Postanowienie IC 101/10

--- STRONA 1 --- Sygn. akt: IC 101/10 \ -'_,» "'¬-. ę _Ż -_;_-:: :' J .- sfiš “4'7,‹ fu.-n - - alśsl WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 lipca 2010 r Sąd Okręgowy w Gorzowie Wlkp. I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Paweł Wachowiak Protokolant: referent stażysta Olga Romel po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2010 r. w Gorzowie Wlkp. sprawy z powództwa J. L. przeciwko Powiatowi S. (...) w S. o zapłatę I. oddala powództwo; ll. nie obciąża powoda kosztami procesu. I C 18/10 UZASADNIENIE Powód - J. L. wniósł o zasądzenie od Powiatu S. (...) w S. kwoty 79.000 zł odszkodowania za uszczerbek na zdrowiu w wyniku rażącego złamania i naruszenia przez pozwanego licznych i fundamentalnych dóbr osobistych ze szkoda dla powoda. W uzasadnieniu swego żądania przytoczył przepisy art. 23 k.c., 43 k.c., 189 k.p.c., 24 § 1 k.c. oraz art. 445 i art. 448 k.c. Powołał także treść licznych orzeczeń Sądu Najwyższego dotyczących zadośćuczynienia. W piśmie z dnia 28.03.2010 r. powód przytoczył uzasadnienie faktyczne zgłoszonego żądania. Podał, że w dniu 30.06.2005 r. przebywał w (...) W S w związku z wyznaczonym na ten dzień terminem wizyty. Przyjmujący jego wniosek o udział w szkoleniu stażysta D. M. po jakimś czasie złożył doniesienie na Policji o kradzieży jego telefonu komórkowego, wskazując powoda jako potencjalnego sprawcę tego czynu. Prowadzone przez organy ścigania śledztwo zostało umorzone z racji niewykrycia sprawcy, w wyniku czego powód został oczyszczony i uniewinniony, ale etykieta złodzieja została już na stałe do niego przyklejona. Pozwany - Powiat S. (...) W S w odpowiedzi na pozew wniósł o odrzucenie pozwu na podstawie art. 199 § le pkt 3 k.p.c. oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych i kosztów stawiennictwa na rozprawę. W uzasadnieniu podał, iż (...) w S. jest jednostka organizacyjną Powiatu S.. i jako taki nie posiada osobowości prawnej, a co za tym idzie zdolności sądowej w rozumieniu art. 64 k.p.c. Zgodnie z art. 199 § 1 pkt 3 k.p.c. sąd odrzuca pozew, jeśli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej. Tak jest w niniejszej sprawie. --- STRONA 2 --- Sąd ustalił: W dniu 30.06.2005 r. J.L. stawił się w siedzibie (...) w S., gdzie -jako osoba bezrobotna - miał wyznaczony termin stawiennictwa. W związku ze zgłoszeniem woli udziału w szkoleniu organizowanym przez (...) w S. powód złożył w sekretariacie stosowny wniosek. Osobą obsługującą interesantów w sekretariacie był stażysta D. M. W związku z tym, że podanie J. L. było nieczytelne, stażysta ów poszedł do dyrektora Urzędu skonsultować sprawę. Po powrocie D. M. przyjął wniosek powoda. Po złożeniu wniosku powód udał się do domu. W swoim mieszkaniu J.L. zastał policjantów, którzy zatrzymali go, informując że jest podejrzany o kradzież telefonu komórkowego na szkodę D. M. w (...). Powód został zatrzymany i przez dobę przebywał w policyjnej izbie zatrzymań. Postawiono mu zarzut, iż w dniu 30.06.2005 r. w S. z pomieszczenia (...) dokonał kradzieży telefonu komórkowego marki SAMSUNG (. _ .) o wartości 320 zł, na szkodę D. M. tj. o czyn z art. 278 § 1 k.k. Policja dokonała przeszukanie mieszkania powoda. Po przeprowadzonym śledztwie, postanowieniem z dnia 28.09.2005 r. śledztwo przeciwko J .L. zostało umorzone na podstawie art. 322 § 1 k.p.k., wobec stwierdzenia, iż podejrzany nie popehiił zarzucanego mu czynu, a w sprawie -- wobec niewykrycia sprawcy. z Dowód: - pismo z dnia 4.11.2005 r. k. 4; - postanowienie z dnia 1.07.2005 r. k. 13 akt 1 Ds. 1185/05 PR w S.: - postanowienie z dnia 28. 09.2005 r. k. 35-36 akt 1 Ds. 1185/05 PR w S. ; - zeznania powoda k. 60-61. Powód leczy się psychiatiycznie. Stwierdzono u niego depresję i zaburzenia lękowo-depresyjne albo lękowo-maniakalne. Rzadko miewał myśli samobójcze. Zażywał cztery rodzaje leków, poprzednio częściej, teraz rzadziej. Raz W miesiącu odbywał wizyty u lekarza psychiatry w S., a później w G. Obecnie takie wizyty powód ma raz na kwartał. Lekarz przepisuje mu leki, ale słabsze i w mniej szych dawkach niż poprzednio. Dowód: zeznania powoda 1c. 60-61. J.L. został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Nigdzie nie pracuje. Otrzymuje zasiłek stały z M-GOPS w O. w wysokości 444 zł miesięcznie. Mieszka wraz z matką, która jest inwalidką, i która otrzymuje emeryturę w kwocie 730 zł. Za wynajem mieszkania płacą 350 zł miesięcznie. Powód prowadzi odrębne gospodarstwo domowe, ale dokłada się do rachunków i opłat. Dowód: - orzeczenie z dnia 25.01.2005 r. k. 7,' - zaświadczenie z dnia 31.10.2007 r. k. 8; - umowa najmu z dnia 31.12.2006 r. k. 9; - zeznania powoda k. 60-61. Sąd zważył: Powództwo jest bezzasadne i podlega oddaleniu. W pierwszej kolejności należy wskazać, iżnie znajdował podstaw zgłoszony w odpowiedzi na pozew wniosek o odrzucenie pozwu. Jest niewątpliwym, że (...)w S. jako jednostka organizacyjna Powiatu S. nie posiada osobowości prawnej, a co za tym idzie zdolności sądowej. Zdolność taką posiada natomiast Powiat S. Jak wskazał to w postanowieniu z dnia 09.04.1993 r. w sprawie I ACz 200/93 Sąd Apelacyjny we Wrocławiu (OSA 1993/ 1 l/76), uzasadnione jest przypisywanie poszczególnym jednostkom organizacyjnym gminy funkcji starionis municipii. W obrocie cywilnoprawnym i w procesie działają one (wyłączając komunalne osoby prawne) w zastępstwie gminy. Zdolność prawną i zdolność sądową posiada gmina jako osoba prawna. W procesie należy zadbać o należyte oznaczenie strony. Jako powoda lub pozwanego należy wskazać gminę; zawsze gmina jest stroną procesu. Jeżeli dochodzone roszczenie jest związane z działalnością wyodrębnionej jednostki organizacyjnej gminy, można także - obok gminy - wskazać tę jednostkę jako statio municipii. Zaprezentowane tu stanowisko odnieść należy także do jednostek samorządu terytorialnego jakimi są powiaty. To one, a nie ich jednostki organizacyjne, zawsze są stroną procesu, stąd one winny być oznaczane jako powód bądź pozwany. Obok zaś powiatu można wskazać tę wyodrębnioną jego jednostkę, z której działalnością wiąże się dochodzone roszczenie. W wyroku z dnia 22.02.2001 r. w sprawie Ill CKN 295/00 (LEX nr 52382) Sąd Najwyższy wskazał, że gdy stroną w procesie jest Skarb Państwa, prawidłowe oznaczenie strony pozwanej powinno zawierać określenie ,,Skarb Państwa” i wskazywać właściwą państwową jednostkę organizacyjną, z której działalnością wiąże się dochodzone roszczenie. Obowiązek właściwego oznaczenia strony pozwanej spoczywa na powodzie,jednakże w praktyce za ukształtowany uważany jest pogląd, iż sąd orzekający winien czuwać nad tym, by Skarb Państwa był reprezentowany w procesie przez właściwą jednostkę. Zapatrywania te odnieść należy także do stationis municipii jednostek samorządu terytorialnego. Kierując się tymi wskazówkami Sąd oznaczył w sposób właściwy stronę pozwaną, wskazując, iż jest nią Powiat S. - (. . .) w S., nie zaś (. . .) w S., jak nieprecyzyjnie określił to powód w złożonym pozwie. I Przechodząc do oceny merytorycznej zasadności wniesionego powództwa, należy zauważyć, iż J. L. dochodził odszkodowania, opierając swe żądanie na przepisach o czynach niedozwolonych i na przepisach o ochronie dobr osobistych. Podał, że dochodzona kwota stanowi odszkodowanie za uszczerbek na zdrowiu w --- STRONA 3 --- wyniku naruszenia licznych i fundamentalnych dóbr osobistych powoda. Jak wyjaśnił to powód w swym piśmie z dnia 28.03.2010 r. naruszenie jego dóbr osobistych miało polegać na bezpodstawnym posądzeniu go o kradzież telefonu komórkowego podczas wizyty w siedzibie (...) w S. Wskazał, że śledztwo zostało wprawdzie umorzone, a on oczyszczony, jednakże etykieta złodzieja została już do niego ,,na stałe przyklejona”. Z kolei w swoich zeznaniach powód podniósł, że ,,przechodził męki pańskie” w (...) W S., bo jego dyrektorka nie chciała go zarejestrować jako bezrobotnego. Z tym faktem J. L. wiązał wystąpienie u niego choroby psychicznej. Kwotę odszkodowania wyliczył ,,na podstawie średniej krajowej wraz z odsetkami od roku 2003”, uwzględnił też koszty związane z leczeniem i koszty dojazdu na wizyty do lekarza. W reżimie odpowiedzialności deliktowej podstawą roszczenia powoda wobec wskazanego przez niego pozwanego stanowił art. 417 § 1 k.c., wedle którego za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. W świetle tego przepisu przesłanką odpowiedzialności powiatu jest wystąpienie szkody wskutek takiego zachowania się osoby wykonującej władzę publiczną, które jest niezgodne z prawem. Przy czym niezgodność z prawem polega na sprzeczności zachowania się z obowiązującym porządkiem prawnym i zasadami współżycia społecznego. Konieczne jest także wystąpienie związku przyczynowego pomiędzy niezgodnym z prawem zachowaniem się osoby wykonuj ącej władzę publiczną a szkodą. Z kolei na gruncie przepisów o ochronie dóbr osobistych, podstawą roszczenia powoda był art. 24 § 1 k.c., w myśl którego ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Z przepisu tego wynika jasno, iż przesłanką odpowiedzialności za naruszenie cudzego dobra osobistego jest bezprawność działania podmiotu naruszaj ącego te dobro, przez którą rozumie się działanie (zaniechanie) sprzeczne z porządkiem prawnym i zasadami współżycia społecznego. Wskazać przy tym należy, iż przy ocenie czy doszło do naruszenia dobra osobistego decydujące znaczenie ma nie subiektywne odczucie osoby uważającej się za pokrzywdzoną, lecz to jaką reakcję w społeczeństwie wywołuje to naruszenie (S. Dmowski w: S. Dmowski, S. Rudnicki, Komentarz do kodeksu cywilnego. Księga pierwsza. Cześć ogólna, Warszawa 2007, s. 103). Pierwsza z powołanych regulacji dotyczy nie tylko szkody majątkowej, ale także i niemajątkowej, a roszczenie przyjmuje wówczas postać zadośćuczynienia (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 maja 2007 roku w sprawie II CSK 269/07 OSNC-ZD 2008/3/75). W obu jednak przypadkach - odpowiedzialności deliktowej i w ramach ochrony dóbr osobistych, przesłanką konieczną do przypisania odpowiedzialności sprawcy szkody (naruszenia dobra osobistego) jest bezprawność jego działania. Tym samym o odpowiedzialności takiej nie można mówić, gdy zachowanie to mieści się w ramach porządku prawnego. Na gruncie niniejszej sprawy w działaniu pozwanego nie sposób doszukać się jakiejkolwiek bezprawności. Nie wynika ona na pewno z materiału dowodowego zaoferowanego przez powoda. Decyzje podejmowane przez Starostę Powiatu S. mogły być (w sytuacjach prawem przewidzianych) poddawane kontroli instancyjnej na skutek wniesienia środków odwoławczych. Powód ze środków tych korzystał, o czym świadczą złożone przez niego decyzje uchylające decyzje organów 1 instancji na skutek wnoszonych przez niego odwołań. Samo zaś odczucie powoda, iż w (. . .) przechodził „męki pańskie” nie jest wystarczające do przyjęcia, że decyzje podejmowane przez pozwanego nosiły znamiona bezprawności. Również za bezprawne nie może zostać uznane działanie D. M. polegające na zgłoszeniu zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa kradzieży telefonu komórkowego na jego szkodę. Działał on w ramach uprawnień przysługujących każdemu obywatelowi do uzyskania ochrony prawnej od organów do tego powołanych w przypadku naruszenia jego prawa własności. Zauważyć w tym miejscu należy, iż w związku z faktem zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa, na podstawie czego powód opierał swe roszczenie, pozwane Starostwo Powiatowe w S. - (...) w S. nie posiada legitymacji biernej. Działanie, w którym powód upatiywał naruszenia jego dóbr osobistych, zostało bowiem podjęte przez osobę fizyczną --« Dawida Morawca, nie zaś przez jakikolwiek organ pozwanej osoby prawnej. Faktu braku legitymacji biemej po stronie pozwanej nie zmienia okoliczność, że D. M. był zatrudniony w (...) w S. jako stażysta. Kradzieży dokonano bowiem na jego szkodę i on zgłosił ten fakt organom ścigania. O jakiejkolwiek odpowiedzialności pozwanego w związku z tym zdarzeniem mowy zatem być nie może. ę Swojej szkody J. L. upatiywał w fakcie ,,przyklejenia mu na stałe” etykiety złodzieja w związku z posądzeniem go o kradzież. W żaden sposób nie wskazał jednak na czym konkretnie szkoda ta polega i w czym się wyraża. Choć i tak nie miałoby to znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawyz uwagi na brak legitymacji biernej po stronie pozwanego. Jako szkodę powód wskazywał także fakt zapadnięciaiprzez niego na chorobę psychiczną w związku z postępowaniem dyrektorki (...) w S., która nie chciała go zarejestrować jako bezrobotnego, w związku z czym przechodził „męki pańskie”. Fakt choroby psychicznej powoda został przez niego wykazany orzeczeniem o --- STRONA 4 --- zaliczeniu do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Natomiast w żaden sposób nie wykazał on związku przyczynowego pomiędzy swoją chorobą a działaniami pozwanego. Nie została również wykazana wysokość szkody dochodzonej przez powoda. Odnoszenie tejże szkody do ,,średniej krajowej wraz z odsetkami” pomija indywidualny charakter każdej szkody, tj. uszczuplenie majątkowe jakie występuje po stronie konkretnego poszkodowanego na skutek konkretnej przyczyny. Powód nie wykazał także wysokości kosztów poniesionych na leki, wizyty lekarskie i dojazdy do lekarzy. O ciężarze dowodu, wynikającym z art. 6 k.c., powód został na rozprawie pouczony. Pouczenie zrozumiał i złożył wnioski dowodowe. Przedstawione dowody były wszakże niewystarczające dla wykazania przesłanek odpowiedzialności pozwanego. Dokonując oceny dowodów przeprowadzonych w sprawie, to wiarygodne okazały się dokumenty złożone w toku postępowania przez powoda, a także zgromadzone w aktach postępowania przygotowawczego w sprawie 1 Ds 1185/05 Prokuratury Rejonowej w S. Ich wiarygodności i mocy dowodowej nie kwestionowała żadna ze stron, a Sąd nie dopatrzył się przyczyn, dla których miałby czynić to z urzędu. Co do zeznań J. L., który to dowód Sąd przeprowadził z urzędu, wskazać należy, iż w znacznym stopniu znalazły one potwierdzenie w dokumentach złożonych przez powoda, a także znajdujących się w aktach 1 Ds. 1 185/05 Prokuratury Rejonowej w S. Dlatego też Sąd uznał je za wiarygodne. Również zeznania powoda dotyczące jego choroby i sposobu leczenia, a także jego sytuacji majątkowej, zasługiwały na wiarę. Wiarygodności tej, z uwagi na brak potwierdzenia w jakimkolwiek innym dowodzie, Sąd odmówił jednak tej części zeznań J. L., w której wskazywał on na związek przyczynowy pomiędzy działaniami pozwanego a choroba psychiczną powoda, jak też w zakresie poniesionej przez niego szkody. W świetle powyższego, z uwagi na nie wykazanie przez powoda żadnej przesłanki odpowiedzialności pozwanego, Sąd oddalił powództwo jako bezzasadne. Sąd nie obciążył powoda obowiązkiem zwrotu pozwanemu kosztów procesu, mając na uwadze jego trudną sytuację majątkową, jaka legła u podstaw zwolnienia go od opłaty od pozwu. Powód otrzymuje stały zasiłek z opieki społecznej w kwocie 444 zł, mieszka wraz z matką która pobiera świadczenie emerytalne w kwocie 730 zł miesięcznie. Tylko tytułem czynszu za mieszkanie oboje płacą 350 zł miesięcznie. Uwzględniając tę okoliczność, zachodziły podstawy do przyjęcia, iż w sprawie zachodzi wypadek szczególnie uzasadniony, o jakim mowa w art. 102 k.p.c.