Postanowienie IC 1115/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 grudnia 2010 r. Sąd Okręgowy w Kaliszu W

--- STRONA 1 --- Sygn. akt IC 1115/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 grudnia 2010 r. Sąd Okręgowy w Kaliszu Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSO Jacek Chmura Protokolant: Renata Koszyczarska po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2010 r. w Kaliszu na rozprawie sprawy z powództwa: T. M.; przeciwko: Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Sąd Rejonowy w Ostrowie Wielkopolskim zastępowanemu przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa; o odszkodowanie I. Oddala powództwo; II. Nie obciąża powoda kosztami postępowania. --- STRONA 2 --- I C 1115/10 Uzasadnienie: Pozwem z dnia 23 sierpnia 2010 r. powód T. M. (1) wniósł przeciwko Skarbowi Państwa (po późniejszym sprecyzowaniu) reprezentowanemu przez Sąd Rejonowy w Ostrowie Wielkopolskim zastępowanemu przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa, o zasądzenie odszkodowania w kwocie 100.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty. W uzasadnieniu powód twierdził, iż podstawą żądania odszkodowania jest nieodwracalny uszczerbek na zdrowiu jakiego doznał w wyniku przebywania w zakładzie karnym w warunkach urągających ludzkiej godności. W piśmie z dnia 08 września 2010 r. powód sprecyzował okoliczności faktyczne pozwu, wskazując, że w okresie od kwietnia 2007 do 16 grudnia 2008 r. przebywał w Zakładzie Karnym w K. w warunkach urągających ludzkiej godności, niezgodnie z art. 110 § 2 k.k.w. W dniu 15 grudnia 2008 r. miał wylew i został przewieziony do szpitala, a w dniu 17 grudnia 2008 r. udzielono mu przerwy w karze. Zgodnie z wyrokiem Sądu Okręgowego w Kaliszu na skutek rozpoznania apelacji, powód powinien opuścić zakład karny we wrześniu 2008 r. ( k. 6). W piśmie z dnia 29 września 2010 r. i z dnia 12 października 2010 r. powód sprecyzował żądanie pozwu, wskazując, że jego roszczenie dotyczy pobytu w Zakładzie Karnym w K. w okresie od 14 maja 2007 r. do 13 września 2007 r. oraz od 29 listopada 2007 r. do 17 grudnia 2008 r. Określone w pozwie roszczenie powód wiąże z działaniem Sądu Rejonowego w Ostrowie W.., który z powodu opieszałości wydał wyrok łączny dopiero w dniu 15 grudnia 2008 r. – niekorzystny dla powoda, pomimo złożenia wniosku o wydanie wyroku łącznego w dniu 15 grudnia 2007 r. Na skutek apelacji powoda, Sąd Okręgowy w Kaliszu wydał wyrok w dniu 16 kwietnia 2009 r. na korzyść powoda. W okresie od 22 września 2008 r. do 18 grudnia 2008 r. powód T. M. (1) przebywał w Zakładzie Karnym bez podstawy prawnej ( k. 15 i 21). W odpowiedzi na pozew z dnia 15 listopada 2010 r. pozwany Skarb Państwa reprezentowany przez Sąd Rejonowy w Ostrowie Wielkopolskim zastępowany przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa wniósł o oddalenie powództwa, rozpoznanie sprawy pod nieobecność pozwanego, zasądzenie na rzecz Skarbu Państwa kosztów postępowania. W uzasadnieniu pozwany zarzucił, iż powód nienależycie sprecyzował żądanie pozwu i podstawy zapłaty kwoty 100.000 zł, w szczególności, czy jest to żądanie zadośćuczynienia czy odszkodowania. Nie zostało przez powoda wykazane naruszenie jego dobra osobistego, w szczególności brak jest podstaw do przyjęcia, iż postępowanie Sądu rejonowego w Ostrowie W.. w przedmiocie wydania wyroku łącznego nosiło cechy przewlekłości. Wbrew twierdzeniom powoda nie przebywał on przed wydaniem wyroku łącznego w zakładzie karnym bez podstawy prawnej, odbywał on bowiem do 18 grudnia 2008 r. prawomocnie zasądzoną karę pozbawienia wolności (k.36). Na rozprawie w dniu 17 listopada 2010 r. powód T. M. (1) ostatecznie sprecyzował żądanie pozwu, wnosząc o zapłatę zadośćuczynienia w kwocie wskazanej w pozwie za przebywanie w Zakładzie karnym bez tytułu prawnego w okresie od 22 września 2008 r. do 17 grudnia 2008 r. ( k.52). Sąd ustalił następujący stan faktyczny: --- STRONA 3 --- Powód T. M. (1) został osadzony w Zakładzie karnym w K. w dniu 14 maja 2007 r. i przebywał w tym zakładzie do dnia 13 września 2007 r. W okresie od 13 września 2007 r. do 29 listopada 2007 r. powód przebywał w Zakładzie Karnym w K.. Od 29 listopada 2007 r. do dnia 18 grudnia 2008 r. powód ponownie przebywał w Zakładzie karnym w K.. /informacja o pobytach k. 66/. W okresie od dnia 18 lutego 2008 r. do 18 sierpnia 2008 r. powód T. M. (1) odbywał w Zakładzie Karnym w K. karę 6 miesięcy pozbawienia wolności, orzeczoną prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Ostrowie Wielkopolskim z dnia 12 grudnia 2005 r. w sprawie VI.K.661/05. W okresie od dnia 20 września 2008 r. do dnia 18 grudnia 2008 r. powód odbywał w tym zakładzie karnym karę 6 miesięcy pozbawienia wolności orzeczoną prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Ostrowie Wielkopolskim z dnia 28 grudnia 2006 r. w sprawie II.K.63/06. /informacja o pobytach i orzeczeniach k. 66-72/. W dniu 16 grudnia 2008 r. powód T. M. (1) w toku odbywania kary pozbawienia wolności miał wylew, i został przewieziony do szpitala. Z dniem 18 grudnia 2008 r. powód otrzymał przerwę w wykonaniu kary. Do chwili obecnej nie wrócił już do zakładu karnego. / informacja o pobytach i orzeczeniach k. 66-72, zeznania powoda T. m. k. 52v-53/. Pismem z dnia 14 grudnia 2007 r. (data wpływu do Sądu Rejonowego w Ostrowie Wielkopolskim) powód T. M. (1) wniósł o wydanie wyroku łącznego w sprawach II K 15/03 i II K 63/06 Sądu rejonowego w Ostrowie W.. oraz XIV K 1268/06 Sądu Rejonowego w Szczecinie. /wniosek k. 2 akt II K 465/07/. Postanowieniem z dnia 24 lipca 2008 r. Sąd Rejonowy w Ostrowie W.. umorzył postępowanie w przedmiocie wydania wyroku łącznego. /postanowienie k. 37 akt II K 465/07/. Postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2008 r. Sąd Okręgowy w Kaliszu na skutek zażalenia powoda T. M. (1) uchylił postanowienie Sądu Rejonowego w Ostrowie W.. z dnia 24 lipca 2008 r. i przekazała sprawę temu sądowi do ponownego rozpoznania. /postanowienie k. 49-50 akt II K 465/07/. Wyrokiem łącznym z dnia 15 grudnia 2008 r. w sprawie II K 465/07 Sąd rejonowy w Ostrowie Wielkopolskim na zasadzie art. 85 i 86 § 1 k.k. połączył skazanemu T. M. (1) kary pozbawienia wolności orzeczone wyrokami Sądu Rejonowego w Ostrowie Wielkopolskim: z dnia 12 grudnia 2005 r. sygn. Akt VI K 661/05 (kara 6 miesięcy pozbawienia wolności); z dnia 28 grudnia 2006 r. sygn. Akt II K 63/06 (kara 6 miesięcy pozbawienia wolności); i wymierzył w miejsce tych kar jako karę łączną, karę 10 miesięcy pozbawienia wolności i umorzył postępowanie w pozostałym zakresie. --- STRONA 4 --- /wyrok k. 110-111 akt II K 465/07/. Wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2009 r. Sąd Okręgowy w Kaliszu w sprawie IV Ka 57/09, na skutek apelacji obrońcy skazanego T. M. (1) od wyroku Sądu rejonowego w Ostrowie Wielkopolskim z dnia 15 grudnia 2008 r. II K 465/07, zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że wymierzoną skazanemu T. M. (1) karę łączną pozbawienia wolności obniżył do 6 miesięcy pozbawienia wolności. /wyrok k. 138 akt II K 465/07/. Powód T. M. (1) utrzymuje się z renty socjalnej w kwocie 444 zł miesięcznie. Nie ma nikogo na utrzymaniu. Po doznanym wylewie jest pod opieką lekarza neurologa. /zeznania powoda T. M. (1) k. 52v-53/. Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie zgromadzonych i zawnioskowanych dowodów, w szczególności nie budzących wątpliwości dokumentów oraz zeznań powoda T. M. (1), które Sąd uznał za wiarygodne. Biorąc pod uwagę wyżej ustalony stan faktyczny, Sąd zważył, co następuje: Po ostatecznym sprecyzowaniu żądania pozwu i jego podstaw faktycznych, powód T. M. (1) żądał od Skarbu Państwa reprezentowanego przez statio fisci Sąd Rejonowy w Ostrowie W.. zadośćuczynienia za pobyt w zakładzie karnym w okresie od 20 września 2008 r. do dnia 18 grudnia 2008 r. Powód twierdził, iż w tym okresie przebywał w zakładzie karnym bez podstawy prawnej, albowiem na skutek wyroku Sądu Okręgowego w Kaliszu kara łączna uległa zmniejszeniu do 6 miesięcy. Taki okres kary orzeczonej wyrokiem objętym karą łączną, został już wcześniej przez powoda wykonany. Zgłaszając żądanie pozwu, powód T. M. (1) powołując się na naruszenie reguł wynikających z powyższych przepisów, wskazywał iż skutkiem tego naruszone zostało dobro osobiste powoda w postaci wolności osobistej. W myśl art.24 k.c., ochrona dóbr osobistych przysługuje jedynie przed bezprawnym naruszeniem dobra osobistego. Art. 24 k.c., stanowiący podstawę roszczeń z tytułu naruszenia dóbr osobistych, nie wymaga dla odpowiedzialności winy sprawcy oraz przewiduje domniemanie bezprawności jego działania naruszającego dobra osobiste, co powoduje, że dochodzący ochrony nie musi tej przesłanki udowadniać, natomiast na sprawcy ciąży obowiązek wykazania, iż jego działania były zgodne z prawem. / patrz: Prof. dr hab. M. P. w : ”System Prawa prywatnego. Prawo cywilne – część ogólna” Tom 1, Wydawnictwo C.H. B. Instytut (...) r. str. (...)- (...), Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 lutego 2007 r. V CSK 431/06 OSNC 2008/1/13 , LEX 255593/. Biorąc pod uwagę okoliczności faktyczne sprawy, Sąd uznał, iż zarzut pozwanego Skarbu Państwa, iż powód T. M. (1) nie był bezprawnie pozbawiony wolności w okresie od 20 września 2008 r. do dnia 18 grudnia 2008 r. jest uzasadniony. W tym zakresie Sąd zważył, iż rozstrzygając tę kwestię sporną należało rozważyć przesłanki i skutki wydania wyroku łącznego w kodeksie karnym. Zbieg przestępstw oraz łączenie kar i środków karnych przewidziane jest w art. 85-92 k.k. Da rozstrzygnięcia niniejszej sprawy decydujące znaczenie ma treść art. 92 k.k., w myśl którego, wydaniu wyroku łącznego nie stoi na przeszkodzie, że poszczególne kary wymierzone za należące do ciągu przestępstwa lub zbiegające się przestępstwa zostały już w całości albo w części wykonane. --- STRONA 5 --- Wyrok łączny stanowi jedynie instytucję procesową, której celem jest realizacja prawa karnego materialnego w zakresie orzeczenia kary łącznej w stosunku do osoby skazanej prawomocnymi wyrokami różnych sądów na kary tego samego rodzaju, podlegające łączeniu z uwagi na popełnienie ich w układzie temporalnym uzasadniającym stwierdzenie zbiegu realnego. Oznacza to, że jeżeli zachodzą warunki do orzekania kary łącznej, o których mowa w art. 85 k.k., a oskarżony został skazany co najmniej dwoma prawomocnymi wyrokami za realnie zbiegające się przestępstwa, wówczas orzeczenie kary łącznej w wyroku łącznym jest obligatoryjne także wówczas, gdy poszczególne kary jednostkowe zostały już w całości wykonane. W takich sytuacjach wyrok łączny ma wpływ na obliczanie warunków recydywy (art. 64 § 1 k.k.), na okres próby przy warunkowym przedterminowym zwolnieniu, a także na obliczanie terminu zatarcia skazania. Granice orzekania kary łącznej reguluje art. 86 § 1 k.k. Wymiar kary za poszczególne przestępstwa i wymiar kary łącznej w swojej istocie opiera się na wspólnych kryteriach, określonych w art. 53 i nast. k.k. To oznacza, że także kara łączna orzeczona w wyroku łącznym nie musi być ukształtowana przy zastosowaniu zasady pełnej kumulacji, lecz może być niższa od sumy poszczególnych kar pozbawienia wolności, które zostały już wykonane w całości. Należy jednak podkreślić, że w tym ostatnim przypadku, odbycie kary w wymiarze przekraczającym orzeczoną później karę łączną, nie może być uznane za niesłuszne pozbawienie wolności, ponieważ wykonanie poszczególnych kar wobec skazanego miało podstawę prawną w prawomocnych, prawidłowo wydanych, wyrokach skazujących. /Uchwała SN z dnia 09 czerwca 2006 r. I KZP 11/06, OSNKW 2006/7-8/64/. Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, Sąd uznał, iż we wskazanym przez powoda okresie, odbywał on prawomocnie orzeczoną wobec niego wyrokiem Sądu Rejonowego w Ostrowie Wielkopolskim z dnia 28 grudnia 2006 r. w sprawie II K 63/06 karę pozbawienia wolności. Z tych względów, treść art. 92 k.k. sprzeciwia się uznaniu, że w tym czasie powód T. M. (1) był bezprawnie pozbawionym wolności lub odbywał karę za niesłuszne skazanie. Zarzut braku bezprawności działania pozwanego był w tej sytuacji uzasadniony, a tym samym brak było podstaw do uwzględnienia powództwa na podstawie tych okoliczności wskazanych przez powoda. Jeżeli chodzi o drugi zarzut przedstawiony przez powoda T. M. (1), to dotyczył on zbyt długiego rozpoznawania przez Sąd Rejonowy w Ostrowie Wielkopolskim jego wniosku z dnia 14 grudnia 2007 r. o wydanie wyroku łącznego. W istocie zarzut ten dotyczył przewlekłości postępowania sądowego, a tym samym nie mógł zostać uwzględniony w niniejszym postępowaniu. Zarzut przewlekłości postępowania sądowego może być złożony przez stronę w trybie skargi, przewidzianej w art. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179, poz. 1843 ze zm.). Przepisy powyższej ustawy regulują zarówno tryb postępowania jak i sądy właściwe do rozstrzygnięcia skargi, a także skutki stwierdzenia przewlekłości postępowania – w tym roszczenia pieniężne stron. W tym zakresie obowiązuje zatem szczególny tryb postępowania, a w szczególności termin wniesienia skargi. Zgodnie z art. 5 ust. 1 cytowanej ustawy, skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy nastąpiła przewlekłość postępowania wnosi się w toku postępowania w sprawie. Skarga wniesiona po prawomocnym zakończeniu postępowania podlega odrzuceniu. Postępowanie w przedmiocie wydania wyroku łącznego, z wniosku powoda T. M. (2) w sprawie II K 465/07 Sądu Rejonowego w Ostrowie W.. zostało już prawomocnie zakończone. Nie ma zatem przesłanek ustawowych do wniesienia skargi przez powoda w trybie powołanej wyżej ustawy, a zatem brak jest również przesłanek i podstaw prawnych ro rozstrzygania tego zarzutu w niniejszym postępowaniu. Reasumując powyższe rozważania, Sąd uznał, iż powód T. M. (1) nie wykazał podstaw faktycznych i prawnych do uwzględnienia zgłoszonego w pozwie żądania, tym samym powództwo podlegało oddaleniu w całości. --- STRONA 6 --- O kosztach Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 102 k.p.c., nie obciążając nimi powoda, z uwagi na jego sytuację majątkową.