowych. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Przed Sądem Rejonowym w Nowym Targu toczyły się następujące sprawy z powództwa powódki J. L. (1) : - sprawa o sygn. akt. R III C 431/96 o zniesienie wspólności ustawowej małżeńskiej wniesiona w dniu 5 listopada 1996r. przeciwko J. L. (2) . Wyrokiem z dnia 4 sierpnia 1998r. sąd zniósł ustawową wspólność małżeńską majątkową pomiędzy powódką a jej mężem i ustalił datę zniesienie ustawowej wspólności na dzień 5 listopada 1996r. Od powyższego wyroku nie został złożony środek zaskarżenia; - sprawa o sygn. akt. R III 318/98 pierwotnie zarejestrowana pod sygn. RIII C 399/96, sygnatura apelacyjna I Ca 609/98, w której J. L. (1) w dniu 1 października 1996r. wystąpiła imieniem małoletnich dzieci L. L. i S. L. z powództwem o alimenty przeciwko J. L. (2) . Sprawa została zakończona wydaniem wyroku w dniu 16 marca 1998r. zasądzającym alimenty od pozwanego na rzecz małoletnich dzieci. Sąd Wojewódzki w Nowym Sączu wyrokiem z dnia 10 grudnia 1998r. oddalił apelację złożoną od wyroku Sądu Rejonowego w Nowym Targu; --- STRONA 11 --- - sprawa o sygn. akt. I C 236/03 o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym wniesiona w dniu 26 marca 2001 r. przeciwko J. L. (2) . Wyrokiem z dnia 17 czerwca 2004r. Sąd oddalił powództwo w tej sprawie, - sprawa o sygn. akt. IC 31/09 przeciwko J. L. (2) o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym złożona w dniu 5 stycznia 2009r. zakończona wydaniem postanowienia z dnia 4 lutego 2009r. odrzucającego pozew. (Dowód: dokumenty z akt sprawy R III C 431/96 k. 1-2, 72; dokumenty z akt sprawy o sygn. R III 318/98 k.1-2,89,131 ; dokumenty z akt sprawy o sygn. 31/09 k. 7 i 4; dokumenty z akt sprawy o sygn. 236/03 k. 2-3, 129 ) W dniu 7 grudnia 2000r. J. L. (1) wniosła do Sądu Rejonowego w Nowym Targu wniosek o podział majątku dorobkowego. Z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych wniosku, zarządzeniem z dnia 5 lutego 2001r wniosek J. L. (1) został zwrócony. (Dowód: dokumenty z akt sprawy I Ns 10/01 k.3-4, 16) W Sądzie Rejonowym w Nowym Targu toczyło się postępowanie karne przeciwko S. S. (bratu powódki) oskarżonemu o groźby karalne kierowane do M. S. ( matki powódki). Prawomocnym wyrokiem z dnia 10 marca 1997r. - sygn. akt. II K 1276/96 sąd uniewinnił oskarżonego o zarzucanych mu czynów. Wyrokiem Sądu Rejonowego w Nowym Targu z dnia 20 listopada 1997r sygn. akt. II K 533/97 J. L. (1) została uznana za winną popełnienia przestępstwa składania fałszywych zeznań w sprawie jaka toczyła się przed Sądem Rejonowym w Nowym Targu o sygn. akt. II K 1276/96. Wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Nowym Sączu z dnia 6 lutego 1998r. - sygn. akt. II Ka 19/98 orzeczenie Sądu Rejonowego w Nowym Targu z dnia 20 listopada 1997r zostało utrzymane w mocy. (Dowód: dokumenty z akt sprawy II K 1276/96 k. 70, dokumenty z akt sprawy IIK 533/97 k. 209, 242) W dniu 29 listopada 1999r. J. L. (2) złożył w Sądzie Okręgowym w Nowym Sączu pozew o rozwód przeciwko J. L. (1) . Wyrokiem z dnia 24 października 2001 r.- sygn. akt. I C 1038/99 Sąd orzekł rozwód z winy obu stron. Wskutek złożonej apelacji uchylony został pkt IV wyroku Sądu Okręgowego w Nowym Sączu mocą, którego zasądzone zostały alimenty od J. L. (2) na rzecz J. L. (1) . (Dowód: dokumenty z akt sprawy I C 1038/99 k. 1-4,389, 476) J. L. (1) jest współwłaścicielką w 1/2 części nieruchomości gruntowej położonej w S. o powierzchni 1 080,00 m 2 , dla której Sąd Rejonowy w Nowym Targu, --- STRONA 12 --- Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą o nr (…). Udział powódki został obciążony hipotekami przymusowymi zwykłymi w kwotach: 750 zł, 6600 zł, 3600 zł na rzecz Skarbu Państwa- Prezesa Sądu Okręgowego w Nowym Sączu, w celu zabezpieczenia należności wynikających z nieuiszczonych przez powódkę kosztów sądowych. (Dowód: odpis księgi wieczystej o nr (…), prowadzonej przez SR w Nowym Targu k. 34- 37) Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dowodów z dokumentów z akt toczących się postępowań z udziałem powódki, a także z odpisu z księgi wieczystej (…), prowadzonej przez SR w Nowym Targu. Autentyczność i moc dowodowa tych dokumentów nie była przez żadną ze stron kwestionowana nie budziła też wątpliwości Sądu. Sąd oddalił wnioski dowodowe o przesłuchanie powódki J. L. (1) przed organem właściwym ze względu na miejsce jej aktualnego zamieszkania oraz o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego ds. szacowania nieruchomości na okoliczność jaką wartość przedstawia nieruchomość, której powódka jest właścicielką, oraz jaką wartość miała nieruchomość w dniu opuszczenia jej przez powódkę. Sąd podkreślił, iż dowód z przesłuchania stron w postępowaniu cywilnym zgodnie z art. 299 k.p.c. ma charakter subsydiamy, sąd zarządzi jego dokonanie, gdy po wyczerpaniu środków dowodowych lub w ich braku pozostały nie wyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. W rozpatrywanej sprawie sytuacja taka nie miała miejsca. Przedstawione dowody z dokumentów stanowiły wystarczający materiał dowody dla oceny zasadności zgłoszonych przez powódkę roszczeń, dlatego dowód z przesłuchania J. L. (1) Sąd uznał za bezprzedmiotowy. W kontekście wyników zebranego materiału dowodowego, zbędne w ocenie Sądu było również przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego ds. szacowania nieruchomości - dlatego Sąd oddalił także ten wniosek. Sąd zważył co następuje: Powództwo nie zasługuje na uwzględnienie. Powódka J. L. (1) dochodząc od pozwanej jednostki Skarbu Państwa- Prezesa Sądu Okręgowego w Nowym Sączu odszkodowania w kwocie 1.034.950 zł podała, iż swoje roszczenie wiąże z bezprawnymi działaniami strony pozwanej w toczących się sprawach sądowych, wskutek których została pozbawiona możliwości --- STRONA 13 --- zbycia swojej nieruchomości objętej księgę wieczystą o nr (…), a także uniemożliwiono jej dokonanie podziału majątku dorobkowego oraz ustalenia prawa własności. Podkreślić należy, iż przepis art. 417 k.c. został zmieniony przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004r( Dz. U Nr 162 poz. 1692) zmieniającej ustawę z dniem 1 września 2004r. Zgodnie z art. 5 ustawy nowelizującej, treść art. 417 k.c. w zmienionym brzmieniu ma zastosowanie do zdarzeń zaistniałych po 1 września 2004r. Zarówno przed nowelizacją art. 417 k.c. jak i pod rządami obecnie obowiązującego przepisu art. 417 k.c. zasadniczą przesłankę odpowiedzialności Skarbu Państwa za działania związane z wykonywaniem władzy publicznej stanowi bezprawne zachowanie funkcjonariusza państwowego przy wykonywaniu powierzonej mu czynności wywołujące szkodę - obecnie niezgodne z prawem działania lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej. Jak słusznie podnosiła strona pozwana, J. L. (1) nie wykazała jakiego rodzaju działania strony pozwanej stanowią podstawę do formułowania przez nią roszczenia odszkodowawczego. Sam fakt, iż toczyły się sądowe postępowania cywilne i karne z udziałem powódki oraz, że wydawane w tych sprawach orzeczenia nie zawsze były zgodne z oczekiwaniami powódki nie może stanowić o bezprawności działania strony pozwanej. Z ustaleń sprawy nie wynika, iżby postępowania sądowe toczyły się opieszale, ze szkodą dla J. L. (1) . W rozpatrywanej sprawie nie została też spełniona przesłanka odpowiedzialności deliktowej w postaci zaistnienia szkody, którą według stanowiska powódki są ograniczenia w zbywaniu nieruchomości objętej księgę wieczystą o nr (…), której powódka jest współwłaścielką, a ponadto niemożność dokonania podziału majątku dorobkowego oraz ustalenia prawa własności. Z treści księgi wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości, nie wynikają żadne ograniczenia w jej zbywaniu. Hipoteki przymusowe ustanowione na przysługującym powódce udziale w przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa nie wyłączają czynności dyspozytywnych J. L. (1) wobec tej nieruchomości. Nie sposób też dopatrzyć się szkody powódki w związku z prawomocnymi orzeczeniami kończącymi postępowanie w sprawach o podział majątku dorobkowego oraz o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Mając na uwadze powyższe, powództwo należało oddalić. W związku z faktem, iż J. L. (1) przegrała sprawę, stosownie do przepisów --- STRONA 14 --- rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. 2002 Nr 163 poz.1348), Sąd przyznał na rzecz adwokata J. B. prowadzącego kancelarię adwokacką w N. ze środków budżetowych Sądu Okręgowego w Nowym Sączu kwotę 8 784 zł w tym 1584 zł podatku VAT - tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną powódce z urzędu. Natomiast zgodnie z art. 98 k.p.c. i 99 k.p.c. Sąd zasądził od powódki na rzecz strony pozwanej kwotę 7200 zł tytułem kosztów zastępstwa prawnego. Apelację od tego wyroku wniosła powódka zarzucając: 1/ naruszenie art. 217 § 2 kpc poprzez pominięcie dowodu z przesłuchania powódki przed organem właściwym ze względu na miejsce jej zamieszkania oraz dowodu z opinii biegłego do spraw szacowania wartości nieruchomości pomimo tego, że dowody te były niezmienne do rzetelnego rozstrzygnięcia sprawy, 2/ art. 233 kpc poprzez niezgodną z zasadami prawidłowego rozumowania i doświadczenia życiowego ocenę zgromadzonego dowodowego, 3/ błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia poprzez uznanie, iż niekorzystne dla powódki zakończenie postępowań sądowych toczących się z jej udziałem nie może stanowić o bezprawności działania strony pozwanej, a zwłaszcza na uznaniu, iż przedmiotowe postępowania sądowe nie toczyły się opieszale ze szkodą dla niej. Wobec powyższego wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku w całości i zasądzenie od strony pozwanej na rzecz powódki kwoty 1.034.950,00 zł wraz z kosztami postępowania, w tym kosztami zastępstwa procesowego wg norm przepisanych, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji celem ponownego jej rozpoznania. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja jest bezzasadna. Sąd I Instancji poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne, które Sąd Apelacyjny uznał za swoje oraz trafnie zastosował przepisy prawa procesowego i materialnego. Powódka upatruje swoją szkodę w tym, że na skutek opieszałości i bezprawnego działania Sądu Rejonowego w Zakopanem oraz Sądu Okręgowego w --- STRONA 15 --- Nowym Sączu, nie może od roku od 2000r do chwili obecnej sprzedać nieruchomości, której jest właścicielem (współwłaścicielem). W tej sytuacji powódka powinna wykazać bezprawne działania funkcjonariuszy Skarbu Państwa, które uniemożliwiły jej sprzedaż nieruchomości za równowartość 350.000 zł dolarów amerykańskich. Takich konkretnych zachowań powódka nawet nie wskazuje, nie mówiąc o ich udowodnieniu. Powołuje się jedynie na fakty procesowe w postaci zapadłych orzeczeń, które nie są dla niej korzystne. Najbardziej niekorzystne było przegranie sprawy o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym zakończona wyrokiem z 17 czerwca 2004r. Wyrok ten przesądził, że powódka i J. L. (2) są współwłaścicielami spornej nieruchomości. Wyrok ten jest prawomocny i z mocy art. 365 § 1 kpc wiąże nie tylko strony i Sąd, który go wydał, ale również inne sądy i inne organy państwowe. Wiąże zatem również Sądy rozpoznające niniejszą sprawę. Powódka miała pełnomocnika z urzędu w tej sprawie i nie precyzuje sprzecznego z prawem działania Sądu. Nie podnosi też konkretnych zarzutów odnośnie przewlekłości tej sprawy. Od tego czasu powódka mogła zbyć udział ½ części w tej nieruchomości, ewentualnie postarać się o zniesienie stosunku współwłasności, np. poprzez podział majątku dorobkowego, jeśli dana nieruchomość wchodziła w jego skład. Tymczasem powódka poprzestała na nieskutecznej próbie złożenia wniosku o podział tego majątku. Wniosek ten został zwrócony z powodu nieuiszczenia opłaty sądowej. Powódka dysponowała wówczas sporymi oszczędnościami. Zwrot wniosku podobnie jak zwrot pozwu, nie kończy sprawy definitywnie. Powódka mogła i nadal może tę sprawę podjąć tym bardziej jeśli zmieniła się jej sytuacja materialna. Może też wnosić o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Powódka nie podała, żadnych racjonalnych przyczyn zaniechania dążeń do podziału majątku z byłym mężem. Trudno za taki stan rzeczy obciążać sądy. Z okoliczności sprawy wynika, że przyczyną poczucia straty u powódki, nie jest opieszałe działanie sądu, ale brak pozytywnych dla powódki rozstrzygnięć w postaci przyznania jej wyłącznych praw do nieruchomości. W tej sytuacji zarzuty nienależytej oceny materiału dowodowego czy błędu w ustaleniach faktycznych nie mogą się ostać, skoro nawet sama powódka działająca przez profesjonalnego pełnomocnika nie wskazuje konkretnych bezprawnych działań, czy zaniechań np. w postaci okresów przewlekłości w wymienionych --- STRONA 16 --- sprawach ani też nie konkretyzuje na czym miały polegać uchybienia sądu w sprawności postępowania. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka sam długi okres trwania postępowania nie decyduje jeszcze o uznaniu danego procesu za przewlekły. Wszak mogły się na to złożyć różnorakie przyczyny obiektywne, jak np. konieczność prowadzenia licznych lub skomplikowanych dowodów, rozpoznawania kwestii wpadkowych czy środków zaskarżenia. Wreszcie sama strona swoimi nieuzasadnionymi wnioskami mogła się przyczynić do wydłużenia postępowania. O nieuzasadnionej zwłoce postępowania można mówić wówczas, jeżeli postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowania stron. Ponieważ przedmiotowe postępowania zakończyły się przed wejściem w życie noweli kodeksu cywilnego wprowadzającego w życie art. 417 ¹ kc, podstawę odpowiedzialności Skarbu Państwa należy upatrywać w art 417 k.c. (w brzmieniu przed zmianą dokonaną ustawą z dnia 17 czerwca 2004 r Dz. U. Nr 162, poz. 1692) zgodnie z którym Skarb Państwa ponosił odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez funkcjonariusza państwowego przy wykonywaniu powierzonej mu czynności. Przepis ten należy odczytywać w takim rozumieniu, jakie wskazał Trybunał Konstytucyjny w znanym wyroku z dnia 4 XII 2001 r. [Dz. U. z 2001 r., Nr 145, poz. 1638; OTK 2001, nr 8, poz. 256]. Art. 417 k.c. [w brzmieniu do dnia 1 IX 2004 r.] stanowił podstawę odpowiedzialności Skarbu Państwa wówczas, gdy szkoda została wyrządzona przez niezgodne z prawem działania funkcjonariusza państwowego przy wykonywaniu powierzonej mu czynności o charakterze władczym; w art. 77 ust. 1 Konstytucji RP jest bowiem mowa o szkodzie wyrządzonej przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej. Akty stosowania prawa powinny być postrzegane przede wszystkim w kategoriach konfrontacji racji i odmienności ocen, a wykorzystanie toku instancji powinno zapewniać niewadliwe ustalenie stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy i jego prawidłową ocenę jurydyczną. Z tej przyczyny w procesie stosowania prawa wadliwe nawet działanie organu pierwszej instancji, choćby nawet zostało skorygowane przez instancję odwoławczą, nie może być automatycznie kwalifikowane jako działanie bezprawne, rodzące obowiązek odszkodowawczy. Odmienne ujęcie tego zagadnienia godziłoby w zasadę instancyjności postępowania, a ze względu na możliwość rozbieżnej --- STRONA 17 --- interpretacji konkretnych przepisów prawa i możliwość podejmowania na ich tle rozbieżnych rozstrzygnięć przyjmowanie, że każda niezgodność decyzji organu pierwszej instancji z normatywnym wzorcem jest działaniem bezprawnym, byłoby ponadto nieracjonalne [por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 VII 2003 r. IV CKN 357/01 ,LEX nr 146444]. Tym bardziej trudno mówić o bezprawności, gdy strona nie wnosi środków zaskarżenia. Trafna jest zatem konkluzja Sądu Okręgowego, że w działaniach funkcjonariuszy strony pozwanej nie można dopatrzyć się bezprawności. Skoro zatem powódka nie wykazała podstawowej przesłanki odpowiedzialności strony pozwanej, to jest niezgodnego z prawem działania funkcjonariuszy przy wykonywaniu powierzonych czynności o charakterze władczym, to w ogóle zbędne było podnoszenie braku wykazania szkody. Z tego powodu zasadnie Sąd pominął dowód z przesłuchania powódki. Ostatecznie nawet, gdyby powódka wykazała wszystkie przesłanki odszkodowania, to wobec zarzutu przedawnienia podniesionego przez stronę pozwaną i tak jej żądanie nie mogło by zostać uwzględnione. Wszak biorąc pod uwagę, że ostatnie postępowanie sądowe na które powołuje się powódka zakończyło się w 2004r, to sprawa o odszkodowanie powinna być wytoczona do końca 2007r ( w ciągu trzech lat od dowiedzenia się o szkodzie – art. 442 kc). Biorąc pod uwagę przedstawione argumenty Sąd Apelacyjny oddalił apelację na podstawie art. 385 kpc. O kosztach postępowania apelacyjnego rozstrzygnięto w myśl zasady odpowiedzialności za wynik sprawy w oparciu o przepisy art. 98 k.p.c , 108 § 1 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c. oraz § 6 pkt 6 w związku z § 13 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz.U. Nr 163, poz.1348) uznając, iż nakład pracy pełnomocnika strony pozwanej oraz stopień zawiłości niniejszej sprawy uzasadnia przyznanie zwrotu kosztów zastępstwa prawnego w najniższej stawce tj. w kwocie 5400 zł . O kosztach zastępstwa prawnego udzielonego powodowi z urzędu w postępowaniu apelacyjnym orzeczono na podstawie § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r w sprawie opłat za czynności adwokackie --- STRONA 18 --- oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dzu. U. Nr 163, poz.1348, ze zm.).