Postanowienie IC 1941/10 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 grudnia 2012r. Sąd Okręgowy w Toruni

--- STRONA 1 --- Sygn. akt IC 1941/10 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 grudnia 2012r. Sąd Okręgowy w Toruniu, Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Hanna Łożyńska Ławnicy: --- Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Chudzińska po rozpoznaniu w dniu: 27 listopada 2012r. w Toruniu sprawy z powództwa: D. S. przeciwko: Skarbowi Państwa – C. Z. S. W. w W. o zapłatę 1. oddala powództwo, 2. koszty sądowe od których był zwolniony powód ponosi Skarb Państwa, 3. zasądza ze Skarbu Państwa kasy Sądu Okręgowego w Toruniu na rzecz Kancelarii Adwokackiej adw. A. G. kwotę 3.600zł. (trzy tysiące sześćset złotych) powiększoną o podatek VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu, 4. nie obciąża powoda kosztami zastępstwa procesowego należnemu Skarbowi Państwa P. G. Skarbu Państwa. --- STRONA 2 --- IC 1941/10 Uzasadnienie: Pozwem z dnia 10.11.2010r. powód D. S. domagał się: - zasądzenia od Skarbu Państwa – C. Z. S. W. w W. kwoty 100.000,00 złotych z ustawowymi odsetkami od dnia wydania wyroku do dnia zapłaty tytułem zadośćuczynienia za doznane krzywdy i naruszenie jego dóbr osobistych w czasie odbywania kary pozbawienia wolności w warunkach nieodpowiadających obowiązującym normom prawnym w A. Ś. w T. , w A. Ś. w B. oraz ZK nr „(…)” w G. w okresie od 12 grudnia 2008r. do dnia 1 grudnia 2009r. ; - nakazania pozwanemu zaniechania bezprawnych naruszeń dóbr osobistych powoda w postaci prawa do godności, intymności, humanitarnego traktowania oraz godziwych warunków odbywania kary pozbawienia wolności oraz zasądzenia od pozwanego na jego rzecz kosztów procesu. W uzasadnieniu powód podał, iż obywając karę pozbawienia wolności w wyżej wymienionych jednostkach penitencjarnych naruszono jego dobra osobiste w postaci prawa do godności, intymności, humanitarnego traktowania oraz godziwych warunków odbywania kary. Polegało to na tym, że był pozbawiony odpowiednich warunków bytowych i sanitarnych min: ciepłej wody, możliwości korzystania z ciepłej kąpieli przez czas dłuższy niż 8 minut, ograniczano mu dostęp do prądu poprzez czasowe odłączenie prądu z gniazdek w porze dziennej i nocnej, brak odpowiedniego oświetlenia, ograniczenie dostępu do światła dziennego na skutek zamontowania osłon na oknach, brak dostępu do pełnej opieki medycznej, ograniczenie bądź uniemożliwienie mu wykonywania ćwiczeń fizycznych. Poza tym w celach panowała nieodpowiednia wentylacja i nie zapewniono odpowiedniej temperatury w okresie zimowym i letnim, nie było właściwie wydzielonych kącików sanitarnych, a na skutek przeludnienia skazani nie mieli możliwości swobodnego poruszania się. Ponadto nie zapewniono bezpieczeństwa osadzonym, bo lokowano z nimi osoby z subkultury więziennej lub osoby, które winny być osadzone w celach ochronnych, a także funkcjonariusze służby więziennej łamali prawa osadzonych zastraszając ich. Nie zapewniono także osadzonym odpowiedniej resocjalizacji, bo musieli uczestniczyć w spacerach z recydywistami. Oprócz tego powód wskazał, że w A. Ś. w T. przebywał w okresie od 12 do 21 grudnia 2008r. i tam zachorował. Jego zdaniem nastąpiło to z uwagi na brak odpowiedniej opieki medycznej w tym Areszcie. Potem został przewieziony do szpitala więziennego w B. skąd trafił do A. Ś. w B. To tej jednostki penitencjarnej zgłaszał szereg zarzutów w zakresie warunków bytowych i sanitarnych oraz podnosił, że panowało tam w celach przeludnienie. Od 17 lutego 2009r. przebywał w ZK nr „(…)” w G. Co do tej jednostki powód również zgłaszał zarzuty w zakresie nieodpowiednich warunków bytowych, brak odpowiedniej wentylacji, lokowanie powoda z osobami mającymi konflikt z półświatkiem przestępczym i osobą, która powinna przebywać w celi chronionej. W tej jednostce także jego zdaniem przebywał w przeludnionych celach. Ponadto tam także nie zagwarantowano mu odpowiedniej pomocy psychologicznej, a jeden z funkcjonariuszy służby więziennej znęcał się nad nim fizycznie i psychicznie. (k. 2- 7) Następnie pełnomocnik powoda ustanowiony dla niego z urzędu sprecyzował żądanie powoda o tyle, że domagał się zasądzenia od pozwanego na rzecz powoda kwoty 100.000zł. tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia powództwa do dnia zapłaty, natomiast w pozostałym zakresie żądania powoda podtrzymał i dodatkowo domagał się zasądzenia na swoją rzecz kosztów zastępstwa procesowego udzielonego powodowi z urzędu według norm przepisanych. (k. 40- 42) --- STRONA 3 --- W odpowiedzi na pozew pozwany Skarb Państwa – C. Z. S. W. w W. wniósł o odrzucenie pozwu i zasądzenie kosztów procesu ewentualnie o oddalenie powództwa w całości. W uzasadnieniu pozwany podniósł w pierwszej kolejności, że powód wcześniej, bo pozwem z dnia 01.04.2010r. dochodził zadośćuczynienia z tytułu naruszenia dóbr osobistych poprzez niewłaściwe jego zdaniem warunki, w jakich obywał karę pozbawienia wolności w ZK nr „(…)” w G. Sprawa toczy się przed Sądem Okręgowym w Toruniu pod sygnaturą IC 641/10. Niezależnie od tego, pozwany odnosząc się merytorycznie do żądania podniósł, iż powód nie udowodnił wystąpienia przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa, a co za tym idzie domaganie się przez niego zadośćuczynienia jest bezpodstawne. Pozwany podał, że jego działaniom wobec powoda nie można było przypisać cech bezprawności. Wręcz przeciwnie wywiązywał się on ze wszelkich nakładanych na niego zobowiązań mających na celu zapewnienie powodowi realizację przysługujących mu praw, a wynikających z obowiązującego systemu norm prawnych szczegółowo regulujących sposób i warunki jego odizolowania penitencjarnego. Pozwany uważa, że powód był traktowany w sposób godny, z poszanowaniem przysługujących mu praw oraz jego dóbr osobistych. Podniósł także, że powód nie wskazał żadnej przesłanki zadośćuczynienia z art. 448 k.c., w szczególności nie wykazał, że wyrządzono mu jakąkolwiek szkodę majątkową bądź niemajątkową, a także nie wskazał dlaczego akurat kwota dochodzona pozwem miałaby stanowić odpowiednią wysokość mającą zadośćuczynić jego rzekomej krzywdzie. Poza tym powód zdaniem pozwanego nie wskazał skutków rzekomego naruszenia dóbr osobistych ani na czym to naruszenie dóbr miało polegać. Podniósł, także, że zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego, osadzenie w celi w warunkach, w których powierzchnia na 1 osobę wyniosła mniej niż 3 m2 przy spełnieniu przesłanek określonych w art. 248 paragraf 1 kkw, jest zgodne z prawem. Sądu Najwyższego wskazał też, że uciążliwe warunki odbywania kary pozbawienia wolności nie uzasadniają powstania roszczenia odszkodowawczego wobec Skarbu Państwa. Poza tym, zdaniem pozwanego roszczenie powoda jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego ponieważ skazany powinien liczyć się z wszelkimi dolegliwościami płynącymi z odbycia kary za popełnione przestępstwo. Poziom tych dolegliwości jest uwarunkowany nie tylko samym pozbawieniem wolności, ale i poziomem życia w danym kraju i sytuacji ekonomicznej społeczeństwa. (k. 48- 52) Sąd ustalił, co następuje: Powód D. S. urodził się 22.02.1981r. Ma średnie wykształcenie. Ukończył Technikum Mechaniczne. Uczył się średnio. W szkole uprawiał lekkoatletykę i podnoszenie ciężarów. Z dalszej nauki musiał zrezygnować ze względu na stan zdrowia. W latach 1995- 1997 przeszedł operację z powodu zwichnięcia lewego stawu łokciowego. Od tego czasu odczuwa dolegliwości i jest leczony w tym zakresie. Poza tym był leczony z powodu zespołu bólowego kręgosłupa na podłożu dyskopatii. Miał problemy z chodzeniem. Nie odbywał zasadniczej służby wojskowej. Od 16 do 23 roku życia pracował w gospodarstwie rolnym rodziców, ale z powodu bólów kręgosłupa przestał takie prace wykonywać. Podjął leczenie u ortopedy. W 2005 roku wrócił do pracy. W 2005 roku zdiagnozowano u niego dyskopatię odcinka lędźwiowo-krzyżowego kręgosłupa. Poza tym w latach 2005-2006 powód był hospitalizowany na O. P. S. w T. z powodu depresji po próbie samobójczej. Wpadł w złe towarzystwo. Brał narkotyki - amfetaminę, marihuanę, LSD, tabletki "extasy", pił alkohol Po opuszczeniu Szpitala Psychiatrycznego leczył się w Poradni Zdrowia Psychicznego i Poradni Uzależnień. Na pół roku przed pobytem w szpitalu miał poważny wypadek samochodowy. Rozpoznano u niego wstrząs mózgu. Miał problemy ze snem. Potrafił przez dwa dnie nie spać, a potem zasypiał w niepożądanym momencie. (dowód: częściowo zeznania powoda k. 366v-367v, opinia sądowo-lekarska- k.379-381, opinia sądowa psychiatryczno-psychologiczna- k. 406-409) Od 12 do 21 grudnia 2008 r. powód przebywał w A. Ś. W T. Najpierw przebywał w celi przejściowej, a potem trafił do celi nr 408. W celi przejściowej kącik sanitarny nie był murowany i oddzielony był od pomieszczenia celi kotarą. W celi przejściowej przebywa się tylko kilka dni do czasu zwolnienia miejsca w sali mieszkalnej. W celi mieszkalnej powód miał do swojej dyspozycji łóżko, taboret, szafkę na rzecz osobiste, skrzynkę na odzież i miejsce przy stole. Wentylacja w celach była i jest grawitacyjna. W celi były punkty świetlne zgodne z obwiązującymi wymogami. Zdarzało się, że światło było wyłączane na kilka godzin z powodu oszczędności. W --- STRONA 4 --- celi była umywalka z dostępem do ciepłej i zimnej wody oraz kącik sanitarny murowany, zabudowany z drzwiami. Dostęp do kąpieli powód miał raz w tygodniu. Kąpiel trwała od 8 do 10, 12 minut. Codziennie w Areszcie była dostęp do pielęgniarki i lekarza. Nie było tam sali do ćwiczeń, bo to areszt, a nie zakład karny. Jest biblioteka, z której można było wypożyczać książki oraz świetlica. W czasie pobytu w A.Ś. w T. w dniu 20.12.2008 r. powód zachorował. Skarżył się na bóle brzucha. Otrzymał leki. Ponieważ w dniu 21.12.2008r. dolegliwości bólowe u powoda nie ustąpiły, został on przetransportowany na O. P. A. Ś. w B. z rozpoznaniem nieżytu jelitowo-żołądkowego. W 2008 roku w czasie pobytu powoda w A.Ś. w T. panowało przeludnienie. O tym fakcie dyrektor Aresztu Śledczego zawiadamiał sędziego penitencjarnego. (dowód: częściowo zeznania powoda k. 366v-367v, zeznania świadka L. L. k.144v-145, zeznania K. L. k.145, zeznania świadka E. P. k. 185v-186, zeznania świadka A. J. k. 293v-294, protokół kontroli przewodów kominowych k. 482, protokół sprawdzenia natężenia oświetlenia k. 483-484) Od 22 grudnia 2008r. do 17.02.2009 r. powód przebywał w A. Ś. W B. Przebywał w celach nr 414 i 409 na oddziale IV pawilon A . W celach powód nie miał dostępu do ciepłej wody ze względów oszczędnościowych. Miał natomiast prawo do ciepłej kąpieli raz w tygodniu, która nie była ograniczona czasowo. Zazwyczaj trwała 8-15 minut. Cele były ogrzewane i w nich była wentylacja grawitacyjna. Cele miały odpowiednie oświetlenie, ale w związku z programem oszczędnościowym, w celach w niektórych godzinach wyłączany był prąd, np. w czasie obiadu, czy w nocy. W celi był czajnik albo grzałka do gotowania wody. Kącik sanitarny był oddzielony od reszty pomieszczenia sali. W A. Ś. w B. nie ma siłowni. Skazani mają możliwość ćwiczyć podczas spacerów na polu spacerowym, który trwa 60 minut. Powód mógł korzystać ze świetlicy i biblioteki. Miał też możliwość dokonywać zakupów w kantynie. W 2009 roku w czasie pobytu powoda w A. Ś. w B. panowało przeludnienie. O występowaniu tego zjawiska zawsze był powiadamiany sędzia penitencjarny. Powód podczas osadzenia korzystał z porad lekarza psychiatry. Otrzymał lek pernazynę. (dowód: częściowo zeznania powoda k. 366v-367v, zeznania świadka M. W. k. 284-285, zeznania Z. D. k. 286-287, zeznania świadka T. S. k. 288-289, zestawienie cel mieszkalnych k. 432, informacja o przeludnieniu kierowana do sędziego Penitencjarnego k. 433-434 ) W okresie od 17.02.2009r. do 30.03.2010 r. powód przebywał w ZK nr „(…)” w G., gdzie był osadzony w kilkunastu celach. W ZK nr „(…)” w G. w każdej celi był dostęp do zimnej wody, a cieplej wody w kranach nie ma ze względów oszczędnościowych. Raz w tygodniu osadzonym przysługuje ciepła kąpiel. Nie ma na nią limitu czasowego. Gdy skazany wykonuje prace brudzące, dostęp do kąpieli jest częstszy. W każdej celi jest oświetlenie żarowe lub świetlówkowe oraz gniazdka elektryczne. Ilość punktów świetlnych uzależniona jest od wielkości celi. Raz w roku sprawdzany jest pomiar natężenia oświetlania. W zależności od pomiaru albo się zwiększa oświetlenie albo zmniejsza. Każdy skazany ma prawo zgłosić prośbę o dodatkowe punktowe oświetlenie. W gniazdkach wyłączany jest prąd w godzinach od 11.00 -13.00 oraz między 23,00, a 6,00 rano. Oświetlenie sali jest wyłączane między godz. 22,00, a 6,00 rano. W celach jest wentylacja grawitacyjna. W każdej celi jest grzejnik oraz szczelne okna zapewniające odpowiedni dostęp światła. Pomieszczenie sanitarne jest murowane z zamykanymi drzwiami. Opiekę medyczną zapewnia lekarz oraz dwie pielęgniarki. Dodatkowo są zatrudnieni inni lekarze dochodzący. Skazany ma do dyspozycji siłownię oraz boiska do gry na polu spacerowym. --- STRONA 5 --- W 2009 roku w czasie pobytu powoda w ZK nr „(…)” w G. panowało okresowo przeludnienie. O występowaniu tego zjawiska i obniżeniu normy powierzchniowej przypadającej na jednego osadzonego zawsze był powiadamiany sędzia penitencjarny. W czasie pobytu w ZK nr „(…)” w G. powód skarżył się na bóle pleców i dyskopatię. Otrzymał ibuprofen i czopki diklofenak oraz pas uciskający na plecy. Oprócz tego narzekał na staw łokciowy. Dostał maść naproxen do smarowania. Powód korzystał też z porad lekarza psychiatry. Zażywał hydroksyzynę. (dowód: częściowo zeznania powoda k. 366v-367v, zeznania W. R. k.205, zeznania K. G. k.212, zeznania S. P. k.212v, zeznania R. K. k. 213, zeznania P. K. k. 251, informacja o przeludnieniu kierowana do sędziego Penitencjarnego k. 446-456, protokół kontroli przewodów kominowych k. 461-464) U powoda występują zaburzenia osobowości o cechach dyssocjalnych. Obecnie powód nie leczy się psychiatrycznie. Złe samopoczucie, które odczuwa jest związane z pogorszeniem stanu somatycznego jako następstwo wypadku, któremu uległ kilka lat temu oraz pojawieniem się bólów stawowych, które wymagają dalszej diagnostyki. U powoda nie występują zaburzenia psychiczne, których powstanie lub nasilenie mogłoby być związane z pobytem w warunkach izolacji w aresztach śledczych i zakładzie karnym, w których ostatnio przebywał. (dowód: opinia sądowa psychiatryczno - psychologiczne k. 406-409) Występujące u powoda zwichnięcie stawu łokciowego oraz dyskopatia pojawiły się przed osadzeniem go w pozwanych jednostkach penitencjarnych, a więc te schorzenia nie mogły powstać w wyniku ewentualnych błędów lub zaniechania medycznej opieki penitencjarnej. Wcześniej, bo pozwem z dnia 1.04.2010r. powód D. S. wystąpił do S. O. w T. przeciwko Skarbowi Państwa – ZK nr „(…)” w G. o zasądzenie kwoty 80.000zł tytułem zadośćuczynienia za naruszenie jego dóbr osobistych przez niewłaściwie jego zdaniem warunki w jakich przebywał w tej jednostce penitencjarnej w okresie od 1 grudnia 2009r. do 29.03.2010r . Sprawa została zarejestrowana pod sygnaturą IC 641/10. Prawomocnym wyrokiem z dnia 18.05.2011r. powództwo powoda zostało oddalone. Natomiast w sprawie IC 1941/10 powód dochodzi zadośćuczynienia za naruszenie jego dóbr osobistych między innymi przez funkcjonariuszy służby więziennej ZK nr „(…)” w G. za okres jego pobytu w tej jednostce od 17 lutego 2009r. do 1.12.2009r. (dowód: ze sprawy IC 641/10 pozew k. 2- 5, wyrok k. 152 ) Sąd zważył, co następuje: Sąd ustalił powyższy stan faktyczny na podstawie zeznań świadków: L. L. (k.144v i 145), K. L. (k. 145 i 145v), E. P. (k. 185v i 186), A. J. (k. 293v i 294), M. W. (k. 284 i 285), Z. D. (k. 286 i 287), T. S. (k. 288 i 289), W. R. (k. 205 i 205v), K. G. (k. 212), S. P. (k. 212v), R. K. (k.213), P. K. (k. 251), opinii sądowo- lekarskiej biegłego Z. M. (k. 379- 381) i zeznań tego biegłego (k. 515 i 515v) oraz opinii biegłych lekarza psychiatry M. M. i psychologa D. K. (k. 406- 409) oraz zeznań tych biegłych (k. 515v do 516v), a także na podstawie dowodu z dokumentów przedłożonych przez --- STRONA 6 --- stronę pozwaną. Zeznania w/w świadków Sąd uznał za wiarygodne, albowiem były jasne, spójne i zgodne z pozostałym zebranym w sprawie materiałem dowodowym, który Sąd uwzględnił. Z tym, że zeznania P.K. niewiele wniosły do sprawy. Świadek ten wprawdzie przebywał razem z powodem w ZK nr „(…)” w G. przez około półtora miesiąca w jednej celi, to nie posiadał wiedzy na temat stanu zdrowia powoda, ale potwierdził, że powód miał swobodny dostęp do opieki lekarskiej i podał, że nie doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda w tym czasie przez kogokolwiek. Sąd podzielił w pełni opinie biegłych sądowych i ich ustne opinie uzupełniające, albowiem zostały sporządzone w sposób fachowy, przez kompetentne osoby, dysponujące odpowiednią wiedzą i doświadczeniem i nie było podstaw aby podważać ich wiarygodność. Poza tym były jasne, logiczne i nie budziły żadnych wątpliwości. Sąd dał wiarę zgromadzonym w sprawie dokumentom, ich autentyczność nie budziła wątpliwości. Zostały sporządzone przez uprawnione do tego podmioty, a ponadto nie były kwestionowane przez żadną ze stron. Jeśli chodzi o zeznania powoda (k. 366v-369) oraz świadka S. B. (k. 545v do 546v), to Sąd dał im wiarę w takim zakresie, w jakim korespondowały z zeznaniami pozostałych świadków, a które były dla Sądu wiarygodne oraz z innymi dowodami tj. z opiniami biegłych sądowych i dowodami z dokumentów. Sąd oddalił wniosek dowodowy pełnomocnika powoda z dnia 8.01.2011r. o zobowiązanie pozwanego do wskazania jednostek penitencjarnych i czasookresów, w których tam przebywał powód, albowiem to na powodzie spoczywa ciężar dowodu, a poza tym sam powód w pozwie wskazał te jednostki oraz okresy, w jakich przebywał w tych jednostkach. (k. 67) Sąd pominął dowód z przesłuchania w charakterze świadków: R. P. , T. K. i T. D., albowiem pełnomocnik powoda nie wykonał zobowiązania Sądu i nie podał wymaganych danych osobowych w postaci dat urodzenia tych osób, imion rodziców, miejsca urodzenia oraz nr PESEL (k.146). Następnie pełnomocnik powoda ponownie złożył wniosek o przesłuchanie w/w osób i jednocześnie wniósł o zobowiązanie jednostek penitencjarnych, w których przebywają te osoby do wskazania danych osobowych tych osadzonych. Sąd postanowieniem z dnia 18.11.2011r. (k. 185v) oddalił wniosek o zobowiązanie jednostek penitencjarnych do wskazania danych osobowych osadzonych R. P., T. K. i T. D. z uwagi na treść art. 6 k.c. który stanowi, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Zatem skoro strona powodowa domaga się przesłuchania w charakterze świadków osoby osadzone, to ona ma obowiązek wskazać wszystkie niezbędne dane aby ten dowód mógł być przeprowadzony. Skoro pełnomocnik nie wypełnił tego zobowiązania i nie podał niezbędnych danych zawnioskowanych świadków, kolejny raz dowód z przesłuchania tych osób należało pominąć. Ponadto Sąd pominął dowód z przesłuchania w charakterze świadka P. S. z uwagi na to, że pełnomocnik powoda nie wskazał w zakreślonym terminie aktualnego adresu tego świadka (k. 293v) Postanowieniem z dnia 20.01.2012r. (k. 293) Sąd oddalił wnioski dowodowe pełnomocnika powoda o przesłuchanie w charakterze świadków T. O. i J. M., albowiem osoby te odpowiednio piastowały w okresie pobytu pozwanego w AŚ w B. i w ZK nr „(…)” w G. stanowisko dyrektora i nie mogły być przesłuchane w charakterze świadków, a co najwyżej w charakterze strony, ponieważ reprezentowały jednostki penitencjarne, co do których powód wystąpił z powództwem. Powód domagał się zasądzenia od pozwanego zadośćuczynienia za naruszenie jego dóbr osobistych takich jak prawo do godności, intymności, humanitarnego traktowania oraz godziwych warunków --- STRONA 7 --- odbywania kary. Oceniając zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, Sąd doszedł do przekonania, iż powód nie wykazał aby strona pozwana w jakikolwiek sposób naruszyła jego dobra osobiste. Nie ulega wątpliwości, że warunki panujące w jednostkach penitencjarnych, w których powód odbywał karę pozbawienia wolności są inne niż na wolności, a ponadto są uwarunkowane specyfiką odbywania kary pozbawienia wolności. Jednakże powód w żaden sposób nie wykazał, aby warunki tam panujące w jakikolwiek sposób naruszały jego dobra osobiste. Odnosząc się do zarzutu powoda, iż w celach nie było cieplej wody oraz stałego dostępu do prądu, należy podkreślić, iż te niedogodności nie mogą być uznane za naruszające dobra osobiste powoda. Jednostka penitencjarna nie ma obowiązku zapewnienia osadzonym dostępu do ciepłej wody w celach, natomiast osadzony ma stały dostęp do zimnej wody i za zgodą dyrektora jednostki penitencjarnej może posiadać grzałkę lub czajnik w celu podgrzania wody. Ponadto, co wynika z rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25.08.2003r. w sprawie regulaminu organizacyjno- porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności, (Dz. U nr 75 poz. 690 z późniejszymi zmianami) skazany ma prawo do jednej ciepłej kąpieli w tygodniu, chyba, że jest zatrudniony przy pracach brudzących, to wówczas ilość kąpieli jest większa. Jeśli chodzi o przerwy w dostawie prądu do cel, to są one uzasadnione względami oszczędnościowymi kiedy np. w czasie przygotowywania obiadu występuje zwiększony pobór prądu do pomieszczeń kuchni, a w tym czasie osadzeni odbywają spacery, widzenia, kąpiele, oraz w nocy ze względów porządkowych w celu zapewnienia bezpieczeństwa w jednostkach penitencjarnych, kiedy to istnieje obowiązek zagaszenia światła. Zatem odłącznie prądu w celach nie powoduje żadnych uciążliwości dla skazanych, którzy w tym czasie nie przebywają w celi albo nie mają potrzeby korzystania ze światła. Pozwany nie dopuścił się też naruszenia prawa powoda do intymności. Przepisy prawa budowlanego dotyczące ubikacji nie mają zastosowania do jednostek penitencjarnych. W tym zakresie obowiązuje wcześniej już przytoczony Regulamin organizacyjno-porządkowy wykonywania kary pozbawienia wolności, z którego wynika, iż urządzenia sanitarne w celi umiejscawia się w sposób zapewniający im niekrępujące użytkowanie. Przepis ten nie wyznacza żadnych konkretnych norm co do rodzaju zabudowy kącika sanitarnego. Z tego wynika, iż zabudowa metalowa kącika z zasłoną materiałową w otworze drzwiowym, która występuje w niektórych jeszcze jednostkach penitencjarnych, chociaż w większości zabudowa jest murowana, spełnia powyższe wymagania. Zapewniona jest bowiem możliwość swobodnego korzystania z kącika sanitarnego oraz intymność, bo kącik jest odseparowany od pozostałej części celi mieszkalnej, tak jak tego wymagają w/w przepisy. Także zarzuty powoda, iż cele mieszkalne w pozwanych jednostkach penitencjarnych były niewystarczająco ogrzewane i brak było w nich wentylacji okazały się być bezzasadne. Wszystkie cele, w których przebywał powód były ogrzewane za pomocą żeliwnych grzejników. Okoliczność, iż grzejnik częściowo nie grzał, bo np. był zapowietrzony nie oznacza, iż pozwany nie zapewniał godziwych i odpowiednich warunków odbywania kary. Okresowo niższa temperatura w celi mogła wynikać z okoliczności obiektywnych tj. stanu technicznego urządzeń grzewczych w budynku oraz np. bardzo niskiej temperatury na zewnątrz. Wentylacja w celach była grawitacyjna, zgodna z obowiązującymi przepisami. Regularnie dokonywano sprawdzenia wentylacji poprzez przeglądy kominiarskie . Powód w jednostkach penitencjarnych miał zawsze zapewniony dostęp do właściwej opieki medycznej. Otrzymywał stosowne leki, udzielano mu odpowiedniej pomocy medycznej. Fakt, iż powód otrzymywał takie same leki na swoje dolegliwości, wbrew temu co twierdzi powód, nie jest równoznaczny z tym, iż nie udzielano mu w ogóle pomocy lekarskiej, czy, że była ona niewłaściwa. Także oczekiwanie na poradę lekarza nie może oznaczać, iż powód nie miał dostępu do pomocy lekarskiej. W jednostce penitencjarnej urzędował na stale zazwyczaj jeden lekarz i pielęgniarka. W sytuacji gdy z pomocy lekarskiej chciało skorzystać wielu osadzonych, siłą rzeczy musieli czekać na swoją kolej. --- STRONA 8 --- Powód podnosił, że jego dobra osobiste zostały naruszone m.in. także poprzez osadzenie go w przeludnionej celi. Zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdził fakt przebywania powoda okresowo w celi przeludnionej . Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 2 października 2007r. (II CSK 269/07) wskazał, iż zapewnienie przez Państwo godziwych warunków odbywania kary pozbawienia wolności jest jednym z podstawowych wymagań demokratycznego państwa prawnego, jednakże osadzenie skazanego w celi w warunkach, w których powierzchnia na jedną osobę wynosiła mniej niż 3 m2, przy spełnieniu przesłanek określonych w art. 248 § 1 k.k.w., jest zgodne z prawem. Podobne stanowisko wyrażono w wyroku z dnia 6 grudnia 2007r., w którym Sąd Apelacyjny w W. (sygn. akt I ACa 499/07) stwierdził, że umieszczenie skazanego w celi, w której przekroczone były wynikające z art. 110 § 2 k.k.w. normy metrażowe stanowić mogło naruszenie godności i prawa do prywatności. Samo osadzenie w przeludnionej celi nie jest jednak wystarczającą podstawą do uwzględnienia żądania zasądzenia zadośćuczynienia. W podobnym tonie wypowiedział się Sąd Najwyższy w wyroku z 28 lutego 2007r., w sprawie o sygn. V CSK 431/06, który nie uzależnił możliwości zasądzenia zadośćuczynienia od potwierdzenia faktu osadzenia w warunkach metrażowych odbiegających od normy wskazanej w art. 110 § 2 k.k.w. Możliwość taka została bowiem połączona z jednoczesnym naruszeniem takich podstawowych standardów jak zapewnienie każdemu osadzonemu oddzielnego miejsca do spania albo oddzielenia węzła sanitarnego od ogólnej przestrzeni celi. Odnosząc się do przedmiotowej sprawy, należy podkreślić, iż warunki, w których przebywał powód nie mogą być ocenione jako niegodziwe, gdyż osoba osadzona musi się liczyć z ograniczeniami i dolegliwościami jakie niesie za sobą obywanie kary pozbawienia wolności. Nadto, w niniejszej zaś sprawie brak było podstaw do przyjęcia, iż powód był osadzony w takich warunkach. Nawet gdy występowały jakiekolwiek niedogodności, to nie były one takiego stopnia aby można było mówić o tym, iż powód był osadzony w niegodziwych, niehumanitarnych warunkach. Powód wywodził żądanie zapłaty zadośćuczynienia z art. 24 kodeksu cywilnego. W myśl tego przepisu ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Zasady powyższe określa przepis art. 448 k.c., stanowiąc, że razie naruszenia dobra osobistego Sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Należy zauważyć, że obowiązujące prawo nie chroni przed każdym, jakimkolwiek naruszeniem dóbr osobistych. Przyznaje ją wówczas, gdy naruszenie dobra osobistego jest jednocześnie naruszeniem prawa podmiotowego. Możność żądania ochrony prawnej jest więc uzależniona od tego, aby nastąpiło naruszenie uczucia ludzkiego przez naruszenie jakiegoś konkretnego, obiektywnie ujętego dobra oraz - co wiąże się z wymaganą przez art. 24 § 1 k.c. bezprawnością działania - by nastąpiło naruszenie jakiegoś przysługującego pokrzywdzonemu podmiotowego prawa osobistego. Bezprawność zachowania pojmowana jest dosyć szeroko. Za działanie lub zaniechanie bezprawne uznaje się takie zachowanie, które pozostaje w sprzeczności nie tylko z obowiązującymi przepisami, ale także z zasadami współżycia społecznego. Jak powszechnie przyjmuje się w doktrynie i orzecznictwie przy ocenie, czy naruszone zostało dobro osobiste człowieka decydują kryteria obiektywne a nie subiektywne odczucia osoby żądającej ochrony --- STRONA 9 --- prawnej. Miernika pozwalającego na ustalenie czy naruszona została godność takiej osoby należy poszukiwać w tzw. opinii publicznej, będącej wyrazem poglądów powszechnie przyjętych i akceptowanych przez społeczeństwo i funkcjonujących w nim wzorców, stanowiących docelowy punkt odnoszenia oceny . (tak: A. S., Ochrona (…), Warszawa 1997 r., PWN) Na tle przepisu art. 24 kodeksu cywilnego powód miał obowiązek wykazania działań naruszających jego dobra osobiste lub zagrażających temu dobru, zaś ten kto je podjął (pozwany) dla uwolnienia się od odpowiedzialności, musiał wykazać przesłanki braku bezprawności swego działania. W okolicznościach tego sporu powód powinien więc wykazać fakty, z których wywodzi bezprawne naruszenie przywołanych w żądaniu pozwu dóbr osobistych. W ocenie Sądu, powód nie przedstawił wystarczających dowodów na to, że naruszono jego dobra osobiste w postaci naruszenia godności i prawa do intymności. Powód nie udowodnił też, iż był traktowany w sposób niehumanitarny. Powód nie wykazał także, że na skutek działań pozwanego poniósł jakąkolwiek szkodę. Wprawdzie składając wniosek o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłych zmierzał wykazać, że na skutek działań pozwanego uległ pogorszeniu jego stan zdrowia, to jednak żaden z biegłych w swojej opinii nie potwierdził tego. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 448 kc w zw. z art. 23 kc a contrario, powództwo należało oddalić. Na podstawie art. 102 k.p.c. Sąd nie obciążył powoda kosztami procesu poniesionymi przez pozwanego. O kosztach pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu orzeczono na mocy § 19 i 20 w zw. z § 6 pkt. 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.