Wyrok IC 1334/11 WYROK w IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 paidziemika 20121

--- STRONA 1 --- Sygn. akt IC 1334/11 WYROK w IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 paidziemika 20121". Sqd Okrtggowy we Wroclawiu Wydzia} I Cywilny w skladzie nastqpujqcym : Przewodniczqcy SSO Agnieszka HreczafiskaCholewa Protokolant Dorota Nitkiewicz p0 rozpoznaniu w dniu 28 wrzeénia 20121‘. we Wrociawiu sprawy z powédztwa M. K. przeciwko Skarb0w1'Pmistwa — Dyrektorowi () w P. 0 adszkodowanie |. oddala powédztwog 1|. kosztarni szgdowylni obciqéa Skarb Pafistwa. --- STRONA 2 --- Sygn. akt I C 1334/11 UZASADNIENIE 3 Pozwem 2 dnia 021istopada 2011 r. powod, M. K., domaga} sis; zasqdzenia od Skarbu Pafistwa — (. ..) w P.kwoty 100.0 0 0 zl tytulem zadoééuczynienia za naruszenie débr osobistyoh wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia zloienia pozwu do dnia zaplaty. Powéd podstawy fiqdania powyiszej kwoty upatrywal w nie zagwarantowaniu przez Skarb Pafistwa  (...]w P .warunkow ustawowych w zakresie zaludnienia w celach, w ktérych powod przebywal. M. K.podnic'>s1, Ze przebywajqc w (...)w P.w okresie od lipca 2004 r. do czerwca 2005 r. iw maju 2006 r. przebywal w celach: 6osobowej 0 metraiu 8m2, Sosobowej 0 metrafiu 121112, 1213 osobowej 0 metraiu 20m2. W ocenie powoda powyisze prowadzi do wniosku o naruszeniu przez (...) w Rprzepiséw art. no §2 kkwi 4 §1 kkw oraz art. 30, arc. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej. A l Strona pozwana, Skarb Pafistwa  (...)w Pzastqpowana przez (...), w odpowiedzi na pozew wniosla o oddalenie powodztwa oraz zasqdzenie kosztéw procesu. W pierwszej kolejnoéci strona pozwana podniosla zarzut przedawnienia roszczenia. Uzasadniajqc powyésze podala, fie skoro powod przebywal w pozwanej jednostce od lipca 2004 r. do maja 2006 r., to roszczenie powoda uleg}o oa}kowitem11 przedawnieniu w dniu 30 maja 2009 r. Wobec powyiszego powédztwo jui tylko 2 tej przyczyny — wedle strony pozwanej  nie zasluguje na uwzglqdnienie. Z ostroinoéci procesowej strona pozwana podala, ie roszczenie powoda tak 1:0 do zasady jak i Wysokoéci jest niezasadne. Wskazzda, fie powod nie tylko nie wykaza}, ale nawet nie uprawdopodobnii domniemanej szkody, jej wysokollci, ani tym bardziej normainego zwiqzku przyczynowego. Strona pozwana podniosia, 2e powod nie przytoczy§ Zadnych konkretnych zdarzefi i faktow mogqcych byé podstawq powédztwa, a co za tym idzie Wykazujqcych doznanq krzywdo czy poniesiona szkodo. Naclto, samo wyliczenie zadoééuczynienia (100.0011) z1]w ocenie strony pozwanej budzi wagtpliwoéci i sklania do wniosku , is celem powoda jest nie tyle uzyskanie rekompensaty za krZ}»'WdQ, co chigt’: wzbogacenia siq, a iagclanie ma jedynie wymiar fiskalny. Sqd ustalil nastgpujqoy stcmfaktyczny: Powod, M. K., w (...) w 'P.przebywal od 1naja 2004 1. do czerwca 2005 r.o1'az przejéoiowo W maju 2006 r. W tym czasie przebywa} w 5 celach. Zostal osadzony w celi 12osobowej, w ktorej staly Kaika 3piqtrowe, 3 stoiy maie i 3 duée, 2 miski do rnycia oraz toaleta, ktora oddzielona byla od powierzchni celi mieszkalnej metalowymi écianami. Powod nie pamiqta} jaka byla powierzchnia eel, W ktorych przebywal, ale osadzenie W nich txwalo krétki okres. Dowéd: przesiuchanie powoda eprotokél Z dnia 28 wI"ze§nia 2012 1. 00:01:5500:06:43 Majqc na wzglsgdzie powyisze Sqd zwaiyl, co nast¢p1g'e: Powodztwo nie Zaslugiwzfio na uwzglqdnienie. Stan faktyczny W niniejszej sprawie Sqd ustalil Wyiqcznie w oparciu 0 przesluchanie powoda, wobec braku zgloszenia innych wnioskow dowodowych przez strony, Proces cywilny jest procesern kontradyktowjnym, co oznacza, fie to strony — zgodnie z ciqiqcyxn na nich ciqfiarem dowodu w myél art. 6 kc  obowiqzane sq wykazywaé fakty, z ktorych wywodzq skutki prawne. Nadto sq zobowiqzane wskazywaé dowody dla stwierdzenia faktow, 2 l<tor$Ich wywodzq skutki prawns (art. 232 kpc).Wéwiet1e powyiszego w ocenje Sqdu powod nie sprostal ciajqcemu na nim cigéarowi dowodu, a wyniki pfzeprowadzonego postgpowania dowodowego nie pozx/Galaly na uwz,g11=;dnienie powodztwa. W pierwszej kolejnoéci naleiaio jednak rozprawié siq z zarzutem strony pozwanej najdalej idagcym, mianowicie zarzutem przedawnienia roszczenia. Jak ustalono, powod wpozwanej jednostce penitencjamej przebywal w okresie --- STRONA 3 --- od lipca 2004 r. do maja 2005 r., a takie w maju 2006 r. Wobec tego, 20 — jak wskazywal — przebywal wowczas w celi, ktora nie spelniala wymogu w zakresie dopuszczalnego metraéu na 1 osobo, 0 szkodzie — rzekomym naruszeniu przepisow przez Skarb Pafistwa  dowiedzial siq najpoéniej w dniu 30 maja 2006 r. W zwiqzku z tym natomiast, ice podmiotu odpowiedzialnego za powyisze powod upatruje w jednostce Skarbu Pafistwa, to podaé naleiy, ii w tej dacie wiedzia} rowniei o osobie odpowiedzialnoj za szkodq, skoro sam wskazal, fie to wiaénie (...) w P.naruszy} przepisy ustawowe doprowadzajqc W konsekwencji do naruszenia jego débr osobistych. Z niniejszym powodztwem powod wystzgpii dopiero w dniu 021istopada 2011 r. W rnyél art. 4421 § 1 kc roszczenie o naprawienie szkody wyrzqdzonej czynem niedozwoionym ulega przedawnieniu z up}ywem lat trzech od dnia, w ktorym poszkodowany dowiedzial siq 0 szkodzie i 0 osobie obowiqzanej do jej naprawienia. Jednakie termin ten nie moie byé dluiszy nii dziesigé lat od dnia, w ktorym nastqpiio zdarzenie wywohljqce szkodq. W razie wyrzqdzenia szkody na osobie, przedawnienie nie mote skor'1czyc': sit; wczeéniej nit z uplywem lat trzech od dnia, w ktorym poszkodowany dowiedzial sir; o szkodzie i o osobie obowiqzanej do jej naprawienia (§ 3}. Jak ustalono w njniejszej sprawie powéd zarowno 0 szkodzie, jaki osobie odpowiedzialnej [bowiem za sprawcc; szkody uznaje (...) w P.) wiedzial 3'02 w maju 2006 r. Termin przedawnienia roszczenia uplynql zatem najpozéniej z koficem maja 2009 r., pozew z kolei powod wniés} dopiero 2 lata péiniej. W éwietle powyfiszego, w ooenie Sqdu, podniesiony przez strong pozwanzg zarzut przedawnienia by} zatem skuteczny. Pomimo tego, 20 jui powyisza okolicznoéé przesqdza 0 niezasadnoéci powodztwa M. K., to Sqd wskazuje rowniei, ii roszczenie powoda nie zaslugiwalo na uwzglqdnienie tak co do zasady, jak i co do Wysokoéci. Podstawowq przeslankzg odpowiedzialnoéci Skarbu Pa1'1stwa za dzizdania jego funkcjonariuszy, w tyrn. przypadku organow wyrrliaru sprawiedliwoéci, jest dopuszczenie sic; przez jednostko organizaoyjnq uprawnionq do Wykonywania whdzy publicznoj bezprawnego dzialania lub zaniechania powodujzgcego szkodo (art. 417 100.). Bezsporne w rozpoznawanej sprawie bylo to, is M. K.przebywa1 w (...) w P.w o1<resie od 211ipca 2004 r. do czerwca 20051. oraz w maju 2006 r., odbywajqo karq pozbawienia wolnoéci. Powod dochodzil w niniejszej sprawie roszczezfi majqtkowych wynikajqcych z faktu naruszenia jego dobr osobistych na skutek niezapewmelfia wlaéciwych warxmkow odbywania kary pozbawienia wolnoéci. Zqdane zadoééuczynienie W wysokoéci 100,000 z} mialo stanowié rekompelmsatq za naruszenie jego dobr osobistych i przepisow odbywania kary pozbawienia wolnoéci. P0dS'EE1WQ prawnq iqdania pozwu stanowil zotem przepis art. 23 w zw. z art. 24 w zw. z art. 448 kc, natomiast naruszenie przepiséw odbywania kary pozbawienia wolnoéci polegaé mialy, zdaniem powoda, na umieszczeniu W celach 0 nadrniemym przeludnieniu. ” Zgodnie z art. 23 kc dobra osobiste czlowieka, jak w szczegolnoéci zdrowie, wolnoéé, czeéé, swoboda sumienia, nazwisko Iub pseudonim, Wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalnoéé mieszkania, tworczoéé naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostajq pod ochronq prawa cywilnego niezaleinie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Z kolei, art. 24 kc okreéla érodki oohrony dobr osobistych, wskazujqc 20 ten, czyje dobro osobiste zostaje zagroione cudzym dzialaniem, mote Zqdaé zaniechania tego dzialania, chyba 2e nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia moie on takfie iqdaé, ateby osoba, ktora dopuéciia sis; naruszenia, dopelniia czynnoéci potrzebnych do usuniqcia jego skutkow, w szczegolnoéci ateby zlotyla oéwiadczenie odpowiedniej treéci i w odpowiedniej formie, a na zaéadach przewidzianych w kodeksie moie rowniei fiqdaé zado§<':uczynienia pienigénego lub zaplaty odpowiedniej sumy pieniqinej na wskazany cel spoleczny. W zakresie éqdania zadoééuczynienia z tytuiu naruszenia dobr osobistych cytowany art. 24 kc odsyla wingo do przepisow 0 ozynach niedozwolonych, w szczegéalnoéci do art. 448 kc, w myél ktorego w 1azie naruszenia dobra osobistego sqd 111020 przyznaé temu, ozyje dobro osobiste zostalo naruszone, m.in. odpowiedniq sume; tytuham zadoééuczynierlia pieniqinego. --- STRONA 4 --- W éwietle powyészego nalefiaio zatem ustalié, czy doszlo do naruszenia dobr 0s0bisl'y0h powoda i czy dziaianie pozwanego bylo 'oezpraW11e, nastepnie na dalszyrn etapie: czy pozwany ponosi odpowiedzislnoéé za naruszenie débr osobistych powoda, wreszcie czy ewentualne nziruszenie dobr osobistych powoda uzasadnia przyznanie mu 111£1j_£[Tk0WCj ochrony débr osobistych. Majag; na uwadze powyisze, w piezwszej kolejnoéci naleiy Wskazaé, fie to na p0WOC1Zi9 jako iqdajqcym ochrony dobr osobistych spoczywal cieiar dowodu, ii odbywal on kare pozbawienia wolnoéci W Warunkach naruszajzgcych jego godnoéé i prawo do intymnoéci. Zgodnie bowiem z ogolnq regulz1 wylfikajqcq z art. 6 kc cieirar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, ktora 2 faktu tego wywodzi skutki prawne. Powod nie mia} natomiast obowiqzku wykazywaé, 2e funkcjona1'iuszejednost1<i organizacyjnej Skarbu Pafistwa, z ktorej dziatalnoécia, Wiqée sie dochodzone roszczenie, ponoszg wine za wyrzqdzonq powodowi krzywde w zwiqzku z naruszeniem dobr osobistych (por. uchwala skiadu 7 sedziow SN z dnia 18 paidziernika 2 011 r., sygn. akt III CZP 25/11,'OSNC 2012, Nr 2, poz. 15]. Strona pozwana powinna zaé byia wykazaé, fie zapewnila powodowi odbywanie kary W warunkach zgodnych 2 obowia,zuja,cyn1i przepisami prawa, a Wskutek Iegalnoéci jej dzialafi nie doszio do naruszenia dobr osobistych powoda. W przekonaniu Sqdu zgromadzony W niniejszej sprawie materiai dowodowy nie potwierdza twierdzefi powoda co do przebywania W celi przeludnionej. Powod nie przedstawil Zadnego dowodu na te okolicznoéé. Same twierdzenia osadzonego, bedi tefi oparcie sie na fakcie notoryjnym istnienia problemu przeludnienia W (...) W Polsce nie przesqdza jednak 0 tym, ie Raddy skazany W takich Warunkach, jak sie przyjrnuje uwlaozajqoych godnoéoi czlowieka, przebywa}. Niezaleinie jednak od powyészego, nawet jefieliby uznaé, 20 powod faktycznie W krytycznym okresie przebywa} W celach nie spelniajqcych Wymogow co do metraiu na jednq osobe osadzonq (zgodnie Z art. 110 kkw, ktorego to naruszenie powod pozwanej jednostce zarzucil, skazanego osadza sie W celi rnieszkalnej Wieloosobowej Iub jednoosobowej, a powierzchnia W celi mieszkalnej przypadajqca na skazannego powinna Wynosié nie mniej nifi 3 1112]‘, to powyisze nie przesqdza o zasadnoéci zasqdzenia zadoééuczynienia, zwlaszcza W wysokoéci Zqdanej przez powoda. Wprawdzie umieszczenie osoby pozbawionej Wolnoéci W celi o powierzchni pnzypadajqeej na osadzonego mniejszej nifi 3 mg mote stanowié Wystarczajqcq przeslanke stwierdzenia naruszenia jej dobr osobistych (zob. uchwala skladu 7 sedziow SN z dnia 18 paédziemika 2011 r., sygn. akt III CZP 25/11 niepubl), to jednak samo stwlerdzenie naruszenia débr osobistych skazanego, nie uzasadnia jednak zasqdzenia na jego rzecz zadoééuczynienia. Sqd nie ma obowiqzku zasqdzenia zadoééuczgmienia pienieinego W kaidym przypadku naruszenia dobr osobistych, co Wynika zarowno 2 redakcji art. 448 k,c. ("sad moie przyznari”), jak i z funkcji zadoééuozynienia za naruszenie dobr osobistych. Przy stosowaniu tego przepisu sqd bierze pod uwage cahksztalt okolicznoéci fztktycznych (Sqd Najwyészy W wyroku z 19 kwiemia 2006 r. , II PK 245/05, OSNP 2007 Nr 78, poz. 101, a poglqd ten sad orzekajqoy podziela). Powéd bowiem winien jest wykazaé, ie osadzenie go W celi W Warunkach przeludnienia staio sie érodiem jego krzywdy. Istotnym kryterium jest zatem rozmiar krzywdy, zadoééuczynienie ma bowiem na cc:10 zrekompensowanie pokrzywdzonernu Wszelkich ujemnych doznafi psychicznych lub fizyoznych bcgdqcych nastepstwem dziaiania lub zaniechania sprawcy. Ponadto wedlug orzecznictwa Europejskiego '1"rybunaiu Praw Czlowieka cierpienie i upokorzenie zwiqzane Z odbywaniem karywiezienia tylko Wowczas Stanowiq naruszenie art. 3 Konwencji o ochronie praw czlowieka i podstawowych wolnoéci, gdy przekraczajq nieunikniony element cierpienia wpisanego Wp0ZbBWi8I'1i8 wolnoéci (par. uzasadnienie wyroku SN z dnia 2 paidziernika 2007 r., II CSK 269/07). Dochodzqc do przekonania, is nie bylo podstaw do uwzglednienia roszczenia majqtkowego powoda, Sgd mia} rownieé na Wzgledzie fakt, ii nie Wykazal on, afieby rozmiar jego cierpiefi uzasadnial zasqdzenie na jego rzeoz kwoty Zqdanej W pozwie, powéd nie przedstawi} iadnych dowodow na okolicznoéé, ie osadzenie w warunkach przeludnienia mialo negatywny Wplyw na jego zdrowie — fizyczne bqdi psychiczne  ograniczy} sie do ogéinikowego wskazania, ie Wywolalo to poczucie niedogodnoéci, ktére wynikaé mialo z tego, ii podejmowanie jakichkolwiek czynnoéci W przeludnionej celi, W tym fizjologicznyoh byio determinowane pO1II‘_Z61D3.I‘I1i pozostalych osadzonych. POW6d nie zarzut.11 Sfronie pozwanej Zadnych innych namszefi. W éwietle powyiszego przyjqé naleiy, W ocenie Sqdu, ii powéd nie doéwiadczal ze Wzgledu na zageszozenie oeli nadn_1_iernego cierpienia. Zwiaszcza, ie powéd na istnienie tego cierpienia i znaczne poczucie krzywdy nie Wskazywal. Zwaiyé przy tym trzeba, ii odczuwanie niedogodnoéci jest zwiqzane z --- STRONA 5 --- same} istotq odbywzmia kary izolacyjnej, wynikajqcym z tego ograniczeniem W sferze prywatnosci, brakiem sW0b0dy do1<onywan1'a wyboréw, koniecznosciq przehywania W towarzystwie irmych, przypadkowyeh osob, swiadomosciq izolacji i perspektywq dslszego jej trwania. Nie sposob takie porninqé tego, ie kara pelni W systemic spolecznym fu11k0jc_: sprawiedliwoéciows i zmierza do Wyréwnania swoistej krzywdy, jakq powod wy1"zqdzil popelniajqc przestepstwa]. Innymi siowy, to, fie odbywajz10 kare p0W6d mote mieé poczucie pewnego dyskomfortu jest whéllie istotq dolegliwoéci karnej i funkcjzg kary, jaka ma u niego Wywolaé przeswiadczenie, Ze nanlszanie Iadu spolecznego i prawnego zawsze bedzie Wiqzaé sie 2 nieuchronnz1 reakcjg Pafistwa stojqcego przeciei na straiy tego ladu. Dopoki zaé stopiefi tych dolegliwoéci nie przekracza tego co miesci sin; w istocie kary i nie osiqga stopnia traktowania nieludzkiego {a tego powod nie wykazal) brak jest zdaniem Sqdu podstaw do zasqdzenia zadoééuczynienia. Nie bez znaczenia dla oceny igdania powoda, abstrahujqc jui od okolioznoéci, ze roszczenie jest przedawnione, pozostaje réwnieiz kwota itgdanego zadoééuczynienia — W tym miejscu podaé rowniei wypada, ie powéd nie skorzysta} z iadnych inn}/ch moiliwoéci ochrony dobr osobistych, poza majgtkowym iqdaniem rekompensaty z tytulu zarzucanych pozwanej jednostce penitencjarnej naruszefl. Powéd domagal sis; kwoty 100.000 2}, ktora pozostaje wrecz W raiqcej dysproporcji do jego sytuacji rnajqtkowej, nadto nie zostala przez niego W Zaden sposob umotywowana, a nawet uprawnia do wniosku, ie niniejszy pozew ma jedynie eharalrter fiskalny. _ Majqc na uwadze powyisze okolicznoéci, Sqd orzekl jak W punkcie I sentencji Wyroku. Rozstrzygniecie o kosztaeh, zawarte W punkcie II sentencji orzeczenia, Sqd opal o treéé art. 102 kpc.