Wyrok IC 1221r

--- STRONA 1 --- Sygn. akt IC 1221r'l1 Na pocfstawia ustawy z dnia 6.09.2001 r 0 doslepne do informacii publlczne} 02, U. 112 pa: 1198 2 pézn zm _ przakazano intormaclra pllblicznq w forrme W IIMIENIU REZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ dukumemu iub W mrmie pmemumonej Dma 4 grudma 2012 roku 1 ho R Sqd Okrqgowy W Warszawie IWydzia1CyWilny  ‘ §;;;i>é~i nggviéR0'w;§§?§"§%;]%wcy \ F Wsldadziez = ' J Przewodniczapy: SSO Andrzej Kurylek . Protokolantz st. sekr. satclowy Monika Olszewska po rozpoznaniu W dniu 4 grudnia 2012 roku W Warszawie na rozprawie sprawy z powédztwa J. O. przeciwko Ska1"b0wiPafistWa —(...)Zarzqd0wi (...) 0 zadoééuczynienie I. oddala powc':dztwo;, II. 1 odstcgpuje 0d obciqzerfia powoda obowiqzkiem zwrotu pozwanemu kosztéw zastqpstwa procesowego. I c 1221111 UZASADNIENIE A Powéd J. O. W pozwie z dnia 2 grudnia 2011 r. Zqdal zasqdzenia 0d Skarbu Paxistwa reprezentowanego przez (...) Zarzqd (...)kW0ty 80.000 ziotych tytulem zadoséuczynienia pieniqinego za doznanq krzywdq spowodowanq naruszeniem jego clébr osobistych poprzez I'li6ZE:1]J€W11i6I1i€ mu W WIW areszcie Whasciwych, wymaganych przepisami prawa Warunkéw sanitamych i bytowych, W tyrn naleznej powierzchni celi mieszkalnej przypadajqccj na jédna osobq Qpozew k.3, pismo z 27 grudnia 2011 1'. k.6, oswiadczcnie zloione na rozprawie W dniu 19 czerwca 2012 r. k.48). .  _ Pozwany W odpowiedzi na pozew Z clnia 26 kwietnia 2012 r. Wniés1 0 ocldalenie powédztwa i zasagizenie 0d powoda na jego rzecz kosztéw procesu. Pozwany nadto zaprzeczyk Wszelkim zarzutom i twierdzeniom pozwu, natomiast podniésl, 12 powéd nie Wykazai ani faktu dokonania namszenia, ani bezprawnosci dzialania pozwanego. Ponadto pozwany powolujqc siq na dyspozycjq art. 442 1 § 1 k.c. p0dni6s1 zarzut przedawnienia roszczenia. Sqd ustalil nastgpujqcy stan faktyczny: Powéd byl osadzony W Areszcie sledczym W.— (...)w okresie: 19 stycznia 2000 r. — I9 czerwca 2000 r. , W Zaldadzie Kafi1ym W.B. W okresie: 0d dnia 21 Wrzesnia 2005 r. — 10 marca 2006 r. oraz W Areszcic §1edczym W.B. i Zakladlzie Karnym W. W okresie: 29 listopada 2006 r. 08 paidziernika 2008 r. (niezaprzeczone twierdzenia powoda k.3). W okresie tym cele W ktérych przebywa1 powéd byly przeiudnione, W celi czteroosobowej p1zebyWa10 szeéé oséb, np. W celi 0 powierzchni prawie 15 m 2 (przeshlchanie powoda na rozprawie w dniu 4 grudnia 2012 1'. k. 57). Sqd Okrggowy zwaiyl, co nast§puje: I Powéd J. O. dochodzi W niniej szym procesie zadoséuczynienia za doznanq krzywdg — jak to sam okreslil w trakcie przesluchania gléwnie za przeludnienie. . Powéd W zakresie zgloszonego Zagiania nie przedstawii Zadnych stosownych Wnioskéw clowodowych. =  e _ Przy tak zakreélonej podstawie faktycznej powédztwa Sqd uznal, Ze jest ono niezasadne i nie zas1uguje na uwzglqdnienie. » _ Dobra osobiste czlowieka pozostajq pQ_d ochronq Konstytucji RP, W ktérej zawarte sq przepisy dot}/czacce bezpqsrednio débr cisobistych. Wsréd przepiséw 0 Wolnosciach, prawach i obowiqzkach cziowieka, ustawodawca W art. 30 stanowi, Ze przyrbdzcna i niezbywalna godnosé cz10Wieka jest nienaruszalna, a jej poszanowanie i ochrona jest obowiqzkiem Wladz publicznych. Obowiqzek ten _p0Wi11ienbyé realizowany przez Wladze publiczne przede Wszystkim tam, gdzie Pafistwo dziala W ramach imperium, realizujqc swoje zadania --- STRONA 2 --- represyjne, ktoryoh Wykonanie nie mote prowadzio do Wiekszego ograniczenia praw cz“1oWieka'i jego 'g_od_n_o§ci, niz to Wynika z zadafi ochronnych i celu zastosowanego érodka. P1'o1j1ematy1<"a_oohror1y dobr osobistych unormowana zostata szczegolowo przez ustawodawce 'Wko1de'ksie"'cywilnym. Zgodnie z trescia art. 23 k.o. dobra osobiste ez1oWieka, jak W s_zo_z_eg_olnosZoi_ zdr_oWi_e, Wolnoéé, czeéé, swoboda sumienia, nazwisko iub pseudonim, Wizerunekj ' tajemnica korespondencji, nietykalnosc’: mieszkania, tworezosé naukowa, a_1"t_y__sty_oz1_1a,_ Wynal_az_c_za i racjonalizatorska, pozostaja pod ochrona prawa oywilnego 11ieZa'1'eZnie'od ochrony przewidzianej W innych przepisach. W mysi art. 24 k.c. ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrozone cudzym dzialaniem, moze Zadaé zaniechania tego dzialania, chyba 2e nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia mote on takze zadaé, azeby osoba, ktora dopuécfla sie naruszenia, dopetnila czynnoéci potrzebnych do usunieoia jego skutkow, W szczegélnoéci azeby Z102}/121 oswiadczenie odpowiedniej tresci i W odpowiedniej formie.»Na zasadach przewidzianyoh W kodeksie moze on rowniez Zadaé zadoséuczynienia pienieznego Iub zaplaty odpowiedniej sumy pienieznej na Wskazany cel spoireczny. Stosownie do tresci § 2 przywolanego przepisu, jezeli wskutek naruszenia dobra osobistego zostaia wyrzadzona szkoda rnajatkowa, poszkodowany moie Zadaé jej naprawienia na zasadach ogolnych. W mysl art. 448 k.c. W razie naruszenia ciobra osobistego sad moie przyznaé temu, czyje dobro osobiste zosta1o naruszone, odpowiednia sume tytukem zadoséuczynienia pienieznego za doznana krzywde lub na jego Zadanie zasadzié odpowiednia sume pienieina na Wskazany przez niego cel spoleczny, niezaleinie od innych srodkéw potrzebnyoh do usuniecia skutkow naruszenia. Przepis art. 445 § 3 k.c. stosuje sie. Sad Najwyzszy W Wyroku 2 dnia 25 kwietnia 1989 roku (I CR 143189, OSPiKA 1990, nr 9, poz. 330) Wyjasnit, Ze godnosé osobista jest ta sfera osobowosci, ktora kon1<1'etyzuje sie W poozuciu Wiasnej Wartoéoi czlowieka i oczekiwaniu szacunku ze strony innych ludzi. Poczucie to, stanowiace istotny element psychiki cz1oWieka, ksztaltowane jest przez okolicznoéci zewnetrzne. Zapevt"nienie przez Pafistwo godziwych Warunkéw odbywania kary pozbawienia Wolnosci jest jednym z podstawowych Wymagafi demokratycznego pafistwa prawnego, znaj duj acym Wyraz W normach prawa miedzynarodowego. Wynika to Wprost z art. 10" ust.“"1 "ratyfikowanegoprzez "Polske miedzynarodowego paktu" praW~""osobistych' "1 publicznych z dnia 19 grudnia 1966 roku (Dz. U. z 1977 roku, Nr 38, poz. 167 i 169) oraz z art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Cz1oWieka, stanowiapych, Ze kazda osoba pozbawiona Wolnosci bedzie traktowana W sposéb humanitamy i z poszanowaniem przyrodzonej godnosci cz1oWieka. Te zasady prawa miedzynarodowego Wyrazaja art. 40, 41 ust. 4 i 47 Konstytuoji. Przeslanka odpowiedzialnoslci za naruszenie cudzego dobra osobistego jest bezprawnoéé dzialania, przez ktora rozumie sie dziatanie (zaniechanie) sprzeozne Z porzadkiem prawnym i zasadami Wspoliycia spoleoznego. Przepis art. 24 k.c. przewiduje domniemanie bezpravmosci dzialania naruszajacego dobra osobjste, co powoduje, 2e na nim spoozywa eiezar Wykazania, i2 jego dziatanie by1o zgodne Z prawem. Powod jednak Wipien uprzednio udowodnié fakt naruszenia jego dobra osobistego (art. 6 k.c.). » Zgodnie z oboWia¢zujaLcy1n W okresie przebywania we Wskazanyoh przez niego aresztach sledczych (W ramach zastosowanego W‘S1l0S1.11’l1(11 do niego W postepowaniu karnym srodka zapobiegawczego) oraz W ohesie odbywania przez niego kary pozbawienia Wolnosci przepisem art. 110 § 1 k.k.W. skazanego osadza sie W celi mieszkalnej Wieloosobowej lub jednoosobowej. W mysl § 2 przywolanego przepisu powierzchnia W celi mieszkalnej, przypadajaca na skazanego, wynosi nie mniej niz 3 m2. Cele Wyposaza sie W odpowiedni sprzet kwaterunkowy zapewniajaoy skazanemu osobne miejsce do spania, odpowiednie Warunki higieny, dostateczny doplyw powietrza i odpowiednia do pory roku temperature, Wedhlg norm okteslonych dla pomieszczefi mieszkalnych, a takie oéwietlenie odpowiednie do czytania i Wykonywania pracy. Stosownie do tresei art. 248 § 1 k.k.W. W szczegolnie uzasadnionych Wypadkach dyrektor zakladu karnego Iub aresztu sledczego moie umieéoié osadzonych, na czas okreslony, W Warupkach, W ktérych powierzchnia W oeli na jedna osobe VVYIIOS1 mniej niz 3 m2. O takim umieszozeniu nalezy bezzW1ocznie_poWiadomir': sedziego penitencjamego. Przenoszac powyisze rozwaiania na grunt rozpoznawanej sprawy Sad uznal, 2e powodztwo jest bezzasadne 1 nie zashiguje na uwzglednienie. --- STRONA 3 --- W pierwszej kolejnosci poclkreslié nalezy, Ze powod, poza kwestia przeludnienia cel, nie udowodnii W prooesie swyoh 11Wi81’dZ6f1 0 niewiasoiwym traktowaniu W czasie osadzenia go W Wymienionyoh przez niego jednostkaoh penitencjamych. Nawet nie dokonai indywidualizaeji tyoh jednostek, poprzez Wskazanie jakie ko111a'etnie Warunki (jego zdaniem nieodpowiednie) panowaly W kazdej z nich. Jak Wskazano Wyiej z mocy art. 6 k.c. cieiar dowodu W tym zakresie spoczywai 11a powodzie. Pomimo tego powod poprzestai jedynie na twierdzeniu niepopartym Zadnym dowodem. Tak ogolne zarzuty co do kwestii organizacji kaoika sanitarnego W zasadzie uniemoiiiwiaja pozwanemu podjecie rzeozowej obrony. Formulowane niekiedy W orzecznictwie sadowym tezy, i2 to na pozwanym ciazy obowiazek Wykazania, i2 nie doszio na naruszenia dobra osobistego osoby pozbawionej Wolnosci nie znajduje oparcia W obowiazujaoym porzadku prawnyrn. To bowiern na powodzie ciaiyi cieiar dokladnego oznaczenia co do miejsca, czasu i zakresu (tresci) dokonanych naruszeri jego débr osobistych, z ktorymi wiaie odpowiedziainosié pozwanego W niniejszej sprawie. Oczywistym jest, i2‘: W tym celu powod mégi W1lO1(L1 niriiej szego postepowania Zadaé, aby sad zobowiazai pozwanego do dostarczenia okreslonych dokumentow , ktore saw jego posiadaniu, a potwierdzaj aoych tezy powoda. W analizowanym przypadku nie sposob nawet zatem stwierdzié, 2e brak byio naleiytego Wydzielenia kaeika sanitamego i toalety. W ocenie Sadu dolegliwosci odozuwane przez powoda W zwiazku z pobytem W/W jednostkach penitencjamych, nawet gdy okresowo dochodziio W nieh do tzW. przeludnienia byiy irnrnanentnie zwiazane z zastosowanym Wobec powoda srodkami zapobiegawczymi (pobyty W aresztach sledczych) i orzeczonymi karami izolacyjnymi (pobyty W zaktadaoh karnyoh). Powod nie udowodnii W toku procesu, aby W celach, W ktorych by} osadzony, W inny sposob, anizeli poprzez przeludnienie, naruszono jego dobra osobiste, nie Wykazal rowniez, ze W zwiazku z tym przeludnieniem i generalnie naruszeniem dobr osobistych doznal jakiegokolwiek uszczerbku. Obowiazkiem procesowym powoda byio Wiec udowodnienie swyoh twierdzeri, czego W toku prooesu nie uczynil. JakWyzej "zasygnalizowano Trybunai Konstytucyjny wyrokiem 2"dnia" 26 maja 2008 roku uznai, Ze art. 248 § 1 Listawy z dnia 6 czerwca 1997 roku — Kodeks karny Wykonawczy (Dz. U. Nr 90, poz. 557, ze zrn.) jest iiiezgodny z art. 40, art. 41 ust. 4 i art. 2 Konstytucji Rzeozypospolitej Polskiej oraz nie jest niezgodny Z art. 31 ust. 3 Konstytuoji. Przyjagr, Ze przepis Wymieniony W ozesci I Wyroku traci moo obowiazujaca z upiywem 18 (osiemnastu) miesieey od dnia ogioszenia Wyroku W Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej (sygn. akt SK 25/07, _OTKA 2008/4/62, Dz.U.RP 20081'96/620). W uzasadnieniu tego orzeczenia Trybunai Wskazai, Ze nadrnierne zageszozenie W celi moze samo W sobie byé kwalifikowane jako traktowanie niehumanitarne, a,.W razie Wyjatkowej kumulaoji rézinych niedogodnosci  nawet jako tortura. Ocena stopnia dolegliwosci Wynikajacej z przeludnienia jednostek penitenejarnyoh, Wymagajaca analizy ewentualnej kumuiacji takze innyoh czynnikow Wplywajacych na Wartosoiowanie Warunkow przebywania, ma Z natury rzeczy charakter oceny in concreto. Trybunai Konstytucyjny dokonujao oceny zgodnosci przepisu art. 248 § 1 k.k.W. Z Konstytucja szeroko zaprezentowat orzecznictwo miedzynarodowe, ktore pojawilo sie na tle problemu niehumanitamego odbywania kary pozbawienia Woinosci. Wskazat m. in., iz zakaz tortur oraz okrutnego, nieludzkiego lub poniiajacego traktowania W kontekécie traktowania Wieiniow zostal najszerzej poddany analizie przez Europejski Trybunal Praw Cziowieka na tle art. 3 Konwencji. Traktowanie nieludzkie zostaio okreélone jako zie traktowanie, ktore jest: zamierzone, stosowane nieprzerwanie przez diuzszy ezas i spowodowaio u ofiary obraienia ciaia albo intensywne cierpienie fizyczne lub psychiczne. ETPC uznai, 2e same dtugotrwaie przebywanie W" przepeinionych celach, W Warunkaoh uwiaczajacyeh ludzkiej godnosci, stanowi wystarczajaca przeslanke uznania naruszenia art. 3 Konwencji W postaoi traktowania ponizajacego (zob. Wyroki ETPC: z 20 stycznia 2005 r., Mayzit przeciwko Rosjim 63378./'00, 2 9 marca 2006 r., Cenbauer przeciwko Chorwacji nr 73786101 oraz Z 28 maroa 2006 r., Melnik przeciwko Ukrainie nr 72286f01). Jednoczesnie W orzecznictwiepodkreslano, 2e cierpienie i ponizenie musza Wykraczaé poza nieunikniony ich element zwiazany 2 dana forma, zgodnego z prawem, traktowania lub karania (Zob. wyroki ETPC: z 25 kwietnia 1978' r., Tyre!" przeciwko Zjednoczonemu Krolestwu nr 5856172; --- STRONA 4 --- Goering przeciWko Zjednoczonemu Krélestwu nr 161:’ 1989). Oceniajao Warunki uwiezienia, Trybunal uwzglednial skumulowany efekt tych Warunkow, a takze specyficzne zarzuty podniesione przez skarzaoego (zob. Wyrok ETPC z 15 lipca 2002 r., Kaiasznikow przeciwko Rosji nr 47095/99). Warunki, na ktore skariyli sie Wieiniowie przebywajacy W przeludnionych celach, nie ograniczaja sie do samego nieprzestrzegania metrazu. W sprawach rozpatrywanyoh przez ETPC najczesciej zwracano uwage na: zie W&I‘l11]1{i sanitarne, niehigienicznosé i brak prywatnoéci przy korzystaniu z urzadzefi sanitarnych, permanentna niemozliwoso zaspokojenia potrzeby snu spowodowana iiiewystarczajacca. liczba iozek, jak i nieustannie zapalonym éwiatiem czy panujacym ha1asem, niedostateczne oswietlenie uniemozliwiajace czytanie, Zia Wentylacje eel, szczegolnie uciazliwa dla osob niepaiacych osadzonych z palacymi, Warunki prowadzaoe do rozprzestrzeniania sie chorob badi brak mozliwosci leczenia. I Powyisze rozwazania przeniesione na grunt tej sprawy prowadza do jednoznacznego Wniosku, Ze formuiowane przez powoda zarzuty ‘przeludnienia Wystepujacego We Wskazanych przez niego jednostkach penitencjamychw Zaden sposéb nie mozna okreslié jako prowadzacego do namszeniajego godnosci osobistej. Nie Wystapiia kumulacja niedogodnosoi zwiazanych z przebywaniem W ciasnych celach W postaci np. braku do statecznej Iiczby 162ek, czy innego sprzetu, Wody, swiatia, ozy Wentyiacji. Okresowo Wystepujace przeludnienie oparte na obowiazujacym prawie, nieprzekraczajace W sposob razacy norm zaludnienia nie uzasadnia przyjecia naruszenia débr osobistych i co za tym idzie uwzglednienia powodztwa o zapiate zadoséuczynienia. Powod ponadto nie udowodnii Zadnych Z niedogodnosci zwiazanyoh 2 przebywaniem W oiasnych celach. Sad nie dopatrzyt sie tei Zadnych dziaiafi swiadczacyoh 0 swiadomej represji czy dyskryminacji Wobec powoda ze strony administracji Wskazanych jednostek penitencjamych. Niezaprzeczalnie bowiem Warunki panujace W tychie jednostkaoh byiy Wyiacznie Wypadkowa ograniczonyoh srodkow finansowych tego resortu, Wieloletnioh zaszioéci i niemoznosoi osiagniecia standardow europejskiohi W krotkim czasie. Sam poWod przesiuehiwany na te okolioznosoi zeznal, i2 jego zdaniem Wskazane przez niego z1e Warunki W celach nie by1y'kons"ekWe11oja dziaiania intencjonalnego, swiadomego i obliozonego na zwiekszenie skali represji. II Zadanie zadoséuczynienia jest nieuzasadnione Wreszcie z tego powodu Ze nawet przy przyjeoiu faktu naruszenia dobr osobistych powoda i bezpravmosoi C1Z1E1ifE1fi pozwanego, ta forma rekompensaty jest przez Sad pizyznawana nie W sposob obligatoryjny, leoz fakultatywny, 11a co Wskazuje treéé part. 448 kc. W okolicznosoiaoh niniejszej sprawy Sad nie sposéb dopatrzyé sie takiego stopnia naruszenia dobr osobistych powoda, ani tak duzego nasilenia ziej Woli po stronie pozwanego, Ze uzasadniaioby to uwzglednienie powodztwa. Co charakterystyezne takie W tyrn zalgesie brak jest jakichkolwiek Wskazafi czynionych przez powoda, tzn. powod nawet nie sformuiowal Zadnych twierdzeii co do WFW zagadnieri, czym W zasadzie czyni bezprzedmiotowym dalszy Wywod. < III Dotyohozasowe ustalenia czynia W zasadzie bezprzedmiotowym zarzut pozwanego co do przedawnienia roszczenia. Pogiad skladu orzekajaoego jest konsekwencja poniekad oozywistej konstatacji, ii przedawnieniu moie ulec jedynie konkretne i Wymagalne roszozenie; skoro zatem powod nie Wykazai istnienia dochodzonego roszczenia to trudno jego akcje prawna zwalczaé przedmiotowym zarzutem przedawnienia roszczenia. Jedynie na marginesie 1‘OZW82&fi stwierdzié nalezy, it W orzeczniotwie sadowym coraz szersza aprobate uzyskuje poglad, it okreslony W przepisie an. 442 1 § 1 k.c. trzyletni termin przedawnienia roszczenia o naprawienie szkody Wyrzadzonej czynem niedozwolonym iiczony od daty dowiedzenia sie przez poszkodowanego o szkodzie i osobie obowiazanej do jej naprawienia odnosi sie do Wszelkich roszczefi o naprawienie szkody Wyrzadzonej czynem niedozwolonym, W tym, rowniez szkody niemajatkowej. Z tych Wszystkich Wzgledow orzeczono? jak W sentencji. Uwzgiedniajao sytuaoje osobista powoda, W tym jego stan majatkowy (brak jakiekolwiek majatku i brak staiych dochodow) ujawniony W jego oswiadczeniu majatkowym (11.1214) o kosztaoh procesu naleiaio orzec na podstawie art. 102 k.p.c. '