Wyrok IC 183/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 lutego 2011 r. Sąd Okręgowy w Nowym Sączu

--- STRONA 1 --- Sygn. akt IC 183/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 lutego 2011 r. Sąd Okręgowy w Nowym Sączu Wydział I Cywilny w następującym składzie: Przewodniczący: SSO Monika Świerad Protokolant: Tomasz Kurlej Po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2011 r. w N. na posiedzeniu przy drzwiach zamkniętych sprawy z powództwa: D. S. przeciwko: Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Dyrektora Zakładu Karnego w N. o odszkodowanie I. oddala powództwo II. koszty zastępstwa procesowego między stronami wzajemnie znosi III. kosztami procesu obciąża Skarb Państwa IV. odmówić przyznania adw. W. G. wynagrodzenia za udzielenie powodowi pomocy prawnej z urzędu Sygn. akt IC 183/10 --- STRONA 2 --- Uzasadnienie wyroku z dnia 18 lutego 2011 r. Pozwem inicjującym niniejsze postępowanie powód D. S. domagał się zasądzenia na jego rzecz od Skarbu Państwa-Zakładu Karnego w N. kwoty 78.000 zł, tytułem szkody jaka została mu wyrządzona przez niezgodne z prawem traktowanie i działanie władzy publicznej, nadania wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności, zasądzenia od pozwanego kosztów procesu (k. 1). Uzasadniając swoje żądanie powód powołał się na Europejską Konwencję Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, Europejską Konwencję o Zapobieganiu Torturom oraz Nieludzkiemu Traktowaniu i Poniżającemu Traktowaniu i Karaniu oraz art. 77 i 91 konstytucji. Podniósł, że przebywając w Zakładzie Karnym w N. został osadzony w celach przeludnionych, niewłaściwie wyposażonych – brak kratki wentylacyjnej w celi, złączone ze sobą łóżka, co powoduje brak prywatności, nieszczelne okna w celi, dziury w podłodze, blendy w oknach uniemożliwiające wystarczający dopływ światła i tlenu, co stwarza zagrożenie dla zdrowia. Ponadto powołał się na brak korzystania z ciepłej wody, która wydawana jest tyko dwa razy dziennie i w dwóch wiaderkach na celę, kącik sanitarny, który nie spełnia żadnych norm, co stanowi brak warunków do utrzymywania higieny, brak zajęć kulturalno – oświatowych, zepsuty głośnik radiowęzła, wyłączanie prądu w celach mieszkalnych w godzinach od 9.00 do 12.00., zagrożenie bezpieczeństwa ze względu na umieszczanie w celi osób o dużym stopniu demoralizacji, przedmiotowe traktowanie w przypadku zgłaszania próśb oraz usterek. Według powoda nie może on jako osoba prawomocnie skazana ponosić konsekwencji złej polityki więziennictwa i ogólnie złego zarządzania krajem, został pozbawiony wolności a nie swoich praw, które ma zagwarantowane. Na rozprawie w dniu 28 czerwca 2010r. powód podał, że jego roszczenie obejmuje okres pobytu w celach (…) i (…) czyli od 4.12.2009r. do 2.04.2010r. – k. 99/2. W odpowiedzi na pozew pozwany Skarb Państwa – zastępowany przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa wniósł o oddalenie powództwa w całości jako bezzasadnego, zasądzenie kosztów zastępstwa prawnego wg norm przepisanych. Uzasadniając swoje stanowisko strona pozwana podkreśliła, że w okresie objętym pozwem powód nigdy nie przebywał w celach przeludnionych, a wszystkie inne warunki bytowe zostały zapewnione na poziomie wymaganym przepisami - k.67- 68. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Powód ma 27 lat. Posiada wykształcenie podstawowe. Przed osadzeniem mieszkał w B. koło O. w mieszkaniu spółdzielczym o pow. około 50 m. kw. razem z matką. Ojciec powoda nie żyje. Powód nie posiada rodzeństwa. Matka powoda pracowała na poczcie. Przed osadzeniem w zakładzie karnym powód podejmował prace budowane. Powód był karany czterokrotnie. Pierwszy raz był karany w wieku 17 lat za napaść na funkcjonariusza pod wpływem alkoholu. W wieku 18 lat był karany za handel narkotykami, następnie za rozbój, pobicie i zniszczenie mienia. Był także karany za grożby w stosunku do swojej matki. Powód przebywał w zakładzie karnym przez 6 lat. (dowód: zeznania powoda k. 99-100) --- STRONA 3 --- Powód w okresie od 4.12.2009r. do dnia 29.04.2010r. przebywał w Zakładzie Karnym w N. Powód odbywając karę pozbawienia wolności przebywał w celach: - nr (…) o pow. 27,81 m 2 , - nr (…) o pow. 29 m 2 , - nr (…) o pow. 33,50 m 2. - nr (…) o pow. 27,21 m 2 , - nr (…) o pow. 15,16 m 2 Powierzchnia na jednego osadzonego we wskazanych powyżej celach i okresach przebywania w nich powoda była następująca: - celi nr (…), w której w okresach 4.12.2009 - 4.01.2010, 6.01.2010 - 18.01.2010, 20.01.2010 – 8.02.2010 przebywało 9 osadzonych powierzchnia ta wynosiła 3,09 m 2 /os, w okresach 4.01.2010r. – 6.01.2010r. i 18.01.2010 – 20.01.2010 przebywało 8 osadzonych powierzchnia ta wynosiła 3,47 m 2 /os, - celi nr (…) w której w okresie 8.02.2010 - 2.04.2010 przebywało 9 osadzonych powierzchnia ta wynosiła 3,22 m2/os, - celi nr (…), w której w okresie 02.04.2010 - 9.04.2010 przebywało 11 osadzonych powierzchnia ta wynosiła 3,04 m 2 /os. Decyzjami Dyrektora Zakładu Karnego w N. z dnia 9 oraz 23 i 28.04.2010r. przedłużonymi po uzyskaniu zgody sędziego penitencjarnego zarządzono umieszczenie powoda z dniem 9.04.2010r. do 16.05.2010r. w celi, w której powierzchnia przypadająca na jednego osadzonego wynosi poniżej 3 m 2, nie mniej niż 2 m 2 . I tak powód przebywał w: - celi nr (…) o pow. 27,21 m 2 w której w okresie od 9.04.2010r. do 13.04.2010r. przebywało 10 osadzonych powierzchnia ta wynosiła 2,72 m 2 /os, w okresie 13.04.2010r. – 20.04.2010 przebywało 9 osadzonych powierzchnia ta wynosiła 3,02 m 2 /os, - celi nr (…) o pow. 15,16 m 2 , w okresie 20.04.2010r. – 25.04.2010r. przebywało 6 osadzonych powierzchnia ta wynosiła 2,52 m 2 /os, w okresie 25.04.2010r. – 29.04.2010 przebywało 5 osadzonych powierzchnia ta wynosiła 3,03 m 2 /os. (dowód: pismo ZK w N. z dnia 8.04.2010 r. k. 25 i 71, decyzje Dyrektora ZK w N. z dnia 9.04.2010r. k. 131 i z dnia 28.04.2010r. k. 133, decyzja z dnia 23.04.2010r. k. 134, pismo sędziego penitencjarnego k. 132, częściowo zeznania powoda k. 99-100) Powód uskarża się na warunki panujące w celach mieszkalnych, w których przebywał, na zimno w celi, nieszczelność okien, dziury w podłodze, brak dopływu świeżego powietrza z uwagi na palenie papierosów – powód także pali – brak kratek wentylacyjnych, brak dostępu do ciepłej wody( wydawane są tyko dwa wiadra ciepłej wody na celę ), niezabudowane kąciki sanitarne, złe jedzenie, złą służbę zdrowia. Przyznaje, że cele są wietrzone, jednak nie daje to efektu, a także, że w celach jest bieżąca zimna woda. Wskazuje także na nieodpowiednie oświetlenie, które dodatkowo jest osłabione poprzez zamontowane w oknach blendy, ignorowanie zgłaszanych próśb i usterek. Powód nie potrafił wyjaśnić co miał na myśli pisząc o zagrożeniu bezpieczeństwa ze względu na umieszczenie w celi osób o różnym stopniu demoralizacji. (dowód: częściowo zeznania świadków: R. R. k. 98-99, W. Ch. k. 60-61, K. B. k. 61-62, zeznania powoda k. 99-100) Podczas pobytu w zakładzie karnym powód może korzystać z zajęć świetlicowych, gry w ping-ponga, w piłkarzyki, z biblioteki, z zajęć na siłowni, placów rekreacyjnych znajdujących się na zewnątrz budynków. W zakładzie karnym istnieją kółka zainteresowań tzw. rękodzielnictwo, istnieją grupy modlitewne, są prowadzone programy AA. Codziennie osadzonym dostarczana jest prasa: Gazeta Krakowska, Gazeta Wyborcza i gazeta kolorowa z programem telewizyjnym. Osadzeni za posiadane środki mogą prenumerować prasę prywatnie. Ponadto osadzeni mogą --- STRONA 4 --- korzystać z telewizji, radiowęzła – który bardzo często jest uszkadzany przez osadzonych celem pozyskania części potrzebnych do produkcji prowizorycznych grzałek. W każdej celi osadzeni posiadają czajniki elektryczne – zazwyczaj dwa, którymi mogą podgrzewać wodę. W każdej celi jest bieżąca zimna woda. Remont polegający na doprowadzeniu ciepłej wody został wstrzymany z uwagi na brak środków. Do cel w których brak jest ciepłej wody, jest ona dostarczana dwa razy dziennie bez ograniczenia, na korytarzu jest umywalka z ciepłą wodą. Kąpiel odbywa się raz w tygodniu, chyba, że lekarz zaleci częstszą kąpiel. Istnieje przerwa w dostarczaniu energii elektrycznej w porze nocnej oraz w dzień w godzinach szczytowego poboru mocy, co związane jest z bardzo dużym nasyceniem sprzętu elektronicznego w celach mieszkalnych ( telewizory, radia, grzałki elektryczne ) oraz starą instalacją elektryczną, wykonaną bez uwzględnienia tak dużego poboru mocy. Łóżka w celach są piętrowe, połączone. Blendy są montowane w oknach ze względów bezpieczeństwa. Istnieje jednak swobodny przepływ powietrza i świata dziennego gdyż blendy są montowane w odległości 20-30 cm od ściany zewnętrznej. Ponadto cele są wietrzone. Okna w celi są stare, drewniane, typu skrzynkowe, podwójne. Na bieżąco są one remontowane. Zazwyczaj są one dewastowane przez osadzonych, podobnie jak podłogi. Budynki zakładu karnego w N. są budynkami starymi, poklasztornymi z XVII wieku i nie ma w nich wymogu wentylacji grawitacyjnej. W niektórych celach kratki wentylacyjne nie są drożne ze względów bezpieczeństwa aby osadzeni nie kontaktowali się ze sobą. Zakład karny posiada nowoczesną w pełni zautomatyzowaną kotłownię gazową. Cele wyposażone są zgodnie z przepisami. Kąciki sanitarne są zabudowane, ale nie do sufitu, co związane jest często z architekturą cel w których są sklepienia łukowe. (dowód: informacje k. 69 i ,70, zeznania świadków: J. K. k. 150-151, D. Ch. k. 151-152, częściowo R. R. k. 98-99, W. Ch. k. 60-61, K. B. k. 61-62) Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach niniejszej sprawy, których treści nie kwestionowano, zeznań świadków i powoda. Ustalając powierzchnię cel i wskaźnik powierzchni przypadający na jednego więźnia Sąd oparł się na powierzchniach cel podanych w pismach ZK, które to nie były kwestionowane przez żadną ze stron. Zeznania powoda oraz świadków: R. R., W. Ch. i K. B. co do warunków panujących w celach Sąd uznał za przejaskrawione. Jak wynika z zeznań świadków: J. K. i D. Ch. w zakładzie karnym w N. istnieją pewne niedogodności, a związane jest to z tym, że zakład mieści się w starych budynkach poklasztornych z XVII w. Na bieżąco jednak w miarę posiadanych środków prowadzona jest modernizacja zakładu karnego, jest doprowadzana ciepła woda do cel, zakład posiada nowoczesną zautomatyzowaną kotłownię, usuwane są usterki w oknach, podłogach, radiowęzłach, co jest w wielu przypadkach wynikiem dewastacyjnych działań samych osadzonych. Sąd uznał w całości za wiarygodne zeznania świadków: J. K. i D. Ch. odnośnie wyposażenia cel mieszkalnych, warunków panujących w celach, możliwości korzystania z zajęć kulturalno – oświatowych, i w tej kwestii należało przypisać im przymiot prawdziwości rzetelności i obiektywizmu. Sąd zważył co następuje: Powództwo nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy podkreślić, że w świetle ugruntowanego orzecznictwa (m.in. orzeczenie SN z dnia 2 maja 1957 r., II CR 305/57, OSNCK 1958, nr 3, poz. 72; wyrok SN z --- STRONA 5 --- dnia 6 grudnia r., IV CSK 269/06, Lex, nr 233045; uzasadnienie wyroku SN z dnia 7 marca 2006 r., I PK 146/05, OSNP 2007, nr 5-6, poz. 67) i poglądów doktryny przy wniesieniu pozwu do Sądu nie jest wymagane wskazanie podstawy prawnej. Przytoczona podstawa prawna nie wiąże sądu. Należy jednak podkreślić, że wskazanie przez powoda przepisów prawa materialnego nie pozostaje bez znaczenia dla przebiegu i wyniku sprawy, albowiem pośrednio określa okoliczności faktyczne uzasadniające żądanie pozwu (por. m.in. wyrok SN z dnia 23 lutego 1999 r., I CKN 252/98, OSNC 1999, nr 9, poz. 152). T Powód w niniejszej sprawie domagał się zapłaty kwoty 78.000 zł tytułem odszkodowania za przebywanie w nieludzkich warunkach, niezgodnych z przepisami i standardami europejskimi, osadzenie w celach przeludnionych, brak korzystania z ciepłej wody, niewłaściwą wentylację niewłaściwe oświetlenie cel mieszkalnych, nie spełniający żadnych kryteriów kącik sanitarny, przebywanie w celi z osobami o dużym stopniu demoralizacji, brak zajęć kulturalno – oświatowych, nieszczelne okna, dziury w podłodze, brak prądu w określonych godzinach. Podstawą żądania powoda zdaniem Sądu jest art. 448 k.c. w związku z art. 23 i 24 k.c., gdyż w uzasadnieniu pozwu powód podkreślił, że przebywał w warunkach cel przeludnionych powołując się na przepisy Konstytucji RP oraz standardy europejskie oraz podnosił niewłaściwe wyposażenie cel – złączone łóżka, brak wentylacji, nieszczelne okna, dziury w podłodze, blendy w oknach uniemożliwiające wystarczający dopływ świata i powietrza, brak korzystania z ciepłej wody, nie spełniający żadnych norm kącik sanitarny, brak zajęć kulturalno – oświatowych, przedmiotowe traktowanie więźniów, umieszczenie w celach osób o dużym stopniu demoralizacji, ignorowanie zgłaszanych usterek i próśb. Powód powołał się na brak prywatności, zagrożenie dla zdrowia, brak warunków do utrzymywania higieny. Odnosząc się do żądania powoda dotyczącego zapłaty z tytułu osadzania go w celach przeludnionych, w których brak było wentylacji, niewłaściwe oświetlenie, brak ciepłej wody, niezabudowany kącik sanitarny, nieszczelne okna, dziury w podłodze, brak prądu w określonych godzinach, brak zajęć kulturalno – oświatowych, przedmiotowe traktowanie więżniów sąd zważył, iż roszczenie to nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 417 k.c., który stanowi o odpowiedzialności Skarbu Państwa odpowiedzialność odszkodowawcza powstaje jeśli spełnione zostają przesłanki: niezgodnego z prawem działania lub zaniechania przy wykonywaniu władzy publicznej, powstania szkody, związku przyczynowego między bezprawnym działaniem lub zaniechaniem przy wykonywaniu władzy publicznej a zaistniałą szkodą. Zgodnie z regułą rozkładu ciężaru dowodu obowiązek wykazania faktu spoczywa na stronie, która z tego faktu zamierza wywieść korzystne dla siebie skutki prawne - art. 6 k.c. Skoro powód twierdził, że ziściły się przesłanki obciążenia odpowiedzialnością odszkodowawczą Skarb Państwa-Zakład Karny w N., to obowiązany był ten fakt udowodnić. W niniejszej sprawie bezspornym było, że powód w okresach odbywania kary pozbawienia wolności i osadzenia w celach (…) i (…) nie przebywał w celi przeludnionej, w których powierzchnia przypadająca na jednego osadzonego byłaby mniejsza niż 3m 2 . Działaniu strony pozwanej nie można zatem przypisać waloru bezprawności, którą w świetle ugruntowanego poglądu doktryny i orzecznictwa należy rozumieć jako sprzeczność z obowiązującym porządkiem prawnym, który obejmuje nie tylko nakazy i zakazy wynikające z normy prawnej, ale także nakazy i zakazy wynikające z norm moralnych i obyczajowych występujących pod pojęciem ”zasad współżycia społecznego”. Powód dochodzi swojego roszczenia za okres od 4.12.2009r. do 2.04.2010r. Powyższe zachowanie strony pozwanej mieściło się w granicach art. 110 § 2 zd. 1 k.k.w i 248 § 1 k.k.w., który należy zastosować do roszczeń powoda do 5.12.2009r. gdyż domaga się on ochrony swoich praw za okres przebywania w ZK tj.: 4.12.2009 – 2.04.2010r. Stan prawny związany z możliwością odstąpienia od stosowania normy 3 m 2 powierzchni mieszkalnej na osobę został szczegółowo opisany w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 maja 2008 r. sygn. akt SK 25/07 (Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego Seria A rok 2008, Nr --- STRONA 6 --- 4, poz. 62). Z treści sentencji tego wyroku wynika, że przepis art. 248 § 1 k.k.w. jest niezgodny z art. 40, 41 ust. 4 i art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz, że utraci on moc z upływem 18 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Dziennik Ustaw Nr 96 (poz. 620) został ogłoszony 5 czerwca 2008 r. Przepis art. 248 § 1 k.k.w. stracił zatem moc dopiero z dniem 5 grudnia 2009 r. Wobec powyższego stronie pozwanej nie można było zarzucić naruszenia art. 248 § 1 k.k.w. gdyż w okresie objętym pozwem, do 5 grudnia 2009 r. norma ta obowiązywała w polskim porządku prawnym. Podkreślenia wymaga, że art. 248 § 1 k.k.w. stanowił wyjątek od zasady wyrażonej w art. 110 § 2 zd. 1 k.k.w., pozwalając w szczególnie uzasadnionych wypadkach dyrektorowi zakładu karnego lub aresztu śledczego umieścić osadzonych, na czas określony, w warunkach, w których powierzchnia w celi na jedną osobę wynosiła mniej niż 3 m 2 . Przepis ten zobowiązywał administrację zakładu karnego do bezzwłocznego powiadamiania sędziego penitencjarnego o każdorazowym przekroczeniu w/w powierzchni na jednego osadzonego. Jak wynika z ustaleń niniejszej sprawy od dnia 4.12.2009r. do dnia 5.12.2009r. powód przebywał w celi nr (…)) w której na powoda mając na względzie, że w okresie tym z powodem przebywało 9 osadzonych przypadało 3,09 m 2 . Administracja Zakładu Karanego w N. nie naruszyła więc zasady wyrażonej w art. 110 § 2 zd. 1 k.k.w. Zgodnie z treścią art. 110 § 1. Kodeksu karnego wykonawczego w brzmieniu obowiązującym od dnia 6 grudnia 2009r. skazanego osadza się w celi mieszkalnej wieloosobowej lub jednoosobowej. § 2. powierzchnia w celi mieszkalnej, przypadająca na skazanego, wynosi nie mniej niż 3 m 2 . Cele wyposaża się w odpowiedni sprzęt kwaterunkowy zapewniający skazanemu osobne miejsce do spania, odpowiednie warunki higieny, dostateczny dopływ powietrza i odpowiednią do pory roku temperaturę, według norm określonych dla pomieszczeń mieszkalnych, a także oświetlenie odpowiednie do czytania i wykonywania pracy. § 2b. dyrektor zakładu karnego lub aresztu śledczego może umieścić skazanego na czas określony, nie dłuższy niż 14 dni, w warunkach, o których mowa w § 2 zdanie drugie, w celi mieszkalnej, w której powierzchnia przypadająca na skazanego wynosi poniżej 3 m 2 , nie mniej jednak niż 2 m 2 , jeżeli zachodzi konieczność natychmiastowego umieszczenia w zakładzie karnym lub areszcie śledczym nieposiadającym wolnych miejsc w celach mieszkalnych: 1) skazanego na karę pozbawienia wolności przekraczającą 2 lata, 2) skazanego określonego w art. 64 § 1 lub 2 oraz art. 65 Kodeksu karnego, 3) skazanego za przestępstwo określone w art. 197- 203 Kodeksu karnego, 4) skazanego, który samowolnie uwolnił się od odbywania kary pozbawienia wolności, 5) skazanego, który korzystając z zezwolenia na czasowe opuszczenie zakładu karnego lub aresztu śledczego, nie powrócił w wyznaczonym terminie, 6) przetransportowanego na polecenie sądu lub prokuratora z innego zakładu karnego lub aresztu śledczego, w celu udziału w rozprawie lub innych czynnościach procesowych, 7) osoby tymczasowo aresztowanej, ukaranej karą porządkową lub co do której zastosowano inne środki przymusu skutkujące pozbawienie wolności. § 2c. okres, o którym mowa w § 2b, może być przedłużony tylko za zgodą sędziego penitencjarnego. Łączny okres umieszczenia skazanego w warunkach określonych w § 2b nie może przekroczyć 28 dni. Za okres od 6.12.2009r. do dnia 2.04.2010r. w świetle informacji podanej w pismach ZK powód nie przebywał w celach, w których to powierzchnia przypadająca na 1 osadzonego wynosiła mniej niż 3 m 2 . Nie można również mówić o bezprawności działań strony pozwanej, która umieszczała powoda w celach w których brak jest przewodów wentylacyjnych, co wynika z faktu, że budynek zakładu karnego jest starym budynkiem, ponadto wentylacja nie jest drożna ze względów bezpieczeństwa aby zapobiec komunikowaniu się osadzonych, czy też w oknach zainstalowane są blendy, także ze względów bezpieczeństwa, nieszczelne okna, dziury w podłodze, co nie rzadko jest wynikiem dewastacji samych osadzonych, niezabudowany kącik sanitarny, co wiąże się ze sklepieniami łukowymi w celach, brak działającego radiowęzła, który także uszkadzany jest przez samych osadzonych, brak prądu w określonych godzinach, co --- STRONA 7 --- związane jest z istniejącą starą instalacją elektryczną nie uwzględniającą tak dużego poboru mocy. Powód w żaden sposób nie wykazał aby w zakładzie karnym był brak dostępu do ciepłej wody, przebywanie w celi z osobami o różnym stopniu demoralizacji, ignorowanie jego skarg, brak zająć kulturalno – oświatowych. Powód ma możliwość korzystania z ciepłej wody, dziennie dostarczane są dwa wiadra ciepłej wody na celę, na korytarzu jest umywalka z ciepłą wodą z której można korzystać bez ograniczenia, w celi jest bieżąca zimna woda, a osadzeni dysponują elektrycznymi grzałkami i mają możliwość podgrzania wody. Ponadto zgodnie z regulaminem powód raz w tygodniu korzysta z kąpieli. Powód będąc słuchany w charakterze strony nie potrafił podać co miał na myśli pisząc o zagrożeniu bezpieczeństwa ze względu na umieszczanie w celi osób o różnym stopniu demoralizacji. Nie sprecyzował także dlaczego jedzenie jest niedobre, zła służba zdrowia. Odnośnie możliwości korzystania z zajęć kulturalno – oświatowych powód ma możliwość korzystania ze świetlicy, gdzie może grać w ping-ponga, w piłkarzyki, z biblioteki, zająć na siłowni, zewnętrznych placów rekreacyjnych, kółek zainteresowań, grup modlitewnych, z codziennie dostarczanej prasy, telewizji, radia. Reasumując w niniejszej sprawie nie można mówić o bezprawności działań strony pozwanej. Ponadto powód nie udowodnił ziszczenia się w/w przesłanek warunkujących przypisanie odpowiedzialności odszkodowawczej, by w związku z działaniem ( zaniechaniem) strony pozwanej powstała u niego jakakolwiek szkoda. Co do argumentów powoda, iż warunki odbywania kary pozbawienia wolności uwłaczały jego zagwarantowanym prawom Sąd zważył, że dobra osobiste człowieka pozostają pod ochroną Konstytucji; zgodnie z art. 30, przyrodzona i niezbywalna godność człowieka jest nienaruszalna, a jej poszanowanie i ochrona jest obowiązkiem władz publicznych. Obowiązek ten powinien być realizowany przez władze publiczne przede wszystkim tam, gdzie Państwo działa w ramach imperium, realizując swoje zadania represyjne, których wykonanie nie może prowadzić do większego ograniczenia praw człowieka i jego godności, niż to wynika z zadań ochronnych i celu zastosowanego środka represji. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 25 kwietnia 1989 r., I CR 143/89 (OSPiKA 1990, nr 9, poz. 330) wyjaśnił, że godność osobista jest tą sferą osobowości, która konkretyzuje się w poczuciu własnej wartości człowieka i oczekiwaniu szacunku ze strony innych ludzi. Poczucie to, stanowiące istotny element psychiki człowieka, kształtowane jest przez okoliczności zewnętrzne. „Wymóg zapewnienia przez Państwo godziwych warunków odbywania kary pozbawienia wolności jest jednym z podstawowych wymogów nowożytnego państwa prawa, znajdującym wyraz w normach prawa międzynarodowego. Stanowi o tym wprost art. 10 ust. 1 ratyfikowanego przez Polskę międzynarodowego paktu praw osobistych i publicznych z dnia 19 grudnia 1966 r. (Dz.U. z 1977 r. Nr 38, poz. 167 i 169) głoszący, że każda osoba pozbawiona wolności będzie traktowana w sposób humanitarny i z poszanowaniem przyrodzonej godności człowieka. Także art. 3 e.k.p.c. stanowiący, że nikt nie może być poddany torturom ani nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu lub karaniu, wprowadza obowiązek władzy publicznej zapewnienia osobom osadzonym w zakładach karnych godziwych i humanitarnych warunków odbywania kary pozbawienia wolności, nienaruszających godności ludzkiej. Łączy się z tym wynikający z art. 8 ust. 1 Konwencji nakaz poszanowania życia prywatnego obywateli i ich prawa do intymności, co w odniesieniu do osób osadzonych w zakładach karnych oznacza obowiązek zapewnienia takich warunków bytowych i sanitarnych, w których godność ludzka i prawo do intymności nie doznają istotnego uszczerbku. Odpowiednikami powyższych norm prawa międzynarodowego są art. 40, 41 ust. 4 i art. 47 Konstytucji wprowadzające wskazane zasady na grunt prawa polskiego”-por uzasadnienie wyroku SN z dnia 28.01.2007 V CSK 431/1006. --- STRONA 8 --- Przesłanką odpowiedzialności za naruszenie cudzego dobra osobistego jest bezprawność działania, przez którą rozumie się działanie (zaniechanie) sprzeczne z porządkiem prawnym i zasadami współżycia społecznego. Przepis art. 24 k.c. przewiduje domniemanie bezprawności działania naruszającego dobra osobiste, co powoduje, że na nim spoczywa ciężar wykazania, iż jego działanie było zgodne z prawem. W niniejszej sprawie strona pozwana Skarb Państwa wykazała, że jej działanie, w tym osadzenie powoda w celach w warunkach, w których powierzchnia na jedną osobę wynosiła więcej niż 3 m 2, było zgodne z prawem, o czym szczegółowo była już mowa wyżej. Warunki dotyczące wyposażenia cel mieszkalnych w ZK w N. w ocenie Sądu spełniały wymogi z art. 110 § 2 zd. 2 k.k.w. Cele wyposażone były i są wyposażone w odpowiedni sprzęt kwaterunkowy zapewniający skazanemu osobne miejsce do spania, odpowiednie warunki higieny, dostateczny dopływ powietrza i odpowiednią do pory roku temperaturę, według norm określonych dla pomieszczeń mieszkalnych. Ponadto w każdej z celi znajdował się kącik sanitarny oddzielony od reszty pomieszczenia trwałymi obudowami, umożliwiający wykonywanie podstawowych czynności higienicznych i fizjologicznych. W celach brak było wentylacji, a w niektórych nie była ona drożna. W tym przypadku stronie pozwanej nie można zarzucić bezprawności działania. Budynki zakwaterowania osadzonych w ZK w N. wzniesiono w XVII wieku (co Sądowi wiadomo z urzędu) i wielokrotnie adaptowano do funkcji jednostki penitencjarnej, nie odnosi się do nich szereg współczesnych przepisów i warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Ponadto jeśli chodzi o ZK w N. to nie można mówić o braku jakiejkolwiek wentylacji. Dopływ świeżego powietrza do cel zapewniały m.in. okna i drzwi. Każda z cel codziennie w czasie spaceru więźniów jest wietrzona. Nie można zatem przyjmować, że powód był pozbawiony dostatecznego dopływu powietrza w rozumieniu art. 110 § 2 zd. 2 k.k.w. Sam zatem brak drożnej wentylacji w celach, niewłaściwe oświetlenie nie spowodował, że warunki w celach zajmowanych przez powoda były niegodziwe lub niehumanitarne, a dobra osobiste powoda takie jak godność, prawo do intymności zostały naruszone. Poza powyższymi wywodami Sąd zważył, że zasadniczymi przesłankami przy rozstrzyganiu o roszczeniu opartym na art. 448 k.c. są rodzaj naruszonego dobra, intensywność naruszenia oraz jego skutki dla poszkodowanego, a także zachowanie naruszyciela - por. wyrok SN z dnia 13.06.2002, V CKN 1421/00, niepubl. Analizując stan faktyczny przedmiotowej sprawy w kontekście art. 448 k.c., nie można zapominać, że pewien dyskomfort związany z przebywaniem w zakładzie karnym jest elementem odbywania kary pozbawienia wolności. Skazany powinien się liczyć z tym, że pobyt w więzieniu nie jest nagrodą. Kara jako środek represyjny o charakterze prewencyjnym z założenia ma stanowić pewną dolegliwość dla sprawcy, jako odpłata za popełnione przestępstwo, a sprawca nie może oczekiwać, że jej odbywanie nie będzie łączyło się z żadnymi niedogodnościami. Kara jako taka musi być odczuwalna. Powód w niniejszej sprawie prezentował postawę roszczeniową, przedstawiając się jako ofiara instytucji państwowej, zapominając przede wszystkim o tym, że został skazany na karę pozbawiania wolności za przestępstwo rozboju, pobicia, zniszczenia mienia. Powód zwracał przede wszystkim uwagę na przeludnienie w celach, w których przebywał, pomijając zupełnie przyczynę, dla której w tej celi się znalazł. Powód szeroko również pisał o przysługujących mu zgodnie z Konstytucją RP i prawem międzynarodowym prawach. Prawo do własności, wolności wiąże się z obowiązkiem poszanowania prawa własności, wolności innych ludzi. Nie można interpretować praw człowieka w sposób wybiórczy, powołując się jedynie na prawa a zapominając o obowiązkach. Rozstrzygając samą zasadność roszczenia powoda nie można było zapomnieć o przeciętnych warunkach życia społeczeństwa polskiego. Niejednokrotnie ludzie na wolności nie mają zapewnionych takich warunków bytowych i opieki medycznej jak osadzeni w więzieniach. Widzi się bowiem obrazy ze szpitali w których, chorzy śpią na korytarzach. Także przy --- STRONA 9 --- korzystaniu z usług medycznych ludzie na wizytę u specjalisty czekają po kilka miesięcy. W zakładach karnych więźniowie natomiast na kontakt ze specjalistą czekać nie muszą. Biorąc pod uwagę powyższe wywody Sąd oddalił powództwo w całości orzekając jak w punkcie I sentencji. Na zasadzie art. 102 k.p.c. uwzględniając trudną sytuację finansową powoda Sąd odstąpił od obciążania go kosztami postępowania, które pokrył za powoda Skarb Państwa. Koszty zastępstwa procesowego zostały między stronami wzajemnie zniesione. Sąd odmówił przyznania adw. W. G. wynagrodzenia ze Skarbu Państwa za świadczenie pomocy prawnej z urzędu powodowi albowiem jak wynika z akt sprawy pełnomocnik nie podjął żadnych czynności o charakterze pomocy prawnej, co jest sprzeczne z zasadą profesjonalizmu i co uzasadnia odmowę przyznania ze środków Skarbu Państwa zwrotu kosztów nie opłaconej pomocy prawnej – vide orz. SN z dnia 16.03.2000r. IPZ 86/99.