Wyrok IC 100/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 lutego 2014r. Sąd Okręgowy w Katowicach W

--- STRONA 1 --- Sygn. akt IC 100/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 lutego 2014r. Sąd Okręgowy w Katowicach Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Magdalena Bochyńska - Jarczyk Protokolant: Gabriela Wolny po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2014r. w Katowicach sprawy z powództwa S. S., E. S. i I. W. przeciwko (...) Spółce Akcyjnej w W. o zapłatę 1. zasądza od pozwanego na rzecz powoda E. S. kwotę 50.000zł (pięćdziesiąt tysięcy złotych) z ustawowymi odsetkami od dnia 27 lutego 2014r. oraz kwotę 2.500zł (dwa tysiące pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych; 2. zasądza od pozwanego na rzecz powódki I. W. kwotę 30.000zł (trzydzieści tysięcy złotych) z ustawowymi odsetkami od dnia 27 lutego 2014r.; 3. zasądza od pozwanego na rzecz powoda S. S. kwotę 30.000zł (trzydzieści tysięcy złotych) z ustawowymi odsetkami od dnia 27 lutego 2014r.; 4. w pozostałej części powództwo oddala; 5. koszty procesu pomiędzy powodem E. S. a pozwanym wzajemnie znosi; 6. nie obciąża powodów I. W. i S. S. kosztami zastępstwa procesowego pozwanego; 7. odstępuje od obciążenia powodów I. W. i S. S. kosztami sądowymi z zasądzonego roszczenia; 8. nakazuje pobrać od pozwanej na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Katowicach kwotę 3.731zł (trzy tysiące siedemset trzydzieści jeden złotych) tytułem kosztów sądowych. --- STRONA 2 --- Sygn. akt I C 100/13 UZASADNIENIE Powódka I. W. domagała się od pozwanego (...) Spółki Akcyjnej w W. zasądzenia kwoty 140.000 zł, z odsetkami ustawowymi od dnia 10 lipca 2012r., tytułem zadośćuczynienia z powodu śmierci swojej matki A. S. zmarłej na skutek obrażeń doznanych w wypadku komunikacyjnym oraz zasądzenia od pozwanej kosztów procesu według norm przepisanych. Odrębnie złożonym pozwem w sprawie zarejestrowanej pod sygn. akt I C 101/13, która została połączona z niniejszą sprawą powód S. S. domagał się od pozwanej (...) Spółki Akcyjnej w W. zasądzenia kwoty 140.000 zł, z odsetkami ustawowymi od dnia 10 lipca 2012r., tytułem zadośćuczynienia z powodu śmierci swojej matki A. S., zmarłej na skutek obrażeń doznanych w wypadku komunikacyjnym. Nadto domagał się zasądzenia od pozwanej kosztów procesu według norm przepisanych. Odrębnie złożonym pozwem w sprawie zarejestrowanej pod sygn. akt I C 102/13, która została połączona z niniejszą sprawą powód E. S. (1) domagał się od pozwanej (...) Spółki Akcyjnej w W. zasądzenia kwoty 120.000 zł, z odsetkami ustawowymi od dnia 10 lipca 2012r., tytułem zadośćuczynienia z powodu śmierci swojej żony A. S., zmarłej na skutek obrażeń doznanych w wypadku komunikacyjnym. Nadto domagał się zasądzenia od pozwanej kosztów procesu według norm przepisanych. Uzasadniając powództwo powodowie podali, iż 26 listopada 2011r. w C. na ulicy (...), jadąc samochodem, nie udzielił pierwszeństwa znajdującej się na przejściu dla pieszych A. S. i potrącił ją. Wymieniona na skutek doznanych obrażeń zmarła na miejscu. Powód S. S. mieszkał z rodzicami do 1981r., a po wyprowadzeniu się pozostawał z matką w kontakcie osobistym i telefonicznym. Łączyła go z matką silna więź emocjonalna. Śmierć matki była dla powoda bardzo bolesnym doświadczeniem, doznał on silnej krzywdy i naruszono jego dobro osobiste w postaci prawa do życia w rodzinie. Powód wezwał pozwaną do zapłaty kwoty 150.000 zł. Wezwanie odebrała ona w dniu 9 lipca 2012r. Pozwana przyznała mu zadośćuczynienie w kwocie 5.000 zł. Po uzupełnieniu akt szkody pozwana przyznała powodowi dalszą część zadośćuczynienia, które łącznie z pierwszą wypłatą wyniosło 10.000 zł. Powódka I. W. była silnie związana emocjonalnie ze swoją matką, a nadto łączyły je relacje przyjacielskie. Powódka mogła zawsze liczyć na pomoc ze strony matki, przyjeżdżała ona do powódki prawie w każdy weekend, telefonowała do niej i odwiedzała ją w miejscu pracy. Matka powódki była dla niej wsparciem finansowym. Po jej śmierci powódka nie potrafiła normalnie pracować, miała problemy z sercem i zażywała na to leki. Doznała ogromnej krzywdy, polegającej na nieodwracalnym rozerwaniu związku uczuciowego w jej wspólnocie rodzinnej, co stanowiło naruszenie dobra osobistego w postaci prawa do życia w rodzinie. Obecnie powódka ma problemy z koncentracją, wykonywaniem czynności codziennych i popada w rozpacz. Powódka wezwała pozwaną do zapłaty kwoty 150.000 zł. Wezwanie odebrała ona dnia 9 lipca 2012r. Pozwana przyznała w dniu 7 września 2012r. zadośćuczynienie w wysokości 5.000 zł. Po uzupełnieniu akt szkody pozwana przyznała powódce dalszą część zadośćuczynienia, które łącznie z pierwszą wypłatą wyniosło 10.000 zł. Powód E. S. (1) prowadził ze swoją żoną do chwili śmierci wspólne gospodarstwo domowe. Łączyła ich niesamowita więź oraz miłość. W roku 2012 państwo S. mieli obchodzić 50 lecie pożycia małżeńskiego. Od czasu śmierci żony powoda pogorszyło się jego zdrowie i zażywa on więcej leków. Zmaga się on z ogromnym poczuciem pustki. Jego krzywda stanowi również naruszenie dobra osobistego, jakim jest prawo do życia w rodzinie. Powód wezwał pozwaną do zapłaty kwoty 150.000 zł. Wezwanie odebrała ona w dniu 9 lipca 2012r. Pozwana przyznała mu zadośćuczynienie w kwocie 10.000 zł. Po uzupełnieniu akt szkody pozwana przyznała powodowi dalszą część zadośćuczynienia, które łącznie z pierwszą wypłatą wyniosło 30.000 zł. --- STRONA 3 --- Pozwana (...) Spółka Akcyjna w W. w odpowiedzi na pozew S. S. wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie na jej rzecz kosztów procesu według norm przepisanych (odpowiedź na pozew S. S. k. 70-72). Uzasadniając stanowisko wskazała, że wypłacona kwota 10.000 zł, tytułem zadośćuczynienia uwzględniała relacje powoda S. S. z matką, ich stopień zażyłości, stopień cierpienia psychicznego i krzywdy. Pozwana podniosła zarzut przyczynienia się osoby bezpośrednio poszkodowanej A. S. do szkody, przez wtargnięcie na jezdnie przed nadjeżdżający pojazd, bowiem takie pisemne oświadczenie złożył sprawca wypadku, a postępowanie karne przeciwko niemu przed Sądem Rejonowym w Będzinie nadal się toczy. W odpowiedzi na pozew E. S. (1) pozwana wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie na jej rzecz kosztów procesu według norm przepisanych (odpowiedź na pozew E. S. (1) k. 169-174). Uzasadniając stanowisko podała, iż przeprowadziła postępowanie likwidacyjne i wypłacając powodowi kwotę 30.000 zł zadośćuczynienia uwzględniła jego cierpienie fizyczne i psychiczne. Zadośćuczynienie, którego on dochodzi, ma rekompensować przedwczesną utratę najbliższego członka rodziny. Zadośćuczynienie tego typu powinno być zasądzone osobom, które na skutek śmierci stały się samotne, a powód ma trójkę dzieci, co łagodzi jego poczucie krzywdy. Z zaproponowanego materiału dowodowego nie wynika by powód korzystał z pomocy psychologicznej. Zdaniem pozwanej nie wykazano, iż podatność powoda na różne choroby ma związek ze śmiercią jego żony. Żądanie odsetek od dnia doręczenia odpisu pozwu do dnia 10 lipca 2012r. jest niezasadne, gdyż wyrok w sprawie zadośćuczynienia ma charakter konstytutywny i to od daty jego wydania winny być one liczone. W odpowiedzi na pozew I. W. pozwana wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie na jej rzecz kosztów procesu według norm przepisanych, przytaczając analogiczną argumentację jak w przypadku odpowiedzi na pozew E. S. (1) (odpowiedź na pozew I. W. k. 249-254). Sąd ustawił następujący stan faktyczny.: W dniu 26 listopada 2011r. M. K., kierując samochodem osobowym marki R. (...), o nr (...), jadącym ulicą (...) w C., potrącił przechodzącą na przejściu dla pieszych A. S., która w wyniku doznanych obrażeń zmarła na miejscu. Sprawca wypadku ubezpieczony był od odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych pojazdów (OC), mocą umowy zawartej z pozwaną (okoliczności bezsporne). Sprawca wypadku M. K. w czasie zdarzenia miał 19 lat. Przed wypadkiem zauważył nadjeżdżający pojazd, który nie miał włączonych świateł, dlatego zasygnalizował mu światłami ich włączenie. Następnie zauważył on osoby na przejściu dla pieszych, które jego zdaniem przebiegały. Rozpoczął hamowanie, lecz mimo to je potrącił. M. K. został prawomocnie skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w Będzinie z dnia 18 września 2013r., sygn. akt VII K 155/12, za przestępstwo z art. 177 § 2 k.k., polegające na tym, że w dniu 26 listopada 2011r. nieumyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym, przekraczając dopuszczalną prędkość i zbliżając się do przejścia dla pieszych, nie ustąpił pierwszeństwa i dokonał potrącenia przechodzących przez przejście dla pieszych A. S. i L. M., w wyniku czego poszkodowane doznały obrażeń ciała, z czego A. S. śmiertelnych. Powyższy wyrok na skutek zaskarżenia apelacją został zmieniony przez Sąd Okręgowy w Katowicach wyrokiem z dnia 11 lutego 2014r., sygn. akt VII Ka 890/13, jedynie w zakresie orzeczonej kary grzywny (dowody: wyrok SR w Będzinie z dnia 18.09.2013 r. sygn. Akt VII K 155/12 wraz z uzasadnieniem k. 570-588, wyrok SO w Katowicach z dnia 11.02.2014r. sygn. akt VII Ka 890/13 k. 589-595, zeznania św. M. K. k. 475). Zmarła A. S. była żoną powoda E. S. (1) i matką powodów I. W. i S. S. (dowody: odpisy aktów stanu cywilnego k. 27-28, k. 27-28 akt o sygn. I C 102/13, k. 23-24 akt o sygn. I C 101/13). Powódka I. W. w chwili śmierci swojej matki miała 50 lat. Jej matka zmarła jako 72 latka. Powódka od 30 lat nie mieszkała z rodzicami. Zawarła ona związek małżeński w 1982r. i urodziła dwie córki, które są obecnie w wieku 20 --- STRONA 4 --- lat i 31 lat. Powódka rozwiodła się ze swoim małżonkiem. Zamieszkuje ona wspólnie ze swoją młodszą córką. Druga z córek powódki wyjechała poza granice kraju, gdzie podjęła pracę i zamieszkała. Powódka I. W. miała częsty kontakt z matką, widywała się z nią codziennie i codziennie rozmawiała z nią przez telefon. Traktowała swoją matkę jak przyjaciółkę. Poza tym spędzała z matką uroczystości i święta. Gdy razem z córką przyjeżdżała do matki, zamieszkującej w C., wspólnie wychodziły one na spacery. Po śmierci swojej matki powódka nie chodziła przez tydzień do pracy. Córka powódki, dostrzegła jak negatywny wpływ na powódkę miała śmierć jej matki. Pozostaje ona nadal w żałobie. Była na wizycie u psychologa by uporać się z przeżywanym cierpieniem (dowód: zeznania I. W. k. 478-479, zeznania św. A. W. (1) k. 475-476). Powód E. S. (1) liczy obecnie 77 lat. Do czasu śmierci swojej żony A. S. prowadził z nią wspólne gospodarstwo domowe, przy czym to A. S. pełniła dominującą rolę w prowadzeniu gospodarstwa domowego, w tym zajmowała się kwestiami finansowymi. Robiła ona zakupy, sprzątała dom i przygotowywała posiłki. Powód zajmował się paleniem w piecu i przynoszeniem węgla. Byli oni bardzo zgodnym małżeństwem. Przeżyli wspólnie blisko 50 lat. A. S. była osobą zdrową. Razem z E. S. (1) chodziła na spacery oraz jeździła z nim na wycieczki samochodem. Przed śmiercią żony powód nie uskarżał się na swoje zdrowie. Wspólnie z nią odwiedzał dzieci oraz wnuki. Dnia 26 listopada 2011r. żona powoda wyszła na spacer, podczas gdy powód oglądał telewizję. Gdy dowiedział się o śmierci żony udał on się na miejsce zdarzenia i przeżył szok, który wywołał u niego poczucie dezorientacji. Zdaniem wnuczki powoda nie pogodził się on ze śmiercią swojej żony i nie dostosował się do życia bez niej. Odwiedza on miejsce pochówku żony 26-go dnia każdego miesiąca oraz w każde święta. Prawie codziennie odwiedza on swoją córkę. Syna odwiedza raz w miesiącu (dowody: zeznania A. W. (1) k. 476, zeznania powoda E. S. (1) k. 477v. - 478). Powód S. S. ma obecnie 51 lat, wyprowadził się od swoich rodziców w roku 1981 i zamieszkał w B., gdzie się ożenił. Ze związku małżeńskiego pochodzi dwoje dzieci, z czego jego syn liczy obecnie 31 lat, a córka ma 29 lat. Powód miał dobre relacje ze swoją matką. Spotykali się w weekendy i święta. Czasem matka powoda przyjeżdżała do niego w weekend, natomiast zawsze przyjeżdżała do niego w jego urodziny i imieniny. Był on zszokowany wiadomością o śmierci swojej matki. Zamierzał wspólnie z siostrą zorganizować przyjęcie z okazji 50 lecia pożycia małżeńskiego rodziców. Po śmierci swojej matki nie korzystał on z pomocy psychologa. Skarżył się swojej córce na bezsenność i stan zdenerwowania. Jednakże śmierć matki nie wpłynęła negatywnie na jego relacje z ludźmi, jak i na pracę zawodową. Obecnie odwiedza on kilka razy w miesiącu grób matki. Dużym wsparciem dla niego po śmierci matki była jego najbliższa rodzina w osobach żony oraz dzieci (dowody: zeznania św. S. D. k. 476-477, zeznania S. S. k. 534-535). U powodów I. W. i S. S. nie stwierdzono symptomów zespołu stresu pourazowego ani innych poważnych zaburzeń psychicznych, związanych z tragiczną śmiercią matki. Ujawniono przemijającą ostrą reakcję na stres, co stanowi typowe symptomy, związane z przeżywaną żałobą po utracie osoby bliskiej. Nie stwierdzono u nich stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu psychicznym w wyniku śmierci matki, a doznali oni jedynie zmiany psychofizycznej oraz mieli istotne trudności w pełnieniu ról społecznych. Ich ukształtowana osobowość, optymalne zdolności adaptacyjne oraz skupienie się na rolach rodzinnych i zawodowych pozwoliły im powrócić do równowagi psychicznej. Aktualny stopień i charakter dolegliwości psychicznych powodów nie jest znaczny i nie zaburza w sposób istotny ich funkcjonowania. Zaadoptowali się oni do utraty matki, a poczucie pustki emocjonalnej i tęsknoty po śmierci osoby bliskiej jest u nich naturalne. Brak było podstaw dla biegłych z zakresu psychologii i psychiatrii by określić jakikolwiek procentowy uszczerbek na zdrowiu psychicznym powodów (dowody: opinie psychologiczno- psychiatryczna biegłych A. K. i G. W. k. 435-443, opinia uzupełniająca tych biegłych k. 503-505). U powoda E. S. (1) stwierdzono zaburzenia adaptacyjne oraz tzw. nieukończoną żałobę polegającą na nie przeżyciu i nie przepracowaniu emocji związanych z przeżytą traumą. Zaburzenia te powstały w związku z silnie stresującym wydarzeniem i utrudniają mu społeczne przystosowanie oraz efektywne działanie. Przed śmiercią żony nie odczuwał on istotnych dolegliwości psychofizycznych, jakie aktualnie odczuwa. Aktualny stopień i charakter dolegliwości psychicznych powoda E. S. (1) w przeciwieństwie do wyżej wymienionych jest znaczny i zaburza w sposób istotny jego funkcjonowanie w życiu codziennym oraz wypełnianie ról społecznych. Dla przeżycia żałoby oraz przepracowania traumy związanej ze śmiercią żony, celowym byłoby podjęcie leczenia psychiatrycznego i intensywnej terapii, jednak --- STRONA 5 --- z uwagi na stopień nasilenia objawów psychopatologicznych terapia ta może być długoterminowa. Biegli określili, iż w następstwie doznanej traumy psychicznej, mającej związek ze śmiercią żony, procentowy uszczerbek na zdrowiu psychicznym powoda wynosi 10 %. Ze względu na wiek powoda, jego silną więź z żoną oraz małe możliwości odnalezienia obszarów aktywności życiowej istnieje przeważające prawdopodobieństwo, iż nie powróci on do pełnej równowagi psychicznej po tak silnej traumie (dowody: opinia psychologiczno-psychiatryczna biegłych A. K. i G. W. k. 445-448, opinia uzupełniająca wymienionych biegłych k. 525). Powodowie I. W., S. S. i E. S. (1), pismem datowanym na 29 czerwca 2012r. wezwali pozwaną do zapłaty zadośćuczynienia, w związku ze śmiertelnym wypadkiem komunikacyjnym A. S., w kwotach po 150.000 zł na rzecz każdego z powodów. Wezwanie to pozwana odebrała w dniu 9 lipca 2012r. Decyzją z dnia 7 września 2012r. pozwana przyznała powodom I. W. i S. S. zadośćuczynienie, na podstawie art. 446 § 4 k.c., w kwotach po 5.000 zł. Przyznane powodowi E. S. (1) zadośćuczynienie wynosiło 10.000 zł. Powodowie pismem z dnia 9 października 2012r. wezwali ostatecznie pozwaną do zapłaty zadośćuczynienia w kwotach po 145.000 zł na rzecz I. W. i S. S. oraz 140.000 zł na rzecz E. S. (1). Pozwana pismem z dnia 9 listopada 2012r. przyznała powodom dalsze zadośćuczynienie, w kwotach po 5.000 zł na rzecz powodów I. W. i S. S. oraz w kwocie 20.000 zł na rzecz powoda E. S. (1). Łącznie zadośćuczynienie wypłacone przez ubezpieczyciela powodom I. W. i S. S. wynosiło po 10.000 zł na każdą osobę, zaś suma zadośćuczynienia wypłacona powodowi E. S. (1) wynosiła 30.000 zł (dowody: wezwanie do zapłaty z dnia 29.06.2012r. k. 311 akt szkody nr (...), zwrotne potwierdzenie odbioru wezwania do zapłaty k. 33-34, pismo pozwanej z dnia 7.09.2012r. k. 282 w/ w akt szkody, wezwanie do zapłaty z 9.10.2012r. k. 281-280 w/w akt szkody, pismo pozwanej z dnia 9.11.2012r. k. 276 w/w akt szkody). Ustaleń faktycznych dokonano w oparciu o wskazane wyżej dowody. Materiał dowodowy w postaci złożonej dokumentacji pod względem treści i formy nie budził wątpliwości Sądu, a jego moc dowodowa nie została przez strony podważona. Okoliczności wynikające z zeznań świadków oraz stron, w kwestiach relewantnych prawnie, nie pozostawały ze sobą w sprzeczności i nie kolidowały z treścią dokumentów, co pozwoliło na poczynienie w sprawie ustaleń faktycznych. Opinie biegłych wydane na potrzeby niniejszej sprawy, były jasne, logiczne i zgodne z aktualnym poziomem wiedzy, a zgłaszane przez stronę zastrzeżenia odnośnie opinii były przedmiotem niekwestionowanych opinii uzupełniających. Podczas rozprawy w dniu 24 października 2013r. Sąd oddalił wniosek pozwanej o odpuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu ruchu drogowego, z uwagi na zasadę związania sądu w postępowaniu cywilnym (art. 11 k.p.c.) ustaleniami, co do popełnienia przestępstwa przez sąd w postępowaniu karnym, natomiast prowadzenie postępowania dowodowego w kierunku odbiegającym od ustaleń wyroku skazującego, choć nieprawomocnego, prowadziłoby do konkurencyjności ustaleń faktycznych w tych kwestiach i jednocześnie mogłoby w finalnie spowodować naruszenie tej zasady. Sąd zważył, co następuje: Powodowie żądali zapłaty zadośćuczynienia w związku z krzywdą doznaną na skutek utraty najbliższego członka rodziny. Z uwagi na fakt, iż śmierć osoby najbliższej miała miejsce w dniu 26 listopada 2011r. do roszczeń powodów zastosowanie znajduje art. 446 § 4 k.c., który wszedł w życie w dniu 3 sierpnia 2008r. Przepis ten przewiduje możliwość przyznania najbliższym członkom rodziny zmarłego odpowiedniej sumy tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. Pozwana nie kwestionowała samej zasady ponoszenia odpowiedzialności wobec powodów. Można zatem przyjąć, iż bezspornym jest, że pozwana jako ubezpieczyciel sprawcy wypadku komunikacyjnego ponosi odpowiedzialność z mocy art. 9 ust. 1 i art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003r. o ubezpieczeniach obowiązkowych Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, za ubezpieczonego od odpowiedzialności cywilnej sprawcę szkody, wyrządzonej w związku z ruchem pojazdu. W kwestii zakresu odpowiedzialności ubezpieczyciela Sąd Najwyższy w podzielanym przez Sąd postanowieniu z dnia 24 lutego 2006r. (sygn. akt III CZP 91/05, LEX nr 180669), stwierdził iż „Odpowiedzialność ubezpieczyciela sięga tak daleko (z --- STRONA 6 --- ograniczeniami dotyczącymi zapłaty jako rodzaju świadczenia i sumy gwarancyjnej) jak odpowiedzialność cywilna ubezpieczonego.” Jak przyjęto w doktrynie krąg osób legitymowanych do wystąpienia z powyższym roszczeniem jest tożsamy z kręgiem osób o których mowa w art. 446 § 3 k.c. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 3 czerwca 2011r., sygn. akt III CSK 279/10, Lex nr 898254, stanął na stanowisku, iż: „O tym, kto jest najbliższym członkiem rodziny decyduje faktyczny układ stosunków pomiędzy określonymi osobami, a nie formalna kolejność pokrewieństwa wynikająca w szczególności z przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, czy ewentualnie z powinowactwa […] Aby więc ustalić, czy występujący o zadośćuczynienie jest najbliższym członkiem rodziny nieżyjącego sąd powinien stwierdzić, czy istniała silna i pozytywna więź emocjonalna pomiędzy dochodzącym tego roszczenia a zmarłym”. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd przyjął, iż dzieci i męża zmarłej należy zaliczyć się do kręgu najbliższych członków rodziny w rozumieniu art. 446 § 4 k.c., bowiem są to takie osoby, które łączyła silna więź emocjonalna ze zmarłą. Dzieci zmarłej przez wiele lat były wychowywane przez nią, a po opuszczeniu domu rodzinnego, zawiązana więź uczuciowa nie osłabła, co obrazowały częste kontakty. Więź powoda E. S. (1) z żoną była widoczna na podstawie blisko pięćdziesięcioletniego zgodnego pożycia małżeńskiego. Wysokość zadośćuczynienia wynikająca z art. 446 § 4 k.c. jest wartością, której nie da się ściśle określić i jest ona uzależniona od rozmiaru krzywdy, do której doszło w konkretnym badanym przypadku. Rozmiar krzywdy z kolei może być określony przy pomocy takich wyznaczników jak rozmiar cierpienia, bólu i poczucia osamotnienia po stracie bliskiej osoby. Krzywdę zatem w tym kontekście stanowi uszczerbek dotyczący subiektywnej sfery osobowości człowieka, polegający na ujemnych przeżyciach, związanych z cierpieniem psychicznym (por. M.Olczyk: Komentarz do ustawy z dnia 30 maja 2008 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw, Lex/el 2008). Jak przyjął Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 12 września 2013 r., sygn. akt IV CSK 87/13, LEX nr 1383297: „Zadośćuczynienie przewidziane w art. 446 § 4 k.c. nie jest zależne od pogorszenia sytuacji życiowej osoby bliskiej w wyniku śmierci bezpośrednio poszkodowanego, lecz ma na celu złagodzenie cierpienia psychicznego wywołanego śmiercią osoby najbliższej i pomoc członkom jego rodziny w dostosowaniu się do zmienionej sytuacji życiowej.” Sąd Apelacyjny w Katowicach dokonując wykładni art. 446 § 4 k.c. w wyroku z dnia 23 kwietnia 2013r., sygn. akt V Aca 30/13, LEX nr 1313281, stwierdził: „przy ustaleniu zadośćuczynienia nie stosuje się automatyzmu, a każda krzywda jest oceniana przez pryzmat konkretnych okoliczności sprawy. Należy podnieść, że w razie śmierci osoby bliskiej na rozmiar krzywdy mają przede wszystkim wpływ dramatyzm doznań osoby bliskiej, poczucie osamotnienia i pustki, cierpienia moralne i wstrząs psychiczny wywołany śmiercią tej osoby, rodzaj i intensywność więzi łączące pokrzywdzonych ze zmarłym, wystąpienie zaburzeń będących skutkiem tego odejścia.” Mając na uwadze powyższe racje, Sąd uznał, iż rozmiar krzywdy doznanej przez powodów różnił się między nimi, ze względu na różne okoliczności, które go kształtowały. Powód A. S. odczuł niewątpliwie większy ból i doznał większego poczucia pustki oraz innych ujemnych przeżyć psychicznych po stracie zmarłej żony, aniżeli powodowie I. W. i S. S., co generalnie nie umniejsza ujemnych przeżyć tych ostatnich, aczkolwiek powód A. S. jako mąż zmarłej, stale przebywał w towarzystwie swojej żony i przez prawie 50 lat dzielił z nią trudy dnia codziennego, przez co wytworzyła się między nimi szczególnie silna więź i poczucie wzajemnego uzależnienia, które dla powoda było tym silniejsze, iż jego żona osobiście zajmowała się wieloma kwestiami w gospodarstwie domowym. Powód chodził z żoną na spacery, jeździł z nią na wycieczki samochodowe i odwiedzał z nią wspólnie dzieci. Utrata tak bliskiej osoby wywołała u A. S. silny wstrząs psychiczny i poczucie rozpaczy oraz doprowadziła do powstania znacznego poczucia pustki w tej części życia, którą powód spędzał wspólnie z żoną. O rozmiarze negatywnych doznań psychicznych powoda świadczyły stwierdzone przez biegłych u niego objawy, w postaci zaburzeń adaptacyjnych oraz nie zakończeniu reakcji żałoby, polegającym na nie przeżyciu emocji związanych z doznaną traumą. Powód stale, co miesiąc w dacie śmierci żony odwiedza jej grób. Doznany przez niego wstrząs był na tyle znaczny, iż nadal zaburza w sposób istotny jego funkcjonowanie w życiu codziennym, a powód odczuwa więcej dolegliwości, w tym dotyczących zdrowia somatycznego. Przy ocenie rozmiaru krzywdy istotne znaczenie miał również --- STRONA 7 --- ustalony przez biegłych procentowy uszczerbek na zdrowiu psychicznym powoda, będący następstwem doznanej traumy psychicznej, wynikłej ze śmiercią żony, ustalony na 10 %. Co istotne biegli wskazali, że doznana przez powoda trauma była na tyle silna, że występuje duże prawdopodobieństwo, iż nie powróci on do pełnej równowagi psychicznej, przy czym dostrzegli konieczność odbycia psychoterapii. Ujemne doznania psychiczne powodów I. W. i S. S. po utracie matki nie były tak znacznie jak ich ojca, bowiem powodowie ci wyprowadzili się z domu rodzinnego i założyli własne rodziny, wokół których skupiała się ich codzienna aktywność życiowa. Niemniej jednak, jak stwierdzili powołani w postępowaniu biegli, powodowie ci przeżyli ostrą reakcję na stres, doznali zmiany psychofizycznej, mieli istotne trudności w pełnieniu ról społecznych oraz przeżywali okres żałoby, który obecnie się u nich zakończył. Powodowie ci powrócili do równowagi psychicznej i choć aktualnie występują u nich niewielkie dolegliwości psychiczne, związane z poczuciem pustki emocjonalnej i poczuciem tęsknoty, to stopień tych dolegliwości nie jest znaczny i nie zaburza w sposób istotny funkcjonowania powodów. Przy ocenie stopnia krzywdy powodów I. W. i S. S. Sąd miał na uwadze, częstotliwość ich kontaktów z matką, która określa rozmiar poczucia pustki po jej utracie. A. W. (2) bardzo często odwiedzała swoją córkę w pracy, a nawet przynosiła jej posiłki. Z kolei powódka traktowała swoją matkę jak najlepszą przyjaciółkę. Przy ocenie bólu psychicznego wywołanego utratą A. S. nie małe znaczenie miał rodzaj więzi psychicznej łączącej ją z powodami I. W. i S. S.. Relacja pomiędzy rodzicem a dzieckiem rodzi szczególnie intensywną więź i choć powodowie ci wyprowadzili się od swoich rodziców, to częste kontakty osobiste i telefoniczne świadczą istnieniu silnego poczucia więzi i przynależności. Jednakże, Sąd miał również na uwadze, iż powodowie ci choć stanowili najbliższa rodzinę zmarłej, zamieszkiwali osobno od matki w miejscowościach o kilka kilometrów oddalonych od miejsca zamieszkania ich matki, dlatego poczucie pustki, będące następstwem jej śmierci nie było tak silne jak w przypadku powoda E. S. (1). Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd uznał, iż wypłacone powodom przez pozwaną dotychczasowe kwoty zadośćuczynienia nie rekompensowały im w pełnym zakresie doznanej krzywdy. Zadośćuczynienie nie może przedstawiać wyłącznie symbolicznej wartości, lecz musi mieć pewną ekonomicznie odczuwalną wartość, z uwagi na jego kompensacyjną funkcję. Biorąc powyższe okoliczności pod uwagę Sąd przyjął, iż zadośćuczynienie powodów I. W. i S. S. winno wynosić po 40.000 zł, a zadośćuczynienie powoda E. S. (1) 80.000 zł. Pozwana podniosła zarzut przyczynienia się osoby bezpośrednio poszkodowanej A. S. do szkody przez wtargnięcie na jezdnie przed nadjeżdżający pojazd. O przyczynieniu się do zwiększenia zakresu szkody – odpowiednio krzywdy w rozumieniu art. 362 k.c. można mówić wówczas, gdy zachowanie poszkodowanego stanowi jeden z elementów prowadzących, w normalnym związku przyczynowym, do ostatecznego skutku w postaci szkody – odpowiednio krzywdy. Okoliczności stanu faktycznego nie pozwalają na przyjęcie przyczynienia się do szkody. Zgodnie z art. 11 k.p.c. sąd w postępowaniu cywilnym związany jest ustaleniami wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa, a jak wyżej wskazano M. K. został skazany prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Będzinie z dnia 18 września 2013r., sygn. akt VII K 155/12, za przestępstwo nieumyślnego spowodowania wypadku drogowego, dlatego ustalenie wtargnięcia lub nieprawidłowego poruszania się A. S. po przejściu dla pieszych pozostawałoby w sprzeczności z ustaleniem winy sprawcy wypadku drogowego w postępowaniu karnym. W konsekwencji związania ustaleniami wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa, niedopuszczalnym było czynienie ustaleń w zakresie przyczynienia się osoby bezpośrednio poszkodowanej do krzywdy. Z uwagi na dobrowolnie wypłacone przez pozwaną powodom S. S. i I. W. kwoty po 10.000 zł, Sąd zasądził na ich rzecz tytułem zadośćuczynienia kwoty po 30.000 zł. Natomiast w stosunku do powoda E. S. (2) zasądzeniu podlegała kwota 50.000 zł bowiem jego roszczenie zostało przez pozwaną uwzględnione w zakresie kwoty 30.000 zł. Roszczenia powodów o zadośćuczynienie ponad powyższe kwoty jako nadmierne i nieuzasadnione rozmiarem krzywdy zostały oddalone. O roszczeniach odsetkowych od dochodzonych kwot zadośćuczynienia Sąd orzekł na mocy art. 481 § 1 k.c., zasądzając od pozwanej na rzecz powodów odsetki ustawowe od poszczególnych kwot począwszy od dnia wydania wyroku. --- STRONA 8 --- Wysokość zadośćuczynienia w dużym stopniu uzależniona była od ustalenia wpływu śmierci A. S. na stan psychiczny powodów, a to możliwe było dopiero po całościowym przeprowadzaniu postępowania dowodowego, zwłaszcza dowodu z opinii biegłych psychologa i psychiatry, dlatego nie można uznać, iż pozwana pozostawała w opóźnieniu z zapłatą zadośćuczynienia w czasie przed wydaniem w sprawie wyroku. Należy mieć również na względzie stanowisko Sądu Apelacyjnego w Katowicach wyrażone w wyroku z dnia 18 kwietnia 2013r. (sygn. akt I ACa 874/12, Lex nr 1315663): „Co do zasady odsetki ustawowe należne są od daty wymagalności roszczenia. Niemniej jednak w sytuacji ustalenia wysokości zadośćuczynienia według stanu rzeczy istniejącego w chwili zamknięcia rozprawy, właściwe jest przyznanie odsetek od chwili wyrokowania.” Powód E. S. (3) utrzymał się ze swoim roszczeniem w 42 % a uległ w pozostałych 58 %, gdyż dochodził kwoty 120.000 zł, a zasądzona została kwota 50.000 zł. Skoro, więc tytułem opłaty od pozwu uiścił kwotę 6.000 zł, to zważywszy na wynik procesu powinien był uiścić jedynie kwotę 3.500 zł. Z tego względu Sąd na mocy art. 100 k.p.c. zasądził od częściowo przegrywającej strony pozwanej na rzecz powoda kwotę 2.500 zł, tytułem kosztów sądowych. Na zasadzie art. 100 k.p.c. Sąd postanowił wzajemnie znieść pozostałe koszty procesu pomiędzy powodem E. S. (1) a pozwaną, biorąc pod uwagę wynik procesu oraz zbliżoną wartość procentową stosunku utrzymania się z dochodzonym roszczeniem do przegranej. Na zasadzie art. 102 k.p.c. i art. 113 ust. 4 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych Sąd postanowił, nie obciążać przegrywających częściowo proces powodów I. W. i S. S. kosztami sądowymi oraz pozostałymi kosztami procesu, biorąc pod uwagę, iż okoliczności stanowiące podstawę zwolnienia od kosztów sądowych nie ustały. Na postawie art. 113 ust. 1 u.k.s. w zw. z art.100 k.p.c. Sąd nakazał pobrać na rzecz Skarbu Państwa od częściowo przegrywającej proces strony pozwanej kwotę 3.731 zł tytułem kosztów sądowych, których strona powodowa nie miała obowiązku uiścić. Na kwotę tą złożyła się suma wydatków na poczet opinii biegłych w kwocie 1.931 zł, pomniejszona o wartość uiszczonych zaliczek w kwocie 1.200 zł, tj. kwota 731 zł oraz kwota 3.000 zł, stanowiąca różnicę wartości opłaty sądowej od sumy zasądzonych na rzecz powodów należności tytułem zadośćuczynienia w kwocie 5.500 zł (110.000 zł x 5% = 5.500 zł) oraz kwoty 2.500 zł, stanowiącej koszty sądowe zasądzone od pozwanej na rzecz powoda E. S. (1).