Postanowienie IC 1297/09 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 czerwca 2010 r. Sąd Okręgowy we Wrocławi

--- STRONA 1 --- Sygn. akt IC 1297/09 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 czerwca 2010 r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu Wydział I Cywilny w składzie następującym : Przewodniczący SSO Jolanta Burdukiewicz - Krawczyk Protokolant Ewa Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2010 r. we Wrocławiu sprawy z powództwa M. M. przeciwko Skarbowi Państwa - (...) w W. o zapłatę I. oddala powództwo; II. nie obciąża powoda kosztami procesu na rzecz strony pozwanej. Sygn. akt I C 1297/09 Uzasadnienie: Powód M. M. wniósł o zasądzenie na jego rzecz od Skarbu Państwa - (...) w W. kwoty 100,000 zł podając jako powód nie zapewnienie osadzonemu warunków bytowych, które prawo nakazuje zapewnić osobie pozbawionej wolności a w szczególności: - nadmierne przeludnienie i wynikające z niego - brak należytego wyposażenia celi, nieodpowiednie wyżywienie, brak zajęć kulturalno-oświatowych, nieodpowiednie środki higieniczne w ilościach niewystarczających na miesiąc, brak warunków do utrzymania higieny osobistej, przedmiotowe traktowanie przez funkcjonariuszy --- STRONA 2 --- służby więziennej, brak dostępu do literatury prawnej, ograniczony dostęp do przysługujących praw skazanego oraz nienależyta opieka lekarska. W uzasadnieniu powód podał, że od dnia 24.03.2009 r. przebywa jako osadzony w (...) w W.. Zarzucił stronie pozwanej, że jest zobowiązana zgodnie z art. 3 ratyfikowanej przez Polskę Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, Europejskiej Konwencji o Zapobieganiu Torturom oraz Nieludzkiemu Traktowaniu lub Poniżającemu Traktowaniu, a także innym atakom prawa międzynarodowego oraz normom kodeksu karnego wykonawczego do zapewnienia powodowi minimalnych warunków bytowych, odpowiadających standardom zdefiniowanym we wskazanych normach prawnych. Zdaniem powoda strona pozwana w okresie objętym sporem nie zapewniła mu warunków bytowych, które prawo nakazuje zapewnić osobie pozbawionej wolności. W związku z powyższym powód został poddany przez okres izolacji, niezgodnie z prawem nieludzkiemu i poniżającemu traktowaniu wynikającemu z nie zapewnienia humanitarnych warunków do czego pozwany był zobowiązany. Powód nie godzi się ponosić konsekwencji niewłaściwej polityki państwa w zakresie więziennictwa. Zauważył, że zalecono Rzeczypospolitej Polskiej zwiększenie norm powierzchni przewidzianej dla jednego osadzonego w celi z 3 m kwadratowych do 4 m kwadratowych. W praktyce bowiem według twierdzenia powoda powierzchnia przypadająca na jednego osadzonego rzadko przekracza 1,5 m kwadratowego na osobę. W takich warunkach jakimi dysponował pozwany zmuszono powoda do przebywania w celach przeludnionych, co jest jego zdaniem niezgodne z prawem i rodzi konsekwencje odszkodowawcze. Swoją szkodę powód oszacował na 100 000 zł. Powód wskazał również, iż art. 248 § 1 kkw mający stanowić wyjątek w polskim prawie na rzecz odstępstwa od normy powierzchni minimalnej na skazanego, stał się w jego odczuciu regułą. Jednocześnie powód zwrócił się o przeprowadzenie rozprawy podczas jego nieobecności oraz zwolnienie z wniesienia wpisu zgodnie z załączonym wnioskiem. --- STRONA 3 --- Postanowieniem z dnia 23 lutego 2010 r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu, Wydział I Cywilny zwolnił powoda od opłaty sądowej od pozwu. Pismem z dnia 19 czerwca 2010 r., będącym odpowiedzią na pozew, strona pozwana reprezentowana przez (...), wniosła o oddalenie powództwa i obciążenie powoda kosztami postępowania. Jednocześnie wniosła o rozpoznanie sprawy pod nieobecność pozwanego, odrzucenie wniosku powoda o nadanie wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności oraz z ostrożności procesowej zaprzeczyła wszelkim faktom i oświadczeniom powoda, które nie zostaną przyznane przez nią wprost (K. 21 - 39). W uzasadnieniu odniesiono się do zarzutu powoda naruszenia art. 110 § 2 kkw, iż jest on całkowicie bezpodstawny, albowiem takie działanie nie nosi w żadnym wypadku znamion bezprawności. Działanie administracji penitencjarnej w stosunku do osadzonego mieściło się w ramach wyznaczonych przez porządek prawny i nie było też nacechowane złą wolą lub próbą jego dyskryminacji. W ocenie Skarbu Państwa, zgromadzony w sprawie materiał procesowy nie pozwala ocenić jako trafne twierdzeń powoda o nieludzkim traktowaniu jakiego jego zdaniem doznał ze strony personelu (…). Sąd ustalił następujący stan faktyczny sprawy: Powód M. M. przebywa od października 2008 w (...) w W.. Najpierw przebywał w celi (...) na oddziale (...) razem z 6 innymi osadzonymi w celi o wielkości ok. 16 m kwadratowych powierzchni mieszkalnej, łącznie z kącikiem sanitarnym. Kącik był jako osobne pomieszczenie. Później przez około 2 miesiące przebywał w celi nr (...) na oddziale (...). Następnie wrócił ponownie do celi (...) i tam przebywał czasem nawet z 7 osobami. Następnie przeniesiono go do celi (...) na oddziale (...), gdzie przebywał około 5 miesięcy, przebywało w niej 7 --- STRONA 4 --- osób, a metraż miała taki sam jak poprzednia. Od 1.10.2009 r. pozwany przebywa w celi nr (...), również o podobnym metrażu, na oddziale (...) z pięcioma osadzonymi, chociaż czasami przebywa tam 6 osadzonych z uwagi na przeludnienie. Obecnie powód przebywa na (...), gdyż zgłasza dolegliwości bólowe (...). Oczekuje na (...). (dowód: - przesłuchanie powoda, K. ; 66-67) W (...) w W. w mniejszym lub większym stopniu utrzymuje się stan przeludnienia. Rozmieszczenie osadzonych zawsze odbywa się na podstawie przepisów tego dotyczących. Od grudnia 2009 r., skazani mogą przebywać w warunkach przeludnienia do 14 dni, a za zgodą sędziego penitencjarnego do 28 dni. W żadnym z przypadków termin nie został przekroczony. Powód jest osadzony w oddziale półotwartym, gdzie w ciągu dnia drzwi nie są zamknięte i skazani mają możliwość przebywania na oddziale i na terenie spacerowym. Większość skazanych w tym oddziale jest zatrudniona i w ciągu dnia są w pracy. Wyżywienie zarówno co do ilości i jakości odpowiada standardom wynikającym z obowiązujących przepisów. Jest przygotowywane w kuchni (...), która jest nowoczesna, bardzo dobrze wyposażona i dysponująca sprzętem bardzo dobrej jakości. Jadłospisy są układane również z założeniem urozmaicenia jedzenia i pomaga w tym program komputerowy. Na terenie (...) znajduje się świetlica centralna w tym boiska do siatkówki, koszykówki, piłki nożnej oraz sprzęt do tenisa stołowego. Są organizowane zawody sportowe, zajęcia kulturalno-oświatowe, skazani realizują własne programy telewizyjne „ (...)", organizowane są koła zainteresowań, wydawana jest gazeta przez zespół redakcyjny osadzonych. (dowód: - przesłuchanie strony pozwanej, K 67, sprawozdanie z wizytacji (...) w W. z lutego 2009 r. - k. 40-46) --- STRONA 5 --- Sąd zważył, co następuje : Powództwo jako niezasadne podlegało oddaleniu. Sąd ustalił stan faktyczny sprawy na podstawie dowodów z dokumentów w postaci: protokołu z wizytacji (...) w W. z 2009 r. jak również z dowodów osobowych w postaci przesłuchań: powoda M. M., jak i reprezentującego stronę pozwaną dyrektora (...) w W. R. K., którego zeznania korespondują z protokołem wizytacji. Ustalając stan faktyczny sprawy, Sąd oparł się również częściowo na przesłuchaniu powoda w części dotyczącej faktu, w jakich celach przebywał oraz ile osób przebywało tam wraz z nim. Sąd natomiast nie dał wiary zeznaniom powoda w części, w której twierdzi on, że był źle żywiony i źle leczony. Wskazywane przez niego okoliczności nie znajdują potwierdzenia w jakimkolwiek materiale dowodowym. Nie mówiąc już o tym, że sam powód zeznał, że aktualnie ma przepisaną specjalną (...), a jego twierdzenie że po pół roku się skończy i nie będzie mogła być kontynuowana jest tylko niczym nie popartym jego subiektywnym przypuszczeniem W przedmiotowej sprawie dla oceny zasadności podniesionego w pozwie żądania było ustalenie, czy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że strona pozwana dopuściła się wskazanych przez powoda naruszeń oraz czy fakt ten spowodował naruszenie dóbr osobistych powoda i czy powód doznał z tego tytułu krzywdy. Powód bowiem twierdził, że podczas odbywania kary w (... ) w W., znajdował się w przeludnionej celi, nie miał zapewnionych zajęć kulturalno-oświatowych, pozbawiony był właściwej opieki medycznej, nie przeprowadzono u niego badania specjalistycznego w postaci (...), gdyż ma (...), otrzymywał potrzebne do leczenia jego choroby leki i właściwą (...), lecz po półrocznym okresie na który było to przepisane, zakończy się. Wszystko to jego zdaniem naruszyło jego dobra osobiste oraz spowodowało pogorszenie jego stanu zdrowia. --- STRONA 6 --- Strona pozwana natomiast przecząc powyższemu twierdziła, że powód nie dowiódł, aby pozwana wyrządziła mu szkodę lub krzywdę. Odnośnie do przeludnienia strona pozwana podniosła, że stan przeludnienia jednostek penitencjarnych istnieje we wszystkich (…) w Polsce i nie może ona odmówić przyjęcia skazanego do odbycia kary, kiedy otrzymuje nakaz z sądu. W tym zakresie tj. co do przebywania powoda w celach przeludnionych uznać należy twierdzenia powoda za udowodnione. Materialnoprawną podstawę żądań powoda stanowił przepis 77 konstyucji art. 24 § 1 i § 2 k.c., zgodnie z którymi ten, czyje dobro osobiste zostało zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Jeżeli zaś wskutek naruszenia dobra osobistego została wyrządzona szkoda majątkowa, poszkodowany może żądać jej naprawienia na zasadach ogólnych. Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 6 k.c., ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Wskazać należy, że powód nie wykazał, a nawet nie próbował, chociaż w tym zakresie na nim spoczywał ciężar dowodu zgodnie z art. 6 k.c., innych okoliczności jakie powoływał w pozwie, a w szczególności dotyczących braku należytego wyposażenia celi, nieodpowiednie wyżywienie, braku zajęć kulturalno- oświatowych, nieodpowiedniego wyposażenia w środki higieniczne w ilościach niewystarczających na miesiąc, braku warunków do utrzymania higieny osobistej, przedmiotowego traktowania przez funkcjonariuszy służby więziennej, braku dostępu do literatury prawnej, ograniczonego dostępu do przysługujących praw --- STRONA 7 --- skazanego oraz nienależytej opieki lekarskiej. Powód poza ogólnikowymi twierdzeniami zawartymi w pozwie nie wskazał żadnych konkretnych faktów, które się za tymi twierdzeniami kryją, ani nie zawnioskował żadnych dowodów na ich poparcie. Również w trakcie swoich zeznań nie wyjaśnił w żaden sposób na czym polegają owe niedogodności na które wskazuje w pozwie. Nie wykazał również, że jest w sposób nieprawidłowy leczony, bądź żywiony. Samo jego subiektywne przekonanie, że leczenie bądź (...) powinny być inne, nie poparte żadnymi dowodami, nie jest wystarczające do przyjęcia, że doszło w tym zakresie do jakichkolwiek działań lub zaniechań ze strony pozwanej, które naruszałyby dobra osobiste powoda. Natomiast ze sprawozdania z wizytacji (...) w W. z dnia 25 lutego 2009 r. wynika, że są tam organizowane liczne zajęcia kulturalno- oświatowe i sportowe, działają koła zainteresowań, a skazani mogą korzystać z biblioteki, wyżywienie odbywa się ściśle według obowiązujących norm. Niewątpliwie jednak powód przebywał w celach nie spełniających norm powierzchniowych Przepis art. 110 Kodeksu Karnego Wykonawczego stanowi, iż skazanego osadza się w celi mieszkalnej wieloosobowej lub jednoosobowej. Powierzchnia w celi mieszkalnej, przypadająca na skazanego, powinna wynosić nie mniej niż 3 m 2 . Cele wyposaża się w odpowiedni sprzęt kwaterunkowy zapewniający skazanemu osobne miejsce do spania, odpowiednie warunki higieny, dostateczny dopływ powietrza i odpowiednią do pory roku temperaturę, według norm określonych dla pomieszczeń mieszkalnych, a także oświetlenie odpowiednie do czytania i wykonywania pracy. Zgodnie z art. 30 Konstytucji RP przyrodzona i niezbywalna godność człowieka jest nienaruszalna, a jej poszanowanie i ochrona jest obowiązkiem władz publicznych. Nienaruszalność należy traktować jako zakaz pozbawiania godności człowieka, jak też jej ograniczania zarówno przez osoby prywatne jak i władze publiczne czy organy państwowe (vide Komentarz do art. 30 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U.97.78.483), [w:] W. Skrzydło, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, Zakamycze, 2002, wyd. IV). Zaś wskazany --- STRONA 8 --- obowiązek powinien być realizowany przez władze publiczne przede wszystkim wszędzie tam, gdzie Państwo działa w ramach imperium realizując swoje zadania represyjne, których wykonanie nie może prowadzić do większego ograniczenia praw człowieka i jego godności, niż to wynika z zadań ochronnych i celu zastosowanego środka represji. Wymóg zapewnienia przez Państwo godziwych warunków odbywania kary pozbawienia wolności jest jednym z podstawowych wymogów nowożytnego państwa prawa, znajdującym wyraz w normach prawa międzynarodowego. Stanowi o tym wprost art. 10 ust. 1 ratyfikowanego przez Polskę Międzynarodowego Paktu Praw Osobistych i Publicznych z dnia 19 grudnia 1966 r. głoszący, że każda osoba pozbawiona wolności będzie traktowana w sposób humanitarny i z poszanowaniem przyrodzonej godności człowieka. Także art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 grudnia 1950 r., ratyfikowanej przez Polskę w 1993 r. wprowadza między innymi obowiązek władzy publicznej zapewnienia osobom osadzonym w (...) godziwych i humanitarnych warunków odbywania kary pozbawienia wolności, nie naruszających godności ludzkiej. Łączy się z tym wynikający z art. 8 ust. 1 Konwencji nakaz poszanowania życia prywatnego obywateli i ich prawa do intymności, co w odniesieniu do osób osadzonych w (... ) oznacza obowiązek zapewnienia takich warunków bytowych i sanitarnych, w których godność ludzka i prawo do intymności nie doznają istotnego uszczerbku. Odpowiednikami powyższych norm prawa międzynarodowego są art. 40, 41 ust. 4 i 47 Konstytucji RP wprowadzające wyżej wskazane zasady na grunt prawa polskiego. Wedle art. 40 nikt nie może być poddany torturom ani okrutnemu, nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu i karaniu; zakazuje się stosowania kar cielesnych. Artykuł 40 w ustępie 4 stanowi zaś, że każdy pozbawiony wolności powinien być traktowany w sposób humanitarny. W artykule 47 zapisano zaś, że każdy ma prawo do ochrony prawnej życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz do decydowania 0 swoim życiu osobistym. --- STRONA 9 --- Odpowiednia norm prawna zawarta jest też w Kodeksie Karnym Wykonawczym - w art. 4 czytamy, że „kary, środki karne, zabezpieczające i zapobiegawcze wykonuje się w sposób humanitarny, z poszanowaniem godności ludzkiej skazanego. Zakazuje się stosowania tortur lub nieludzkiego albo poniżającego traktowania i karania skazanego. Skazany zachowuje prawa i wolności obywatelskie. Ich ograniczenie może wynikać jedynie z ustawy oraz z wydanego na jej podstawie prawomocnego orzeczenia". Wypada także odnotować w tym miejscu przepis art. 1 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (tekst jednolity: Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 ze zm.), który stanowi, że do podstawowych zadań Służby Więziennej należy "zapewnienie osobom skazanym na kary pozbawienia wolności lub tymczasowo aresztowanym przestrzegania ich praw, a zwłaszcza humanitarnych warunków, poszanowania godności, opieki zdrowotnej i religijnej". W uzasadnieniu projektu Kodeksu Karnego stwierdzono: "Myślą przewodnią nowego prawa karnego musi być ochrona godności człowieka zarówno jako pokrzywdzonego, jak 1 sprawcy przestępstwa (...)" (s. 1). Stąd art. 3 k.k. stanowi: "Kary oraz inne środki przewidziane w tej ustawie stosuje się z uwzględnieniem zasad humanitaryzmu, w szczególności z poszanowaniem godności człowieka." Można przyjąć, iż przepis art. 4 § 1 jest rozwinięciem tego właśnie przepisu k.k. [T. Szymanowski, Godność sprawcy przestępstwa w nowym prawie karnym, "Przegląd Więziennictwa Polskiego" 1995, nr 10, s. 29 i n.]. Zauważyć należy, że godność osobowa jest tożsama z pojęciem człowieczeństwa, jest nieodłącznym atrybutem każdej osoby ludzkiej. „Godność ludzka skazanego", o której mówi przepis art. 4 § 1 k.k.w., oznacza godność osobową (podobnie jak określenie "godność" użyte w przepisie art. 3 k.k., czy w przepisie art. 1 ust. 3 pkt 3 ustawy o Służbie Więziennej) [fragment przytoczony za Komentarzem do art.4 kodeksu karnego wykonawczego (Dz.U.97.90.557), [w:] Z. Hołda, K. Postulski, Kodeks karny wykonawczy. Komentarz, LEX / Arche, 2008]. Zatem godność ludzka to nie tylko wielkie słowo, ale również odbywanie słusznej kary izolacyjnej w warunkach przyzwoitych, normalnie dostępnych osobie wolności --- STRONA 10 --- niepozbawionej. oznacza godność osobową Zatem godność ludzka to również odbywanie słusznej kary izolacyjnej w warunkach przyzwoitych, normalnie dostępnych osobie wolności niepozbawionej. Konkludując samo osadzenie w przeludnionej celi jest wystarczające do przyjęcia naruszenia dóbr osobistych skazanego. Owo bowiem przeludnienie pociąga za sobą - brak intymności, co jest jednym z elementów naruszenia dobra osobistego w postaci godności człowieka - osadzonego. Takich warunków nie można uznać za uzasadniony i normalny element odbywania kary pozbawienia wolności, co wynika z art. 110§2 k.k.w. Przepis artykuł 24 k.c, stanowiący podstawę roszczeń z tytułu naruszenia dóbr osobistych, mówi, że ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Przepis ten nie wymaga dla przyjęcia odpowiedzialności winy sprawcy oraz przewiduje domniemanie bezprawności jego działania naruszającego dobra osobistego, co powoduje, że dochodzący ochrony nie musi tej przesłanki udowadniać, natomiast na sprawcy ciąży obowiązek wykazania, że jego działanie było zgodne z prawem - tak w wyroku z 28 lutego 2007 r. uznał Sądu Najwyższy (V CSK 431/06 LEX nr 255593, vide też Komentarz do KC S. Dmowski, S. Rudnicki W-wa 1998r Wyd.Pr. str. 69 teza 6).), a Sąd orzekający ten pogląd podziela. Fakt przeludnienia w celach (...) w W. w okresie wskazywanym w pozwie jest w zasadzie bezsporny. Pozwany nie zaprzeczył twierdzeniom i zeznaniom powoda, że przebywał on w celach przeludnionych, ani nie zaoferował żadnych dowodów, z --- STRONA 11 --- których wynikałoby, że przypadku powoda było inaczej. Nie podjął nawet próby dowodzenia, że sposób odbywania kary pozbawienia wolności w warunkach przeludnienia jest stanem przejściowym. Bowiem w szczególnie uzasadnionych wypadkach, określonych w art. 248 k.k.w. i przy zachowaniu trybu postępowania wskazanego w tym przepisie oraz w przewidzianych w nim przepisach wykonawczych, może dojść do ograniczenia wielkości powierzchni celi na jednego skazanego poniżej 3 m 2 , jednakże jedynie na czas określony. W rozpoznawanej sprawie strona pozwana powoływała się na ogólne przepełnienie (...) w Polsce oraz na okoliczność informowania Sądu Penitencjarnego o przeludnieniu w (...) w W.. Niemniej jednak okoliczność utrzymywania się przeludnienia wszystkich (... ) w Polsce, w tym w W., nie zwalnia pozwanego z odpowiedzialności i nie może prowadzić do wniosku, iż podjęte przez niego działania były zgodne z prawem. Pamiętać bowiem należy, iż pozwanym w sprawie nie jest konkretny (...), który być może dołożył starań do przekształcenia wszystkich wolnych pomieszczeń na cele mieszkalne, ale Skarb Państwa jedynie przez ten (... ) reprezentowany i który poprzez tenże (... ) do odbywania kary w warunkach pogwałcenia zasady poszanowania godności skazanego dopuścił. Przy tym nie ma też znaczenia, że dobra osobiste powoda nie zostały naruszone działaniami, które stanowiłyby indywidualnie skierowaną przeciwko powodowi represję. Podsumowując tą część rozważań ponownie podkreślić trzeba, iż warunki odbywania kary pozbawienia wolności przez powoda w (...) w W. wyrażające się w nieprzestrzeganiu ustawowej normy powierzchni mieszkalnej, stanowią naruszenie jego dóbr osobistych, jego godności i prawa do intymności. Powyższe jednak nie oznacza, że zasadne jest żądanie powoda zasądzenia na jego rzecz kwoty 100 000 zł tytułem zadośćuczynienia. --- STRONA 12 --- Przepis art. 448 k.c. stanowi, między innymi, że w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu czyje dobro zostało naruszone odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznana krzywdę, a zatem Sąd nie ma obowiązku zasądzenia zadośćuczynienia na podstawie art. 448 k.c. w każdym przypadku naruszenia dóbr osobistych, bowiem przepis ten ma charakter fakultatywny i przysługuje obok innych środków wskazanych w cytowanym wcześniej art. 24 k.c., o ile środki te nie wyczerpują uprawnień osoby, której dobro naruszono. Od oceny Sądu opartej na analizie okoliczności konkretnej sprawy zależy przyznanie pokrzywdzonemu ochrony w tej właśnie formie. Przy stosowaniu tego przepisu sąd bierze pod uwagę również winę sprawcy naruszenia dóbr osobistych i jej stopień. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że nie było podstaw do zasądzenie na rzecz powoda nie tylko żądanej sumy 100.000 zł, ale i każdej innej, niższej. Nie można pominąć okoliczności, że powód przebywał (...) typu półotwartego, a więc miał możliwość wychodzenia z celi, przebywania na oddziale i terenie spacerowym. Uciążliwość związana z przeludnieniem w celach była więc w ten sposób w pewien sposób złagodzona. Znamienne jest również to, że choć powód miał do wyboru jeszcze inne roszczenia do realizacji swojego prawa zgodnie z treścią cytowanego wcześniej art. 24 k.c., a więc np. żądania przeniesienia do celi spełniającej normy powierzchniowe, to z tego uprawnienia nie skorzystał. Nie wykazał również, aby do dnia złożenia pozwu skarżył sie na warunki lokalowe, a przesłuchiwany w charakterze strony dyrektor (... ) zeznał, że takich skarg ze strony powoda nie było. Przy ocenie żądania powoda nie sposób również nie zauważyć, że strona pozwana w miarę swoich możliwości stara się organizować na terenie (...) różne formy aktywizacji i wypoczynku skazanych (na terenie (...) jest świetlica, boiska do piłki siatkowej, nożnej, koszykówki, tenisa stołowego, organizowane są turnieje, koła zainteresowań ,działa biblioteka) przeprowadzać remonty pomieszczeń (remont 1 --- STRONA 13 --- celi, świetlicy, sali widzeń, kuchni) co nie może pozostać obojętne przy ocenie całokształtu okoliczności sprawy dla oceny zasadności żądania zapłaty zadośćuczynienia. Powyższe okoliczności i sposób realizowania przez powoda swojego prawa podmiotowego, również w kontekście obecnej sytuacji finansowej w całej sferze budżetowej, w tym służby zdrowia, placówek opiekuńczo wychowawczych, szkół, przedszkoli itp. powoduje, że żądanie powoda zasądzenia na jego rzecz kwoty 100 000 zł tytułem zadośćuczynienia należy ocenić jako nieuprawnioną formę dochodzenia prawa podmiotowego, bo sprzecznego z zasadami współżycia społecznego, a zatem nie zasługującego na uwzględnienie, na co wskazuje treśc art. 5 k.c. Z tych też przyczyn oddalono powództwo w punkcie I sentencji wyroku jako niezasadne. Orzeczenie o kosztach w punkcie II wyroku Sąd wydał kierując się normą art. 102 k.p.c., według którego w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Sad uznał, iż naruszenie dóbr osobistych powoda nastąpiło, a jedynie zgłoszone żądanie zapłaty było nieuzasadnione, stąd z przyczyn słusznościowych obciążanie powoda kosztami procesu nie było uzasadnione.