Wyrok IC 1289/08 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 maja 2010 roku. Sąd Okręgowy w Nowym Sąc

--- STRONA 1 --- Sygn. akt IC 1289/08 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 maja 2010 roku. Sąd Okręgowy w Nowym Sączu Wydział I Cywilny w następującym składzie: Przewodniczący SSO Monika Świerad Protokolant : Tomasz Kurlej Po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2010 r. w N. na posiedzeniu jawnym z powództwa: P. U. przeciwko: Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Dyrektora Zakładu Karnego w N. o odszkodowanie I. oddala powództwo II. kosztami procesu obciąża Skarb Państwa III. koszty zastępstwa procesowego między stronami wzajemnie znosi Sygn. akt IC 1289/08 Uzasadnienie --- STRONA 2 --- wyroku z dnia 10 maja 2010 r. Pozwem inicjującym niniejsze postępowanie powód P. U. domagał się zasądzenia na jego rzecz od Skarbu Państwa-Zakładu Karnego w N. kwoty 100.000 zł tytułem zadośćuczynienia w oparciu o art. 77 ust 1 Konstytucji i art. 417 k.c., nadania wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności oraz zasądzenia od pozwanego na jego rzecz kosztów postępowania (k. 1). Uzasadniając swoje żądanie powód podniósł, że przebywał w Zakładzie Karnym w N. w dniach od 1.06.2006 do 1.08.2007 i od 17.09.2007 do 22.10.2008 roku. Strona pozwana wg norm prawnych w/w okresie przebywania powoda w ZK była zobowiązana zapewnić mu minimalne warunki bytowe, czego nie uczyniła. Przede wszystkim w celach przebywało zbyt wielu skazanych, nie były one także należycie wyposażone. Według powoda w okresie objętym żądaniem pozwu przeludnienie w ZK w N. wynosiło 40%, a na jednego więźnia przypadał 1m 2 . Tymczasem zgodnie z wytycznymi Europejskiego Komitetu Zapobiegania Torturom Rzeczpospolita Polska powinna zwiększyć normę powierzchni dla jednego osadzonego z 3 do 4 m 2 . Powód powołał się także na wyrok z 28.02.2007 r. w którym Sąd Najwyższy stwierdził, że więzień ma swoją godność i prawo do intymności, dlatego nie może odbywać kary w przepełnionej celi. Przepełnienie w ZK oznacza niehigieniczne pomieszczenia, bark prywatności, ograniczenie programów zajęciowych poza celami oraz przeciążony system opieki zdrowotnej. Zdrowie powoda zostało zagrożone ze względu na brak warunków do utrzymania higieny, niewystarczającą opiekę zdrowotną oraz umieszczanie w celach wspólnych osób chorych na gruźlicę i choroby dermatologiczne-grzybice. Administracja ZK ignorowała stan osób chorych umieszczając je razem ze zdrowymi, co rodziło u powoda stres związany z możliwością przypadkowego zarażenia. Ponadto powód przebywając w ciasnych pomieszczeniach pozbawionych wentylacji był narażony na działanie czynników alergennych np. pasty do podłogi, czy kurzu zbierającego się w kocach. Powód podniósł również, że nie udzielono mu wystarczającej opieki medycznej, gdy zeskakując z łóżka piętrowego prawdopodobnie uszkodził kręgi szyjne i więzadła mięśniowe, co skutkuje obecnie drętwieniem rąk i nogi. Podczas konsultacji lekarskiej nie wykonano nawet zdjęcia rtg i zalecono wygrzewanie. Stan zdrowia powoda uległ pogorszeniu w ZK, w szczególności jego wzrok, co ma bezpośredni związek z nieprawidłowym oświetleniem w celach. Według powoda wyrządzono mu krzywdę przez niezgodne z prawem działanie władzy publicznej. W odpowiedzi na pozew pozwany Skarb Państwa–reprezentowany przez Dyrektora Zakładu Karnego w N. wniósł o oddalenie powództwa w całości jako bezzasadnego zasądzenie kosztów zastępstwa prawnego pozwanego wg norm przepisanych (k. 41-42). Uzasadniając swoje stanowisko strona pozwana podkreśliła na wstępie, że w związku z lakonicznością pozwu i brakiem podstaw faktycznych roszczenia nie może precyzyjnie odnieść się do jego treści. Według strony pozwanej powód nie wskazuje podstaw prawnych roszczenia, ani związku przyczynowego ze szkodą. Strona pozwana przyznała, że podczas pobytu powoda w ZK w N. podobnie jak w innych zakładach karnych i aresztach śledczych na terenie całego kraju okresowo występowało tzw. przeludnienie. W związku z powyższym osadzeni nie zawsze mogli mieć zapewnioną normę powierzchni mieszkalnej, na którą wskazuje kodeks karny wykonawczy. Winą za ten stan rzeczy nie można obciążać funkcjonariuszy Skarbu Państwa, zwłaszcza zaś stawiać im zarzutu bezprawnego działania lub też zaniechania. Art. 248 kkw przewiduje możliwość przejściowego umieszczania osadzonych w warunkach, w których powierzchnia celi na jedną osobę wynosi mniej niż 3 m 2 . Obowiązkiem administracji penitencjarnej jest powiadomienie o takiej sytuacji sędziego penitencjarnego, której to powinności ZK w N. uczynił zadość w trybie art. 248 kkw. Strona pozwana podkreśliła również, że przeludnienie ZK nie stanowi przesłanki do zwolnienia z --- STRONA 3 --- obowiązku przyjęcia do niego osoby skierowanej przez uprawione organy. Co do zarzutu powoda odnośnie łamania w ZK norm higienicznych i stwarzania zagrożenia dla bezpieczeństwa zdrowia więźniów w związku z osadzaniem osób chorych ze zdrowymi, strona pozwana zaznaczyła, że przepisy wewnętrzne nie zakazują rozmieszania nosicieli z osadzonymi zdrowymi. Na rozprawie w dniu 19.08.2009 roku powód dodatkowo podniósł, że przebywał w celi z osobą chorą na gruźlicę, która leczyła się w szpitalu specjalistycznym w Ł. przez około 16 lat (k. 79). Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Powód ma 36 lat. Z wykształcenia jest malarzem. Przed osadzeniem mieszkał w mieszkaniu w K. z konkubiną i dzieckiem. Leczył się psychiatrycznie na nerwicę, nosił okulary -1,5 i –1, których nie zabrał do ZK. Powód kilkukrotnie był karany. Pierwszy raz został skazany w 1990 za kradzież z włamaniem na dwa lata pozbawienia wolności. Drugi raz został skazany również na karę pozbawienia wolności w wysokości 7 lat za kradzież z włamaniem. Otrzymał wyrok łączny. Trzeci raz był karany za kradzież z włamaniem, za którą skazano go na dwa lata pozbawienia wolności. Czwarty raz został skazany za rozboje z włamaniem i otrzymał karę łączną w wysokości 7,5 roku. Koniec kary pozbawienia wolności powoda wyznaczono na dzień 15.02.2013 r. (dowód: pismo z aresztu śledczego w W. z dnia 27.01.2009 r. k. 24, zeznania powoda k. 285- 286) Powód w okresach od 01.06.2006 do 1.08.2006 i od 18.09.2007 do 22.10.2008 oraz od 22.10.2008 r. do dania dzisiejszego przebywał w Zakładzie Karnym w N. W dniu 12.2007 roku w ZK w N. została zmieniona numeracja cel mieszkalnych. Cela nr (…) zmieniła nr na (…), cela nr (…) zmieniła nr na (…), cela nr (…) zmieniała nr na (…), cela (…) zmieniła nr na (…). W celach nr (…) i (…) powierzchnia cel jest zmniejszona o przewód wentylacyjny, którego powierzchnia wynosi odpowiednio 0,17 m 2 i 0,07 m 2 . Cele nr (…), (…), (…), (…) i (…) posiadają dodatkową powierzchnię w postaci wnęk. Powód odbywając karę pozbawienia wolności przebywał w celach: - nr (…) o pow. 14.41 m 2 w tym kącik sanitarny 1,40 m 2 , - nr (…) o pow. 29,85 m 2 w tym kącik sanitarny 1,78 m 2 , - nr (…) o pow. 31.05 m 2 w tym kącik sanitarny 1,72 m 2 , - nr (…) o pow. 28.94 m 2 w tym kącik sanitarny 1,40 m 2 i wnęka drzwiowa 1,03 m 2 , - nr (…) o pow. 19,09 m 2 w tym kącik sanitarny 1,49 m 2 i wnęka 0,53 m 2 , - nr (…) o pow. 22,58 m 2 w tym kącik sanitarny 1,82 m 2 i wnęka 1,84 m 2 , - nr (…) o pow. 18.59 m 2 w tym kącik sanitarny 1,72 m 2 , - celi nr (…) o pow. 14,89 m 2 w tym kącik sanitarny 1,76 m 2 i wnęka drzwiowa 1,05 m 2 , - nr (…) o pow. 16.15 m 2 w tym kącik sanitarny 1,48 m 2 i wnęka drzwiowa 1.06 m 2 , - nr (…) o pow. 39,56 m 2 w tym kącik sanitarny 1,82 m 2 , - nr (…) o pow. 24,15 m 2 w tym kącik sanitarny 1,82 m 2 , - nr (…) o pow. 41,41 m 2 w tym kącik sanitarny 1,81 m 2 , - nr (…) o pow. 35.89 m 2 w tym kącik sanitarny 1,98 m 2 . Powierzchnia na jednego osadzonego we wskazanych niżej celach i okresach przebywania w nich powoda była następująca: - celi nr (…) (aktualnie (…)), w której w okresach 1.06.2006-1.08.2006 i 8.08.2006- 17.08.2006 przebywało 6 osadzonych powierzchnia ta wynosiła 3,10 m 2 /os, a w okresach 2.08.2006-7.08.2006 gdy przebywało w niej 5 osadzonych powierzchnia ta wynosiła 3,72 m 2 /os, --- STRONA 4 --- - celi nr (…) (aktualnie (…)), w której w okresach 17.08.2006-31.08.2006, 8.09.2006- 12.09.2006, 16.09.2006-28.09.2006 przebywało 8 osadzonych powierzchnia ta wynosiła 2,82 m 2 /os, a w okresach 01.09.2006-4.09.2006 i 13.09.2006-15.09.2006 gdy przebywało w niej 7 osadzonych powierzchnia ta wynosiła 3,23 m 2 /os, natomiast w okresach 5.09.2006-7.09.2006 i 29.09.2006-2.10.2006 gdy przebywało w niej 6 osadzonych powierzchnia ta wynosiła 3,76 m 2 /os, - celi nr (…) (aktualnie (…)), w której w okresach 02.10.2006-10.10.2006, 27.10.2006- 2.01.2007, 01.02.2007-8.02.2007 przebywało po 6 osadzonych powierzchnia ta wynosiła 3,18 m 2 /os, a w okresach 11.10.2006-16.10.2006, 3.01.2007-31.01.2007, 9.02.2007-12.02.2007 gdy przebywało w niej 5 osadzonych powierzchnia ta wynosiła 3,82 m 2 /os, - celi nr (…), w której w okresie 4.04.2007-5.04.2007 przebywało 14 osadzonych powierzchnia ta wynosiła 2,83 m 2 /os, a w okresie 6.04.2007-13.04.2007 gdy przebywało w niej 13 osadzonych powierzchnia ta wynosiła 3.04 m 2 /os, a w okresach od 27.03.2007-3.04.2007 i 14.04.2007-20.04.2007 r. gdy przebywało w niej 12 osadzonych powierzchnia ta wynosiła 3,30 m 2 /os, - celi nr (…) (aktualnie (…)), w której w okresach 20.04.2007-3.06.2007, 10.07.2007- 19.07.2007, 20.07.2007-1.08.2007 przebywało 12 osadzonych powierzchnia ta wynosiła 2,99 m 2 /os, a w okresach 4.06.2007-17.06.2007, 18.06.2007-9.07.2007, 20.07.2007-29.07.2007 gdy przebywało w niej 11 osadzonych powierzchnia ta wynosiła 3,26 m 2 /os, - celi nr (…), w której w okresie 18.09.2007-25.09.2007, 4.10.2007-15.11.2007, 28.11.2007-30.12.2007, 18.01.2007-25.01.2008 r. przebywało 12 osadzonych powierzchnia ta wynosiła 2,99 m 2 /os, a w okresach 26.09.2007-3.10.2007, 16.11.2007-21.11.2007 r., 31.12.2007-17.01.2008 r. gdy przebywało w niej 11 osadzonych powierzchnia ta wynosiła 3,26 m 2 /os, a w okresie 22.11.2007-27.11.2007 r. gdy przebywało w niej 10 osadzonych powierzchnia ta wynosiła 3,59 m 2 /os , - celi nr (…), w której w okresach 25.01.2008-1.02.2008 i 19.02.2008-11.03.2008 r. przebywało 6 osadzonych powierzchnia ta wynosiła 2,48 m 2 /os, a w okresie 2.02.2008-18.02.2008 gdy przebywało w niej 5 osadzonych powierzchnia ta wynosiła 2.98 m 2 /os, - celi nr (…), w której w okresie 11.03.2008-15.04.2008 roku przebywało 6 osadzonych powierzchnia ta wynosiła 2.69 m 2 /os, a w okresie 16.04.2008-16.05.2008 r. gdy przebywało w niej 5 osadzonych powierzchnia ta wynosiła 3,23 m 2 /os, - celi nr (…), w której w okresie 16.05-19.06.2008 roku przebywało 5 osadzonych powierzchnia ta wynosiła 2,88 m 2 /os, - celi nr (…), w której w okresie od 19.06.2008-1.07.2008 r. przebywało 6 osadzonych powierzchnia ta wynosiła 3,10 m 2 /os, - celi nr (…), w której w okresie od 1.07.2008-4.07.2008 przebywało 6 osadzonych powierzchnia ta wynosiła 3,18 m 2 /os, - celi nr (…), w której w okresach 4.07.2008-9.07.2008 i 1.08.2008-5.08.2008 r. przebywało 9 osadzonych powierzchnia ta wynosiła 3,22 m 2 /os, a w okresie 10.07- 31.07.2008 r. gdy przebywało w niej 8 osadzonych powierzchnia ta wynosiła 3,62 m 2 /os, - celi nr (…), w której w okresach 7.08-13.08.2008 i 23.08.-2.09.2008 przebywało 8 osadzonych, powierzchnia ta wynosiła 3,02 m 2 /os , a w okresach 5.08-6.08.2008 i 14.08-22.08.2008 r. gdy przebywało w niej 7 osadzonych powierzchnia ta wynosiła 3,45 m 2 /os, - celi nr (…), w której w okresach 2.09-18.09.2008 przebywało 13 osadzonych powierzchnia ta wynosiła 3,19 m 2 /os, a w okresie 19.09.2008-3.10.2008 r. gdy przebywało w niej 12 osadzonych powierzchnia ta wynosiła 3,45 m 2 /os, - celi nr (…), w której w okresie 14.04.2009 roku przebywało 11 osadzonych powierzchnia ta wynosiła 2,71 m 2 /os, --- STRONA 5 --- - celi nr (…), w której w okresie 24.04-1.05.2009 przebywało 11 osadzonych powierzchnia ta wynosiła 2,82 m 2 /os, a w okresach 17.04-23.04.2009 i 2.05.2009 gdy przebywało w niej 10 osadzonych powierzchnia ta wynosiła 3,10 m 2 /os. (dowód: pismo ZK w N. z dnia 6.05.2009 r. k. 45-48, opinia k. 220-226) O każdorazowym zmniejszeniu powierzchni mieszkalnej na jednego osadzonego ZK w N. informował Sędziego penitencjarnego, przesyłając mu comiesięczne informacje w trybie art. 248 kkw o stanie zaludnienia. (dowód: informacja z Wydziału II Karnego Sekcji Penitencjarnej z dnia 26.04.2010 r. k. 248, informacje o stanie zaludnienia w ZK w N. k. 249-280) Wszystkie wymienione wyżej cele mieszkalne wyposażone są w obudowane i zamykane od wewnątrz węzły sanitarne, w których znajdują się: umywalka, miska ustępowa, szafka umywalkowa z lustrem. Kąciki sanitarne są niezabudowane od góry i od dołu. Każda cela posiada okno lub okna. Ponadto cele są wyposażone w łóżka piętrowe, bez drabinek. Górne łóżka są osadzane na krawędzi dolnych, tak że jest możliwość wyjścia na górne łóżko opierając o krawędź dolnego. Osadzonym wydawane są środki czystości (mydło, proszek do prania) i pasta do podłogi posiadająca atest o intensywnym zapachu. Płyn do mycia toalet wydawany jest rzadko. Okresowo koce skazanych są wynoszone na zewnątrz, gdzie można je wytrzepać. Czystość w celach zależy od skazanych. Cele są oświetlane żarówkami. Cele są wietrzone w czasie spacerów skazanych. (dowód: informacja z ZK w N. z dnia 27.04.2009 r. k. 43, zeznania świadka D. B. k. 80-81, zeznania świadka Z. C. k. 84-85, zeznania świadka P. K. k. 116-117, zeznania świadka T. U. k. 150, zeznania świadka M. W. k. 181, zeznania powoda k. 285-286) W ZK w celach nr (…), (…), (…), (…) i (…) i kącikach sanitarnych do nich przylegających brak jest przewodów wentylacyjnych. W celach nr (…), (…), (…), (…), (…) i (…) znajdują się kratki wentylacyjne jednak niesprawne. Jedynie w celach (…) i (…) wentylacja jest sprawna. Fakt niedrożności wentylacji był zgłaszany przez osadzonych służbie więziennej i był znany Dyrekcji Zakładu Karnego. (dowód: opinia k. 220-226, zeznania świadka P.K. k. 116-117, zeznania świadka T. U. k. 150, zeznania świadka M. W. k. 181) Powód w trakcie odbywania kary pozbawienia wolności w ZK miał i ma prawo zgłaszania się na indywidualne rozmowy z kierownikiem działu penitencjarnego oraz zgłaszania swoich uwag w trakcie wizytacji celi. Powód miał i ma również możliwość raz dziennie uczestniczyć w zajęciach na świetlicy, zajęciach edukacji szkolno-zawodowych. Dla wyróżniających się prowadzono zajęcia na wolnym powietrzu: rożnego rodzaju zawody i konkursy. (dowód: zeznania świadka D. B. k. 80-81, zeznania powoda k. 285-286) W ZK w N. każdy osadzony miał i ma zapewnioną opiekę medyczną. Raz na dwa tygodnie każdy osadzony mógł i nadal może się zapisać do lekarza, w sytuacjach nagłych pomocy udziela się bezzwłocznie. Codziennie rano i wieczorem przy okazji wydawania potrzebnych leków skazani mieli i nadal mają kontakt z pielęgniarką, do której mogą się zgłosić z prośbą o dodatkowy lek lub poradę w sprawach zdrowia. W ZK było i jest zorganizowane ambulatorium z dwiema izbami chorych, które działa na zasadach podobnych jak w przychodniach. Na stałe zatrudniony jest jeden lekarz oraz 3 pielęgniarzy. W ramach --- STRONA 6 --- konsultacji lekarskich zatrudnieni są: stomatolog, chirurg, radiolog, laryngolog, internista kardiolog, internista reumatolog, okulista i dermatolog. W razie potrzeby innej specjalistycznej konsultacji ZK zwraca się do przychodni na wolności. Gdyby zaszła taka konieczność możliwe jest wezwanie pogotowia oraz umieszczenie osadzonego w szpitalu w N. Planowane pobyty szpitalne odbywają się w szpitalach więziennych np. w K. Jeżeli system więzienny nie jest wstanie wyleczyć określonego schorzenia lub jeżeli pobyt w więzieniu zagraża bezpośrednio zdrowiu lub życiu to lekarz kierownik ambulatorium występuje do sędziego penitencjarnego w celu podjęcia decyzji. (dowód: zeznania świadka H. B. k. 82-84) Powód w czasie odbywania kary pozbawienia wolności w ZK w N. w pewnych okresach był umieszczany w jednej celi z osobami, które chorowały na gruźlicę, HCV oraz grzybicę. O rozmieszczeniu osób skazanych cierpiących na dane choroby z osobami zdrowymi decydował lekarz. Według przepisów wewnętrznych osoby w fazie prątkowania gruźlicy izolowało się i leczyło. Nie było natomiast konieczności izolowania osób, które chorowały na gruźlicę ale nie zarażały. Zdarzały się jednak przypadki, gdy osadzony nie wiedział lub zatajał informację o chorobie. Zanim zostały mu wykonane niezbędne badania mijał pewien okres czasu. Osób chorych na grzybicę, HCV, HIV i choroby płuc nie izolowano. Osoby chore na HCV w warunkach ZK pod groźbą kary musiały uważać. Istniał zakaz dyskryminowania osób zarażonych HIV, HCV itp. W związku z przebywaniem w jednej celi z osobą, która w przeszłości była chora na gruźlicę u powoda nie stwierdzono zarażenia na tą chorobę. (dowód: zeznania świadka D. B. k. 80-81, dokumentacja medyczna powoda k. 40, kata informacyjna M. M. k. 87-88, zeznania świadka P. K. k. 116-117, zeznania świadka M. W. k. 181, zeznania świadka M. M. k. 208, zeznania świadka T. Ch. k. 317-318, zeznania powoda k. 285-286) W trakcie przebywania w ZK powoda regularnie poddawano badaniom lekarskim. W kwietniu w 2008 roku zakwalifikowano powoda jako zdolnego do pracy i podjęcia nauki. Stan jego wzroku oceniono na dobry. W 2006 roku powód zgłaszał dolegliwości kręgosłupa, był konsultowany przez chirurga traumatologa ortopedę, w lipcu 2006 roku otrzymał zezwolenie na siłownię. W dniu 14.08.2006 roku chirurg odnotował stan po zwichnięciu palca czwartego ręki prawej. Powód samowolnie usunął opatrunek gipsowy. W 2007 roku ponownie zezwolono powodowi na udział w ćwiczeniach na siłowni. Na żądanie powoda wykonano mu szereg badań, lecz nie odnotowano zerwania więzadeł czy też uszkodzenia kręgów. Powodowi wykonywano również badania posiewów celem ustalenia oporności na konkretne antybiotyki. Powód był leczony laryngologicznie oraz na przewlekłe zapalanie gardła. W dniach 17.07-22.07.2009 roku powód przebywał w szpitalu N. na oddziale urologicznym z rozpoznaniem ciągotki. Leczenie tego schorzenia kontynuowano w ZK. Aktualnie powód choruje na astmę, w przeszłości palił papierosy. (dowód: karta leczenia szpitalnego z dnia 22.07.2009 r. k. 300-301, książeczka zdrowia powoda k. 302-316, zeznania świadka D. B. k. 80-81, dokumentacja medyczna powoda k. 40, zeznania świadka H. B. k. 82084) Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach niniejszej sprawy, których treści nie kwestionowano, opinii biegłego ds. wycen nieruchomości ogólnobudowlanych, zeznań świadków oraz stron. Ustalając powierzchnię cel i wskaźnik powierzchni przypadający na jednego więźnia Sąd oparł się na wyliczeniach biegłego Z. Z., a nie na powierzchniach cel podanych w piśmie ZK z dnia 6.05.2009 (k. 45-48), ponieważ biegły podał przy użyciu jakiego sprzętu --- STRONA 7 --- dokonywał pomiarów. Jego pomiary różniły się od powierzchni cel podanych w piśmie ZK. Biegły jednak szczegółowo opisał z czego różnice te mogły wynikać podając, że w niektórych celach są przewody wentylacyjne co zmniejsza powierzchnię cel, a w innych są wnęki, które z kolej zwiększają powierzchnię cel. W ocenie Sądu to wyliczenia biegłego Z. Z. są rzetelne, dlatego Sąd jego opinię ocenił jako profesjonalną, jasną i pełną. Biegły wydał powyższą opinię po wykonaniu szczegółowej wizji lokalnej w ZK w N. Wnioski swojej opinii rzeczowo i wyczerpująco uzasadnił. Żadna ze stron nie kwestionowała rzetelności powyższej opinii. Zeznania świadków D. B., Z. C., T. Ch. Sąd ocenił jako wiarygodne, gdyż wzajemnie ze sobą korespondowały. W/w osoby posiadały wiedzę na temat procedur stosowanych w ZK przy rozmieszczeniu w celach osadzonych, wyposażenia tychże cel. Zeznania świadka P. K., świadka T. U., świadka M. W. Sąd częściowo podzielił. Walorem wiarygodności Sąd obdarzył zeznania świadków co do wyposażenia cel więziennych, braku drożnej wentylacji oraz przebywania powoda w jednej celi z osobą chorą m.in. na gruźlicę, gdyż zeznania korespondują z dokumentacją lekarską w tym kartą informacyjna leczenia M. M. oraz z opinią biegłego dotycząca wentylacji w więzieniu. Za mało wiarygodne Sąd uznał jednak zeznania świadków dotyczące braku należytej opieki medycznej. Świadkowie podali, że w ich ocenie lekarz w przypadkach osób chorych nie leczył ich przyjmując, że symulują. Zdaniem Sądu powyższe zeznania świadków są nacechowane subiektywizmem. Świadek H. B. szczegółowo opisał procedury związane z leczeniem więźniów oraz przydzielaniem osób chorych do cel, w których przebywają osoby zdrowe i to jego zeznaniom w tej kwestii należało przypisać przymiot prawdziwości rzetelności i obiektywizmu. Oczywistym jest, że więźniowie w ZK dopuszczają się rozmaitych wybiegów zdrowotnych, symulują różne choroby lub celowo się nimi zarażają. W tym kontekście należy uznać za przesadzone twierdzenia świadków P. K., T. U. i M. W., że opieka lekarska w ZK jest niewystarczająca, skoro więźniowie raz na dwa tygodnie mają prawo zgłosić się do lekarza. Osoby na wolności niejednokrotnie takiej możliwości nie mają, a na wizyty u specjalisty czekają po kilka miesięcy. W ZK więźniowie niezbędne konsultacje specjalistyczne mają zapewniane na bieżąco. Zeznania świadka M. M. na okoliczność jego zarażenia gruźlicą oraz świadomości zarażania jedynie po wykonaniu niezbędnych badań Sąd uznał za przekonywujące. Jego zeznania korespondują z dokumentacją medyczną oraz zeznaniami świadka H. B. Zeznania powoda co do wyposażenia cel mieszkalnych, zapewnienia możliwości zajęć edukacyjnych w świetlicy i rekreacyjnych na siłowni Sąd uznał za wiarygodne gdyż są zbieżne z pozostałym materiałem dowodowym. Za wiarygodne Sąd uznał również zeznania powoda co do osadzania go wspólnie z osobami zarażonymi na choroby zakaźne. Zeznania powoda dotyczące możliwości leczenia w ZK i jego aktualnego stanu zdrowia związanego z pobytem w więzieniu Sąd uznał za przejaskrawione. Wadę wzroku powód miał stwierdzoną jeszcze przed osadzeniem w ZK, leczył się również psychiatrycznie. W przeszłości palił papierosy, co niewątpliwie ma wpływ na jego problemy zdrowotne związane z układem oddechowym. Jak wynika z zeznań powoda niezbyt często kontaktował się na wolności z lekarzami, tymczasem przebywając w więzieniu bardzo często z rozmaitymi dolegliwościami i skargami udawał się do lekarza więziennego. Powyższe wskazuje zatem na to, że powód odkąd znalazł się w ZK ma silne poczucie dbania o własne zdrowie, czasami jednak nie stosuje się do zaleceń lekarzy i nie przyjmuje zapisanych leków. Za mało wiarygodne Sąd uznał zeznania powoda co do uszkodzenia kręgów szyjnych oraz zerwania więzadeł, powód nie był wstanie precyzyjnie określić kiedy to miało miejsce, jednocześnie podnosząc, że nie udzielono mu odpowiedniej pomocy medycznej. Podkreślenia wymaga, że w 2006 i 2007 roku powód uzyskał zezwolenie na zajęcia w siłowni, z których korzystał. Zaraz po zgłoszeniu przez niego dolegliwości bólowych kręgosłupa został zbadany przez chirurga, który nie stwierdził podawanych przez powoda urazów. Zresztą, gdyby powód doznał zwichnięcia kręgów szyjnych nie byłby wstanie-co podkreślił świadek H. B.-korzystać z siłowni. --- STRONA 8 --- Sąd pominął dowód z przesłuchania J. K., z uwagi na cofniecie go przez stronę pozwana k. 64 i k. 85. Sąd pominął również dowód z zeznań T. B. oraz z akt osobowych powoda z uwagi na cofniecie ich przez powoda k. 85. Sąd zważył co następuje: Powództwo nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy podkreślić, że w świetle ugruntowanego orzecznictwa (m.in. orzeczenie SN z dnia 2 maja 1957 r., II CR 305/57, OSNCK 1958, nr 3, poz. 72; wyrok SN z dnia 6 grudnia r., IV CSK 269/06, Lex, nr 233045; uzasadnienie wyroku SN z dnia 7 marca 2006 r., I PK 146/05, OSNP 2007, nr 5-6, poz. 67) i poglądów doktryny przy wniesieniu pozwu do Sądu nie jest wymagane wskazanie podstawy prawnej. Przytoczona podstawa prawna nie wiąże sądu. Należy jednak podkreślić, że wskazanie przez powoda przepisów prawa materialnego nie pozostaje bez znaczenia dla przebiegu i wyniku sprawy, albowiem pośrednio określa okoliczności faktyczne uzasadniające żądanie pozwu (por. m.in. wyrok SN z dnia 23 lutego 1999 r., I CKN 252/98, OSNC 1999, nr 9, poz. 152). T Powód w niniejszej sprawie domagał się zadośćuczynienia: za złe traktowanie go w ZK przez osadzanie go w celach przeludnionych, narażanie na stres przez umieszczanie go w celi z osobami chorymi na gruźlicę i grzybicę oraz za pogorszenie stanu zdrowia przez nie zapewnienie mu dostatecznej opieki medycznej po urazie kręgosłupa, pogorszenie wzroku opierając swe roszczenia na art. 417 k.c. Podstawą żądania powoda zdaniem Sądu jest również art. 448 k.c. w związku z art. 23 i 24 k.c., gdyż z uzasadnienia pozwu powód podkreślił, że przebywał w warunkach cel przeludnionych powołując się na przepisy Konstytucji RP, a w pismach procesowych i swoich oświadczeniach na rozprawach wielokrotnie podnosił, że m.in. wyposażenie cel było nie właściwe, brakowało drożnej wentylacji. Odnosząc się do żądania powoda dotyczącego zapłaty z tytułu narażenia go przez stronę pozwaną na utratę zdrowia przez brak zapewnienia odpowiedniej opieki medycznej oraz osadzanie go w celach przeludnionych z osobami chorymi na choroby zakaźne sąd zważył, iż roszczenie to nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 417 k.c., który stanowi o odpowiedzialności Skarbu Państwa odpowiedzialność odszkodowawcza powstaje jeśli spełnione zostają przesłanki: niezgodnego z prawem działania lub zaniechania przy wykonywaniu władzy publicznej, powstania szkody, związku przyczynowy między bezprawnym działaniem lub zaniechaniem przy wykonywaniu władzy publicznej a zaistniałą szkodą. Zgodnie z regułą rozkładu ciężaru dowodu obowiązek wykazania faktu spoczywa na stronie, która z tego faktu zamierza wywieść korzystne dla siebie skutki prawne -art. 6 k.c. Skoro powód twierdził, że ziściły się przesłanki obciążenia odpowiedzialnością odszkodowawczą Skarb Państwa-Zakład Karny w N., to obowiązany był ten fakt udowodnić. W niniejszej sprawie bezspornym było, że w pewnych okresach odbywania kary pozbawienia wolności powoda przebywał on w celach przeludnionych, w których powierzchnia przypadająca na jednego osadzonego była mniejsza niż 3m 2 . Jednakże działaniu strony pozwanej polegającego na umieszczaniu powoda w celach przeludnionych nie można przypisać waloru bezprawności, którą w świetle ugruntowanego poglądu doktryny i orzecznictwa należy rozumieć jako sprzeczność z obowiązującym porządkiem prawnym, który obejmuje nie tylko nakazy i zakazy wynikające z normy prawnej, ale także nakazy i zakazy wynikające z norm moralnych i obyczajowych występujących pod pojęciem ”zasad współżycia społecznego”. Powyższe zachowanie strony pozwanej mieściło się w granicach art. 248 § 1 k.k.w., który należy zastosować do roszczeń powoda, gdyż domaga się on ochrony swoich praw za okres przebywania w ZK tj.: 1.06.2006-1.08.2007 i 17.09.2007- 22.10.2008 r. Stan prawny związany z możliwością odstąpienia od stosowania normy 3 m 2 powierzchni mieszkalnej na osobę został szczegółowo opisany w uzasadnieniu wyroku --- STRONA 9 --- Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 maja 2008 r. sygn. akt SK 25/07 (Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego Seria A rok 2008, Nr 4, poz. 62). Z treści sentencji tego wyroku wynika, że przepis art. 248 § 1 k.k.w. jest niezgodny z art. 40, 41 ust. 4 i art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz, że utraci on moc z upływem 18 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Dziennik Ustaw Nr 96 (poz. 620) został ogłoszony 5 czerwca 2008 r. Przepis art. 248 § 1 k.k.w. stracił zatem moc dopiero z dniem 5 grudnia 2009 r. Wobec powyższego stronie pozwanej nie można było zarzucić naruszenia art. 248 § 1 k.k.w. gdyż w okresie objętym pozwem, aż do 5 grudnia 2009 r. norma ta obowiązywała w polskim porządku prawnym. Podkreślenia wymaga, że art. 248 § 1 k.k.w. stanowił wyjątek od zasady wyrażonej w art. 110 § 2 zd. 1 k.k.w., pozwalając w szczególnie uzasadnionych wypadkach dyrektorowi zakładu karnego lub aresztu śledczego umieścić osadzonych, na czas określony, w warunkach, w których powierzchnia w celi na jedną osobę wynosiła mniej niż 3 m 2 . Przepis ten zobowiązywał administrację zakładu karnego do bezzwłocznego powiadamiania sędziego penitencjarnego o każdorazowym przekroczeniu w/w powierzchni na jednego osadzonego. Jak wynika z ustaleń niniejszej sprawy Administracja Zakładu Karanego w N. obowiązek ten wypełniała (informacje o stanie zaludnienia k. 249-280), a w świetle orzecznictwa „osadzenie skazanego w celi w warunkach, w których powierzchnia na jedną osobę wynosiła mniej niż 3 m 2 , przy spełnieniu przesłanek określonych w art. 248 § 1 k.k.w., jest zgodne z prawem”- por. wyrok SN z dnia 2.10.2007 II CSK 269/07. W niniejszej sprawie nie można zatem mówić o bezprawności działań ze strony pozwanej w związku z umieszczaniem powoda w celach przeludnionych. Nie można również mówić o bezprawności działań strony pozwanej, która umieszczała powoda w jednej celi z osobami chorymi na choroby zakaźne. Co do chorób typu HCV czy HIV prawo zakazuje ich dyskryminacji przez izolację. W przypadku natomiast osób chorych na gruźlicę, izoluje się je dopiero po stwierdzeniu odpowiednimi badaniami, że prątkują. Procedura ta została zachowana w Zakładzie Karnym w N. Jeśli chodzi o zarzut powoda dotyczący braku należytej pomocy medycznej u strony pozwanej w szczególności przy urazie jakiego doznał przy schodzeniu z łóżka piętrowego oraz pogorszenia stanu jego zdrowia w związku z warunkami panującymi w ZK, to powód nie udowodnił ziszczenia się w/w przesłanek warunkujących przypisanie odpowiedzialności odszkodowawczej. Jeśli chodzi o zapewnienie opieki medycznej, to według materiału zebranego w niniejszej sprawie powód miał zapewniony stały dostęp do lekarza i innych specjalistów, z którego często korzystał zgłaszając się z różnymi dolegliwościami. Powód nie udowodnił, by w związku z działaniem ( zaniechaniem) strony pozwanej w kwestiach opieki medycznej powstała u niego jakakolwiek szkoda. Jeśli chodzi o incydent z zejściem z łóżka i zwichnięciem kręgów szyjnych, to powód w ogóle nie udowodnił, by takie zdarzenie mało miejsce. Jego wersja wydarzeń jest wysoce wątpliwa, tym bardziej, że w 2007 roku podczas rzekomego zwichnięcia kręgów szyjnych powód korzystał z siłowni. Ponadto według zapisów w książeczce zdrowia powoda opisywany uraz nie miał takich jak sugeruje powód skutków. Powód nie wykazał, by strona pozwana przy tym zdarzeniu podjęła niewłaściwe działania. Powód został zbadany przez chirurga. Gdyby doznał poważniejszego urazu zostałyby podjęte odpowiednie czynności. Odnosząc się do pogorszenia stanu wzroku powoda to zaznaczenia wymaga, że strona pozwana zapewniła powodowi zgodne z przepisami wewnętrznymi odpowiednie warunki oświetlenia celi. Natomiast powód posiadający wadę wzroku nie zadbał o to by zaopatrzyć się w okulary, które zakupił jeszcze przed znalezieniem się w ZK, nie zwracał się również o regularne badania okulistyczne. Wiadomym jest, iż wada wzroku nie leczona pogłębia się. W ocenie Sądu nawet jeśli stan wady wzroku powoda pogorszył się miało to związek głównie z faktem, że nie dopilnował on noszenia zaleconych jeszcze przed osadzeniem okularów. Reasumując w niniejszej sprawie nie można mówić o bezprawności działań strony pozwanej. Ponadto powód nie udowodnił, by jego pobyt w ZK w N. spowodował u niego --- STRONA 10 --- uszczerbku na zdrowiu. Powód w żaden sposób nie wykazał, aby pogorszenie wzroku czy też zachorowanie na astmę miało związek z odbywaniem kary pozbawienia wolności u strony pozwanej oraz by dolegliwości bólowe kręgosłupa miały związek z brakiem zaopatrzenia łóżek piętrowych w drabinki, a nie np. z ćwiczeniami na siłowni. Co do argumentów powoda, iż warunki odbywania kary pozbawienia wolności uwłaczały jego godności Sąd zważył, że dobra osobiste człowieka pozostają pod ochroną Konstytucji; zgodnie z art. 30, przyrodzona i niezbywalna godność człowieka jest nienaruszalna, a jej poszanowanie i ochrona jest obowiązkiem władz publicznych. Obowiązek ten powinien być realizowany przez władze publiczne przede wszystkim tam, gdzie Państwo działa w ramach imperium, realizując swoje zadania represyjne, których wykonanie nie może prowadzić do większego ograniczenia praw człowieka i jego godności, niż to wynika z zadań ochronnych i celu zastosowanego środka represji. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 25 kwietnia 1989 r., I CR 143/89 (OSPiKA 1990, nr 9, poz. 330) wyjaśnił, że godność osobista jest tą sferą osobowości, która konkretyzuje się w poczuciu własnej wartości człowieka i oczekiwaniu szacunku ze strony innych ludzi. Poczucie to, stanowiące istotny element psychiki człowieka, kształtowane jest przez okoliczności zewnętrzne. „Wymóg zapewnienia przez Państwo godziwych warunków odbywania kary pozbawienia wolności jest jednym z podstawowych wymogów nowożytnego państwa prawa, znajdującym wyraz w normach prawa międzynarodowego. Stanowi o tym wprost art. 10 ust. 1 ratyfikowanego przez Polskę międzynarodowego paktu praw osobistych i publicznych z dnia 19 grudnia 1966 r. (Dz.U. z 1977 r. Nr 38, poz. 167 i 169) głoszący, że każda osoba pozbawiona wolności będzie traktowana w sposób humanitarny i z poszanowaniem przyrodzonej godności człowieka. Także art. 3 e.k.p.c. stanowiący, że nikt nie może być poddany torturom ani nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu lub karaniu, wprowadza obowiązek władzy publicznej zapewnienia osobom osadzonym w zakładach karnych godziwych i humanitarnych warunków odbywania kary pozbawienia wolności, nienaruszających godności ludzkiej. Łączy się z tym wynikający z art. 8 ust. 1 Konwencji nakaz poszanowania życia prywatnego obywateli i ich prawa do intymności, co w odniesieniu do osób osadzonych w zakładach karnych oznacza obowiązek zapewnienia takich warunków bytowych i sanitarnych, w których godność ludzka i prawo do intymności nie doznają istotnego uszczerbku. Odpowiednikami powyższych norm prawa międzynarodowego są art. 40, 41 ust. 4 i art. 47 Konstytucji wprowadzające wskazane zasady na grunt prawa polskiego”-por uzasadnienie wyroku SN z dnia 28.01.2007 V CSK 431/1006. Przesłanką odpowiedzialności za naruszenie cudzego dobra osobistego jest bezprawność działania, przez którą rozumie się działanie (zaniechanie) sprzeczne z porządkiem prawnym i zasadami współżycia społecznego. Przepis art. 24 k.c. przewiduje domniemanie bezprawności działania naruszającego dobra osobiste, co powoduje, że na nim spoczywa ciężar wykazania, iż jego działanie było zgodne z prawem. W niniejszej sprawie strona pozwana Skarb Państwa wykazała, że jej działanie, w tym osadzenie powoda w celi w warunkach, w których powierzchnia na jedną osobę wynosiła mniej niż 3 m 2, było zgodne z prawem, o czym szczegółowo była już mowa wyżej. Natomiast warunki dotyczące wyposażenia cel mieszkalnych w ZK w N. w ocenie Sądu spełniały wymogi z art. 110 § 2 zd. 2 k.k.w. Jak wynika z zeznań przesłuchanych w niniejszej sprawie świadków-pracowników ZK cele wyposażone były i są w odpowiedni sprzęt kwaterunkowy zapewniający skazanemu osobne miejsce do spania, odpowiednie warunki higieny, dostateczny dopływ powietrza i odpowiednią do pory roku temperaturę, według norm określonych dla pomieszczeń mieszkalnych, a także oświetlenie odpowiednie do czytania i wykonywania pracy. Szczególnie każda z cel wyposażona była w łóżka piętrowe, na których --- STRONA 11 --- spali osadzeni w tym powód. Co prawda łóżka te nie były wyposażone w drabinki, ale była możliwość bezurazowego wejścia jak i zejścia z łóżek piętrowych przez podparcie się o krawędzie łóżek położonych niżej. Ponadto w każdej z celi znajdował się kącik sanitarny oddzielony od reszty pomieszczenia trwałymi obudowami, umożliwiający wykonywanie podstawowych czynności higienicznych i fizjologicznych. W celach brak było drożnej wentylacji, co wynika bezpośrednio z opinii biegłego Z. Z. W tym przypadku stronie pozwanej nie można zarzucić bezprawności działania. Budynki zakwaterowania osadzonych w ZK w N. wzniesiono w XVII wieku (co Sądowi wiadomo z urzędu) i wielokrotnie adaptowano do funkcji jednostki penitencjarnej, nie odnosi się do nich szereg współczesnych przepisów i warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Ponadto jeśli chodzi o ZK w N. to nie można mówić o braku jakiejkolwiek wentylacji. Dopływ świeżego powietrza do cel zapewniały m.in. okna i drzwi. Każda z cel codziennie w czasie spaceru więźniów była wietrzona. Nie można zatem przyjmować, że powód był pozbawiony dostatecznego dopływu powietrza w rozumieniu art. 110 § 2 zd. 2 k.k.w. Sam zatem brak drożnej wentylacji w celach nie spowodował, że warunki w celach zajmowanych przez powoda były niegodziwe lub niehunmanitarne, a dobra osobiste powoda takie jak godność, prawo do intymności zostały naruszone. W ocenie Sądu w celach, w których przebywał powód zapewnione było także odpowiednie oświetlenie. Cele były oświetlane żarówkami zgodnie z przepisami wewnętrznymi. Dopływ światła zapewniały również okna. Poza powyższymi wywodami Sąd zważył, że zasadniczymi przesłankami przy rozstrzyganiu o roszczeniu opartym na art. 448 k.c. są rodzaj naruszonego dobra, intensywność naruszenia oraz jego skutki dla poszkodowanego, a także zachowanie naruszyciela- por. wyrok SN z dnia 13.06.2002, V CKN 1421/00, niepubl. Analizując stan faktyczny przedmiotowej sprawy w kontekście art. 448 k.c., nie można zapominać, że pewien dyskomfort związany z przebywaniem w zakładzie karnym jest elementem odbywania kary pozbawienia wolności. Skazany powinien się liczyć z tym, że pobyt w więzieniu nie jest nagrodą. Kara jako środek represyjny o charakterze prewencyjnym z założenia ma stanowić pewną dolegliwość dla sprawcy, jako odpłata za popełnione przestępstwo, a sprawca nie może oczekiwać, że jej odbywanie nie będzie łączyło się z żadnymi niedogodnościami. Kara jako taka musi być odczuwalna. Powód w niniejszej sprawie prezentował postawę roszczeniową, przedstawiając się jako ofiara instytucji państwowej, zapominając przede wszystkim o tym, że został skazany na karę pozbawiania wolności za przestępstwa kradzieży z włamaniem i rozboju. Powód zwracał przede wszystkim uwagę na przeludnienie w celach, w których przebywał, pomijając zupełnie przyczynę, dla której w tej celi się znalazł. Powód szeroko również pisał o przysługujących mu zgodnie z Konstytucją RP i prawem międzynarodowym prawach. Prawo do własności, wolności wiąże się z obowiązkiem poszanowania prawa własności, wolności innych ludzi. Nie można interpretować praw człowieka w sposób wybiórczy, powołując się jedynie na prawa a zapominając o obowiązkach. Rozstrzygając samą zasadność roszczenia powoda nie można było zapomnieć o przeciętnych warunkach życia społeczeństwa polskiego. Niejednokrotnie ludzie na wolności nie mają zapewnionych takich warunków bytowych i opieki medycznej jak osadzeni w więzieniach. Widzi się bowiem obrazy ze szpitali w których, chorzy śpią na korytarzach. Także przy korzystaniu z usług medycznych ludzie na wizytę u specjalisty czekają po kilka miesięcy. W zakładach karnych więźniowie natomiast na kontakt ze specjalistą czekać nie muszą. Biorąc pod uwagę powyższe wywody Sąd oddalił powództwo P. U. w całości orzekając jak w punkcie I sentencji. Na zasadzie art. 102 k.p.c. uwzględniając trudną sytuację finansową powoda Sąd odstąpił od obciążania go kosztami postępowania, które pokrył za powoda Skarb Państwa. Koszty zastępstwa procesowego zostały między stronami wzajemnie zniesione.