Teza / krótkie omówienie
wniosku o dokonanie wzajemnych rozliczeń. W ocenie K. O. z przedłożonych przez niego pism wynikało naruszenie jego jego dóbr osobistych przez powoda. W piśmie z dnia 4 września 2008r. stanowiącym dalsze uzupełnienie pozw
Treść orzeczenia
--- STRONA 1 ---
Sygn. akt IC 180/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 czerwca 2011r. Sąd Okręgowy w Katowicach Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Magdalena Bochyńska - Jarczyk Protokolant: Gabriela Wolny po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2011r. w Katowicach sprawy z powództwa P. O. przeciwko K. O. o ochronę dóbr osobistych i zapłatę oraz z powództwa M. O. przeciwko K. O. o ochronę dóbr osobistych i zapłatę 1. powództwo P. O. oddala; 2. powództwo M. O. oddala; 3. zasądza solidarnie od powodów na rzecz pozwanego kwotę 7.217zł (siedem tysięcy dwieście siedemnaście złotych) tytułem kosztów zastępstwa procesowego, a wniosek pozwanego o zasądzenie tych kosztów ponad tę kwotę oddala; 4. przyznaje adwokatowi M. B. od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Katowicach kwotę 8.856zł (osiem tysięcy osiemset pięćdziesiąt sześć złotych), a w niej kwotę 1.656zł (jeden tysiąc sześćset pięćdziesiąt sześć złotych) podatku VAT, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodom z urzędu. S.. akt I C 180/10 UZASADNIENIE Powód P. O. spóźnionym pozwem wzajemnym złożonym podczas rozprawy w dniu 18 marca 2010r., prowadzonej przez Sąd Okręgowy w Katowicach w sprawie o sygn. akt I C 546/08, który został wyłączony i przekazany do odrębnego rozpoznania, a następnie był przez powoda precyzowany i uzupełniany kolejno w piśmie procesowym z dnia 29 kwietnia 2010r. (k. 25), w piśmie z dnia 13 września 2010r. (k. 45), w na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2011r. (k. 138) i
--- STRONA 2 ---
w piśmie procesowym z dnia 31 maja 2011r. (k. 162 – 165), ostatecznie wniósł o zasądzenie na jego rzecz od pozwanego K. O. odszkodowania w kwocie 50 000 zł i zadośćuczynienia w kwocie 40 000 zł oraz o zasądzenie od pozwanego na rzecz Fundacji na Rzecz Osób (...) w Wypadkach Komunikacyjnych w M.-U. kwoty 60 000 zł z tytułu naruszenia dóbr osobistych powoda, a także o wydanie: 1. zakazu posługiwania się i rozpowszechniania wszelkimi dowodami – zdjęciami odnoszącymi się lub będącymi własnością powoda jak i dotyczących członków jego rodziny, a będących w posiadaniu pozwanego z uwagi na wejście w ich posiadanie poprzez działania manipulacyjne jak i przestępcze; 2. nakazu sądowej likwidacji urządzeń, nośników i telefonów, na których są zarejestrowane powyższe; 3. sądowego zakazu zbliżania się do powoda jak i członków jego rodziny na terenie RP i UE dla pozwanego. W uzasadnieniu swego żądania powód podał, że pozwany naruszył jego dobra osobiste w postaci dobrego imienia, zdrowia, wolności nietykalności osobistej, wizerunku i miru domowego poprzez wypowiedzi, zachowania, rozpowszechniane informacji, wykonywanie fotografii i korespondencję skierowaną przeciwko niemu oraz posługiwanie się dokumentami jako dowodami w sprawach, którymi nie miał prawa dysponować. Pozwany naruszył jego dobra osobiste: • naruszeniem tajemnicy korespondencji przez dołączenie do wniosku o dział spadku z dnia 15 listopada 2000r. w sprawie o sygn. akt II Ns 1515/00 Sądu Rejonowego w Sosnowcu dowodów wpłat do aresztu śledczego adresowanych do powoda oraz nieprawdziwymi informacjami finansowymi co znacznie utrudniło powodowi postępowanie o dział spadku, a nadto naruszeniem tajemnicy korespondencji w innych sprawach sądowych, gdzie dysponował dokumentami; • pomawianiem powoda o okoliczności nie mające miejsca, co umniejszyło jego dyspozycję do spadku w postępowaniu przed Sądem Rejonowym w Sosnowcu w sprawie o sygn. II Ns 1515/00; • podejmowaniem szeregu czynności mających na celu opóźnienia spłat po dziale spadku na rzecz powoda oraz czynnej napaści na terenie Sądu Grodzkiego w C. w dniu 7 października 2005r.; • wykonywaniem zdjęć i krótkich filmów samochodu, którym poruszał się powód z małżonką po wyjściu z Sądu Rejonowego w Sosnowcu w dniu 5 lipca 2007r.; • składając nieprawdziwe informacje mające na celu umniejszenie roli sprawczej pozwanego w różnych sprawach poprzez dokumenty składane jako dowody w sprawach Sądu Okręgowego w Katowicach o sygn. akt I C 546/08, Sądu Rejonowego w Sosnowcu o sygn. akt I C 841/07, Sądu Rejonowego Katowice-Zachód w Katowicach o sygn. akt III K 94/07; Powódka M. O. pozwem z dnia 27 września 2010r. w sprawie o sygn. akt I C 644/10 połączonej z niniejszą sprawą, który następnie był precyzowany i uzupełniany kolejno podczas rozprawy w dniu 12 kwietnia 2011r. (k. 138) oraz pismem z dnia 31 maja 2011r. (k. 162-165) ostatecznie domagała się od pozwanego K. O. odszkodowania i zadośćuczynienia w kwocie 40 000 zł z tytułu naruszenia jej dóbr osobistych oraz miru domowego, a także wydania: 1. zakazu posługiwania się i rozpowszechniania wszelkimi dowodami – zdjęciami odnoszącymi się lub będącymi własnością powódki jak i dotyczących członków jej rodziny, a będących w posiadaniu pozwanego z uwagi na wejście w ich posiadanie poprzez działania manipulacyjne jak i przestępcze;
--- STRONA 3 ---
2. nakazu sądowej likwidacji urządzeń, nośników i telefonów, na których są zarejestrowane powyższe; 3. sądowego zakazu zbliżania się do powódki jak i członków jej rodziny na terenie RP i UE dla pozwanego. Uzasadniając roszczenie powódka podała, że pozwany naruszył jej dobra osobiste w postaci dobrego imienia, nietykalności osobistej, zdrowia, wolności, miru domowego i wizerunku poprzez wypowiedzi, zachowania, rozpowszechniane informacji, wykonywanie fotografii i korespondencję oraz posługiwanie się dokumentami jako dowodami w sprawach. Pozwany naruszył jej dobra osobiste: • przez agresję wyrażoną podczas zdarzenia w dniu 7 października 2005r. na terenie Sądu Rejonowego w Czeladzi; • wykonując fotografie powódki w dniu 5 lipca 2007r. w S., które następnie kopiował i rozpowszechniał poprzez co ją nękał; Powódka domagała się przy tym zadośćuczynienia w związku z naruszeniem przez pozwanego dobra osobistego w postaci miru domowego powoda - jej męża, poprzez składanie nieprawdziwych informacji, mających na celu umniejszenie roli sprawczej pozwanego w różnych sprawach sądowych – dokumentów składanych jako dowody oraz innych pism procesowych w sprawie Sądu Okręgowego w Katowicach o sygn. akt I C 546/08. Pozwany K. O. w piśmie procesowym z dnia 14 września 2010r. (k. 52), w piśmie procesowym stanowiącym odpowiedź na pozew powódki z dnia 22 grudnia 2010r. (k. 112 – 113) oraz w piśmie procesowym z dnia 11 kwietnia 2011r. (k. 132-134) wniósł o oddalenie powództw i zasądzenie na jego rzecz od powodów kosztów postępowania według załączonego spisu. W uzasadnieniu swego stanowiska pozwany podniósł, że powód nie wykazał, aby doszło istotnie do naruszenia jego dóbr osobistych. W żaden też sposób nie sprecyzował, jakie dobra osobiste miałoby naruszać zachowanie pozwanego (art. 6 k.c.). Podobnie odnośnie roszczenia i przytoczonych podstaw przez powódkę. Zaprzeczył on oświadczeniu powodów na temat rzekomego ataku pozwanego na powodów na terenie Sądu Rejonowego w Czeladzi. Podniósł, że działaniom, które są mu zarzucane brak jest przesłanki bezprawności. Pozwany brał udział w szeregu postępowań sądowych, w których reprezentował określonych interes prawny i osobisty. W sprawach tych dokonując wypowiedzi lub zgłaszając wnioski dowodowe, czy też przeprowadzając inne czynności nie przekroczył nigdy granicy, która naruszałaby jakiekolwiek dobra osobiste powodów. Odnośnie incydentu z dnia 7 października 2005r. pozwany odmówił okazania dowodu osobistego strażnikowi sądowemu, a zdarzenie nie miało żadnego związku z powodami. Natomiast odnośnie incydentu z 5 lipca 2007r., to brak jest dowodów, iż pozwany miałby robić zdjęcia żonie powoda, a zdjęcia samochodu, w którym powodowie prawdopodobnie się poruszali nie mogą stanowić naruszenia ich dóbr osobistych. Ponadto pozwany zgłosił zarzut przedawnienia odnośnie wszystkich roszczeń majątkowych, które potencjalnie powstały przed upływem trzech lat od dnia złożenia w sprawie pozwu. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Powód P. O. i pozwany K. O. są rodzeństwem. Powódka M. O. jest żoną P. O.. Strony od około 1994r. pozostają w konflikcie (okoliczności bezsporne). W postępowaniu przed Sądem Rejonowym w Sosnowcu w sprawie o dział spadku, prowadzonej pod sygn. akt II Ns 1515/00, pozwany podczas rozprawy w dniu 2 października 2000r. złożył ustne oświadczenie na temat wiadomych
--- STRONA 4 ---
mu składników, podlegającej podziałowi masy majątkowej (dowód – oświadczenie pozwanego podczas rozprawy dnia 2.10.2000r. k. 45 akt SR w Sosnowcu o sygn. II Ns 1515/00). Składając wnioski dowodowe, pismem datowanym na dzień 15 listopada 2000r., pozwany zmierzał do wykazania, iż powód nie przyczynił się do zwiększenia majątku podlegającemu podziałowi i że sam korzystał z pomocy finansowej swojego ojca, w tym poprzez otrzymywanie przekazów pocztowych, podczas pobytu w areszcie śledczym. Dowody przekazów pozwany dołączył (dowody: pismo z dnia 15.11.2000r. z załącznikami k. 93-103 akt SR w Sosnowcu o sygn. II Ns 1515/00). Podczas rozprawy w dniu 26 marca 2003r. pozwany oświadczył, iż powód nie uczestniczył w budowie domu na podlegającej podziałowi nieruchomości, w okresie najintensywniejszych prac, ponieważ nie było go wówczas w kraju. Oświadczył także, iż ojciec pozwanego pomagał powodowi finansowo w tym okresie (dowód – oświadczenie powoda podczas rozprawy k. 386 akt SR w Sosnowcu o sygn. II Ns 1515/00). Podczas rozprawy w dniu 20 lipca 2004r. pozwany oświadczył, że prace wykonywane przez powoda na podlegającej podziałowi nieruchomości polegały na tym, że najpierw coś zniszczył, a potem to naprawił, a kiedy w roku 1999 dostał od siostry klucze do nieruchomości, to wykonał prace przeczące zasadom sztuki budowlanej i grożące niebezpieczeństwem. Następie powód usnął meble i wyposażenie budynku należące do jego siostry, a po roku wniósł swoje meble (dowód - oświadczenie pozwanego podczas rozprawy w dniu 20.07.2004r. k. 592 akt SR w Sosnowcu o sygn. II Ns 1610/03). W toku postępowania przed Sądem Okręgowym w Katowicach w sprawie o sygn. akt I C 546/08 z powództwa K. O. przeciwko P. O. i M. O. o ochronę dóbr osobistych K. O. do pisma procesowego stanowiącego uzupełnienie pozwu załączył szereg kopii dokumentów. W tym załączył on wyciąg z aktu oskarżenia z dnia 30 czerwca 1998r. Prokuratury Wojewódzkiej w K. w sprawie Ds. 59/95/s, gdzie powód i pozwany zostali oskarżeni o popełnienie przestępstwa z art. 227 § 2 k.k. z 1969 r. w zw. z art.58 k.k. z 1969r. Przedłożył także korespondencję w postaci pisma z dnia 26 listopada 2001r., w którym powód poinformował pozwanego o dokonaniu sprostowania imienia i nazwiska matki we wniosku o dział spadku, pisma z dnia 25 kwietnia 2001r., w którym powód poinformował pozwanego o zakresie jego kompetencji w kwestii zarządu nieruchomością, pisma z dnia 15 maja 2006r. w przedmiocie wniosku o dokonanie wzajemnych rozliczeń. W ocenie K. O. z przedłożonych przez niego pism wynikało naruszenie jego jego dóbr osobistych przez powoda. W piśmie z dnia 4 września 2008r. stanowiącym dalsze uzupełnienie pozwu K. O. wniósł o wyłączenie z akt tej sprawy dowodów związanych z próbą wyłudzenia przez powoda od pozwanego pewnej kwoty, w związku z prowadzonym przeciwko niemu przez Sąd Rejonowy w Sosnowcu postępowaniem karnym i powstałą możliwością dochodzenia roszczeń powiązanych z przestępstwem. Pismem z dnia 15 kwietnia 2009r. pozwany zwrócił się o wydanie kserokopii z akt sprawy (dowody: uzupełnienie pozwu datowane na dzień 7.07.2008r. wraz jego załącznikami k. 42-62 akt SO w Katowicach o sygn. I C 546/08, uzupełnienie pozwu datowane na dzień 4.09.2008r. k. 67 powyższych akt, wniosek o wdanie kserokopii z akt z dnia 15 kwietnia 2009r. k. 169 powyższych akt). W postępowaniu przed Sądem Rejonowym w Sosnowcu w sprawie o sygn. akt XI K 588/08 K. O. przeglądał w dniu 16 kwietnia 2009r. akta tej sprawy (dowód - notatka urzędowa z dnia 16.04.2009r. k. 269 akt SO w Katowicach o sygn. I C 546/08). Wyrokiem Sądu Rejonowego w Będzinie wydanym w Wydziale Grodzkim w C. z dnia 13 czerwca 2006r. sygn. akt VIII W 45/06 obwiniony K. O. został uznany za winnego popełnienia wykroczenia polegającego na tym, że dnia 7 października 2005r. w C. w budynku Urzędu Miasta wbrew obowiązkowi z mocy ustawy do legitymowania nie udzielił na żądanie umundurowanemu funkcjonariuszowi Straży Miejskiej dokumentów pomimo ich posiadania. W sprawie tej ustalono między innymi, że tego dnia po rozprawie, pomiędzy braćmi doszło do nieporozumienia w związku, z którym P. O. zażądał interwencji Straży Miejskiej. Sprawa, w której prowadzono rozprawę, dotyczyła zezwolenia na złożenie do depozytu sądowego przedmiotu świadczenia, obejmującego kwotę 10 971,12 zł (sygn. akt VIII Ns 3/05). W dniu 7 października 2005r. Sąd Rejonowy w Będzinie oddalił wniosek K. O.. Pod wpływem przebiegu rozprawy po jej zakończeń pomiędzy braćmi doszło do konfliktu. Powód zarzucił wówczas pozwanemu kłamstwo, z kolei pozwany skierował do niego wypowiedź na temat „kryminalnych poczynań”. Rozmowa przybrała formę głośnej kłótni. Według pozwanego prowodyrami całej sytuacji byli powodowie. Powód jak podał - zachowaniem brata tego dnia był przerażony, bał się o swoją żonę, na którą powód, w jego ocenie, napadł słownie (dowody: wniosek K. O. 16.08.2005r. k. 2-3 akt SR w Będzinie o sygn. VIII Ns 3/05, protokół z dnia 7.10.2005r. k. 21 powyższych akt, postanowienie SR w
--- STRONA 5 ---
Będzinie z 7.10.2005r. k. 22 powyższych akt, odpowiedź K. O. z dnia 25.01.2005r. na zarzuty we wniosku o ukaranie k. 15 akt SR w Będzinie o sygn. VIII W 45/06, protokół przesłuchania P. O. w charakterze świadka k. 12-13 powyższych akt, uzasadnienie wyroku SR w Będzinie z dnia 13 czerwca 2006r. VIII W 45/06 k. 87-90 powyższych akt). W dniu 5 lipca 2007r. pozwany i powód uczestniczyli w posiedzeniu Sądu Rejonowego w Sosnowcu, którego przedmiotem były kwestie zwolnienia powoda od kosztów sądowych. Po opuszczeniu budynku sądowego pozwany, wsiadając do swojego samochodu, polecił żonie I. O. by zrobiła telefonem komórkowym kilka zdjęć powodowi, w związku z tym, że w toku posiedzenia podał on, iż nie posiada żadnego majątku. Powód wsiadł z żoną do swojego samochodu, którym udał się w stronę tej samej ulicy, co pozwany kierujący swoim samochodem. Żona pozwanego jako pasażer, jadąc z pozwanym za samochodem kierowanym przez powoda, wykonała przy użyciu swojego telefonu komórkowego fotografię samochodu marki S. o nr rej. (...). Kolejną fotografię wykonała, gdy obydwa samochody stały obok siebie, oczekując na zmianę sygnalizacji świetlnej. Na jednej z fotografii nie widać w ogóle osób znajdujących się w samochodzie, natomiast na drugim są one bardzo niewyraźne, co uniemożliwia ich identyfikację, która jest dodatkowo utrudniona przez odbijające się w szybie samochodowej otoczenie. Fotografie te pozwany załączył do akt sprawy prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Sosnowcu pod sygn. XI W 108/08, w której to spawie występował jako obwiniony o popełnienie wykroczenia drogowego (dowody: uzasadnienie wyroku SR w Sosnowcu z 15 stycznia 2009r. k. 127-138 akt SR w Sosnowcu o sygn. XI W 108/08, dwie fotografie samochodu marki S. o nr rej. (...) k. 85 powyższych akt, protokół z dnia 20.08.2008r. k. 86-90 powyższych akt). W piśmie z dnia 19 grudnia 2005r. pozwany odnosząc się do uprzedniej korespondencji powoda, zarzucił mu brak dialogu przy wcześniejszych zdarzeniach, wynikających z wzajemnych pretensji, zwracając uwagę na wypowiadanie przez powoda kłamstw i fałszowanie kserokopii dokumentu. W piśmie tym określił powoda mianem „podstarzałego obcego człowieka”. Uzasadniając brak podpisu pod pismem pozwany podał, iż uczynił to z obawy przed próbą podrobienia jego podpisu przez powoda (dowód – pismo z dnia 19.03.2005r. k. 275 akt SO w Katowicach sygn. I C 546/08). W toku postępowania prowadzonego przed Sądem Rejonowym w Sosnowcu pod sygn. I C 841/07 z powództwa P. O. przeciwko K. O. o zapłatę kwoty 33 700 zł, dochodzonej na podstawie ugody z dnia 23 marca 1995r., pozwany K. O. podczas rozprawy w dniu 29 lutego 2008r. zeznał, iż nie podpisał powyższej ugody, a jego podpis został prawdopodobnie naniesiony w formie kserokopii z dokumentów firmowych, które udostępnił bratu. Podał on, iż nigdy nie posługiwał się widniejącą na ugodzie pieczęcią firmy (...), dokonując czynności nie związanych z działalnością tej firmy. Kiedy w sierpniu 1993r., jak zeznał, pożyczył bratu 2 000 marek niemieckich, była spisana ugoda dotycząca tej pożyczki z 23 lutego 1994r. W roku 1995r. ani razu nie miał on sposobności by widzieć się z bratem. Prawomocnym wyrokiem z dnia 29 lutego 2008r. powództwo w tej sprawie zostało oddalone głównie z tego powodu, że kserokopia dokumentu nie może stanowić dowodu w procesie cywilnym, a zatem zawarte w niej uzgodnienia stron, co do wysokości przysługujących powodowi roszczeń, nie zasługiwały na uwzględnienie (dowody: zeznania K. O. przesłuchanego w charakterze pozwanego k. 156-157 akt SR w Sosnowcu o sygn. 841/07, uzasadnienie wyroku SR w Sosnowcu z 29 lutego 2008r. k. 161-165 powyższych akt). W Sądzie Rejonowym Katowice – Zachód w Katowicach pod sygn. akt III K 94/07 toczy się sprawa, w której powód i pozwany są oskarżeni o popełnienie przestępstwa z art.227 § 2 k.k. z 1969r. w zw. z art. 58 k.k. z 1969r. Z aktu oskarżenia sporządzonego przez Prokuraturę Wojewódzką w K. dnia 30 czerwca 1998r. w sprawie sygn. akt VI Ds 59/95 między innymi wynika, że: • przesłuchany w charakterze podejrzanego P. O. przyznał się do popełnienia zarzucanego mu przestępstwa. Podniósł, że jego rola wobec brata K. była podrzędna, lecz w tej części jego wyjaśnieniom nie dano wiary; • wobec P. O. nie stosowano w tej sprawie środka zapobiegawczego; • przesłuchany w charakterze podejrzanego K. O. przyznał się do popełnienia zarzucanego mu przestępstwa i wyjaśnił zgodnie z ustalonym w sprawie stanem faktycznym;
--- STRONA 6 ---
• wobec K. O. w tej sprawie tytułem środka zapobiegawczego zastosowano oddanie pod dozór Policji i zakaz opuszczania kraju (dowody: kserokopia wyciągu z a/o Prokuratury Wojewódzkiej w K. dnia 30 czerwca 1998r. w sprawie sygn. akt VI Ds 59/95 k.- 49 – 53 akt SO w Katowicach o sygn. I C 546/08, oświadczenie pozwanego podczas rozprawy – k. 227 powyższych akt). W toku powyższej sprawy pozwany K. O. zawiadomił Prokuraturę Rejonową w Sosnowcu o prowadzeniu przez powodów P. O. i M. O. działalności przestępczej, polegającej na podrobieniu dokumentu (...) z dnia 23 marca 1995r., próbie wyłudzenia na jego podstawie kwoty 33.700zł z odsetkami, nękaniu go i jego rodziny pogróżkami i żądaniami finansowymi oraz zbieraniu informacji o danych osobowych członków jego rodziny i stanie majątkowym. Prawomocnym wyrokiem z dnia 25 czerwca 2009r. sygn. akt XI K 588/08 Sąd Rejonowy w Sosnowcu uznał oskarżonego P. O. za winnego tego, że dnia 22 marca 2007r. w Sądzie Rejonowym w Sosnowcu w sprawie sygn. akt I C 841/07 użył jako autentycznego, poprzez załączenie do wniesionego pozwu, uprzednio podrobionego dokumentu w postaci kserokopii ugody z dnia 23 marca 1995r., czym wyczerpał ustawowe znamiona występku z art. 270 § 1 k.k. (dowody: zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa z 10.12.2007r. i dalsze dokumenty k. 148-164, wyrok SR w Sosnowcu z 25.06.2009r. k. 242 – 255 powyższych akt, wyrok SO w Katowicach z 20.10.2009r. k. 288-292 powyższych akt). Ustalając powyższy stan faktyczny w zakresie toczących się między stronami bądź z ich udziałem spraw sądowych, treści składanych w nich pism oraz korespondencji prowadzonej pomiędzy pozwanym a powodem lub jego pełnomocnikiem, Sąd oparł się na dowodach z dokumentów urzędowych i prywatnych zawartych w tych aktach. Sąd podczas rozprawy w dniu 16 czerwca 2011r. oddalił wniosek o odpuszczenie dowodu z przesłuchania stron, gdyż zgodnie z art. 299 k.p.c. dowód ten ma charakter wyłącznie pomocniczy i przeprowadza się go w sytuacji, gdy po wyczerpaniu środków dowodowych pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, a sytuacja taka w niniejszej sprawie nie zachodziła. Podczas rozprawy w dniu 12 kwietnia 2011r. Sąd oddalił wniosek o przesłuchanie składu orzekającego w sprawach o sygn. VIII Ns 3/05 i VIII W 45/06 Sądu Rejonowego w Będzinie VIII Zamiejscowego wydziału Grodzkiego w C., gdyż dowód taki byłby nieprzydatny z punktu widzenia ustaleń istotnych w świetle zarzutów powoda, bowiem opisywane zdarzenie miało miejsce poza salą rozpraw i żaden sędzia nie był przy nim obecny. Sąd zważył, co następuje: Stosownie do przepisów art. 23kc i 24kc poszkodowanemu w przypadku naruszenia jego dobra osobistego służy ochrona cywilnoprawna. Dobra osobiste podlegają ochronie, jeżeli ich naruszenie (zagrożenie) jest bezprawne. Przesłankami odpowiedzialności przewidzianymi w przepisie art. 24 § 1 k.c., które muszą być spełnione równocześnie są istnienie dobra osobistego, jego naruszenie lub zagrożenie naruszenia i bezprawność działania sprawy. Spełnienie dwóch pierwszych przesłanek wykazać musi poszkodowany. Jego rzeczą jest, więc przede wszystkim określić, w jakich swoich odczuciach ewentualnie, w jakich konkretnie prawem przewidzianych dobrach osobistych został dotknięty zachowaniem się sprawcy oraz na czym polega naruszenie tej jego sfery przeżyć, a także okoliczności te udowodnić (art. 6 k.c. i art. 232 k.c.). Poszkodowany nie musi natomiast wykazać, że działanie sprawcy było bezprawne. W polskiej doktrynie cywilistycznej panuje obiektywne pojęcie bezprawności, według którego bezprawne jest zachowanie się sprzeczne z normami prawa lub zasadami współżycia społecznego, bez względu na winę, a nawet świadomość sprawcy. Osoba szukająca ochrony przewidzianej w art.24 k.c. nie musi, zatem wykazywać winy sprawcy zagrożenia lub naruszenia dobra osobistego. Ciężar dowodu braku bezprawności działania (art. 24 k.c.) spoczywa na osobie, której zarzucono naruszenie dobra osobistego. Musi ona wykazać, że była do tego uprawniona. Przepis art. 24 § 1 k.c. statuuje, bowiem domniemanie bezprawności działania sprawcy naruszenia dobra osobistego. Każde, więc naruszenie lub zagrożenie tego dobra należy wstępnie zakwalifikować jako bezprawne. Domniemanie to może sprawca obalić, jeżeli wykaże, że zachodziła jedna z okoliczności wyłączających bezprawność działania. Okolicznościami tymi
--- STRONA 7 ---
są: działanie w ramach porządku prawnego, tj. działanie dozwolone przez obowiązujące przepisy prawa; wykonywanie prawa podmiotowego; zgoda pokrzywdzonego; działanie w obronie uzasadnionego interesu społecznego (wyrok SN z dnia 19.10.1989r. II CR 419/89 OSP 1990/11-12/377). Dobro osobiste w odniesieniu do osoby fizycznej definiowane jest jako wartość o charakterze niemajątkowym, ściśle związana z jednostką ludzką, decydująca o jej bycie, pozycji w społeczeństwie, będąca przejawem odrębności psychicznej i fizycznej danej osoby oraz jej możliwości twórczych, powszechnie uznana w społeczeństwie i akceptowana w danym systemie prawnym. Do najważniejszych dóbr osobistych, które wyraźnie wymienia art. 23 k.c. należy cześć (dobre imię, dobra sława, reputacja, honor, godność osobista) jako wartość właściwa każdemu człowiekowi. Obejmuje ona wszystkie dziedziny jego życia osobistego, zawodowego i społecznego. Naruszenie czci może, więc nastąpić zarówno przez pomówienie o ujemne postępowanie w życiu osobistym i rodzinnym, jak i przez zarzucenie niewłaściwego postępowania w życiu zawodowym naruszające dobre imię danej osoby i mogące narazić ją na utratę zaufania potrzebnego do wykonywania zawodu lub innej działalności. Zgodnie z art. 24 § 1 k.c. w sprawie o ochronę dóbr osobistych Sąd w pierwszym rzędzie ustala, czy do ich naruszenia doszło i dopiero w razie pozytywnej odpowiedzi na to pytanie oceniać, czy działanie pozwanego naruszyciela było bezprawne. Przy ocenie, czy doszło do naruszenia dobra osobistego decydujące znaczenie ma nie subiektywne odczucie osoby, jej indywidualne wartości uczuć i stanu psychicznego, ale to, jaką reakcję wywołuje naruszenie w społeczeństwie. Należy, więc przyjmować koncepcję obiektywną naruszenia dobra osobistego w kontekście całokształtu okoliczności sprawy. Kwestia zagrożenia lub naruszenia dóbr osobistych winna być ujmowana w płaszczyźnie faktycznej i prowadzić do ustalenia, czy dane zachowanie, biorąc pod uwagę przeciętne reakcje ludzkie, mogły obiektywnie stać się podstawą do negatywnych odczuć po stronie pokrzywdzonego. Na pierwszy plan wysuwają się jednak zawsze poglądy rozsądnie i uczciwie myślących ludzi oraz osąd opinii publicznej. Mając na uwadze powyższe wskazówki oraz całokształt okoliczności niniejszej sprawy należy stwierdzić, że formułowane przez powoda i powódkę zarzuty przeciwko pozwanemu nie świadczyły o naruszeniu przez niego jakichkolwiek dóbr osobistych powodów. W pierwszej jednak kolejności, konieczne stało się zbadanie podniesionego przez pozwanego zarzutu przedawnienia. Zarówno powód jak i powódka zgłosili, bowiem roszczenia majątkowe oparte o przepisy art. 448 k.c. (zadośćuczynienie) i art. 415kc w zw. z art.24§2kc (odszkodowanie). Wobec faktu, że żądanie zadośćuczynienia na podstawie art. 448kc podlega podobnie jak żądanie odszkodowania na podstawie art. 415kc w zw. z art.24§2kc badaniu w ramach reżimu naprawienia szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym, to podstawą prawną zgłoszonego zarzutu przedawnienia jest art. 442 1 § 1 k.c. o treści: roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę. Skoro powód pozew złożył w dniu 18 marca 2010r. to roszczenia wywodzone ze zdarzeń mających miejsce przed dniem 18 marca 2007r. uległy przedawnieniu. W całości, zatem przedawnione są roszczenia dotyczące składania przez pozwanego dokumentów, ich kserokopii i oświadczeń ustnych w toku postępowania o dział spadku przed Sądem Rejonowym w Sosnowcu w sprawie o sygn. akt II Ns 1515/00, a później II Ns 1610/03, skoro ostatnie z oświadczeń pozwanego, z których powód wywodził naruszenie swych dóbr osobistych miało miejsce 20 lipca 2004r. Również przedawnione jest roszczenie powoda wywodzone ze zdarzenia mającego miejsce w dniu 7 października 2005r., kiedy to na terenie Sądu Rejonowego w Będzinie Grodzkiego Wydziału Zamiejscowego w C. miało dojść do ataku werbalnego i pozawerbalnego pozwanego na powoda i jego małżonkę. Podobnie przedawnione jest roszczenie powoda związane ze sformułowaniem przez pozwanego nie podpisanego pisma z dnia 19 grudnia 2005r. Powód również domagał się nawiązki. Jako że ta jest instytucją zastrzeżoną dla prawa karnego i stanowi środek karny orzekany obok kar zasadniczych, to zapewne chodzić mogło o orzeczenie świadczenia pieniężnego na wskazany cel społeczny, o którym mowa w art. 448 k.c. To
--- STRONA 8 ---
roszczenie z kolei podlega przedawnieniu na tych samych zasadach, co wskazane wyżej roszczenie o zadośćuczynienie i odszkodowanie. Badając roszczenia powódki pod kątem podniesionego zarzutu przedawnienia, to należało zauważyć, że jej roszczenia wywodzone z dwóch zasadniczych zdarzeń uległy przedawnieniu, gdyż domagała się ona odszkodowania i zadośćuczynienia w związku z atakiem pozwanego jaki miał mieć miejsce 7 października 2005r. na terenie Sądu w Czeladzi oraz z wykonywania przez pozwanego fotografii jej osoby w dniu 5 lipca 2007r. Trzyletni termin przedawnienia pierwszego z tych zdarzeń upłynął 8 października 2008r., a drugiego z nich 6 lipca 2010r., a powódka złożyła pozew dopiero w dniu 27 września 2010r.. Pozostały do rozpatrzenia zarzut powódki dotyczył naruszania dobra osobistego powoda w postaci miru domowego poprzez składanie przez pozwanego nieprawdziwych informacji, mających na celu umniejszenie jego roli sprawczej w spawach i czynnościach, co do których występował w roli decydenta, w tym w odniesieniu do sprawy prowadzonej przez Sąd Okręgowy w Katowicach pod sygn. I C 546/08. Skoro powódka sama przyznała, iż nie naruszono tym działaniem jej dóbr osobistych, a jedynie dobra osobiste powoda, to całkowicie niezasadnym i bezpodstawnym jest domaganie się zadośćuczynienia i odszkodowania w oparciu o w ten sposób zarzucane pozwanemu zachowanie, gdyż podlegające ochronie dobra osobiste związane są ściśle wyłącznie z daną osobą i tylko ona może domagać się ochrony z powodu naruszenia tych dóbr. Powyższe względy zaważyły na oddaleniu powództwa powódki. Nieprzedawnione roszczenia powoda w ocenie Sądu były niezasadne, bowiem brak było podstaw dla przyjęcia, iż poprzez przytaczane zachowania pozwanego w ogóle doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda. Z naruszeniem tajemnicy korespondencji można mieć do czynienia w sytuacji, w której określona osoba zapoznaje się z treścią korespondencji wbrew woli adresata danej korespondencji i wbrew jej woli ujawnia innym osobom informacje zawarte w określonej przesyłce, do której dostęp uzyskała bezprawnie. Nie sposób doszukać się naruszenia tajemnicy korespondencji w działaniach pozwanego, w których przedkładał on w toku postępowania sądowego (SO w Katowicach sygn. akt I C 546/08), kierowaną do niego, a nie do innej osoby korespondencję prywatną powoda, skoro upatrywał się w niej sformułowań naruszających jego dobra osobiste. Podobnie, jeżeli przedkładał skierowany do niego akt oskarżenia, jeżeli wywodził z konsekwencji nim wywołanych naruszenie swoich dóbr osobistych. Jak słusznie podniósł pozwany w toku postępowań, w których brał udział reprezentował swój interes procesowy, wobec czego dokonywał określonych wypowiedzi i zgłaszał dane wnioski dowodowe, przy czym nigdy nie naruszył granicy godzącej w dobra osobiste powoda. Powód podnosił, iż poprzez składanie fałszywych informacji mających na celu umniejszenie jego roli sprawczej w toku postępowań przed Sądem Rejonowym w Sosnowcu (sygn. I C 841/07) i przed Sądem Rejonowym Katowice- Zachód w Katowicach (sygn. III K 94/07) pozwany naruszył jego mir domowy. Przez mir domowy należy rozumieć nienaruszalność pomieszczenia lub spokój zamieszkiwania, który zakłócić można przez wdarcie się do cudzego pomieszczenia lub też przez jego nie opuszczenie, wbrew woli dysponenta tego pomieszczenia. Nie sposób powiązać wymienione przez powoda dobro osobiste z zarzucanymi pozwanemu zachowaniami. Innymi słowy nie można podzielić stanowiska, iż zarzucane przez powoda pozwanemu zachowania mogłyby mieć jakikolwiek wpływ na mir domowy powoda. W kwestii składania przez pozwanego nieprawdziwych informacji na temat powoda w toku powyższych dwóch postępowań to zarzut ten nie może się ostać, bowiem poza sporem jest, że powództwo P. O. przeciwko K. O. o zapłatę kwoty 33.700zł na podstawie dokumentu o nagłówku (...) z dnia 23 marca 1995r. w sprawie Sądu Rejonowego w Sosnowcu sygn. akt I C 841/07 zostało prawomocnie oddalone oraz, że prawomocnym wyrokiem z dnia 25 czerwca 2009r. syg. akt XI K 588/08 Sąd Rejonowy w Sosnowcu uznał oskarżonego P. O. za winnego tego, że dnia 22 marca 2007r. w Sądzie Rejonowym w Sosnowcu w sprawie sygn. akt I C 841/07 użył jako autentycznego, uprzednio podrobionego dokumentu w postaci kserokopii ugody z dnia 23 marca 1995r.
--- STRONA 9 ---
Zgodnie z treścią przepisu art. 11 k.p.c.: ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego, co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd w postępowaniu cywilnym. A zatem powód popełnił przestępstwo z art. 270 § 1 k.k., a to oznacza, że jego działanie w sprawie Sądu Rejonowego w Sosnowcu sygn. akt I C 841/07 było działaniem przestępnym, dlatego zarzucanie mu przez pozwanego, iż fałszował on dokument nie było bezpodstawne. Powód podał, iż pozwany naruszył jego dobro osobiste w postaci wizerunku i prawa do prywatności poprzez wykonanie fotografii w dniu 5 lipca 2007r. W pierwszym rzędzie należy zauważyć, iż z materiału dowodowego w aktach sprawy Sądu Rejonowego w Sosnowcu o sygn. XI W 108/08 wynikało, że dwie złożone do akt fotografie samochodu zostały wykonane nie przez pozwanego, lecz przez jego małżonkę. Ponadto nawet gdyby powód wykazał, iż to pozwany wykonał przedmiotowe fotografie, to naruszenie prawa do wizerunku w rozumieniu art. 23 k.c. następowałoby jedynie wówczas gdyby fotografia była wykonana w sposób umożliwiający identyfikację danej osoby (wyrok SN z 27.02. (...)., sygn. IV CKN 1819/00, OSP 2004/6/75), a takiego przymiotu pozbawione były dwie przedmiotowe fotografie. Wreszcie wnosząc o zasądzenie zadośćuczynienia i świadczenia na cel społeczny w związku z naruszeniem wizerunku jako dobra osobistego powód musiałby wykazać, na czym polegała jego krzywda wyrządzona wykonaniem fotografii i jakiego rodzaju ujemnych następstw doznał, a powód okoliczności tych nie tyle nie wykazał, co nawet nie podniósł. Co do samego sposobu sformułowań zawartych w pismach pozwanego zdaniem Sądu z uwagi na konieczność uwzględniania, przy ocenie czy doszło do naruszenia dobra osobistego, obiektywnej, społecznej miary i oceny rozsądnego, uczciwie myślącego człowieka, to w przedmiotowej sprawie powyższe należało wziąć pod rozwagę, gdyż osoba, która wymaga szacunku dla swych dóbr osobistych musi również sama dbać o zachowanie tych dóbr względem innych osób. Należy stwierdzić, że zarówno pozwany jak i powód mają określony stylistycznie sposób formułowania myśli i wniosków oraz przedstawiania swego stanowiska i argumentów. Z tego względu zakwalifikowanie użytych przez pozwanego sformułowań jako relatywnych w sensie negatywnym w świetle art.23 k.c. w ocenie Sądu jest wyłącznie subiektywnym odczuciem powoda, jego indywidualnej wrażliwości i wartości uczuć. Biorąc, więc pod uwagę przeciętne reakcje ludzkie, nie mogły one obiektywnie stać się podstawą do negatywnych odczuć po jego stronie. Pozwanemu nie można też postawić zarzutu, że w oświadczeniach składanych w postępowaniach sądowych, które zdaniem powoda naruszyły jego dobra osobiste, przedstawiał fakty i oceny ze świadomością niezgodności ich z prawdą. Co do ich prawdziwości był i jest, bowiem przekonany, a to wyłącza bezprawność jego działania w tym zakresie. Powyższe względy zaważyły na oddaleniu powództwa powoda. Na mocy art. 98 k.p.c. w zw. art. 105 § 2 k.p.c. oraz w zw. z § 2 ust. 2, § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163 poz.1348 ze zmianami) Sąd orzekł o zasądzeniu od powodów na rzecz pozwanego kosztów zastępstwa procesowego. Sąd oddalił wniosek pozwanego w zakresie, w jakim żądał przyznania kwoty 1 656 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego ponad stawkę minimalną, gdyż stawka minimalna zakreśla zasadnicze granice celowych kosztów zastępstwa procesowego, a podwyższenie jej o podatek od towarów i usług następuje w przypadku ustanowienia przez sąd pełnomocnika z urzędu. Na mocy art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982r. Prawo o adwokaturze oraz § 2 ust 3 i § 6 pkt 7 w/w rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości orzeczono o wynagrodzeniu pełnomocnika powodów, uwzględniając jednocześnie podatek od towarów i usług.
Słowa kluczowe
#orzeczenie#Postanowienie#Sąd Okręgowy w Katowicach Wydział#IC 180/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 czerwca 2011r. Sąd Okręgowy w Katowicach#art. 6 k.c.#art. 227 § 2 k.k.#art.58 k.k.#art.227 § 2 k.k.#art. 58 k.k.#art. 270 § 1 k.k.#art. 299 k.p.c.#art. 24 § 1 k.c.#art. 232 k.c.#art.24 k.c.#art. 24 k.c.#art. 23 k.c.#art. 448 k.c.#art. 11 k.p.c.#art.23 k.c.#art. 98 k.p.c.#art. 105 § 2 k.p.c.#art. 29 ust. 1 ustawy