Teza / krótkie omówienie
ochrony dóbr osobistych powinien w pierwszej kolejności ustalić, czy doszło do naruszenia dobra osobistego, a dopiero w przypadku potwierdzenia tego faktu, ustalić, czy działanie pozwanego było bezprawne. Dowód, że dobro
Treść orzeczenia
--- STRONA 1 ---
Sygn. akt IC 1138/10 W W Y Y R R O O K K W W I IM MI IE EN NI IU U R RZ ZE EC CZ ZY YP PO OS SP PO OL LI IT TE EJ J P PO OL LS SK KI IE EJ J Dnia 2 czerwca 2011 r. Sąd Okręgowy w Krakowie Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: S.S.O. Magda Froncisz Protokolant: Elżbieta Bator po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2011r. w Krakowie sprawy z powództwa H… C… przeciwko A… D… o przeproszenie i zapłatę I. oddala powództwo, II. kosztami sądowymi, od których uiszczenia powód był zwolniony, obciąża Skarb Państwa, III. przyznaje od Skarbu Państwa Sądu Okręgowego w Krakowie na rzecz pełnomocnika z urzędu powoda adw. M… S… z Kancelarii Adwokackiej al. P… K… , kwotę 4.870,80 zł (cztery tysiące osiemset siedemdziesiąt złotych 80 groszy), w tym 910,80 zł podatku VAT, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu powodowi.
--- STRONA 2 ---
Sygn. akt I C 1138/10 Uzasadnienie Powód H… C… w ostatecznie sprecyzowanym żądaniu pozwu domagał się od pozwanego A… D… - Komornika Sądowego Rewiru … przy Sądzie Rejonowym dla K… – P… w K… : - zasądzenia kwoty 4.062,60 zł z odsetkami ustawowymi od dnia 5 sierpnia 2010 r. (data doręczenia pozwanemu pisma z dnia 1 kwietnia 2010 r. ) tytułem odszkodowania za szkodę poniesioną na skutek wadliwie przeprowadzonej eksmisji, – nakazania pozwanemu przeproszenia powoda, zamieszczonego jednorazowo w G… K… i D… P… na pierwszej stronie tych dzienników w wydaniu piątkowym, w ramce o wymiarach 15x10 cm- w terminie 1 miesiąca od uprawomocnienia się wyroku o treści : „ Bardzo ubolewam i jednocześnie przepraszam za to, że wadliwie przeprowadziłem komorniczą eksmisję przeciwko H… C… z jego mieszkania w dniu 1 czerwca 2009 r. : Komornik sądowy A… D… ”, a także zasądzenia kwoty 60.000 zł z odsetkami od daty doręczenia pozwanemu odpisu pozwu tytułem zadośćuczynienia za krzywdę wywołaną naruszeniem dóbr osobistych powoda. Uzasadniając powyższe żądania powód podał, że w dniu 1 czerwca 2009 r. pozwany Komornik dokonał jego eksmisji z mieszkania przy ul. W… w K… . Eksmisja ta została przeprowadzona z naruszeniem prawa. Pozwany nie zaprzestał czynności eksmisyjnych pomimo, iż w tym samym dniu powód wniósł odwołanie do sądu. Powód zarzucił pozwanemu, iż ten działał w zmowie z policjantami oraz byłą żoną powoda, celowo wprowadzał nerwowość, podjudzał i robił pod adresem powoda różne aluzje, co naraziło go na stres. Pozwany celowo zakończył czynności eksmisyjne o godz. 14:05, aby powód nie mógł zabrać z pokoju swoich rzeczy. Ponadto świadomy był tego, iż stan zdrowia powoda oraz jego możliwości finansowe nie pozwalają mu na opuszczenie lokalu. W efekcie powód został wyeksmitowany na bruk. Dodatkowo powód podniósł, iż pozwany w czasie eksmisji nie zabezpieczył powodowi odpowiedniej pomocy medycznej, pomimo iż
--- STRONA 3 ---
powód jest osobą schorowaną, leczącą się w wielu poradniach specjalistycznych. Wiedząc o tym nie skierował go na badania specjalistyczne do biegłych lekarzy, tylko wezwał znajomą ekipę pogotowia ratunkowego, która w sposób niefachowy, po amatorsku, w obecności siedmiu osób przebadała powoda. W ten sposób pozwany naraził powoda na publiczny wstyd przed całym osiedlem. Powód wyjaśnił również, iż starał się w sposób zgodny z prawem załagodzić konflikt mieszkaniowy ze swoją byłą żoną. Pozwany Komornik zaś, działając wspólnie z nią poniżali jego osobę. Zarzucił pozwanemu, że w 2005 r. nie przeniósł go do zamiennego mieszkania przy ul. N… , pomimo, iż była wówczas szansa na rozwiązanie konfliktu mieszkaniowego z byłą żoną. W czasie eksmisji nie otrzymał od pozwanego żadnej umowy świadczącej o tym , iż ma być przeniesiony do Hotelu na ul. K… . Komornik nie był przygotowany do eksmisji. Powód stwierdził też, iż działania pozwanego „kryje” Sąd Rejonowy dla K… P.. w K…. . W ocenie powoda powyższe zachowanie pozwanego naruszyło jego dobra osobiste takie jak: godność osobista, cześć, dobre imię oraz zdrowie. Kwota tytułem odszkodowania należy się powodowi wskutek szkody jakiej doznał poprzez wadliwie wykonaną eksmisję. W związku z eksmisją bowiem, powód musiał odpłatnie zamieszkiwać u osób trzecich. Kwota 4.062,60 złotych to jest strata powoda, która polega na tym, że nie mogąc mieszkać w dotychczasowym mieszkaniu płacił różnym osobom, aby mógł przebywać u nich w celach mieszkalnych. Kwota odszkodowania stanowi iloczyn kwoty 90 zł + VAT pomnożonej przez liczbę dni w czasie których powód przebywał poza mieszkaniem z którego został eksmitowany, ostatecznie jednak do dnia sporządzenia skargi – 7 lipca 2009 r. ( 90 x 37 dni = 3.330 zł + VAT w kwocie 732,60 zł = 4.062,60 zł). Krzywda powoda, za którą domaga się zadośćuczynienia polega na doznaniu przez powoda rozstroju zdrowia w wyniku stresu, polegającego na rozstroju wzroku i załamaniu psychicznym. Pełnomocnik z urzędu powoda wniósł o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów procesu, w tym opłaty adwokackiej z tytułu
--- STRONA 4 ---
udzielonej powodowi pomocy prawnej z urzędu i w żaden sposób nie opłaconej przez powoda, względnie o przyznanie tych kosztów od Skarbu Państwa pełnomocnikowi z urzędu powoda. Pozwany A… D… w odpowiedzi na pozew ( k. 31) wniósł o oddalenie powództwa w całości. Wyjaśnił, że w dniu 1 czerwca 2009 r. przystąpił do eksmisji powoda z lokalu mieszkalnego przy ul. W… w K… na mocy tytułu wykonawczego – wyroku Sądu Okręgowego w K… z dnia 12 grudnia 2000 r. sygn. I 1C … . W trakcie czynności eksmisyjnych powód złożył wniosek o ich odwołanie i zażądał zbadania przez lekarza, co też nastąpiło. Lekarz z pogotowia ratunkowego nie stwierdził przeciwwskazań do przeprowadzenia czynności eksmisji. Część rzecz ruchomych dłużnik zabrał z lokalu, część za zgodą wierzycielki zobowiązał się zabrać w terminie do 30 dni. Dłużnik odmówił przeniesienia się do pomieszczenia tymczasowego znajdującego się przy ul. … w K… w zasobach K… P… Sp. z o.o. Powód w obecności pozwanego i po interwencji Policji opuścił ostatecznie mieszkanie przy ul. W… j w dniu 3 lipca 2009 r. Na czynności eksmisyjne komornika pełnomocnik powoda złożył skargę, którą w dniu 8 stycznia 2010 r. Sąd Rejonowy dla K… – P… w K… oddalił – akta I Co … . Pozwany podniósł, iż eksmisja powoda została dokonana zgodnie z obowiązującym prawem. W żaden sposób nie nastąpiło naruszenie dóbr osobistych powoda podczas wykonywania czynności eksmisyjnych. Bezspornym w sprawie było: Pozwany A… D… – Komornik Sądowy Rewiru … przy Sądzie Rejonowym dla K… – P… w K…. , prowadził do sygn. akt V Km … postępowanie egzekucyjne z wniosku wierzycielki B… C… na podstawie tytułu wykonawczego – wyroku Sądu Okręgowego w K… z dnia 12 grudnia 2000 r. sygn. I 1C … zaopatrzonego w klauzulę wykonalności, nakazującemu w pkt. II H… C… , aby opróżnił z rzeczy jego prawa reprezentujących i opuścił mieszkanie nr … przy ul. W… w K… .
--- STRONA 5 ---
Orzeczenie eksmisji nastąpiło w wyniku stwierdzenia przez Sąd, że dłużnik H… C… znęcał się nad rodziną. Wniosek egzekucyjny dotyczył eksmisji H… C… z w/w lokalu mieszkalnego. akta komornika sądowego V Km … k. 1, w tym tytuł wykonawczy Pismem dnia 25 lutego 2005 r. pozwany Komornik zawiadomił dłużnika (powoda) o wszczętym postępowaniu egzekucyjnym i wezwał go do dobrowolnego wykonania orzeczenia sądu. Jednocześnie powód został wezwany do dopełnienia formalności wynikających z ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych dla uzyskania lokalu socjalnego przedłożenie wniosku do Urzędu Gminy w K… o zawarcie umowy najmu lokalu socjalnego w terminie 1 miesiąca. akta komornika sądowego V Km … , k. 9 W dniu 24 marca 2005 r. powód poinformował pozwanego Komornika, że 23 marca 2005 r. złożył do Sądu Rejonowego dla K… – P… w K… skargę – odwołanie na wszczęte postępowanie eksmisyjne oraz że stara się o mieszkanie socjalne, jest osobą schorowaną, a jedynym jego źródłem dochodu jest renta inwalidzka. akta komornika V Km … , k. 11 Postanowieniem z dnia 31 marca 2005 r. pozwany Komornik zawiesił postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 35 ust. 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie kodeksu cywilnego. Jednoczenie zawiadomił powoda, że jako rencista może wystąpić do Sądu Rejonowego dla K… – P… w K… z powództwem o ustalenie uprawnienia do lokalu socjalnego. akta komornika, k. 16, 19 W dniu 17 kwietnia 2009 r. wierzycielka B… C… ponownie złożyła do pozwanego Komornika wniosek o eksmisję powoda z mieszkania przy ul. W… wskazując dla powoda pomieszczenie tymczasowe znajdujące
--- STRONA 6 ---
się w Domu Turystycznym „K… ” w K… przy ul. K… . Jednomiesięczny koszt pobytu powoda w lokalu tymczasowym opłaciła wierzycielka. akta komornika V Km … , k. 76, 77, 78 Pismem z dnia 21 kwietnia 2009 r. pozwany zawiadomił powoda o wyznaczonym na dzień 1 czerwca 2009 r. godz. 10:00 terminie eksmisji. Wskazał również powodowie adres pomieszczenia zastępczego. Na czynność eksmisji w dniu 7 maja 2009 r. powód złożył do sądu skargę. Ponadto w odpowiedzi na powyższe zawiadomienie, pismem z dnia 22 maja 2009 r. poinformował pozwanego, że odmawia przeprowadzki do wskazanego pomieszczenia m.in. ze względu ma stan zdrowia oraz, że decyzja o eksmisji została zaskarżona przez niego do sądu. Podniósł też, iż pozwany jako Komornik naruszył jego dobra osobiste poprzez użycie w zawiadomieniu słów obrażających i podawanie nieprawdy. akta komornika, k, 79, 86, 85 Postanowieniem z dnia 13 sierpnia 2009 r. pozwany zakończył postępowanie egzekucyjne wobec wykonania i ustalił koszty postępowania. Postanowienie to zostało zaskarżone przez powoda. akta komornika, k. 115, 120 Skarga powoda z dnia 3 czerwca 2009 r. na czynności komornika została przez Sąd Rejonowy dla K… – P…, w sprawie I Co … , prawomocnie oddalona postanowieniem z dnia 8 stycznia 2010 r.. akta I Co … - k. 30 W dniu 10 czerwca 2009 r. powód złożył do Prokuratury Okręgowej w K… zawiadomienie o podejrzeniu dokonania przestępstwa m. in. przez pozwanego Komornika A… D… , które miało polegać na niezgodnym z prawem eksmitowaniu powoda na bruk. W piśmie tym powód zawiadamiał również o podejrzeniu dokonania przestępstwa także przez lekarza pogotowia ratunkowego, wierzycielkę B… C… , Funkcjonariuszy Komisariatu… Policji i MOPS Filia … w K… .
--- STRONA 7 ---
akta komornika, k. 126, 129 – 130; pismo z dnia 10.06.2009 , k. 79 Sąd ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 1 czerwca 2009 r. na miejsce czynności eksmisyjnych przybył pozwany Komornik w asyście Policji, wierzycielka lokalu B… C… oraz dwóch asesorów komorniczych. Powodowi został odczytany pkt II wyroku Sądu O… z dnia 12 grudnia 2000 r. sygn. akt I 1C … . W trakcie czynności powód przedłożył pozwanemu skargę na czynności Komornika oraz zaświadczenie lekarskie z dnia 30 kwietnia 2009 r., wydane dla MOPS o niezdolności do pracy do dnia 30 września 2009 r., a także skierowanie do szpitala z dnia 20 kwietnia 2009 r. wydane przez Przychodnię Specjalistyczną, Poradnię Okulistyczną. Następnie powód oświadczył, iż wnosi o odwołanie czynności eksmisyjnych i zażądał zbadania go przez lekarza. Na wezwanie pozwanego o godz. 11:40 na miejsce egzekucji przyjechała karetka pogotowia. Lekarz A… T… zbadała powoda i nie stwierdziła przeciwwskazań do przeprowadzenia czynności eksmisji, wobec czego dokonano eksmisji powoda. Powód zabrał ze sobą tylko część swoich rzeczy (wersalkę, ubrania, dokumenty, sprzęt AGD, komputer osobisty itd.), część zaś, za zgodą wierzycielki, zobowiązał się zabrać w terminie do 30 dni. Powód został pouczony o obowiązku odbioru pozostałych ruchomości w wyznaczonym przez wierzycielkę terminie. Do tego czasu rzeczy powoda zostały oddane pod dozór wierzycielki B… C… . Powód odmówił przeniesienia się do pomieszczenia tymczasowego. Wymieniono wkładkę do zamka w drzwiach wejściowych do mieszkania. Czynność eksmisji zakończono o godz. 14:05. Po eksmisji powód udał się do swojej siostry, gdzie przebywał przez kilka dni. Następnie powód przebywał u sąsiadów i swoich znajomych. Powód nie skorzystał z możliwości zamieszkania w przygotowanym dla powoda i opłaconym przez wierzycielkę lokalu tymczasowym, znajdującym się w Domu Turystycznym „K… ” w K… przy ul. K… .
--- STRONA 8 ---
W dniu 3 lipca 2009 r. w obecności pozwanego i po interwencji Policji powód całkowicie opróżnił i opuścił mieszkanie wierzycielki przy ul. W… . Dowód: akta komornika, k. 88 – 90, 91, 113, zeznania pozwanego, k. 90, częściowi zeznania powoda, k. 90’ i nast. Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego - z dokumentów znajdujących się w aktach komorniczych o sygn. V Km … , których prawdziwość i treść nie była kwestionowana przez żadną ze stron, a ich autentyczność nie budziła wątpliwości Sądu oraz na podstawie zeznań stron. Sąd dał wiarę zeznaniom pozwanego A… D… w zakresie, w jakim oparł na nich ustalenia faktyczne, uznając je za logiczne, spójne, wyczerpujące i rzetelne, nie dopatrzył się żadnych podstaw, by uznać je za niewiarygodne. Zeznania te należało uznać za wiarygodne także dlatego, że pokrywały się one z materiałem dowodowym w postaci dokumentów. Sąd nie dał wiary zeznaniom powoda zarówno w części, w jakiej dotyczyły rzekomego faktu naruszenia dóbr osobistych powoda, jak i co do rzekomo nieprawidłowo przeprowadzonej eksmisji, a także poniesionej przez powoda szkody. Zeznania te są gołosłowne, subiektywne i nie zostały poparte żadnymi innymi dowodami. W pozostałej części, w szczególności co do rzekomego rozstroju zdrowia powoda wskutek wadliwie przeprowadzonej eksmisji, Sąd uznał te zeznania za nieistotne z punktu widzenia przedmiotu sporu – wobec ustalonych wyżej faktów. Sąd oddalił wniosek powoda o dopuszczenie dowodu z akt o sygn. I Co … - skargi na czynności komornika, na okoliczność faktu i sposobu prowadzenia eksmisji oraz faktu i sposobu naruszenia dóbr osobistych powoda oraz sytuacji powoda w czasie egzekucji. Akta te oprócz pism procesowych powoda nie zawierają żadnego dowodu na okoliczność naruszenia przez pozwanego dóbr osobistych powoda. Sąd oddalił też wniosek powoda o dopuszczenie dowodu ze złożonych przez powoda zaświadczeń lekarskich i dokumentacji
--- STRONA 9 ---
medycznej dla ustalenia związku stanu zdrowia powoda z czynnościami eksmisyjnymi komornika. Wobec ustalonego stanu faktycznego nie ma podstaw, aby łączyć stan zdrowia powoda z czynnościami eksmisyjnymi przeprowadzonymi przez pozwanego. Sąd zważył, co następuje: Zarzuty powoda podniesione przeciwko pozwanemu w niniejszej sprawie nie znalazły potwierdzenia w ustalonym przez Sąd stanie faktycznym, w związku z czym powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie i jako bezzasadne podlegało oddaleniu. Odnosząc się ogólnie do kwestii naruszenia dóbr osobistych należy podkreślić, że dobrami osobistymi człowieka są uznawane przez system prawny wartości, obejmujące fizyczną i psychiczną integralność człowieka. Art. 23 k.c. nie zawiera zamkniętego katalogu dóbr osobistych, wskazując tylko ich przykłady, m.in. cześć. Cześć - godność osobista, dobre imię są pojęciami obejmującymi wszystkie dziedziny życia osobistego, zawodowego i społecznego. Ich naruszenie może nastąpić zarówno przez pomówienie o ujemne postępowanie w życiu osobistym, rodzinnym, jak i w życiu zawodowym, mogące narazić daną osobę na utratę zaufania potrzebnego do wykonywania zawodu lub innej działalności (zob. wyrok SN z dnia 29.10.1971 r., II CR 455/71, OSNCP 1972, nr 4, poz. 77 oraz wyrok SN z dnia 8.10.1987 r., II CR 269/87, OSNCP 1989, nr 4, poz. 66). Stosownie do art. 24 § 1 k.c. ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny.
--- STRONA 10 ---
Sąd rozpoznając sprawę w przedmiocie ochrony dóbr osobistych powinien w pierwszej kolejności ustalić, czy doszło do naruszenia dobra osobistego, a dopiero w przypadku potwierdzenia tego faktu, ustalić, czy działanie pozwanego było bezprawne. Dowód, że dobro osobiste zostało naruszone, ciąży na osobie poszukującej ochrony prawnej na podstawie art. 24 k.c. (zob. wyrok SN z dnia 17 czerwca 2004 r. VCK 609/03LEK nr 109404). Bezprawność działania, czyli sprzeczność z prawem lub zasadami współżycia społecznego musi być obalona przez pozwanych, gdyż art. 24 k.c. zawiera domniemanie bezprawności naruszenia dóbr osobistych. Podstawę prawną żądania zadośćuczynienia stanowi art. 448 k.c. Zgodnie z tym przepisem i ugruntowanym już poglądem Sądu Najwyższego podstawą żądania zadośćuczynienia pieniężnego za naruszenie dóbr osobistych jest bezprawne, ale też zawinione naruszenie tych dóbr (por. wyroki SN z dnia 19.01.2007 r., III CSK 358/06, LEX nr 277289 oraz z dnia 12.12.2002 r., V CKN 1581/00, OSNC 2004/4/53). Do okoliczności wyłączających bezprawność naruszenia dóbr osobistych zalicza się: działanie w ramach porządku prawnego, podjęte w obronie uzasadnionego interesu, wykonywanie prawa podmiotowego oraz zgodę pokrzywdzonego (por. wyrok SN z dnia 19.10.1989 r., II CR 419/89, OSP 1990, nr 11-12, poz. 377). Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 13 kwietnia 2000r., (III CKN 777/98 LEX nr 51361), wyraził pogląd iż działanie w ramach obowiązującego porządku prawnego, aby wyłączyć bezprawność, musi być dokonane w granicach określonych tym porządkiem prawnym, tj. pozostawać w zgodzie z obowiązującymi przepisami, powinno być rzeczowe, obiektywne, podjęte z należytą ostrożnością i przez osobę uprawnioną. Naruszenie nie może też wykraczać poza niezbędną, dla określonych prawem celów, potrzebę w zakresie wyrażanych ocen. O tym, czy istotnie zostało dokonane naruszenie dobra osobistego, decyduje obiektywna ocena konkretnych okoliczności, nie zaś wyłącznie subiektywne odczucie osoby żądającej ochrony prawnej. Należy odwołać się do poglądów rozsądnie i uczciwie myślących ludzi. Decyduje społeczna ocena dóbr osobistych, a mierników
--- STRONA 11 ---
rozstrzygających o tym, czy nastąpiło naruszenie, należy poszukiwać przede wszystkim w opinii publicznej, która jest wyrazem poglądów powszechnie akceptowanych przez społeczeństwo w danym czasie i miejscu. Większość przedstawicieli doktryny opowiada się za obiektywnymi kryteriami ustalenia naruszenia dóbr osobistych. Ocena naruszenia powinna następować poprzez odwołanie się do opinii publicznej, która jest zmienna i kształtuje się na podstawie uzyskanych informacji i oceny danego człowieka. Najczęściej chodzi o reakcję tych grup społecznych, do których należy osoba żądająca ochrony. Opinia społeczna, która znajduje wyraz w poglądach ludzi rozsądnie i uczciwie myślących, decyduje o tym, czy w konkretnym przypadku rzeczywiście nastąpiło naruszenie. Stanowisko takie ugruntowane jest również w judykaturze ( por. wyrok SN z dnia 23.04.1989 r., OSP 1990, poz. 330; wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 28.08.1996 r., I ACr 341/96, OSP 1997, poz. 42 oraz wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 13.12.1991 r., I ACr 363/91, zamieszczony [w:] B. Gawlik, Dobra osobiste. Zbiór orzeczeń Sądu Apelacyjnego w Krakowie, Zakamycze 1999, s. 46–54) . Szkoda niemajątkowa (krzywda) zawsze polega na pewnym subiektywnym przeżyciu psychicznym, które w konsekwencji jest przesłanką istnienia każdej szkody niemajątkowej podlegającej zadośćuczynieniu. Krzywdą jest każde cierpienie człowieka, które nie jest spowodowane przez stratę pieniędzy i wymyka się jakiejkolwiek ocenie gospodarczej, a obejmuje wszelki ból i cierpienie duchowe, wywołane utratą lub nadwerężeniem jakiegokolwiek z posiadanych przezeń dóbr (por. E. Jarra, Szkody moralne a polski kodeks zobowiązań, Warszawa 1935, s. 3–4). Szkoda niemajątkowa dotyka sfery doznań psychicznych człowieka, obejmuje ból, cierpienie, tak fizyczne, jak i psychiczne, jest niewymierna i w zasadzie nieodwracalna, dlatego nie da się jej wyrazić i ocenić w sposób adekwatny w kwocie pieniężnej. Można to uczynić jedynie w sposób przybliżony, pośredni. Odnosząc powyższe rozważania do stanu faktycznego niniejszej sprawy Sąd uznał, że powód, domagając się od pozwanego usunięcia
--- STRONA 12 ---
skutków naruszeń jego dóbr osobistych poprzez zapłatę zadośćuczynienia i zamieszczenie przeprosin w G… K… i D… P… , nie poparł swoich twierdzeń żadnymi wiarygodnymi dowodami. Jedynym dowodem, który miał potwierdzić okoliczność naruszenia dóbr osobistych powoda stanowiły wyłącznie zeznania powoda, którym Sąd w tym zakresie odmówił wiary. Twierdzenia powoda dotyczące rzekomego naruszenia jego dóbr osobistych jak godność, zdrowie, cześć, czy też dobre imię, były gołosłowne, subiektywne i niewiarygodne. Tak samo należy ocenić twierdzenia powoda o nieudzieleniu mu „fachowej” pomocy medycznej w trakcie eksmisji, czy o niezaangażowaniu się pozwanego w przeprowadzeniu powoda do lokalu zamiennego przy ul. Na K…. 2005 r. Wskazać należy, że lekarz z pogotowia ratunkowego nie stwierdził przeciwwskazań do przeprowadzenia czynności eksmisji. Niezasadne są zarzuty powoda, że eksmisja została przeprowadzona z naruszeniem prawa, skoro naruszenie to nie zostało wykazane. Wręcz przeciwnie pozwany skutecznie obronił swoje stanowisko, że jego działanie podczas wykonywania egzekucji mieściło się w granicach obowiązującego porządku prawnego, co pozbawia powoda ochrony przewidzianej w art. 24 k.c. Należy zatem stwierdzić, że pozwany nie naruszył w żaden sposób dóbr osobistych powoda. Działanie pozwanego nie nosi znamion bezprawności, a twierdzenia powoda w tym zakresie są całkowicie bezpodstawne, gołosłowne, nie poparte jakimikolwiek dowodami. Bezzasadne jest więc także żądanie zasądzenia zadośćuczynienia za krzywdę. Co do żądania odszkodowania, należy wskazać, że odpowiedzialność odszkodowawcza komornika, będącego funkcjonariuszem publicznym, wynika z ogólnych przepisów poświęconych odpowiedzialności deliktowej (art. 415 i n. k.c. oraz art. 77 Konstytucji). Oznacza to, że nie jest to odpowiedzialność na zasadzie winy, ale ryzyka (zob. wyrok SN z dnia 6 kwietnia 2006 r., IV CSK 6/06, M. Praw. 2006, nr 9, s. 458, lex nr 393244; uchwała SN z dnia 13
--- STRONA 13 ---
października 2004 r., III CZP 54/04, OSNC 2005, nr 10, poz. 168, lex nr 125501). Jedyną przesłanką odpowiedzialności jest bezprawność działania funkcjonariusza, przy czym bezprawność obejmuje tylko zachowania sprzeczne z prawem pozytywnym ( tak SN w wyroku z dnia 16.03.2007 roku III CSK 381/06 ,OSNCP 2008/2/28 , w wyroku z dnia 27.03.2008 roku III CSK 376/07 , LEX numer 385587, wyroku z dnia 6.04.2006 roku IV CSK 6/06 , LEX numer 393244 ). Nie mieszczą się w tym katalogu czynności sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Zgodnie z art. 23 ust.1 ustawy z dnia 29.08.1997 roku o komornikach sądowych i egzekucji (Dz.U.06.167.1191 z późn. zm.) komornik jest obowiązany do naprawienia szkody wyrządzonej przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu czynności. Zatem dla przyjęcia odpowiedzialności odszkodowawczej pozwanego Komornika powód winien był udowodnić: niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu czynności podejmowanych w toku postępowania egzekucyjnego, szkodę oraz adekwatny związek przyczynowy między działaniem a szkodą. Ciężar udowodnienia tych faktów spoczywał na powodzie zgodnie z art. 6 k.c. i art. 232 k.p.c.. Szkodę określa się jako uszczerbek dla prawnie chronionych dóbr wyrażający się w różnicy pomiędzy stanem dóbr, jaki już istniał i jaki mógłby powstać przy normalnym biegu rzeczy, a stanem, jaki się wytworzył na skutek zdarzenia wywołującego zmianę w dotychczasowym stanie rzeczy, z którym to zdarzeniem ustawodawca wiąże powstanie odpowiedzialności odszkodowawczej. Powód winien zatem udowodnić poszczególne składniki szkody i ich wysokość , tymczasem nie udowodnił żadnego, ograniczając się tylko do matematycznych wyliczeń, bez dowodowego wykazania jakiejkolwiek szkody. Nie przedstawił żadnych dowodów w postaci rachunków, faktur czy nawet dowodu z zeznań świadków na okoliczność poniesionej szkody w związku z pozbawieniem go możliwości zamieszkiwania w lokalu przy ul. W… w K… . W świetle przytoczonych orzeczeń Sądu Najwyższego istotnym zagadnieniem dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest ocena
--- STRONA 14 ---
zachowania pozwanego Komornika A… D… z punktu widzenia bezprawności jego działania. Odnosząc się do tego zagadnienia zważyć należy, że eksmisji powoda dokonano zgodnie z przepisami prawa, a skarga powoda na tę czynność komornika została prawomocnie oddalona przez sąd w dniu 8 stycznia 2010 r. Z mocy art. 6 k.c. na powodzie spoczywał obowiązek wykazania wszystkich przesłanek zasadności swojego roszczenia o odszkodowanie, czego powód nie uczynił. Wobec powyższego Sąd na podstawie powołanych w uzasadnieniu przepisów powództwo oddalił, jako bezzasadne, orzekając jak w pkt. I sentencji. Z uwagi na charakter sprawy i sytuację majątkowa powoda Sąd w pkt. II kosztami sądowymi, od których uiszczenia powód był zwolniony, obciążył Skarb Państwa, na zasadzie art. 113 a contrario ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi przez adwokata ustanowionego z urzędu orzeczono w pkt. III – w stawce minimalnej - na podstawie § 19 w zw. z § 6 pkt. 6, z § 11 ust. l pkt. 2 oraz § 2 ust. l i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. Nr 163, póz. 1348, z póz. zm. ). Uwzględniając charakter sprawy oraz nakład pracy adwokata z urzędu stawka minimalna jest adekwatna. Mając powyższe na uwadze orzeczono, jak w sentencji.
--- STRONA 15 ---
Sygn. akt I ACa 854/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 października 2011 r. Sąd Apelacyjny w Krakowie – Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Elżbieta Uznańska Sędziowie: SSA Krzysztof Sobierajski SSA Andrzej Szewczyk Protokolant: st.sekr.sądowy Małgorzata Galica po rozpoznaniu w dniu 12 października 2011 r. w Krakowie na rozprawie sprawy z powództwa H… C… przeciwko A… D… o przeproszenie i zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 2 czerwca 2011 r. sygn. akt I C 1138/10 1. oddala apelację; 2. przyznaje od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Krakowie na rzecz adwokata M… S… Kancelaria Adwokacka w K… kwotę 2 214 zł (dwa tysiące dwieście czternaście złotych), w tym 414 zł podatku od towarów i usług, tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną powodowi z urzędu w postępowaniu apelacyjnym.
--- STRONA 16 ---
I A Ca 854/11 U Z A S A D N I E N I E Powód H… C… w ostatecznie sprecyzowanym żądaniu pozwu domagał się od pozwanego A… D… - Komornika Sądowego Rewiru … przy Sądzie Rejonowym dla … – P… w K… : - zasądzenia kwoty 4.062,60 zł z odsetkami ustawowymi od dnia 5 sierpnia 2010 r. (data doręczenia pozwanemu pisma z dnia 1 kwietnia 2010 r. ) tytułem odszkodowania za szkodę poniesioną na skutek wadliwie przeprowadzonej eksmisji, – nakazania pozwanemu przeproszenia powoda, zamieszczonego jednorazowo w G… K… i D… P… na pierwszej stronie tych dzienników w wydaniu piątkowym, w ramce o wymiarach 15x10 cm- w terminie 1 miesiąca od uprawomocnienia się wyroku o treści : „ Bardzo ubolewam i jednocześnie przepraszam za to, że wadliwie przeprowadziłem komorniczą eksmisję przeciwko H… C… z jego mieszkania w dniu 1 czerwca 2009 r. : Komornik sądowy A… D… ”, a także zasądzenia kwoty 60.000 zł z odsetkami od daty doręczenia pozwanemu odpisu pozwu tytułem zadośćuczynienia za krzywdę wywołaną naruszeniem dóbr osobistych powoda. Uzasadniając powyższe żądania powód podał, że w dniu 1 czerwca 2009 r. pozwany Komornik dokonał jego eksmisji z mieszkania przy ul. W… w K… . Eksmisja ta została przeprowadzona z naruszeniem prawa gdyż pozwany nie zaprzestał czynności eksmisyjnych pomimo, iż w tym samym dniu powód wniósł odwołanie do sądu. Powód nadto zarzucił pozwanemu, iż ten działał w zmowie z policjantami oraz byłą żoną powoda, celowo wprowadzał nerwowość, podjudzał i robił pod adresem powoda różne aluzje, co naraziło go na stres i celowo zakończył czynności eksmisyjne dopiero o godz. 14:05, aby powód nie mógł zabrać z pokoju swoich rzeczy. Dodatkowo powód podniósł, iż pozwany w czasie eksmisji nie zabezpieczył powodowi odpowiedniej pomocy medycznej, pomimo iż powód jest osobą schorowaną, leczącą się w wielu poradniach specjalistycznych. Wiedząc o tym nie skierował go na badania specjalistyczne do biegłych lekarzy, tylko wezwał znajomą ekipę pogotowia ratunkowego, która w sposób niefachowy, po amatorsku, w obecności siedmiu osób przebadała powoda. W ten sposób pozwany naraził powoda na publiczny wstyd przed całym osiedlem.
--- STRONA 17 ---
W czasie eksmisji nie otrzymał od pozwanego żadnej umowy świadczącej o tym , iż ma być przeniesiony do Hotelu na ul. K… . Kwota tytułem odszkodowania należy się powodowi wskutek szkody jakiej doznał poprzez wadliwie wykonaną eksmisję. W związku z eksmisją bowiem, powód musiał odpłatnie zamieszkiwać u osób trzecich i nie mogąc mieszkać w dotychczasowym mieszkaniu płacił różnym osobom, aby mógł przebywać u nich w celach mieszkalnych. Pozwany A… D… w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa w całości. Wyjaśnił, że w dniu 1 czerwca 2009 r. przystąpił do eksmisji powoda z lokalu mieszkalnego przy ul. W… w K… na mocy tytułu wykonawczego – wyroku Sądu Okręgowego w K… z dnia 12 grudnia 2000 r. sygn. I 1C … . W trakcie czynności eksmisyjnych powód złożył wniosek o ich odwołanie i zażądał zbadania przez lekarza, co też nastąpiło. Lekarz z pogotowia ratunkowego nie stwierdził przeciwwskazań do przeprowadzenia czynności eksmisji. Część rzecz ruchomych dłużnik zabrał z lokalu, część za zgodą wierzycielki zobowiązał się zabrać w terminie do 30 dni. Dłużnik odmówił przeniesienia się do pomieszczenia tymczasowego znajdującego się przy ul. K… w K… w zasobach K… Sp. z o.o. Powód w obecności pozwanego i po interwencji Policji opuścił ostatecznie mieszkanie przy ul. W… w dniu 3 lipca 2009 r. Na czynności eksmisyjne komornika pełnomocnik powoda złożył skargę, którą w dniu 8 stycznia 2010 r. Sąd Rejonowy dla K… – P… w K… oddalił – akta I Co … . Sąd Okręgowy w Krakowie Wydział I Cywilny z dnia 2 czerwca 2011 roku oddalił powództwo, przyznał od Skarbu Państwa Sądu Okręgowego w Krakowie na rzecz pełnomocnika z urzędu powoda adw. M… S… z Kancelarii Adwokackiej al. P… K… , kwotę 4.870,80 zł (cztery tysiące osiemset siedemdziesiąt złotych 80 groszy), w tym 910,80 zł podatku VAT, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu powodowi. Wyrok powyższy został wydany w oparciu następujące ustalenia faktyczne: Pozwany A… D… – Komornik Sądowy Rewiru… przy Sądzie Rejonowym dla K… – P… w K… , prowadził do sygn. akt V Km … postępowanie egzekucyjne z wniosku wierzycielki B… C… na podstawie tytułu wykonawczego – wyroku Sądu Okręgowego w K… z dnia 12 grudnia 2000 r. sygn. I 1C … zaopatrzonego w klauzulę wykonalności, nakazującemu w pkt. II H… C… , aby opróżnił z rzeczy jego prawa reprezentujących i opuścił mieszkanie … w bloku nr … przy ul. W… w K… . Orzeczenie eksmisji nastąpiło w wyniku stwierdzenia przez Sąd, że dłużnik H… C… znęcał się nad rodziną. Wniosek egzekucyjny dotyczył eksmisji H… C… z w/w lokalu
--- STRONA 18 ---
mieszkalnego. Pismem dnia 25 lutego 2005 r. pozwany Komornik zawiadomił dłużnika (powoda) o wszczętym postępowaniu egzekucyjnym i wezwał go do dobrowolnego wykonania orzeczenia sądu. Jednocześnie powód został wezwany do dopełnienia formalności wynikających z ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych dla uzyskania lokalu socjalnego przedłożenie wniosku do Urzędu Gminy w K… o zawarcie umowy najmu lokalu socjalnego w terminie 1 miesiąca. W dniu 24 marca 2005 r. powód poinformował pozwanego Komornika, że 23 marca 2005 r. złożył do Sądu Rejonowego dla K… – P… w K… skargę – odwołanie na wszczęte postępowanie eksmisyjne oraz że stara się o mieszkanie socjalne, jest osobą schorowaną, a jedynym jego źródłem dochodu jest renta inwalidzka. Postanowieniem z dnia 31 marca 2005 r. pozwany Komornik zawiesił postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 35 ust. 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie kodeksu cywilnego. Jednoczenie zawiadomił powoda, że jako rencista może wystąpić do Sądu Rejonowego dla K… – P… w K… z powództwem o ustalenie uprawnienia do lokalu socjalnego. W dniu 17 kwietnia 2009 r. wierzycielka B… C… ponownie złożyła do pozwanego Komornika wniosek o eksmisję powoda z mieszkania przy ul. W… wskazując dla powoda pomieszczenie tymczasowe znajdujące się w Domu Turystycznym „K… ” w K… przy ul. K… . Jednomiesięczny koszt pobytu powoda w lokalu tymczasowym opłaciła wierzycielka. Pismem z dnia 21 kwietnia 2009 r. pozwany zawiadomił powoda o wyznaczonym na dzień 1 czerwca 2009 r. godz. 10:00 terminie eksmisji. Wskazał również powodowie adres pomieszczenia zastępczego. Na czynność eksmisji w dniu 7 maja 2009 r. powód złożył do sądu skargę. Ponadto w odpowiedzi na powyższe zawiadomienie, pismem z dnia 22 maja 2009 r. poinformował pozwanego, że odmawia przeprowadzki do wskazanego pomieszczenia m.in. ze względu ma stan zdrowia oraz, że decyzja o eksmisji została zaskarżona przez niego do sądu. Podniósł też, iż pozwany jako Komornik naruszył jego dobra osobiste poprzez użycie w zawiadomieniu słów obrażających i podawanie nieprawdy. Skarga powoda z dnia 3 czerwca 2009 r. na czynności komornika została przez Sąd Rejonowy dla K… – P…, w sprawie I Co … , prawomocnie oddalona postanowieniem z dnia 8 stycznia 2010 r.. W dniu 1 czerwca 2009 r. na miejsce czynności eksmisyjnych przybył pozwany Komornik w asyście Policji, wierzycielka lokalu B… C… oraz dwóch asesorów komorniczych. Powodowi został odczytany pkt II wyroku Sądu Okręgowego z dnia 12 grudnia 2000 r. sygn. akt I 1C … . W trakcie czynności powód przedłożył pozwanemu skargę na czynności Komornika oraz zaświadczenie lekarskie z dnia 30 kwietnia 2009 r., wydane dla MOPS o niezdolności do pracy do dnia 30
--- STRONA 19 ---
września 2009 r., a także skierowanie do szpitala z dnia 20 kwietnia 2009 r. wydane przez Przychodnię Specjalistyczną, Poradnię Okulistyczną. Następnie powód oświadczył, iż wnosi o odwołanie czynności eksmisyjnych i zażądał zbadania go przez lekarza. Na wezwanie pozwanego o godz. 11:40 na miejsce egzekucji przyjechała karetka pogotowia. Lekarz A… T… zbadała powoda i nie stwierdziła przeciwwskazań do przeprowadzenia czynności eksmisji, wobec czego dokonano eksmisji powoda. Powód zabrał ze sobą tylko część swoich rzeczy (wersalkę, ubrania, dokumenty, sprzęt AGD, komputer osobisty itd.), część zaś, za zgodą wierzycielki, zobowiązał się zabrać w terminie do 30 dni. Powód został pouczony o obowiązku odbioru pozostałych ruchomości w wyznaczonym przez wierzycielkę terminie. Do tego czasu rzeczy powoda zostały oddane pod dozór wierzycielki B… C… . Powód odmówił przeniesienia się do pomieszczenia tymczasowego. Wymieniono wkładkę do zamka w drzwiach wejściowych do mieszkania. Czynność eksmisji zakończono o godz. 14:05. Po eksmisji powód udał się do swojej siostry, gdzie przebywał przez kilka dni. Następnie powód przebywał u sąsiadów i swoich znajomych. Powód nie skorzystał z możliwości zamieszkania w przygotowanym dla powoda i opłaconym przez wierzycielkę lokalu tymczasowym, znajdującym się w Domu Turystycznym „K… ” w K… przy ul. K… . W dniu 3 lipca 2009 r. w obecności pozwanego i po interwencji Policji powód całkowicie opróżnił i opuścił mieszkanie wierzycielki przy ul. W… . Postanowieniem z dnia 13 sierpnia 2009 r. pozwany zakończył postępowanie egzekucyjne wobec wykonania i ustalił koszty postępowania. Postanowienie to zostało zaskarżone przez powoda. W dniu 10 czerwca 2009 r. powód złożył do Prokuratury Okręgowej w K… zawiadomienie o podejrzeniu dokonania przestępstwa m. in. przez pozwanego Komornika A… D… , które miało polegać na niezgodnym z prawem eksmitowaniu powoda na bruk. W piśmie tym powód zawiadamiał również o podejrzeniu dokonania przestępstwa także przez lekarza pogotowia ratunkowego, wierzycielkę B… C… , Funkcjonariuszy Komisariatu … Policji i MOPS Filia nr … w K… . Powyższych ustaleń Sąd I instancji dokonał na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach komorniczych o sygn. V Km … , których prawdziwość i treść nie była kwestionowana przez żadną ze stron, a ich autentyczność nie budziła wątpliwości Sądu oraz na podstawie zeznań stron. Sąd I instancji w pełni dał wiarę zeznaniom pozwanego A…. D… w zakresie, w jakim oparł na nich ustalenia faktyczne, uznając je za logiczne,
--- STRONA 20 ---
spójne, wyczerpujące i rzetelne, nie dopatrzył się żadnych podstaw, by uznać je za niewiarygodne. Sąd nie dał natomiast wiary zeznaniom powoda zarówno w części, w jakiej dotyczyły rzekomego faktu naruszenia dóbr osobistych powoda, jak i co do rzekomo nieprawidłowo przeprowadzonej eksmisji, a także poniesionej przez powoda szkody. Zeznania te uznał za gołosłowne, subiektywne i nie poparte żadnymi innymi dowodami. Sąd oddalił wniosek powoda o dopuszczenie dowodu z akt o sygn. I Co … - skargi na czynności komornika, na okoliczność faktu i sposobu prowadzenia eksmisji oraz faktu i sposobu naruszenia dóbr osobistych powoda oraz sytuacji powoda w czasie egzekucji. Akta te oprócz pism procesowych powoda nie zawierają żadnego dowodu na okoliczność naruszenia przez pozwanego dóbr osobistych powoda. Sąd oddalił też wniosek powoda o dopuszczenie dowodu ze złożonych przez powoda zaświadczeń lekarskich i dokumentacji medycznej dla ustalenia związku stanu zdrowia powoda z czynnościami eksmisyjnymi komornika gdyż nie ma podstaw, aby łączyć stan zdrowia powoda z czynnościami eksmisyjnymi przeprowadzonymi przez pozwanego. W oparciu o te ustalenia uznał sąd I instancji powództwo za nieuzasadnione. Powód, domagając się od pozwanego usunięcia skutków naruszeń jego dóbr osobistych poprzez zapłatę zadośćuczynienia i zamieszczenie przeprosin w G… K… i D… P… , nie poparł swoich twierdzeń żadnymi wiarygodnymi dowodami. Twierdzenia powoda dotyczące naruszenia jego dóbr osobistych jak godność, zdrowie, cześć, czy też dobre imię, były zdaniem sądu I instancji gołosłowne, subiektywne i niewiarygodne. Tak samo ocenił sąd twierdzenia powoda o nieudzieleniu mu „fachowej” pomocy medycznej w trakcie eksmisji, czy o niezaangażowaniu się pozwanego w przeprowadzeniu powoda do lokalu zamiennego przy ul. N… w 2005 r. Za niezasadne również uznał sąd I instancji zarzuty powoda, że eksmisja została przeprowadzona z naruszeniem prawa, skoro naruszenie to nie zostało przez niego wykazane a pozwany skutecznie wykazał , że jego działania podczas wykonywania egzekucji mieściły się w granicach obowiązującego porządku prawnego, co pozbawia powoda ochrony przewidzianej w art. 24 k.c. Odnosząc się do żądania odszkodowania przyjął sąd I instancji że odpowiedzialność odszkodowawcza komornika, będącego funkcjonariuszem publicznym, wynika z ogólnych przepisów poświęconych odpowiedzialności deliktowej (art. 415 i n. k.c. oraz art. 77 Konstytucji). Jedyną zatem przesłanką odpowiedzialności jest bezprawność działania funkcjonariusza, przy czym bezprawność obejmuje tylko zachowania sprzeczne z prawem pozytywnym .Nie mieszczą się w tym katalogu czynności sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Zgodnie z art. 23 ust.1 ustawy z dnia
--- STRONA 21 ---
29.08.1997 roku o komornikach sądowych i egzekucji (Dz.U.06.167.1191 z późn. zm.) komornik jest obowiązany do naprawienia szkody wyrządzonej przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu czynności. Zatem dla przyjęcia odpowiedzialności odszkodowawczej pozwanego Komornika powód winien był udowodnić: niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu czynności podejmowanych w toku postępowania egzekucyjnego, szkodę oraz adekwatny związek przyczynowy między działaniem a szkodą. Ciężar udowodnienia tych faktów spoczywał na powodzie zgodnie z art. 6 k.c. i art. 232 k.p.c.. Powód winien zatem udowodnić poszczególne składniki szkody i ich wysokość. Tymczasem zdaniem sądu nie udowodnił żadnego, ograniczając się tylko do matematycznych wyliczeń, bez dowodowego wykazania jakiejkolwiek szkody. Nie przedstawił żadnych dowodów w postaci rachunków, faktur czy nawet dowodu z zeznań świadków na okoliczność poniesionej szkody w związku z pozbawieniem go możliwości zamieszkiwania w lokalu przy ul. W… w K… . Nadto zauważył sąd I instancji ,że eksmisji powoda dokonano zgodnie z przepisami prawa, a skarga powoda na tę czynność komornika została prawomocnie oddalona przez sąd w dniu 8 stycznia 2010 r. Te okoliczności skutkowały oddaleniem powództwa. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi przez adwokata ustanowionego z urzędu sąd orzekł zasądzając stawkę minimalną na podstawie § 19 w zw. z § 6 pkt. 6, z § 11 ust. l pkt. 2 oraz § 2 ust. l i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. Nr 163, póz. 1348, z póz. zm. ) Apelację od powyższego wyroku złożył powód , który zaskarżył wyrok w całości i orzeczeniu zarzucił: 1/ nieważność postępowania wskutek pozbawienia powoda możliwości obrony swoich praw 2/ naruszenie przepisów postępowania przez obrazę: - art. 217 § 2 kpc polegające na bezpodstawnym pominięciu zaświadczeń lekarskich oraz dokumentacji medycznej a nadto akt sądowych I Co … co miało wpływ na wynik postępowania - art. 233 § 1 kpc polegające na błędnej ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego , w szczególności zeznań powoda , których właściwa ocena winna prowadzić do uznania żądania pozwu za uzasadnione.
--- STRONA 22 ---
W uzasadnieniu zarzutów apelacji powód wskazał ,że nieważność postępowania polegała na tym , iż w toku postępowania podniósł zastrzeżenie odnośnie wyznaczonego pełnomocnika z urzędu wnosząc o jego zmianę. Utrata zaufania do pełnomocnika i prowadzenie postępowania sąd I instancji z jego udziałem w przekonaniu skarżącego stanowi o pozbawieniu go możliwości obrony swoich praw i prowadzi do nieważności postępowania. Obrazę przepisów postępowania a to art. 217 kpc uzasadniał skarżący tym ,że nie dopuszczono dowodu z jego dokumentacji lekarskiej obrazującej stan zdrowia powoda a z akt postępowania sądowego wynikały okoliczności przemawiające za bezprawnością egzekucji. Wadliwie też sąd ocenił zdaniem skarżącego jego zeznania złożone w charakterze strony. Z powołaniem się na te zarzuty powód wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa względnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sadowi I instancji. Sąd Apelacyjny zważył co następuje. Apelacja jest nieuzasadniona. Odnosząc się do zarzutu nieważności postępowania stwierdzić należy ,że istotnie w piśmie procesowym z dnia 11 marca 2011 roku powód wniósł w jego konkluzji o zmianę pełnomocnika z urzędu z uwagi na jego niewłaściwe zachowanie (k-60 ) , ale na rozprawie w dniu 2 czerwca 2010 roku (k-89 ) powód oświadczył ,że rezygnuje z tego wniosku i poprzestaje na obecnym pełnomocniku i jego pismach. W tych okolicznościach wywodzenie ,że brak nadania biegu wnioskowi w trybie przewidzianym przez przepis art. 117 kpc stanowi o nieważności postępowania jest nieuprawnione. Po pierwsze analizując, czy doszło do pozbawienia strony możności działania, trzeba w pierwszej kolejności rozważyć, czy nastąpiło naruszenie przepisów procesowych, następnie ustalić, czy uchybienie to wpłynęło na możność strony do działania w postępowaniu, w końcu zaś ocenić, czy pomimo zaistnienia tych okoliczności strona mogła bronić swych praw w procesie. Dopiero w razie kumulatywnego spełnienia wszystkich tych przesłanek można przyjąć, że strona została pozbawiona możności działania ( por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 marca 2008 r., V CSK 488/07 - Lex nr 424315 ). Po drugie kierując się tymi dyrektywami oceny czy doszło do nieważności postępowania z przyczyn wymienionych w art. 379 pkt 5 kpc stwierdzić należy , iż
--- STRONA 23 ---
cofnięcie wniosku o zmianę pełnomocnika nie doprowadziło do naruszeń procesowych a tym samym uchybienie to nie wpłynęło na możność strony do działania w postępowaniu. Z tych względów zarzut nieważności postępowania jest nieuzasadniony. Brak jest podstaw również do uwzględnienia pozostałych zarzutów apelacji. Przypisanie sądowi naruszenia przepisu art. 217 § 2 kpc musi polegać na wykazaniu ,że pominięcie zgłoszonego dowodu było uchybieniem procesowym, które miało wpływ na wynik postępowania. Wpływ taki natomiast ma miejsce gdy sąd pominie środek dowodowy istotny dla rozstrzygnięcia sprawy gdyż przedmiotem dowodu mogą być po myśli art. 227 kpc fakty mające dla rozpoznania sprawy istotne znaczenie. W sprawie powód dochodził od komornika odszkodowania z tytułu bezprawnego zachowania prowadzącego do jego naruszenia dóbr osobistych i spowodowania szkody majakowej. Odpowiedzialność komornika za szkodę wyrządzoną przy wykonywaniu czynności urzędowych została uregulowana w art. 23 ustawy o komornikach sadowych i egzekucji i poddana ogólnym regułom odpowiedzialności deliktowej bez względu na zawinienie komornika( tak SN w wyroku z dnia 10 lutego 2010 roku, V CSK 279/09 , nie publik. ). Zasady te statuują odpowiedzialność komornika na zasadzie ryzyka i dla wykazania tej odpowiedzialności w pierwszej kolejności należy wykazać niezgodność z prawem działania lub zaniechania przy wykonywaniu czynności. Ta niezgodność z prawem musi być rozumiana jako naruszenie norm prawnych przy czym nie są niezgodnymi z prawem w tym znaczeniu zachowania sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Brak wykazania tak rozumianej bezprawności zachowania skutkuje brakiem przypisania odpowiedzialności a konsekwencji zbędnym jest prowadzenie postępowania na okoliczność powstania szkody , jej rozmiaru i istnienia związku przyczynowego między powstałą szkodą a legalnym w takim wypadku postępowaniem komornika. Z tych względów skoro sąd ustalił ,że nie sposób przypisać komornikowi bezprawności działania bądź zaniechania to prowadzenie dowodu na dalsze podstawy odpowiedzialności było zbędne dla rozpoznania sprawy, gdyż w tym przypadku był to już fakt nieistotny. Pominięcie dowodu z akt postępowania również nie stanowiło uchybienia procesowego, które Sąd Apelacyjny winien brać pod rozwagę , gdyż przepisy postępowania cywilnego nie znają środka dowodowego w postaci akt sprawy. O ile w innych aktach sprawy sądowej znajdują się dowody w postaci dokumentów urzędowych lub prywatnych, to strona winna wskazać , które dokumenty i na jaką okoliczność w celu wykazania bezprawności działania komornika powołuje z akt tej sprawy. Brak tak sformułowanej tezy dowodowej przez profesjonalnego pełnomocnika, ograniczenie się tylko do wskazania wszystkich dokumentów w tych aktach na okoliczność sytuacji powoda w czasie egzekucji jest niewystarczające i trafnie sąd I
--- STRONA 24 ---
instancji dowód ten pominął. Również w apelacji powód nie powołuje tych dokumentów , nie przytacza okoliczności które mają być tymi dokumentami wykazane, co uniemożliwia przeprowadzenie dowodu z nich w postępowaniu apelacyjnym. Dla porządku podnieść tylko należy ,że w sprawie tej Sąd Rejonowy dla K… – P… w K… skargę powoda na czynności eksmisji przeprowadzonej w dniu 1 czerwca 2009 roku oddalił postanowieniem z dnia 8 stycznia 2010 roku nie dopatrując się naruszenia prawa przez komornika w toku czynności egzekucyjnych. Dokonując oceny zebranych dowodów w szczególności analizy akt komorniczych podzielić należy stanowisko sądu I instancji ,że powód nie wykazał bezprawności zachowania komornika przy prowadzeniu egzekucji. Złożenie skargi na czynność komornika nie uzasadniało wstrzymania czynności egzekucyjnych gdyż czynność taka nie została wstrzymana przez sąd ani postępowanie nie zostało zawieszone w trybie art. 767/2 § 2 kpc na skutek wcześniejszej skargi z dnia 7 maja 2009 roku. W sprawie nie zostało również wykazane aby komornik naruszył postanowienia art. 1046 § 1, 4 , 5, 5/1 , 9 i 10 kpc oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 26 stycznia 2005 roku w sprawie szczegółowego trybu postępowania w sprawach o opróżnienie lokalu lub o wydanie pomieszczenia albo o wydanie nieruchomości oraz szczególnych warunków , jakim powinno odpowiadać tymczasowe pomieszczenie. Pomieszczenie zgodnie z tymi wymogami zostało, powodowi zapewnione i zarzut braku zawiadomienia o tym pomieszczeniu wglądnie zarzut braku wykazania zawarcia umowy o najem tego pomieszczenia jest nieuzasadniony, gdyż w piśmie z dnia 17 maja 2009 roku powód pisze do komornika ,że odmawia przeprowadzki do tego pomieszczenia. Brak szczegółowych badań komisyjnych co do stanu zdrowia powoda nie może być traktowany jako naruszenie przepisów prawa gdyż powód został zbadany przez lekarza , który nie stwierdził przeciwwskazań do eksmisji. Wywodzenie ,że winna tego dokonać specjalistyczna placówka medyczna nie znajduje uzasadnienia w przepisach postępowania egzekucyjnego. Podobnie zgodnie z postanowieniami art. 1046§ 9 i 10 zostały zabezpieczone rzeczy ruchome dłużnika. Odmienne twierdzenia powoda nie znajdują potwierdzenia w jakimkolwiek innym materiale dowodowym i trafnie sąd I instancji kierując się zasadami doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania odmówił im wiary. Brak zatem podstaw do przyjęcia, że doszło do naruszenia postanowień art.. 233 § 1 kpc. Z tych względów apelacja jako nieuzasadniona podlega oddaleniu na zasadzie art. 385 kpc. Na podstawie § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa
--- STRONA 25 ---
kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. Nr 163, póz. 1348, z póz. zm. ) Sąd Apelacyjny przyznał pełnomocnikowi powoda z urzędu kwotę 2214 złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu w postępowaniu apelacyjnym.
Słowa kluczowe
#orzeczenie#Postanowienie#Sąd Apelacyjny w Krakowie – Wydział#IC 1138/10 W W Y Y R R O O K K W W I IM MI IE EN NI IU U R RZ ZE EC CZ ZY YP PO OS SP PO OL LI IT TE#art. 35 ust. 4 ustawy#Art. 23 k.c.#art. 24 § 1 k.c.#art. 24 k.c.#art. 448 k.c.#art. 77 Konstytucji#art. 23 ust.1 ustawy#art. 6 k.c.#art. 232 k.p.c..#art. 217 § 2 kpc#art. 233 § 1 kpc#art. 217 kpc#art. 117 kpc#art. 379 pkt 5 kpc#art. 227 kpc#art. 23 ustawy#art. 385 kpc.