Wyrok IC 1231/16 Gy AN ŚŚ TAJ WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ R Dnia 04 lipca 2017 r. Sąd Rejonow

--- STRONA 1 --- UoURE W POSCZSBIĆ | Sygn. akt IC 1231/16 Gy AN ŚŚ TAJ WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ R Dnia 04 lipca 2017 r. Sąd Rejonowy w Płocku I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący SSR Maria Bereszczyńska Protokolant Karolina Wojtkowska po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2017 r. w Płocku na rozprawie sprawy z powództwa o.) przeciwko Skarb Państwa - Z SENINGS K UNII PORI o odszkodowanie w kwocie I 500,00 zł 1) zasądza od pozwanego Skarbu Państwa - Z0iG Kllge w PIS na rzecz powoda 2 1. JU 1 500,00 zł (jeden tysiąc pięćset złotych) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 26 maja 2017 r. do dnia zapłaty; 2) w pozostałym zakresie powództwo oddala; 3) zasądza od pozwanego Skarbu Państwa - ZĘ KOBE w PORE na rzecz powoda ANM), POI kc vote 75,00 zł (siedemdziesiąt pięć złotych) tytułem zwrotu opłaty. SSR Maria Bereszczyńska --- STRONA 2 --- ” Sygn. akt I C 1231/16 UZASADNIENIE 'W pozwie złożonym w dniu 11 kwietnia 20 r. powód A) POI wniósł o zapłatę od Skarbu Państwa — PUMERA SIĘ O URN Pl zadośćuczynienia w wysokości 1.500,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty. 'W uzasadnieniu swojego żądania powód wskazał, iż na skutek zaniedbań ze strony pozwanego nie mógł uczestniczyć w ceremonii pogrzebu swojej matki x | Powód po uzyskaniu informacji o śmierci swojej marki wystąpił do Dyrektora MP Kl w Pla z wnioskiem o udzielenie przepustki celem uczestniczenia w uroczystościach pogrzebowych. Dyrektor jednostki penitencjarnej odmówił wydania zezwolenia, uzasadniając to faktem, iż nie wyraził na to zgody organ dysponujący (w tym przypadku Sq OliIG w FON). Przedmiotowa sytuacja doprowadziła do oczywistego, zdaniem powoda, naruszenia jego dóbr osobistych, a w szczególności prawa do poszanowania życia rodzinnego, jak również prawa do uczczenia pamięci osoby zmarłej. 'W przedmiotowej sprawie doszło do zmian po stronie pozwanego: za zgodą stron po stronie pozwanej wstępował finalnie Skarb Państwa — ZUA Ku w Pi 'W odpowiedzi na pozew z dnia 8 czerwca p |] r. pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości, jak również zasądzenie na jego rzecz od powoda kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu swojego stanowiska pozwany podniósł, iż nie ponosi jakiejkolwiek odpowiedzialności za zaistniałą sytuację. Powód, jak sam potwierdza w pozwie, ' przebywał w z MDD * czy w PERI w listopadzie 209 r. jako osoba tymczasowo aresztowana. Zgodnie z dyspozycją art. 217d k.kw. udzielenie tymczasowo aresztowanemu zezwolenia, o którym mowa w art. 14la $1lkkw. 1 --- STRONA 3 --- / wymaga wydania zarządzenia o zgodzie przez organ, do którego dyspozycji / tymczasowo aresztowany pozostaje — czyli przez sąd lub prokuraturę. Tak więc pisemna zgoda organu dysponującego jest koniecznym warunkiem udzielenia zezwolenia przez dyrektora jednostki penitencjarnej na jej czasowe opuszczenie z przyczyn określonym w art. 141a k.k.w.. Jeżeli zatem organ dysponujący nie wyraził zgody na udział powoda w pogrzebie matki, pozwany nie mógł zezwolić powodowi na taki wyjazd. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: ; * , W listopadzie 2088 r. „GO i przebywał jako osoba tymczasowo aresztowana w 2 KK | w HU (okoliczność bezsporna). W dniu 25 lipca 2089 r. w 2 zmarła jego matka — 0a rafi, Ceremonia pogrzebowa została zaplanowana na dzień 29 lipca 20 r., miała odbywać w się w Żamną Uroczystość pogrzebowa miała rozpocząć się o godz. WIR Informacja o śmierci matki powoda została przekazana do ZMD KOJ FaN za pośrednictwem faksu w dniu 26 lipca 208 r., ok. godz. IA W tym też dniu powód został poinformowany o przedmiotowym zdarzeniu (okoliczność bezsporna; a nadto dowód: Kopia wiadomości z odpisem skróconym aktu zgonu — k. 19; Notatka służbowa z dnia 26.07.2013 r. — k. 20) . Powód wystąpił do Dyrektora jednostki penitencjarnej o udzielenie zezwolenia w trybie art. 14la $ 1 k.k.w, na uczestniczenie w pogrzebie matki. W rozmowie telefonicznej z pracownikiem sekretariatu Sądu Okręgowego w Pil. II Wydział Karny ustalono, iż sędzia, do referatu którego skierowana został sprawa Alli, PIJ w chwili wykonywania połączenia telefonicznego nie jest obecny. Decyzją zastępcy dyrektora 2 0 PIRIJOd mówiono udzielenia zezwolenia z uwagi na brak wypowiedzi organu dysponującego w sprawie, tj. Sądu Okręgowego w rm — II Wydział Karny (dowód: Wniosek skazanego o udzielenie zezwolenia w trybie art. 141a $ 1 k.k.w. z dnia 26.07.2013 r. wraz z decyzją dyrektora — k. 18). 2 --- STRONA 4 --- s Powyższy stan faktyczny, w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia, Sąd ustalił w oparciu o dokumenty złożone do akt sprawy, których wiarygodność nie była kwestionowana przez strony, jak również nie budziły one wątpliwości sądu. Ponadto sąd oparł się na zeznaniach świadka DĄ PONI którym dał wiarę. Sąd oddalił wniosek pełnomocnika pozwanego o przesłuchanie w charakterze świadka Pi e JET) spóźniony i zmierzający do przedłużenia postępowania. Sąd zważył, co następuje: W ocenie sądu powództwo w jego zasadniczej części zasługiwało na uwzględnienie. f* Podstawę prawną dochodzonego przez powoda roszczenia o zadośćuczynienie za krzywdę, jaką poniósł w związku z brakiem możliwości uczestniczenia w pogrzebie matki jest art. 448 k.c., zgodnie z którym w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia. 4 ) Zgodnie z art. 23 k.c. dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny (art. 24.k.c.). Zgodnie z treścią art. 24 $ 1 k.c. przesłankami ochrony dóbr osobistych, które muszą być spełnione łącznie, są: zagrożenie lub naruszenie tego dobra oraz 3 --- STRONA 5 --- / bezprawność zagrożenia lub naruszenia. Pierwszą z wymienionych przesłanek udowodnić musi powód dochodzący ochrony przed sądem. Przepis art. 24 k.c. nie wymaga dla wskazanej w nim odpowiedzialności przesłanki w postaci winy sprawcy naruszenia dóbr osobistych oraz przewiduje domniemanie bezprawności jego działania, co powoduje, że dochodzący ochrony nie musi tej przesłanki udowadniać. Na pozwanym natomiast spoczywa obowiązek wykazania, że jego działanie było zgodne z prawem. Bezprawność postępowania oznacza działanie lub zaniechanie sprzeczne z porządkiem prawnym i zasadami współżycia społecznego. Warto zauważyć, iż polskie prawo nie przewiduje zamkniętego katalogu dóbr chronionych prawnie, niemniej jednak aby dochodzić zadośćuczynienia za ich naruszenie, nie wystarczy samo wskazanie zdarzenia, które spowodowało to naruszenie, ale także powód musi wskazać jakie konkretnie dobra osobiste zostały naruszone. Przy wyjaśnianiu istoty dóbr osobistych i związanych z nimi praw osobistych dominujący jest pogłąd wskazujący, iż przy ocenie czy doszło do naruszenia dóbr osobistych decydujące znaczenie ina nie tyle subiektywne odczucie osoby żądającej ochrony prawnej, ile to jaką reakcję wywołuje w społeczeństwie to naruszenie. Podkreśla się przy tym, że przy ocenie, czy doszło do naruszenia dobra osobistego, którego ochrony domaga się osoba zgłaszająca żądanie należy brać pod uwagę całokształt okoliczności, a nie np. zwrot wyrwany z całej wypowiedzi (fak Komentarz do Kodeksu Cywilnego. Księga pierwsza. Część Ogólna Stanisław Dmowski, Stanisław Rudnicki, uwagi do art. 23 kc. Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2007). Ocena czy doszło do naruszenia dobra osobistego danego podmiotu oparta jest na przesłankach subiektywnych i obiektywnych. Przepisy art. 23 i 24 kc. w odniesieniu do ogólnej reguły dowodowej nakładają na powoda obowiązek wykazania, iż doszło do naruszenia jego dobra osobistego i wskazania jakie dobro zostało naruszone. ' Zgodnie z powyższym w okolicznościach przedmiotowej sprawy na powodzie spoczywał obowiązek wykazania, iż pozwany Skarb Państwa — ZJ | w PU poprzez niewykonanie (nieprawidłowe wykonanie) nałożonych na niego przez 4 --- STRONA 6 --- T przepisy prawa obowiązków naruszył jego prawo do poszanowania życia rodzinnego oraz prawo do uczczenia pamięci osoby zmarłej. Z kolei pozwanego obciążało wykazanie, iż nie działał bezprawnie. - Analiza stanu faktycznego w sprawie doprowadziła sąd do stwierdzenia, że należy podzielić stanowisko powoda wskazujące na to, że z uwagi na zaniechanie działania i nie wszczęcie prawidłowego trybu postepowanie w przedmiocie wniosku powoda o udzielenie zgody na udział w pogrzebie matki Ani PU zosta pozbawiony możliwości uczestnictwa w tej uroczystości. Zgodnie z dyspozycją art. 141a $ 1 k.k.w. dyrektor zakładu karnego może udzielić skazanemu zezwolenia na opuszczenie zakładu kamego pod konwojem funkcjonariusza Służby Więziennej, osoby godnej zaufania lub samodzielnie, na czas nieprzekraczający.:5 dni, w celu odwiedzenia poważnie chorego członka rodziny, uczestnictwa w pogrzebie członka rodziny oraz w innych wypadkach szczególnie ważnych dla skazanego. Paragraf 3 cyt. przepisu wskazuje ponadto, że, udzielenie zezwolenia, o którym mowa w $ 1, tymczasowo aresztowanemu mającemu prawa i obowiązki skazanego odbywającego karę pozbawienia wolności wymaga wydania zarządzenia o zgodzie przez organ, do dyspozycji którego tymczasowo aresztowany pozostaje. Zgodnie z treścią art. 217d k.k.w. udzielenie tymczasowo aresztowanemu zezwolenia, o którym mowa w art. 141a $ 1 k.k.w., wymaga wydania zarządzenia o zgodzie przez organ, do którego dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje. Wskazany przepis jednoznacznie stanowi, że tryb udzielenia zezwolenia tymczasowo_ aresztowanemu mającemu prawa i obowiązki skazanego odbywającego karę pozbawienia wolności wymaga wydania zarządzenia o zgodzie przez organ, do którego dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje (na gruncie przedmiotowej sprawy Sądu Okręgowego w PiliID. W ocenie Sądu naruszone zostąło prawo powoda do poszanowania jego życia rodzinnego, jak również prawo do uczczenia pamięci osoby zmarłej. Zauważyć 5 --- STRONA 7 --- T należy, że poźwany W istocie nie wystąpił o udzielenie zgody do właściwego organu: informacja o śmierci matki powoda wpłynęła do ZG K GMIN PERIEJ w dniu 26 lipca 20%. o godz. GIS Pracownik pozwanego jedynie telefonicznie podjął próbę uzyskania zgody właściwego organu po godzinie (IJ a uzyskawszy wiedzę, ze sędzia referent jest już nieobecny, zaniechał podejmowania jakichkolwiek czynności by zgodę uzyskać. Tymczasem nie ulega wątpliwości, że decyzję w przedmiocie wniosku powoda mógł podjąć także innych sędzia: przewodniczący wydziału czy sędzia dyżurny. Konieczne było jednak to by złożyć do sądu wymagane dokumenty. Zauważyć należy, że uroczystości pogrzebowe zaplanowane zostały na 29 lipca 200 r. Niewątpliwie należy oddać pozwanemu, że znalazł się w stosunkowo skomplikowanej sytuacji ponieważ wiadomość o śmierci matki powoda wpłynęła w piątek a pogrzeb miał się odbyć w poniedziałek rano jednak to sprawą sądu jest tak zorganizować pracę by w sytuacjach nagłych konieczne do podjęcia decyzje mogły być podejmowane także w czasie wolnym od pracy. Koniczne jest jednak by wpłynęły dokumenty obligujące sąd do podjęcia decyzji. Brak należytego przepływu informacji, jak również niezachowanie procedur wystąpienia o zgodę organu dysponującego przyczyniło się do zaistnienia wskazanej sytuacji. Jak wynika z przedstawionej przez pozwanego notatki sporządzonej przez strażnika więziennego PUR Szy. celem uzyskania zgody organu dysponującego zwrócono się telefonicznie do sekretariatu Sądu Okręgowo w PRS — II Wydział Karny, gdzie strażnik został poinformowany, iż sędzia prowadzący nie jest obecny, co powoduje, iż w dniu 26.07.20 r. nie było możliwe uzyskanie zgody. Pozwany zaniechał podjęcia dalszych czynności umożliwiających uzyskanie zgody organu dysponującego. Oczywistym jest, iż pozwany dysponował bardzo krótkim terminem na zbadanie wniosku powoda i uzyskanie zgody organu dysponującego, jednak powinien zostać zachowany tryb działania przewidziany przez powszechnie obowiązujące przepisy prawa. Zakład kabiny 4 istocie nie zwrócił się do organu dysponującego-z formalnym wniosek o udzielenie zgody na opuszczenie przez tymczasowo aresztowanego powoda jednostki penitencjarnej, celem udziału w pogrzebie matki. 6 --- STRONA 8 --- / Nie ulega wątpliwości, że prawo do życia rodzinnego, w tym prawo do uczczenia pamięci zmarłych to dobra osobiste podlegające ochronie. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 17 marca 2010 r., II CSK 486/09, LEX 599534, zajął stanowisko, iż prawo do godnego odbywania kary pozbawienia wolności należy zaliczyć do katalogu dóbr osobistych podlegających ochronie. Działania lub zaniechania naruszające te dobra mogą zatem rodzić odpowiedzialność Skarbu Państwa. Odmowa zezwolenia, na opuszczenie zakładu karnego, celem udziału w pogrzebie członka rodziny stanowi ingerencję w prawo do poszanowania życia rodzinnego (zob. decyzja Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 13 grudnia 2016 r., 49980/1, LEX 2297976). Powód zgodnie z obowiązującą procedurą złożył skutecznie wniosek o zezwolenie na opuszczenie zakładu karnego w celu udziału w pogrzebie matki, niezwłocznie po poinformowaniu go przez strażnika o zaistniałym fakcie. Powód przejawił więc zainteresowanie udziałem w pogrzebie. Powód jest osobą, wobec której w dacie zdarzenia stosowano środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania w zawiązku z zarzutem popełnienia zbrodni: ma to oczywiście znaczenie z punktu widzenia dopuszczalności i zasadności ewentualnej odnowy udziału w pogrzebie matki wiążącej się z koniecznością opuszczenia jednostki penitencjarnej lecz nie może mieć żadnego znaczenia w zakresie prawa podwoda do ubiegania się o możliwość udziału w tej uroczystości jak też w zakresie obowiązków pozwanego wdrożenia odpowiednich procedur by wniosek pozwanego mógł być rozpoznany przez - odpowiedni organ. W ocenie sądu nie ulega najmniejszej wątpliwości, że doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda, który miał pełne prawdo do tego by ubiegać się o umożliwienie mu udziału w pogrzebie osoby najbliższej i do tego by jego wniosek zgodnie z obowiązującymi procedurami został rozpoznany przez organ do tego powołany. Izolacja penitencjarna, także na etapie . stosowania środków zapobiegawczych, pociąga za sobą nieuchronne, aczkolwiek naturalne skutki, dotkliwe dla osoby wobec której jest stosowana, w tym w postaci rozłąki z rodziną i niemożności pełnego uczestniczenia w jej życiu. Te skutki mają jednak określoną miarę i nie mogą prowadzić do nieuzasadnionego naruszenia dóbr osobistych. Należy pamiętać, że celem obowiązującego w Polsce sytemu karania nie jest wyłącznie 7 --- STRONA 9 --- " represja ale także resocjalizacja. Środki represji karnej muszą być stosowane w taki sposób by w dalszej, choćby odległej perspektywie, przygotować osobę wobec której są stosowane do powrotu do społeczeństwa i możliwie prawidłowego funkcjonowania w nim. Te cele nie mogą schodzić z pola widzenia organów penitencjarnych nawet w odniesieniu do osób, wobec których wykonywana jest kara pozbawienia wolności czy środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania w związków z popełnienie czy zarzutem popełnienia choćby najciężnych zbrodni. Odnosząc się do wysokości zasądzonej na rzecz powoda 75. kwoty, należy wskazać, że zadośćuczynienie przyznawane jest fakultatywne i zależy od uznania sądu i dokonania przez niego oceny okoliczności konkretnej sprawy (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 sierpnia 1969 r., I PR 224/69, OSNCO 1970, nr 6, poz. 111). Celem zadośćuczynienie jest kompensata doznanej krzywdy. Poszkodowany zatem nie móże domagać się zadośćuczynienia, jeżeli doznane cierpienia fizyczne i krzywda są nieznaczne. W odniesieniu do naprawienia krzywdy, nie istnieją jednolite kryteria ustalenia wysokości zadośćuczynienia. Treść przepisów wskazuje jedynie, iż zadośćuczynienie ma być przyznane w odpowiedniej sumie. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego, zadośćuczynienie ma mieć charakter kompensacyjny, wobec czego jego wysokość nie może być symboliczna, lecz musi przedstawić ekonomicznie odczuwalną wartość. Wysokość zadośćuczynienia powinna również odnosić się do obiektywnych kryteriów, jak aktualny poziom życia społeczeństwa. Mając na uwadze okoliczności przedmiotowej sprawy, sąd stanął na stanowisku, że żądanej przez powoda kwota 1.500,00 zł żadną miarą nie można uznać za wygórowaną. W ocenie sądu stopień naruszenia dóbr osobistych powoda był istotny. Powód wyraził zainteresowanie i chęć udział w pogrzebie matki, w tym celu przedsięwziął konieczne czynności. Powód bardzo żałował, iż nie mógł uczestniczyć | w pogrzebie. Matka powoda zmarła na skutek długotrwałej choroby. Powód zamieszkiwał z matką przez okres 20 lat, był z nią bardzo zżyty. . 8 --- STRONA 10 --- / / O odsetkach sąd orzekł na podstawie art. 481 k.c., zgodnie z którym jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi ($ 1). Jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była z góry oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej NBP i 5,5 punktów procentowych ($ 2 zdanie pierwsze). Jak stanowi natomiast art. 455 k.c. jeżeli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania. Na gruncie niniejszej sprawy sąd zasądził odsetki od dnia wstąpienia w miejsce dotychczasowego pozwanego Skarbu Państwa — Prezesa Sądu Okręgowego w Hm i wezwania do udziału w sprawie pozwanego Skarbu Państwa — ZUMI x Gy » PIE tj. 26 maja 208. W rozpoznawanej sprawie roszczenie powoda zostało uwzględnione w przeważającej części. Zatem o kosztach sąd orzekł na podstawie art. 98 k.p.c. obciążając pozwanego, jako stronę przegrywającą w przeważającej części, obowiązkiem zwrotu na rzecz powoda całości kosztów procesu. Na koszty te złożyła się opłata sądowa od pozwu w kwocie 75,00 zł. Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji wyroku. SSR Maria Bereszczyńska