Wyrok IC 1013/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 sierpnia 2010 roku Sąd Okręgowy w Łodzi I

--- STRONA 1 --- Sygn. akt IC 1013/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 sierpnia 2010 roku Sąd Okręgowy w Łodzi I Wydział Cywilny w następującym składzie: Przewodnicząca: S.S.O. Jolanta Żałoba Protokolant: ref. staż. Paulina Działońska po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 2010 roku w Łodzi na rozprawie sprawy z powództwa J. S. przeciwko Przedsiębiorstwu Usług Komunalnych (…) Sp. Jawna o zapłatę i usunięcie skutków naruszenia dobra osobistego 1. oddala powództwo, 2. zasądza od J. S. na rzecz Przedsiębiorstwa Usług (…) Sp. Jawna kwotę 377,00 zł (trzysta siedemdziesiąt siedem) tytułem zwrotu części kosztów procesu, odstępując od obciążania powoda pozostałą częścią tych kosztów. Uzasadnienie W pozwie z dnia 3 czerwca 2009r skierowanym przeciwko Przedsiębiorstwu Usług (…) Spółka Jawna z siedzibą w Ł. powód J.S. wniósł o zasądzenie za naruszenie jego dóbr osobistych kwoty 7.000 zł zadośćuczynienia wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 3 czerwca 2009 roku do dnia zapłaty i zobowiązanie pozwanego do przeproszenia powoda w lokalnej prasie. Ponadto wniósł o zwrot kosztów procesu. W uzasadnieniu pozwu powód podniósł, iż Przedsiębiorstwo Usług Komunalnych (…) Spółka Jawna z siedzibą w Ł. nie dokonało zgodnie z poleceniem prokuratury przewozu zwłok L. S. - brata powoda w dniu 6 czerwca 2006 roku, na skutek czego sekcja zwłok została przeprowadzona z późnieniem, to jest dopiero w dniu 9 czerwca 2006 roku i w tej dacie był dopiero możliwy odbiór zwłok oraz podjęcie czynności związanych z pochówkiem zmarłego. Co naraziło powoda i jego rodzinę na szkodę niemajątkową (stres, depresję, niepewność) oraz szkodę majątkową w postaci kosztu zakupu żywności przeznaczonej na uroczystość pogrzebową, która uległa zepsuciu. Powyższe działania po stronie pozwanej były w ocenie powoda celowe i podyktowane chęcią zemsty za to, iż nie --- STRONA 2 --- zdołano wymusić na J. S. by, wykonanie ceremoniału pogrzebowego powierzył pozwanej spółce. (pozew – k. 3 – 6 verte). W odpowiedzi na pozew strona pozwana reprezentowana przez fachowego pełnomocnika wniosła o oddalenie powództwa w całości, obciążenie powoda kosztami procesu w całości, w tym, kosztami zastępstwa procesowego oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, ponadto zgłosiła zarzut przedawnienia roszczenia powoda. W uzasadnieniu wskazała, iż zgodnie z umową łączącą pozwaną spółkę z Prokuraturą Okręgową w Ł. wykonała w dniu 6 czerwca 2006 roku usługę transportu zwłok L. S. ze Szpitala (…) w Ł., do Zakładu Medycyny Sądowej, zaś sekcja zwłok została wykonana dopiero w dniu 9 czerwca 2006 roku, na co pozwany nie miał żadnego wpływu i co nie leżało w gestii pozwanego, lecz Zakładu Medycyny Sądowej. Ponadto strona pozwana wskazała, iż fakt zepsucia się żywności i opóźnienie w przygotowaniu uroczystości pogrzebowej nie stanowią okoliczności skutkujących odpowiedzialnością po czyjejkolwiek stronie. (odpowiedź na pozew k. 38 – 38 verte) Ostatecznie na rozprawie w dniu 5 sierpnia 2010 roku powód poparł powództwo i wniósł o zapłatę kwoty 7.000 zł tytułem zadośćuczynienia za naruszenie jego dóbr osobistych, zobowiązanie pozwanego do przeproszenia powoda w lokalnej prasie, nieistotne na której stronie, za niepotrzebne komplikacje, niepotrzebny przejazd powoda na ulicę Solec, niepewność oraz niepotrzebne zdenerwowanie. (stanowisko procesowe powoda – k. 70, k.73). Pełnomocnik pozwanego poprał swoje wcześniejsze stanowisko zawarte w odpowiedzi na pozew i wniósł o oddalenie powództwa i obciążenie powoda kosztami zastępstwa procesowego pozwanego według norm przepisanych. (stanowisko procesowe pozwanego – k. 70, k. 73). Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 4 czerwca 2006 roku w Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym (…) w Ł. zmarł L. S. – brat powoda J. S. (kserokopia odpisu skróconego akt zgonu k. 7 verte ) Pismem z dnia 6 czerwca 2006 roku Prokuratura Rejonowa (…) zezwoliła na pochowanie zwłok L. S. po wykonaniu sekcji zwłok. (zezwolenie na pochowanie zwłok k. 7) Na podstawie umowy o świadczenie usług z dnia 4 kwietnia 2006 roku zawartej pomiędzy pozwanym Przedsiębiorstwem Usług Komunalnych (…) Spółka Jawna z siedzibą w Ł., a Prokuraturą Okręgową w Ł., pozwany zobowiązał się świadczyć usługi – przewozu zwłok osób zmarłych z miejsca położenia do miejsc wskazanych przez przedstawiciela zleceniodawcy (Prokuratury Okręgowej w Ł.). Umowa dotyczyła terenu działania Prokuratury Okręgowej w Ł. i podległych jej jednostek rejonowych w dzielnicach Ł. w tym: Ł.. Zgodnie z § 4 niniejszej umowy do obowiązków pozwanego należało w szczególności przesyłanie na wskazane przez zleceniodawcę miejsce pojazdu, przeznaczonego do przewozu zwłok wraz z obsługą nie później niż po upływie godziny od momentu wezwania, a następnie umieszczenie zwłok w samochodzie ich wydanie i przemieszczenie we wskazane miejsce. (umowa o świadczenie usług z dnia 4 kwietnia 2006 roku k. 44 – 46, zeznania świadka T. S. k. 72) W 2006 roku Zakład Medycyny Sądowej przy ul (…) z uwagi na remont swego budynku dzielił się salą do wykonania sekcji ze szpitalem WAM przy ul (…) bądź sekcje wykonywane były w siedzibie pozwanego na ul. (…) co nie wymagało transportu zwłok na sekcję. (zeznania świadka T. S. k. 72 – 73) Pozwana spółka wykonywała przewozy zwłok zgodnie z rejonizacją, w tym dla dzielnicy Górna, do swoich chłodni przeznaczonych do przechowywania zmarłych, a następnie czekała na otrzymanie zgodnie z treścią umowy z dnia 4 kwietnia 2006 roku wezwania z prokuratury do przewozu ciała, gdy sekcja miała mieć miejsce poza siedzibą pozwanego. Czas transportu zwłok od momentu zawiadomienia pozwanej przez prokuraturę wynosił od 1 godziny do 2 godzin. (zeznania świadka T. S. k. 72 – 73) W dniu 6 czerwca 2006 roku o godzinie 15.12 Prokuratura Rejonowa Ł. przesłała do pozwanej spółki faks zgodnie z treścią, którego wezwała Przedsiębiorstwo Usług (…) w Ł. do przewiezienia zwłok L. S. z Wojewódzkiego Szpitala (…) w Ł. do Zakładu Medycyny Sądowej w Ł. przy ul. (…). Przedmiotowy faks został również wysłany tego dnia do Wojewódzkiego Szpitala (…) w Ł.. (faks --- STRONA 3 --- Prokuratury Rejonowej Ł. przesłany do Wojewódzkiego Szpitala (…) w Ł. k. 47 oraz do pozwanego k. 48) Pozwane Przedsiębiorstwo dokonało transportu ciała L. S. do Zakładu Medycyny Sądowej (…) w Ł. w dniu 6 czerwca 2006 roku, który w dniu 9 czerwca 2006 roku przeprowadził sekcję zwłok. (pismo Zakładu Medycyny Sądowej (…) w Ł. k. 50) Za wykonaną usługę pozwana spółka wystawiła w dniu 6 czerwca 2006 roku fakturę VAT, w której zamieszczono adnotację, że transport zwłok L. S. miał miejsce w dniu 6 czerwca 2006 roku. Prokuratura Rejonowa Ł. przyjęła fakturę w dniu 7 czerwca 2006 roku bez jej weryfikacji. (faktura VAT nr (…) k. 49) Powód J. S. nie pozostaje z nikim we wspólnym gospodarstwie domowym (syn zmarł na skutek wypadku , z żoną – M. S. jest w separacji faktycznej). Otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości (…) zł netto miesięcznie po uwzględnieniu zajęcia komorniczego przedmiotowych dochodów do kwoty (…) zł miesięcznie. Powód ponosi opłaty z tytułu czynszu i energii elektrycznej, które wynoszą łącznie (…) zł miesięcznie (zaświadczenie organu rentowego k. 29, decyzja organu rentowego k. 29, pismo zakładu Emerytalno – Rentowego k. 28) Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o całokształt materiału dowodowego zebranego w sprawie, w szczególności o dokumenty zawarte w aktach sprawy oraz o zeznania świadka T.S. . Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie budzi wątpliwości, pozwalając tym samym na wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia. Sąd odmówił wiary zeznaniom powoda, iż zwłoki jego brata zostały przetransportowane w celu wykonania sekcji zwłok w dniu 7 czerwca 2006 roku. Twierdzenie powyższe jest w ocenie Sądu całkowicie gołosłowne, gdyż pozostaje w oczywistej sprzeczności z pozostałym zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, to jest dokumentami w postaci: pisma Zakładu Medycyny Sądowej (…) w Ł., faktury VAT o nr (…) i faksu Prokuratury Rejonowej Ł. przesłanego do pozwanego oraz zeznaniami świadka T. S., z których jednoznacznie wynika, iż transport ciała L. S. na sekcję zwłok nastąpił w dniu wezwania spółki przez prokuraturę do wykonania usługi, to jest w dniu 6 czerwca 2006 roku. Dodatkowo wskazać należy, iż zgodnie z zeznaniami pozwanego był on w Zakładzie Medycyny Sądowej w dniu 6 czerwca 2006 roku do godz. 16.00, zaś faks ze zleceniem prokuratury został przesłany do pozwanej spółki o godz. 15.12, zatem transport ciała mógł mieć miejsce również po godzinie 16.00 ( 1 godzina do 2 godzin od momentu wezwania), wówczas gdy powód nie znajdował się już na terenie Zakładu Medycyny Sądowej. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach (art. 23 k.c.). Ustawodawca przyjął więc konstrukcję pluralistyczną dóbr osobistych. Przedmiotem ochrony są bowiem wszelkie, ale jednostkowo wskazane, dobra osobiste mogące służyć człowiekowi, podkreślając jednocześnie, że wyliczenie dóbr osobistych, zawarte w przepisie art. 23 k.c. ma charakter jedynie przykładowy. Cześć, dobre imię człowieka są pojęciami obejmującymi wszystkie dziedziny jego życia osobistego, zawodowego i społecznego. Naruszenie czci może nastąpić poprzez pomówienie o ujemne postępowanie w życiu osobistym i rodzinnym, jak i przez zarzucenie niewłaściwego postępowania w życiu zawodowym czy społecznym. Chodzi więc o pomówienie osoby o takie postępowanie lub właściwości, które mogą ją poniżyć w opinii publicznej. Według poglądów judykatury i piśmiennictwa pojecie „czci” ma dwa aspekty – zewnętrzny rozumiany jako dobre imię, dobra sława i – wewnętrzny odpowiadający pojęciu godności osobistej, wyobrażeniu o własnej wartości (uchwała SN z dn. 8.06.1971r III PZP 12/71, OSNCP 1971/11/188, wyrok SN z dn. 25.04.1989r I CR 143/89, OSPiKA 1990, poz. 330). Godność osobista jest sferą osobowości, która --- STRONA 4 --- konkretyzuje się w poczuciu własnej wartości człowieka i oczekiwaniu szacunku ze strony innych ludzi. Poczucie to, które jest istotnym elementem psychiki człowieka, kształtowane jest przez szereg różnych okoliczności zewnętrznych i jest uwarunkowane historycznie i kulturowo. Jego postawa i rozmiar w istotny sposób zależą od innych cech psychiki człowieka i od całokształtu jego osobowości. Powoduje to zróżnicowanie poczucia własnej wartości człowieka i naruszenia jego godności (por. wyrok SN z dn. 7.11.2000r, I CKN 1149/98, Lex nr 50831). Ocena, czy nastąpiło naruszenie dobra osobistego, jakim jest stan uczuć, cześć, godność osobista, nie może być dokonana według miary indywidualnej wrażliwości zainteresowanego, ta bowiem może być szczególnie duża z uwagi na cechy osobnicze, uwarunkowania chorobowe itp. Innymi słowy nie może to być ocena subiektywna (tak SN w wyroku z dnia 11.03.1997r, III CKN 33/97, dodatek Prawa i Życia styczeń 2000, str. 12 i nast.). Ocena ta powinna być zatem zobiektywizowana, czyli uwzględniająca powszechnie przyjmowane normy postępowania. Ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Jeżeli wskutek naruszenia dobra osobistego została wyrządzona szkoda majątkowa, poszkodowany może żądać jej naprawienia na zasadach ogólnych (art. 24 § 1 i 2 k.c.). Ochrona dóbr osobistych przysługuje uprawnionemu w przypadku bezprawnego działania sprawcy. Sąd rozpoznający sprawę o ochronę dóbr osobistych w pierwszej kolejności bada, czy i jakie dobro zostało naruszone, a następnie ocenia - na zarzut pozwanego - czy pomimo naruszenia tych dóbr nie zachodzi podstawa do wyłączenia jego odpowiedzialności ze względu na brak bezprawności działania. (tak: wyrok Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 19 grudnia 2002 roku, II CKN 167/01, opubl. Legalis). Przekładając powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy wskazać należy, iż powód nie wykazał, by pozwane Przedsiębiorstwo Usług (…) Spółka Jawna z siedzibą w Ł. naruszył jego dobra osobiste swoimi działaniami polegającymi na wymuszeniu pochówku w tej firmie. W myśl ogólnych zasad postępowania cywilnego zaś, to na powodzie spoczywa ciężar udowodnienia faktów uzasadniających jego roszczenie, a na stronie pozwanej obowiązek udowodnienia okoliczności uzasadniających jej wniosek o oddalenie pozwu. Także z treści art. 232 k.p.c. wynika, że strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. W niniejszym postępowaniu jednoznacznie wykazane zostało, iż pozwana spółka wykonała usługę przewiezienia zwłok L. S. na sekcję niezwłocznie po otrzymaniu wezwania z prokuratury, to jest tego samego dnia – 6 czerwca 2006 roku, zgodnie z łączącą Przedsiębiorstwo Usług (…) z Prokuraturą Okręgową w Ł. umową, a nie według twierdzeń powoda - w dniu 7 czerwca 2006 roku. W świetle umowy z dnia 4 kwietnia 2006 roku pozwany zobowiązany był jedynie do transportu zwłok, którą to usługę wykonał w terminie. Dlatego też fakt, iż sekcję zwłok przeprowadzono dopiero w dniu 9 czerwca 2006 roku pozostaje w okolicznościach niniejszej sprawy bez związku z działaniami pozwanego. Dodatkowo wskazać należy, iż powód tym samym nie wykazał również odpowiedzialności powoda na zasadach ogólnych z art. 415 k.c. za wyrządzoną szkodę majątkową w postaci kosztów zakupionej żywności na uroczystość pogrzebową. W ocenie Sądu zatem twierdzenie powoda, iż pozwany poprzez sposób wykonania usługi transportu zwłok L. S. naruszył dobra osobiste J. S. i jego rodziny stanowi jedynie subiektywne odczucie strony powodowej. W tym stanie rzeczy, uznając roszczenie powoda za całkowicie niezasadne należało je w całości oddalić, z uwagi na to, że powód nie wywiązał się z ciążącego na nim z mocy art. 6 k.c. ciężarze dowodu i nie wykazał, że doznał on szkody niemajątkowej i majątkowej wskutek naruszenia jego dóbr osobistych. O kosztach procesu sąd orzekł na podstawie art. 102 k.p.c. obciążając nimi powoda jako stronę przegrywającą w zakresie kwoty 377,00 zł, zważywszy na jego sytuację osobistą i majątkową.