Wyrok IC 1794/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 października 2011 roku Sąd Okręgowy w Bi

--- STRONA 1 --- Sygn. akt: IC 1794/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 października 2011 roku Sąd Okręgowy w Białymstoku Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSO Małgorzata Korol Protokolant: st. sekr. sądowy Edyta Kornacka po rozpoznaniu w dniu 18 października 2011 roku w Białymstoku na rozprawie sprawy z powództwa J. G. przeciwko Skarbowi Państwa - Aresztowi Śledczemu w B. i Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu w K. o odszkodowanie I. Oddala powództwo; II. Odstępuje od obciążania powoda kosztami procesu. UZASADNIENIE J. G. wniósł o zasądzenie od Skarbu Państwa kwoty 300.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wyrokowania do dnia zapłaty tytułem zadośćuczynienia. Roszczenie te wywodził z niezapewnienia odpowiednich warunków bytowych w jednostkach organizacyjnych pozwanego, a to w Areszcie Śledczym w B. w okresie od dnia 24 kwietnia 2001 roku do maja 2002 roku i Zakładzie Karnym w K. w okresie od września 2002 roku do 15 czerwca 2007 roku. Szczegółowe zarzuty jakie skierował przeciwko działaniom pozwanego to nadmierne przeludnienie cel mieszkalnych, zakwaterowanie z osobami wymagającymi opieki psychiatry i psychologa oraz zarażonymi wirusami HCV i HIV, brak odpowiedniego wyposażenia cel mieszkalnych, brak odpowiedniej wentylacji, brak resocjalizacji, brak dostępu do materiałów źródłowych, niezapewnienie intymności podczas korzystania z sanitariatów, niezapewnienie ciepłej wody i niezapewnienie ogrzewania. Zdaniem powoda warunki te powodowały, że ciągle chorował, a poza tym godziły one w jego godność. Pozwany Skarb Państwa reprezentowany przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych. W pierwszym rzędzie pozwany zgłosił zarzut przedawnienia roszczenia jako że powód zgłosił swoje roszczenie po upływie trzyletniego terminu od dowiedzenia się o szkodzie i o osobie zobowiązanej do jej naprawienia. Poza tym pozwany wskazał, że powód nieudowodnił, że doszło na naruszenia jego dóbr osobistych, ani nie przedstawił konkretnych okoliczności, które uzasadniałyby przyjęcie takiego naruszenia. Sąd ustalił, co następuje: --- STRONA 2 --- J. G. wyrokiem Sądu Okręgowego w Białymstoku z dnia 9 listopada 2001 roku w sprawie III K 123/01 został uznany winnym popełnienia zbrodni zabójstwa i za to przestępstwo skazany na karę 15 lat pozbawienia wolności. Karę tą obecnie odbywa w Zakładzie Karnym w C.. Poprzednio karę tę odbywał oraz jako tymczasowo aresztowany przebywał w Areszcie Śledczym w B. od 24 kwietnia 2001 roku do maja 2002 roku i w Zakładzie Karnym w K. od września 2001 roku do 15 czerwca 2007 roku dowód: akta osobowe, okoliczności bezsporne. Sąd zważył, co następuje: Zasadny okazał się podniesiony przez pozwanego zarzut przedawnienia roszczenia, czego konsekwencją jest oddalenie powództwa. Przedawnienie jest instytucją prawną, która wiąże skutki prawne ze zdarzeniem w postaci upływu czasu. Dotyczy ono wszystkich roszczeń o charakterze materialnym i ma ten skutek, że po upływie terminu przedawnienia, chociaż roszczenie nie wygasa, to jednak ten przeciwko komu przysługuje może się uchylić od jego zaspokojenia. Podniesienie zarzutu przedawnienia łączy się zatem z tym, że Sąd oddala powództwo bez potrzeby jego dalszego merytorycznego badania. Dochodzone pozwem roszczenie o zapłatę zadośćuczynienia wynika z czynu niedozwolonego, którego miał się dopuścić pozwany i stosownie do art. 442 1 § 1 k.c. przedawnia się z upływem trzech lat od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia. Przepis ten został dodany do kodeksu cywilnego ustawą z dnia 16 lutego 2007 roku o zmianie ustawy kodeks cywilny (Dz. U. nr 80, poz. 538) z dniem 10 sierpnia 2007 roku. W myśl art. 2 ustawy znajdzie on także zastosowanie do roszczeń powstałych przed jej wejściem w życie i według przepisów dotychczasowych w tym dniu jeszcze nie przedawnionych. Co do pozostałych roszczeń termin przedawnienia będzie określał uchylony obecnie art. 442 § 1 k.c., który również co do zasady przewidywał trzyletni termin liczony od dnia dowiedzenia się o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia. Z treści pozwu wynika, że krzywda powoda powstała na skutek niezapewnienia mu zgodnych z przepisami warunków odbywania kary pozbawienia wolności. Wyraźnie powód wyartykułował, że wskutek tych działań zostało naruszone jego zdrowie („przeziębienie, osłabienie organizmu i inne infekcje chorobowe” – k. 4). Z przytoczonych w pozwie okoliczności faktycznych wywieść można także, że na skutek działań pozwanego doszło do naruszenia jego godności, prawa do godnego odbywania kary pozbawienia wolności i prawa do intymności. J. G. nie wykazał, aby jego problemy zdrowotne wynikały z warunków odbywania kary pozbawienia wolności. Nie wystarczy do tego jego przekonanie opierające się przecież jedynie na zbieżności czasowej zachorowań z odbywaniem przez niego kary pozbawienia wolności. Oczywiste jest bowiem, że także osoby w warunkach wolnościowych chorują i jest to niezależne od warunków bytowych. Wykazanie związku przyczynowego wymagałoby zatem przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, a takiego dowodu w sprawie nie przeprowadzono. Należy również wskazać, że krzywda rozumiana jako negatywne przeżycia w sferze psychicznej związane z naruszeniem dóbr osobistych powoda powstawała równocześnie z tym naruszeniem i oczywiste jest także, że powód z chwilą jej wystąpienia o krzywdzie tej się dowiadywał. Nie budzi także wątpliwości odpowiedzialność pozwanego za tą szkodą, co oznacza, że powód z chwilą dowiedzenia się o szkodzie (krzywdzie) dowiadywał się także o osobie odpowiedzialnej za jej wyrządzenie. Tym samym z chwilą zakończenia odbywania kary w Zakładzie Karnym w K. (15 czerwca 2007 roku) ostatecznie rozpoczął bieg trzyletni termin przedawnienia majątkowego roszczenia o zadośćuczynienie za doznaną krzywdę i zakończył się on w dniu 15 czerwca 2010 roku. Bieg przedawnienia przerywa się przez każdą czynność przed sądem przedsięwziętą w celu dochodzenia roszczenia (art. 123 § 1 pkt 1 kc). Czynnością taką jest niewątpliwie wniesienie pozwu o zapłatę zadośćuczynienia, ale w okolicznościach sprawy czynność ta nie mogła przerwać biegu przedawnienia. --- STRONA 3 --- Za datę wniesienia pozwu należy uznać jego złożenie w administracji zakładu karnego, które z mocy art. 165 k.p.c. jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu. J. G. złożył pozew w administracji zakładu karnego w dniu 20 października 2010 roku, a zatem po upływie terminu przedawnienia. J. G. sprawę przegrał, a zatem stosownie do art. 98 § 1 k.p.c. zobowiązany był do zwrotu pozwanemu kosztów niezbędnych do celowej obrony (kosztów procesu). W okolicznościach sprawy zastosowanie zasady odpowiedzialności za wynik sprawy nie byłoby jednak rozwiązaniem słusznym. Powód odbywa długoterminową karę pozbawienia wolności. Nie posiada żadnego majątku. W jednostce penitencjarnej nie pracuje. Zachodzi zatem szczególnie uzasadniony wypadek nieobciążania powoda kosztami procesu, o jakim mowa w art. 102 k.p.c.