Teza / krótkie omówienie
ochrony dóbr osobistych sąd powinien w pierwszej kolejności ustalić, czy doszło do naruszenia dobra osobistego, a dopiero w przypadku pozytywnej odpowiedzi ustalić, czy działanie pozwanego było bezprawne ( tak też Sąd Ap
Treść orzeczenia
--- STRONA 1 ---
Sygn. akt IC 1254/11 W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 marca 2012r. Sąd Okręgowy w Białymstoku Wydział I Cywilny w składzie: Przewodnicząca SSO – Małgorzata Dziemianowicz Protokolant - Justyna Guziejko po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2012 r. sprawy z powództwa M. W. przeciwko Skarbowi Państwa- Aresztowi śledczemu w H. zastępowanemu przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa o zapłatę Oddala powództwo. Zasądza od powoda na rzecz Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa 3600 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. UZASADNIENIE Powód M. W. po ostatecznym sprecyzowaniu powództwa wniósł o zasądzenie od pozwanego Skarbu Państwa Aresztu Śledczego w H. na rzecz powoda kwoty 100.000 złotych wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wytoczenia powództwa do dnia zapłaty, tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę i za naruszenie jego dóbr osobistych . Domagał się także zasądzenia kosztów procesu według norm przepisanych . W uzasadnieniu pozwu wskazywał, iż od dnia 27.11.2008 roku do dnia 18.05.2009 roku przebywał w Areszcie Śledczym w H. w celi wieloosobowej, w której panowały poniżające i nieludzkie warunki. Powierzchnia celi przypadająca na jednego osadzonego była rażąco niższa od minimalnych gwarancji ustawowych zapisanych w art.110 § 2 kkw i odbiegała od obowiązującego standardu przewidzianego w art. 3 EKPCz. Nadto celę mógł opuszczać jedynie na 1 godzinę (czasem także przez 1 godzinę korzystać ze świetlicy), podczas gdy powinien mieć możliwość spędzenia więcej czasu poza nią, przynajmniej po 8 godzin w celu podjęcia różnej działalności kulturalno- oświatowej. Warunki sanitarno-higieniczne były bardzo złe, a w celi panował grzyb, wieszano brudne ręczniki, stare koce. Kąpiel była dostępna jedynie raz na tydzień. WC w celi było wydzielone jedynie za pomocą kotary z prześcieradła oraz kawałka blachy, co spowodowało, że potrzeby fizjologiczne były załatwiane w towarzystwie innych osób. Nadto pozwanemu zarzucił: dopuszczenie do sytuacji, w której przebywał w celi z mrówkami oraz innymi robakami, brak jakichkolwiek zajęć sportowych, kulturowych, oświatowych, spacerów, brak dostarczania prasy do cel, brak zapewnienia odpowiedniego wyżywienia, niewydawanie środków czystości w odpowiednich ilościach, kontrolowanie bezpodstawne korespondencji, brak szkoleń zawodowych, programów resocjalizacyjnych, naruszanie nietykalności cielesnej poprzez stosowanie przemocy fizycznej. Jako podstawę prawną swoich roszczeń wskazywał art. 23 i 24 kc, 448 kc oraz art. 3 i 8 EKPCz. Pozwany Skarb Państwa Areszt Śledczy w H. wnosił o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego . W uzasadnieniu swego stanowiska podnosił, iż powód nie wykazał w żaden sposób, aby doszło do opisanych przez niego zdarzeń i naruszenia jego dóbr osobistych. Nadto nie udowodnił również winy pozwanego na podstawie art. 448 kc. O fakcie naruszenia
--- STRONA 2 ---
nie może decydować jedynie to, że odbywał on karę w celach, w których powierzchnia na jedną osobę wynosiła mniej niż 3 m 2 . Powyższe znajdowało swoją podstawę w art. 248 § 1 kw i było w tej sytuacji uzasadnione. Sąd ustalił, co następuje: Bezspornie powód od dnia 27.11.2008 roku do dnia 18.05.2009 roku przebywał w Areszcie Śledczym w H. . Areszt Śledczy w H.wyposażony jest w dwie świetlice oddziałowe, bibliotekę, boisko do gry w siatkówkę, salę medialną, sieć telewizyjną kaplicę ekumeniczną, w której odbywają się nabożeństwa katolickie i prawosławne. W areszcie realizowane są programy i inne oddziaływania takie jak m.in. : ART trening zastępowania agresji, aktywizacja zawodowa, zajęcia informacyjno - edukacyjne dotyczące zagrożeń związanych z zażywaniem narkotyków i zagrożeń związanych z nadużywaniem alkoholu, program „Alkohol i kierowca”, program edukacji społeczno-historycznej „Atlantyda”. Oferta zajęć kulturalno – oświatowych realizowanych w areszcie jest zatem bogata. Prowadzone są też audycje radiowęzła, działa biblioteka, odbywają się występy artystów, projekcje filmów. Osadzeni w areszcie mogą korzystać z zajęć sportowych t.j. w okresie letnim odbywają się na boisku na wolnym powietrzu, zaś przez cały rok osadzeni mogą grać w świetlicy tenisa stołowego, piłkarzyki, szachy. Udział w tego typu zajęciach jest dobrowolny . Powód nie zgłaszał i nie wyrażał woli w uczestniczeniu w tego typu zajęciach (twierdzenia pozwanego k. 46, 127, zeznania świadka R. P.k. 207). Powód przebywając w areszcie miał możliwość korzystania co najmniej raz w tygodniu z ciepłej kąpieli. Miał też zapewnione do dyspozycji niezbędne urządzania sanitarne. W celach mieszkalnym jednostki penitencjarnej znajdują się bowiem wydzielone kąciki sanitarne wyposażone w muszlę klozetową oraz umywalkę z bieżącą zimną wodą. Wydzielenie kącików sanitarnych jest realizowane poprzez trwałą konstrukcję z blachy stalowej i szkła zbrojonego, a wejście do kącika odbywa się przez „otwór drzwiowy, zasłaniany kotarą z PCV, który zapewnia intymność załatwiania potrzeb fizjologicznych. Dostęp do ciepłej wody jest realizowany poprzez punkt czerpalny wody ciepłej na korytarzu. Brak było ciepłej wody w celach w pozwanym areszcie, lecz dostęp do niej był realizowany na korytarzu na prośbę osadzonego. Dodatkowo osadzeni mają możliwość posiadania w celi czajników elektrycznych, aby ewentualnie zagrzać wodę. Areszt Śledczy w H. decyzją Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w H. uzyskał uchylenie od decyzji nakazującej zapewnienie ciepłej wody bieżącej w kącikach sanitarnych we wszystkich celach osadzonych. (twierdzenia pozwanego k. 47-47, 126, zeznania świadka R. P. k. 207). Powód podczas pobytu w pozwanym areszcie miał zapewniony co najmniej godzinny spacer w ciągu każdej doby (twierdzenia pozwanego k.126-127). Posiłki dostarczane powodowi oraz ilość środków higieny dostarczanych powodowi podczas osadzenia w jednostce penitencjarnej w H. spełniały wymagania określone przepisami prawa. Powód otrzymywał każdego dnia odpowiednią ilość pod względem kalorii, gramatury i temperatury. Otrzymywał także mydło toaletowe 100 gram/na miesiąc, krem do golenia 1 tuba / na miesiąc, nożyk do golenia 1 sztuka / na miesiąc, proszek do prania 200 gram / na miesiąc, szczoteczkę do zębów 1 sztuka / na 6 miesięcy , pastę do zębów 1 tubę na miesiąc, papier toaletowy 1 rolkę na miesiąc (twierdzenia pozwanego k. 48, 126). Bieliznę osobistą w Areszcie Śledczym w H. wymienia się co tydzień, odzież i obuwie w zależności od potrzeb, bieliznę pościelową co dwa tygodnie lub częściej w zależności od potrzeb ( twierdzenia pozwanego k. 48). Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w H. przeprowadzał wielokrotnie w Areszcie Śledczym w H. różnego rodzaju kontrole, w okresie pobytu powoda w areszcie. Dotyczyły one między innymi: prawidłowości żywienia osadzonych oraz bieżącego stanu sanitarnego pomieszczeń, urządzeń i sprzętu, oceny żywienia, higieny pracy, oceny warunków sanitarny związanych z utrzymaniem czystości naczyń stołowych używanych przez osadzonych do spożywania posiłków, dżemu serwowanego osadzonym, oceny prawidłowości żywienia, oceny zachowania higieny osobistej przez osoby wydajacie posiłku osadzonym, jak i tzw. kontrole kompleksową. Po ich przeprowadzeniu nie stwierdzono nieprawidłowości i żadnych zaleceń nie wydano, poza jedną decyzją nakazującą doprowadzenie do właściwego stanu sanitarnego sufitów w terminie do dnia 30 września 2009 roku , w celach mieszkalnych nr (...) w
--- STRONA 3 ---
których stwierdzono zacieki i odpryski farby, kwalifikujące się jedynie do odnowienia , co należy odróżnić od wykwitów grzyba, których nie stwierdzono (kserokopie protokołów kontroli k. 175-180). W trakcie pobytu osadzonego w areszcie firma (...). P.H.U. OCHRONA (...) w B. prowadzącą dezynfekcję, dezynsekcję i deratyzację, z którą to areszt posiada podpisaną umowę, prowadziła nadzór i zabezpieczenie Aresztu Śledczego w H. przed szkodnikami sanitarnymi . Z dokumentacji złożonej do akt wynika, iż w latach 2008-2009 nie prowadzono żadnej deratyzacji, dezynsekcji i dezynfekcji na terenie cel i pomieszczeń dla osadzonych. Zabiegi deratyzacji i dezynsekcji odbywały się jedynie w kuchni, pralni i magazynach. (protokoły o wykonaniu zabiegu k. 181-186). Z powyższego jednoznacznie wynika, iż w okresie pobytu powoda w areszcie służby nadzorujące takie jak Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny oraz inne instytucje kontrolne nie stwierdziły w Areszcie Śledczym w H. zagrzybienia lub pleśni na ścianach i nie zachodziła potrzeba stosowania środków grzybobójczych. Nie stwierdziły w trakcie kontroli żadnych uchybień w celach mieszkalnych pod względem higieniczno – sanitarnym, ani jakichkolwiek insektów. Tym samym nie potwierdziły się zarzuty powoda. W okresie kiedy przebywał powód bowiem w dniu 30 grudnia 2008 roku miała także miejsce wizytacja Aresztu Śledczego w H. . Ze sprawozdania wynikało, że warunki bytowe osadzonych w wizytowanej jednostce nie budzą zastrzeżeń , jeśli chodzi o wyposażanie cel mieszkalnych , stan sanitarny , możliwość korzystania ze spacerów, łaźni, pralni, a na pochwałę zasługuje szereg podejmowanych przez administrację jednostki inicjatyw , mających na celu zaangażowanie w prowadzone względem nich oddziaływanie readaptacyjne (sprawozdanie k.115-118). Powód w okresie kiedy przebywał w areszcie nie składał skarg na funkcjonowanie aresztu (zeznania k. 207). Zatem domniemywać należy, iż je akceptował wówczas. Sad powyższe ustalenia oparł na twierdzeniach pozwanego i zeznaniach w charakterze świadka R. P. (który to w okresie, kiedy powód odbywał karę w areszcie w H., pełnił funkcję zastępcy dyrektora) oraz korespondującymi z nimi dokumentami. Wszystkie te dowody tworzą jednolity obraz prawidłowych warunków bytowo – socjalnych na terenie pozwanego aresztu. Powód odbywał karę w jednej z cel, w których powierzchnia na jedną osobę wynosiła mniej niż 3 m 2 – cela o numerze 201 (przyznane przez pozwanego , zeznania świadka R. P. k. 207). Przekroczenia pojemności były przy tym „nieznaczne”, wręcz minimalne, a nie „rażące”, jak wywodził powód. Przy ustalonej pojemności 214 osadzonych w jednostce przebywało maksymalnie w okresie osadzenia powoda w listopadzie 2008 roku 234 osadzonych (następnie już liczba te jedynie malała). Maksymalnie wówczas przeludnienie sięgało więc 9,35 % pojemności jednostki, a powód w tym okresie odbywał karę jedynie przez kilka dni, bowiem od 27 listopada do końca miesiąca. W styczniu 2009 roku przeludnienie stanowiło już 6,07%, w kwietniu 5,6%, w maju 5,1%. Natomiast w marcu i w kwietniu 2009 roku powód przebywał w celi mieszkalnej o mniejszej powierzchni niż 3 m 2 z powodu konieczności wykonania remontu. Zawsze także o powyższym fakcie informowano sędziego penitencjarnego, który nie kwestionował powyższego (pisma kierowane przez Dyrektora Aresztu śledczego w H. do Sędziego Penitencjarnego k.50-55). Sąd zważył, co następuje: Godzi się zauważyć, iż art. 24 kc wymienia przesłanki i środki sądowej ochrony dóbr osobistych. Przesłankami ochrony dóbr osobistych, które muszą być spełnione łącznie, są: 1) istnienie dobra osobistego, 2) zagrożenie lub naruszenie tego dobra, 3) bezprawność zagrożenia lub naruszenia.
--- STRONA 4 ---
Rozpoznając sprawę w przedmiocie ochrony dóbr osobistych sąd powinien w pierwszej kolejności ustalić, czy doszło do naruszenia dobra osobistego, a dopiero w przypadku pozytywnej odpowiedzi ustalić, czy działanie pozwanego było bezprawne ( tak też Sąd Apelacyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 08.07.2011, I ACa 375/11). W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, powód w żaden sposób nie wykazał, ażeby doszło do opisanych przez niego zdarzeń, w postaci szeregu uchybień w zakresie warunków bytowo - socjalnych , które naruszały lub nawet zagrażałyby dobrom osobistym powoda, poza przebywaniem w przeludnionej celi (o czym szczegółowo poniżej). Nie potwierdziły się zarzuty powoda o rzekomym niezapewnieniu właściwych warunków sanitarnych, higienicznych w celach, wydawaniu brudnych ręczników, braku zajęć kulturalno-oświatowych, braku szkoleń zawodowych, naruszaniu nietykalności cielesnej, czy bezpodstawnym : czytaniu korespondencji, trwaniu spaceru jedynie przez godzinę, zapewnieniu kąpieli raz w tygodniu. Warunki bytowo – socjalne stworzone w pozwanym areszcie odpowiadają bowiem w pełni przepisom prawa: kodeksu karnego wykonawczego i przepisom wykonawczym w formie rozporządzeń do w/w aktu. Zgodnie z § 28 ust. 1 zd. drugie Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003 roku w sprawie regulaminu organizacyjno – porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności (Dz. U. Nr 152 poz. 1493) niezbędne urządzenia sanitarne sytuuje się w sposób zapewniający ich niekrępujące użytkowanie, z zastrzeżeniem art. 110 § 3 Kodeksu. Wskazany przepis nie wspomina jednak o konieczności instalowania trwałych ścian oddzielających kącik sanitarny od celi. Zatem kącik sanitarny oddzielony kotarą był wystarczający. Posiłki dostarczane powodowi spełniały wymagania określone rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 września 2003r. w sprawie określenia wartości dziennej normy wyżywienia oraz rodzaju diet wydawanych osobom osadzonym w zakładach karnych i aresztach śledczych oraz Zarządzeniem Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 6 września 2010 roku w sprawie gospodarki żywnościowej w jednostkach organizacyjnych Służby Więziennej (i z poprzednio obowiązującym). Ilość środków higieny wydana powodowi jako osadzonemu w Areszcie Śledczym w H. była zgodna z załącznikiem do Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 października 2003 roku w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz. U. Nr 152, poz. 1493). Zgodnie z § 6 rozporządzenia wymianie podlega bielizna pościelowa raz na 2 tygodnie, ręczniki, ścierki raz na tydzień natomiast inny asortyment według potrzeb. Zgodnie z § 30 ust. 3 w/w Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003 roku w sprawie regulaminu organizacyjno – porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności skazany korzysta co najmniej raz w tygodniu z ciepłej kąpieli, co zapewniono M. W.. Przepisy art. 90 pkt 8 k.k.w. oraz przepisy § 16 ust. 5 i§ 19 ust. 2 w/w rozporządzenia dopuszczają cenzurę korespondencji. Godzinny spacer w ciągu doby umożliwiony powodowi był zgodny z art. 112 § 1 k.k.w. Z szeregu zarzutów kierowanych przez powoda pod adresem pozwanego w zakresie warunków odbywania kary, jedynie zarzut o odbywaniu kary w celach, w których powierzchnia na jedną osobę wynosiła mniej niż 3 m 2 , okazał się słuszny. Aktualnie bowiem zgodnie z art. 110 § 2 kkw powierzchnia w celi mieszkalnej, przypadająca na skazanego, wynosić winna nie mniej niż 3 m 2 . Wspomnieć wypada, iż Europejski Komitet Zapobiegania Torturom oraz Nieludzkiemu lub Poniżającemu Traktowaniu albo Karaniu w sprawozdaniach z wizytacji w naszym kraju ocenia, że także to minimum jest niewystarczające i proponuje jego podniesienie do co najmniej 4 m 2 . Mimo udowodnienia faktu odbywania kary przez powoda w celi przeludnionej nie można udzielić mu ochrony prawnej. Z brzmienia przepisu art. 24 § 1 k.c. jednoznacznie wynika, iż ochrona dóbr osobistych przysługuje jedynie przed działaniem bezprawnym, a bezprawność działania jest przesłanką konieczną do udzielenia ochrony, o której
--- STRONA 5 ---
mowa tym przepisie. Co więcej w przepisie tym ustanowione zostało domniemanie bezprawności naruszenia dobra osobistego, podlegające obaleniu jedynie przez wykazanie uprawnienia do określonego działania. Kto zatem twierdzi, że naruszono jego dobro osobiste, nie musi wykazywać bezprawności (zob. art. 6 k.c.). Wobec więc brzmienia art. 24 § 1 k.c. to adresat roszczeń musi dowieść braku bezprawności naruszeń (por. wyrok SN z 28 lutego 2007 r., V CSK 431/06, OSNC 2008, nr 1, poz. 13). Co się tyczy samej bezprawności działania, to przesłanka ta ujmowana jest w prawie cywilnym szeroko. Przyjmuje się mianowicie, że bezprawne jest każde działanie sprzeczne z normami prawnymi, a nawet z porządkiem prawnym oraz z zasadami współżycia społecznego. Na temat bezprawności działania SN wypowiedział się w sposób bardziej ogólny w orzeczeniu z 19 października 1989 r., II CR 419/89 (OSP 11-12/90 poz.377) wyjaśniając, że za bezprawne uważa się każde działanie naruszające dobro osobiste, jeżeli nie zachodzi żadna ze szczególnych okoliczności usprawiedliwiających je, oraz że do „okoliczności wyłączających bezprawność naruszenia dóbr osobistych na ogół zalicza się: 1) działanie w ramach porządku prawnego (działanie dozwolone przez obowiązujące przepisy prawa) 2) wykonywanie prawa podmiotowego 3) zgoda pokrzywdzonego (ale z zastrzeżeniem uchylenia jej skuteczności w niektórych przypadkach) 4) działanie w obronie uzasadnionego interesu. Nie ma wątpliwości, iż rozmieszczenie osadzonych w celach znajdowało swoją podstawę prawną w przepisach prawa – w treści art. 248 § 1 kkw, obowiązującym podczas osadzenia powoda, a określającym tryb postępowania w takim wypadku. Zgodnie z w/w przepisem, w brzmieniu obowiązującym w trakcie osadzenia powoda (przepis został uchylony dopiero ustawą z dnia 9 października 2009 o zmianie Kodeksu karnego wykonawczego), w szczególnie uzasadnionych wypadkach dyrektor zakładu karnego lub aresztu śledczego może umieścić osadzonych, na czas określony, w warunkach, w których powierzchnia w celi na jedną osobę wynosi mniej niż 3 m 2 . O takim umieszczeniu należy bezzwłocznie powiadomić sędziego penitencjarnego. Tak też było w niniejszej sprawie w przypadku powoda, o czym poinformowano sędziego penitencjarnego, który dysponował za zasadach ogólnych, instrumentami w ramach nadzoru penitencjarnego z art. 32 kkw, z których jednak nie skorzystał, zatem tym samym podzielił decyzje dyrektora Aresztu Śledczego. Jeszcze do niedawna, bowiem do czasu podjęcia uchwały Sądu Najwyższego z dnia 18 października 2011 roku w sprawie III CZP 25/11 , wyłączona była w analogicznym stanie faktycznym możliwość przyznania zadośćuczynienia z uwagi na brak spełnienia przesłanki bezprawności. W niniejszej sprawie należy mieć już jednak na uwadze w/ w uchwałę i wyrażone w niej zapatrywanie, że umieszczenie osoby pozbawionej wolności w celi o powierzchni przypadającej na osadzonego mniejszej niż 3 m 2 może stanowić wystarczającą przesłankę stwierdzenia naruszenia dóbr osobistych, a odpowiedzialność Skarbu Państwa na podstawie art. 448 kc za krzywdę wyrządzoną tym naruszeniem nie zależy od winy. Należy jednak mieć na uwadze, że przesłanką przyznania zadośćuczynienia zgodnie z art. 448 kc, jest doznanie przez osadzonego krzywdy. Jej ustalenie i ocena rozmiaru należy do sądu orzekającego, uwzględniającego wszystkie okoliczności konkretnej sprawy. W aktualnym orzecznictwie Sądu Najwyższego w wyroku zapadłym już po wydaniu w/w uchwały bowiem z dnia 18 października 2011 roku (V CSK 113/11, uzasadnienie cytowane za : Rzeczpospolitą z dnia 4 stycznia 2012 roku) stwierdzono, że samo tylko umieszczenie w celi o powierzchni na osadzonego mniejszej niż 3 m 2 nie przesądza o zasadności roszczenia o zadośćuczynienie. Jego przyznanie zależy od wielu okoliczności, w
--- STRONA 6 ---
szczególności od długotrwałości przebywania w przeludnionej celi, związanych z tym uciążliwościami oraz pozostałych warunków odbywania kary, które mogą zwiększać poczucie krzywdy lub je osłabiać, a nawet sprawiać, że w ogóle nie powstało. W ocenie Sądu, przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, zauważyć należy, iż co prawda powód przebywał przez cały czas w celi o powierzchni mniejszej niż 3 m 2 , jednakże przekroczenia pojemności były przy tym „nieznaczne”. Nadto powód przebywał w przeludnionej celi stosunkowo krótko. Kiedy przeludnienie było największe – przebywał jedynie kilka dni – w końcówce listopada 2008 roku (od 27 listopada do końca miesiąca). W styczniu 2009 przeludnienie sięgało jedynie powyżej 6%, w kwietniu i przez 18 dni maja 2009 roku powyżej 5% pojemności aresztu. Tego typu odstępstwo od normy powierzchniowej nie było w ogóle drastyczne. Natomiast umieszczenie w marcu i kwietniu 2009 roku powoda w celi metrażowo mniejszej uzasadnione było koniecznością remontu. Rzecz jasna, że trudniej współżyje się w większej grupie, jednakże przebywanie w celi metrażowo mniejszej niż przewidziana przepisami, z pewnością nie utrudniało w znaczący sposób funkcjonowania osadzonemu. Tym bardziej, iż powód przez cały czas przebywania w warunkach przeludnienia również nie skarżył się na zaistniałą sytuację, nie zgłaszał jakichkolwiek zastrzeżeń. Zatem domniemywać należy, że wówczas tę sytuację akceptował i nie była ona dla niego szczególnie uciążliwa. Nadto nie usprawiedliwiając działań pozwanego, zauważyć należy, iż § 31-34 Rozporządzania Ministra sprawiedliwości z dnia 13 stycznia 2004 roku w sprawie czynności administracyjnych związanych z wykonywaniem tymczasowego aresztowania oraz kar i środków przymusu skutkujących pozbawieniem wolności oraz dokumentowania tych czynności (Dz. U. Nr 15, poz. 142) zawierają pełny katalog przesłanek odmowy przyjęcia i wśród nich brak przesłanki „przeludnienia”. Zatem pozwany nie mógł odmówić przyjęcia powoda jako osoby skierowanej do odbywania kary przez sąd. Zapewnił optymalne warunki na tyle, na ile w danej sytuacji mógł. Ze sprawozdania wizytacyjnego (k.115-116) dotyczącego okresu w jakim powód był osadzony w pozwanym areszcie wynika, że rysował się wówczas postęp w zakresie stanu zaludnienia jednostki, w kierunku walki z przeludnieniem. Nadto ocena czy w związku z osadzeniem w warunkach przeludnienia powód doznał wymagającej skompensowania zadośćuczynienia krzywdy, wymaga analizy nie tylko warunków zaludnienia panujących w pozwanym areszcie, ale i innych okoliczności z tym związanych. Tymczasem inne zarzuty dotyczące warunków bytowych i sanitarnych nie zostały przez powoda udowodnione. Nawet uznając, iż warunki w których był osadzony powód z powodu przekroczenia norm metrażowych na jednego osadzonego, naruszały jego godność i prawo do prywatności, to gradacja tych naruszeń nie przybrała jednak takiej formy, w której można by podzielić twierdzenie powoda o osadzeniu go w niegodnych, nieludzkich warunkach, co dopiero w ocenie Sądu uzasadniałoby udzieleniu mu ochrony prawnej. Warunki, w których przebywał powód nie mogą być bowiem ocenione jako niegodne tylko z powyższego powodu, gdyż osoba osadzona musi się liczyć z ograniczeniami i pewnymi dolegliwościami. Tym bardziej, iż osadzenie w celi metrażowo mniejszej nie spotkało się także z jednoczesnym naruszeniem innych podstawowych standardów , jakie obowiązują względem osadzonych, Powód bowiem miał zapewnione oddzielne miejsce do spania , kącik sanitarny, odpowiednie wyżywianie, dostęp do środków higieny, mógł korzystać z działalności oświatowej. Brak zatem podstaw do przyjęcia, jedynie na podstawie odbywania kary pozbawienia wolności w celi metrażowo mniejszej niż wymagana, iż powód w niegodziwych warunkach odbywał orzeczoną w stosunku do niego karę. Zdaniem Sądu także na skutek umieszczenia M. W. w celi przeludnionej jego dobra osobiste nie zostały naruszone działaniami, które to działania stanowić by miały indywidualnie skierowaną przeciwko powodowi represję. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd doszedł do przekonania, iż powód nie doznał krzywdy, której rekompensaty mógłby żądać. W tym miejscu zauważyć też należy, że niedofinansowanie więziennictwa, tak jak wiele innych aspektów publicznej działalności państwa, w tym przede wszystkim działań podejmowanych na rzecz osób nie naruszających porządku
--- STRONA 7 ---
prawnego (służba zdrowia, szkolnictwo, opieka społeczna) jest efektem wieloletnich zaszłości determinowanych poprzednimi warunkami ustrojowymi i odczuwalnymi jeszcze skutkami transformacji sytemu społeczno - ekonomicznego. W takich zaś realiach zasądzenie na rzecz powoda zadośćuczynienia, które nie wynikało z celowego i nacechowanego złą wolą działania pozwanego, leżałoby w sprzeczności z powszechnym poczuciem sprawiedliwości, od czego nie można abstrahować przy orzekaniu o zadośćuczynieniu. Warunki w jakich powód odbywał karę t.j. w celi przeludnionej, były adekwatne do możliwości finansowych państwa na tamtym etapie jego rozwoju i do tego, co państwo było wówczas w stanie zapewnić powodowi jako osadzonemu. Wobec powyższego, powództwo należało oddalić, jak w punkcie I sentencji wyroku. O kosztach zastępstwa procesowego orzeczono w pkt. II, na podstawie art. 98 kpc w zw. z art. § 6 pkt.7 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z dnia 3 października 2002, Nr 163, poz. 1349) .
Słowa kluczowe
#orzeczenie#Wyrok#Sąd Apelacyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 08.07.2011#IC 1254/11 W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 marca 2012r. Sąd Okręgowy w Białymstoku Wydzia#art.110 § 2 kkw#art. 3 EKPCz.#art. 448 kc.#art. 248 § 1 kw#art. 24 kc#art. 110 § 3 Kodeksu.#art. 90 pkt 8 k.k.w.#art. 112 § 1 k.k.w.#art. 110 § 2 kkw#art. 24 § 1 k.c.#art. 6 k.c.#art. 248 § 1 kkw#art. 32 kkw#art. 448 kc#art. 98 kpc