Wyrok IACa 693/10

--- STRONA 1 --- 5‘ é}.»5/rm¢_5 Sygn. akt: IACa 693/10 ~ \  4' Q1»: ,,;1_== / ‘~\\  $~‘:§~ In II. 1/‘ S VVYROK 0 W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 wrzeénia 2010 r. Sqd Apelaoyjny W Lodzi I Wydziai Cywilny _ W s1fiadzie: Przewodniczapyz SSA Anna Miastkowska Sqdziowiez SSA Maigorzata Stanek (spr.) SSA Hanna Rojewska Protokolantz st.sekt.sa¢d0wy Jolanta Chrzanowska. po rozpoznaniu W ciniu 16 Wrzeénia 2010 r. W Lodzi na rozprawie sprawy Z powédztwa Bi A" _ . przeciwko Skarb0WiPax'1stwa  Zakladowi Karnemu W 0 zadoééuczynienie na skuiek apelacji powoda od wyroku Sqdu Oktrqgowego W Sieradzu zdnia 23 1<:Wietnia2010 r. sygn. akt IC 80/09 1. zmienia zaskarizony Wyrok W pkt 1 W ten sposéb, Ze zasqdza 0d pozwanego Skarbu Pafistwa  Zaldadu Karnego W na rzecz powoda B A , ‘ kwotg 7000 (siedem tysiqcy) zlotych tytulem zadoééuczynienia i oddala powédztwo W pozostalej czgéci; 2. oddala apelacjg W pozostaiym zakresie. . 5' é}„5/›'›w_'§ Sygn. akt: IACa 693/10 ' i - 4' „im ,¿1_== 1 '¬\` - §~`:§‹ la I-Ä. Ĺ/Í › VVYROK ` W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 września 2010 r. Sąd Apelacyjny W Łodzi I Wydział Cywilny _- W skladzie: Przewodniczący: SSA Anna Miastkowska Sędziowie: SSA Małgorzata Stanek (spr.) SSA Hanna Rojewska Protokolantz st.sekt.sądowy Jolanta Chrzanowska po rozpoznaniu W dniu 16 Września 2010 r. W Łodzi na rozprawie sprawy z powództwa Bi A' _ „ przeciwko Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu W o zadośćuczynienie na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego W Sieradzu zdnía 23 kwietnia 2010 r. sygn. akt IC 80/09 1. zmienia zaskarżony Wyrok W pkt 1 W ten sposób, że zasądza od pozwanego Skarbu Państwa - Zakładu Karnego W na rzecz powoda B A k 0 kwotę 7000 (siedem tysięcy) 'złotych tytułem zadośćuczynienia i oddala powództwo W pozostałej części; 2. oddala apelację W pozostałym zakresie. _ --- STRONA 2 --- Sygn. c:k’r I AC0 693/10 Uzusodnienie Zaskcnionym wyrokiem 2 dnics 23 kwfefnio 20 10 roku W sprowie Z powédzfwo B A przeciwko Skorbowi Pcifisfwca  Z<Jk1c:dow1 Karnemu w T I 0 zodoééuczynienie, Sqd Okregowyw Sierodzu oddolh‘ powédziwo i nie c>bciq;'zy% powodo kosziomi procesu. . . Sqd Okregowy Us1c11i1, Ze powéd odbywc: kcrre [OOZbC1W1€3l'11Ci woinoéci w Zc1|<1c;1c:1zie Komym W Wczeéniej przebywcflr ‘ram w okresie ocl dnia 1 1is’rop0dc1 2004 roku do dnio 7 grudnio 2005 roku, 0 nosiapnie zos1c11 przefronspofiowony do Areszfu filedczego w Ponownie zc>s_1c11 oscdzony W ZC11<1CJdZ1E3 Kclrnym W " 001 dnio 22 morca 2006 roku. Powéd przebyvvcfl W pozwonej jednosice penifencjcurnej W pcawilonie C E A. Wczeéniej nigdy nie s1<c1r2y1 sie no worunki byiowe. No w1<:1snq' proébe przeniesiono go do innej celi, gcly nie még1 porozumieé 51¢ z innym wspcfiosodzonym. Podczos pobyfu w pczwifonie C I<0r2ys1c:11 z si10wni, G ZCJ poprownq posfawe  mi<:11 prowo posicdonio w celi ieiewizorcl. _ Powéd p:2ebywo% w celach nr 66, 37, 28, 1', 42, 63,19, 9, 58, 40, 41, 22, 24, 20 i 49 0 1::>owEerzchn1 o|<o1o 19 m2, W 1<"rc3rych oscucizonych by1o 89 oséb. Kcxidy skozany mics? wmsne +c'>Z1<o, szofkag 1 _1c1boreT. No wyposoieniu celi Z1”1C1jC1OWCH 51¢» 516+ oroz kqcik sonifomy  p0czq1kow0 odgrodzony zosionkq, 0 péiniej p1y1orni pclidzierzowymi. Zgodnie 2 regulominem  skcrzcmi ofrzymywcili érociki higieniczne i czysfe ubrcmio. Sqd I insicncji us1c:1E+ ‘ro1<2e,2e w ceiclch, w kfézych przebs/wc11 powéd, bx/1y zawilgocone éciony, no écionoch znojdowot sie grzyb. W zwiqzku z pojcwiajqcymi 51$ 1<c::rc1|uchc:m1,s|<ozqn1 ofrzymywoli pmopki f61'Ot'1”lO'1’10_W6. Powéd by’: ieczony w Zokmdzie Kornym w ' z powociu choroby wrzoclowej io1qdI<o. M101 zcsleconq c1ie1<3 1 przepisone sfosowne leki. W 513/czniu 2005 roku mic1+ wykonanq gostrofiberoskopie, k1c'>rc1 nie wy1<c1zc::%c1 is1o1nych zmicm W okolicy 2o1qd1<c1. W wyniku powférzonego w dniu 1 1u1ego 2007 roku bodonic: s1wierdzono zcnzuconie 2<:'>1ci. NC1S’f$fZ)l’11€, W dniu . 1 Sygn. akt I ACa 693/10 Uzasadnienie Zdskarzonym wyrokiem z dnia 23 kwietnia 20 T0 roku w sprawie z powództwa B A przeciwko Skarbowi Panstwa - Zakładowi Karnemu w Í 1 o zadośćuczynienie, Sqd Okregowyw Sieradzu oddalił powództwo i nie obciqżył powoda kosztami procesu. _ _ Sad Okręgowy ustalił, ze powód odbywa karę pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w Wcześniej przebywał tam W okresie od dnia l listopada 2004 roku do dnia 7 grudnia 2005 roku, o następnie został przetransportowany do Aresztu Śledczego W Ponownie został osadzony w Zakładzie Karnym w " od dnia 22 marca 2006 roku. Powód przebywał w pozwanej jednostce penitencjarnej w pawilonie C i A. Wcześniej nigdy nie skarżył się na warunki bytowe. Na własna' prośbę przeniesiono go do innej celi, gdy nie mógł porozumieć się z innym współosadzonym. Podczas pobytu W pawilonie C korzystał z siłowni, a za poprawna postawę - miał prawo posiadania w celi telewizora. _ Powód przebywał w celach nr 66, 37, 28, l', 42, 63,19, 9, 58, 40, 41, 22, 24, 20 i 49 o powierzchni około l9 m2, W których osadzonych było 8-9 osób. Kazdy skazany miał własne łóżko, szatkę i taboret. Na wyposażeniu celi znajdował się stół oraz kacik sanitarny - poczatkowo odgrodzony zasłonka, a później płytami poździerzowymi. Zgodnie z regulaminem - skazani otrzymywali środki higieniczne i czyste ubrania. Sad I instancji ustalił także, że w celach, w których przebywał powód, były zawllgocone ściany, na ścianach znajdował sie grzyb. W zwiazku z pojawiajacymi się karaluchami, skazani otrzymywali pułapki teromo-nowe. Powód był leczony w Zakładzie Karnym w ' z powodu choroby wrzodowej żołądka. Miał zaleconq dietę i przepisane stosowne leki. W styczniu 2005 roku miał wykonana gastrotiberoskopię, która nie wykazała istotnych zmian w okolicy żołądka. W wyniku powtórzonego w dniu l lutego 2007 roku badania stwierdzono zarzucanie zółci. Nastepnie, w dniu .- 1 --- STRONA 3 --- 29 czerwco 2009 roku oowod zgiosii sio do lekorzzd z bolem goiki ocznej izosioi skierowony no konsuliocio okuiisiyczno, kioro odbyio sio w dniu 8 iioco 2009 ro|<u.' W dniu 13 iipco 2009 roku zosioi orzewieziony do SZpi10iC1 w Byiomiu, o |oo iegovopuszczeniu pizewieziono go do Zokiddu Kdmego WI _ ‘ . Sion zdrowio povvodo nie uiegi pogorszeniu. W pozwonym Zokiodzie Kornym byiy przeprowodzone koniroie sonepidu oroz koniroie zokiodu kominiorskiego. Ponodfo, w zoieinoéci od ___ poirzeb, ziecono byio usiugo dezynsekcyjno prov»/odzono przez firmo zewnoirznq. W ioioch 2007  2008 w powiionie C odnowiono wszysikie ceie, rn.in. cele loyiy moiowone, ndprdwicmy byi sprzoi 1 wyposoienie cel, . Pozwdny Zokiod Korny nie pl'OWC1C1Zi‘1 rejesiru zokwoierowonio osodzonych w poszczegoinych celoch mieszkolnych, o posiodone informocje rnioiy chorokier zbiorczy dlo oddzioiow, powilonow i coiego zokiodu, mioiy wolor wyiqcznie sioiysiyczny. Pozwony by’: zobowiqzony do orzyjocio wszysikioh fymczosowo oresziowonych i skdzdnych skierowdnych przez orgony dysponujqce. W przypodku przeludnienio  pozwony midi oioowiqzek closiosowoé inne pomieszczenid do ceiow mieszkolnych, o W isiniejqcych  okresowo dosiowio ioiko. O omypodkooh przeiudnienid ~ koidorozowo informowony by’: sedzio penifencjorny spnowuiqcy nodzor nod wykonywdniem kory pozbowienio woinoéci. Powyisze usfoienio poczynione zosioiy w opdrciu o orzedsiowione pizez strony dowody  zeznonid éwiodkow i dokumeniy, kiore w zosodniczej czeéci byiy niesporne. Sqd Okregowy nie doi wiory zezndniom §Widd1<ow Ki A .1 1, K ' K .0 ., M Br  oroz Mr 1 K _ ., jok rowniei powodo w zokresie, w iokim iwierdzili, ie powod by’: dyskryminowdny z uwogi no koior Askéry oroz w odniesieniu do worunkow ponujqcych w celoch. ~ Sqd 1 insioncii nie uwzgiodnii powodziwo, wskozujqc, is somo ndruszenie normy oowierzchniowej usioionei w C1i'1. 110§2 kkw nie skuikuje siwierdzenio bezprownoéci noruszenio dobro osobisiego powodo, joko koniecznej orzesionki odpowlodzioinofici 2: ori. 23 i 24 kc w zw. 2 ori. 448 kc. = 29 czerwca 2009 roku powód zgłosił się do lekarza z bólem gałki ocznej izostał skierowany na konsultację okulistyczna, która odbyła się w dniu 8 lipca 2009 roku.. W dniu l3 lipca 2009 roku został przewieziony do szpitala w Bytomiu, a po jegoopuszczeniu przewieziono go do Zakładu Karnego wi _ ' . Stan zdrowia powoda nie uległ pogorszeniu. -W pozwanym Zakładzie Karnyrn były przeprowadzane kontrole sanepidu oraz kontrole zakładu kominiarskiego. Ponadto, w zależności od ___ potrzeb, zlecano była usługa dezynsekcyjno prowadzona przez firmę zewnętrzna. W latach 2007 - 2008 w pawilonie C odnowiano wszystkie cele, m.in. cele były malowane, naprawiony był sprzęt 1 wyposażenie cel._ _ Pozwony Zakład Karny nie prowadził rejestru zakwaterowania osadzonych w poszczególnych celach mieszkalnych, o posiadane informacje miały charakter zbiorczy dla oddziałów, pawilonów i całego zakładu, miały walor wyłacznie statystyczny. Pozwany był zobowiązany do przyjęcia wszystkich tymczasowo aresztowanych i skazanych skierowanych przez organy dysponujace. W przypadku przeludnienia - pozwany miał obowiązek dostosować inne pomieszczenia do celów mieszkalnych, a w istniejących - okresowo dostawić łóżko. O plzypadkach przeludnienio ~ każdorazowo informowany był sędzia penitencjarny sprawujcjcy nadzór nad wykonywaniem kary pozbawienia wolności. Powyższe ustalenia poczynione zostały w oparciu o przedstawione przez strony dowody - zeznania świadków i dokumenty, które w zasadniczej części były niesporne. Sqd Okręgowy nie dał wiary zeznaniom świadków l<@ A .l 1, K ' l< .. ., M B' . oraz M' 1 K _ ., jak również powoda w zakresie, w jakim twierdzill, że powód był dyskryminowany z uwagi na kolor skóry oraz w odniesieniu do warunków panujących w celach. ~ Sad l instancji nie uwzględnił powództwo, wskazując, że samo naruszenie normy powierzchniowej ustalonej w art. ll0§2 kkw nie skutkuje stwierdzenia bezprawności naruszenia dobra osobistego powoda, jako koniecznej przesłanki odpowiedzialności z art. 23 i 24 kc w zw. z art. 448 kc. = --- STRONA 4 --- Usiowodowco W on‘. 110§2 kkwzowori Wymogi doiyczqce Worunkow byiowych W celoch mieszkoinych. Sqd Okreggowy uznoi, 2e prowo skozonego do zooewnienio mu odoowiedniej powierzchni rnieszkolnej nie iesi prowem bezwzgiodnym i W okreéionych syiuocjoch mogiopodiegoo ogroniczeniorn. Jednoczeénie podniosid Ze zgodnie 2 Treéciq ori. 248§1 kkw  W szczegoinie uzosodnionych W Wypodkoch moiliwe byio ogroniczenie oowierzchni celi przypodojqcej no jednego osodzonego ooniiej Sm? W vprzedmioiowej sprowie bezspornyrn byio, to orzez coiy okres odbywonio Kory pozbowienio Woinoéci pIZeZ powodo W Zokiodzie Kornyrn W _  przeludnienie doiyczyio coiej iednosiki i innych zokiodow kornych W kroju. Dioiego pozwony nie mioi moiliwoéci ulokowonio powodo W ceii z zochowoniem usiowowej nornny zoiudnienio Wynikojqcej z ireéci ori. 1 10§2 1<i<W.  W ocenie Sqdu oierwszej insioncji pozwony Wykozoi, Ze jego dzicflronie. W iyrn osodzenie powodo W celoch W worunkoch. kiorych powierzchnio no jednq osob<3 Wynosiio mniej nii 3rn2, ioyio zgodne prowern. Dyrekior pozwonego zokiodu kornego, siosownie do przepisu ori. 248§1 i<1<W, podjqi decyzjo 0 urnieszczeniu osodzonych w worur:1<o<:_j"i, W kiorych powiezzchnio ceii no jednd osobo W\/nosiio mniej nif: 3m2, 0 czym informowony byi no biezqco sodzio oeniiencjorny. Kdido z cei wyposoiono byio W odpowiodni sor2<31 kwoierunkowy, zopewniono skoionemu min. osobne miejsce do sponid; o iokie Wezei soniiorny. W ceioch znoidowoio 51$ umywoiko oroz Wydzieione pomieszczenie iooieiy. Pomieszczenio rniesz1<oIne"rnio+y dopiyw éwiefzego oowieirzo  zoopoirzone byiy W oiwierone okno. _ W odniesieniu do kwesiii nieodizoiowcmych pomieszczen soniiornych, usiolono, is pozwony zokiod korny dokiodoi‘ noiezyiych sioron W celu podniesienio siondordow cei, przoprowodzojqc odpowiednie remoniy i usuwojdc oojowiojqce sio usierki zgioiszone przez osodzonych. Nodio zooewnii osodzonym izolocjo oomieszczen soniiornycn. Sod Okrogowy uznoi zo nieuzosodnione zorzuiy powodo W zokresie nienoleiyiej opieki medytcznej. W frokcie pobyiu W Zokiodzie Kornym W powod rnioi przoprowodzone odoowiednie bodonio 3 Usiawodawca w arl. il0§2 kkw-zawarł wymogi doiyczace warunków byiowych w celach mieszkalnych. Sad Okręgowy uznał, że prawo skazanego do zapewnienia mu odpowiedniej powierzchni rnieszkainej nie jesi prawem bezwzgiednym i w określonych syiuacjach mogropodlegac ograniczeniom. Jednocześnie vpodniósły że zgodnie z irešcia ari. 248§i kkw - w szczególnie uzasadnionych › wypadkach możliwe było ograniczenie powierzchni celi przypadaiacej na jednego osadzonego poniżej 3m2. W Vprzedmioiowei sprawie bezspornym było, że przez cały okres odbywania kary pozbawienia wolności przez powoda w Zakładzie Karnyrn w ._ - przeludnieníe doiyczyio całej iednosiki i innych zakładów karnych w kraju. Dlalego pozwany nie miał możliwości ulokowania powoda w ceii z zachowaniem usiawowej normy zaludnienia wynikającej z tresci ari. i iO§2 kkw. . W ocenie Sadu pierwszej insłancji pozwany wykazał, ze jego działanie. w tym osadzenie powoda w celach w warunkach, kiórych powierzchnia na jedna osobę wynosiła mniej niz 3rn2, była zgodne prawem. Dyreklor pozwanego zakładu karnego, siosownie do przepisu ari. 248§i kkw, podjai decyzję o umieszczeniu osadzonych w warunkach, w klorych powierzchnia celi na jedna osobę wynosiła mniej niz 3m2, o czym informowany był na biezaco sędzia penilencjarny. Każda z ceł wyposażona była w- odpowiedni sprzęi kwaierunkowy, zapewniono skazanemu min. osobne miejsce do spania; a iakże węzeł sanilarny. W celach znajdowała się umywalka oraz wydzielone pomieszczenie ioaieiy. Pomieszczenia mieszkalnemiały dopływ świeżego powietrza - zaopalrzone były w oiwierane okna. _ W odniesieniu do kwesiii nieodizolowanych pomieszczeń saniiarnych, uslalono, że pozwany zakład karny dokładał naieżyiych siarań w celu podniesienia siandardaw ceł, przeprowadzajac odpowiednie remoniy i usuwajac pojawiające sie usierki zgłaszane przez osadzonych. Nadio zapewnił osadzonym izolacje pomieszczeń saniiarnych. Sad Okręgowy uznał za nieuzasadnione zarzuły powoda w zakresie nienależylej opieki medycznej. W irakcie pobyiu 'w Zakiadzie Karnym w powod miał przeprowadzane odpowiednie badania 3 --- STRONA 5 --- ¢ i podowone ieki W zoleinoéci od pohzeb. Ponodio oowod nie Wyi<ozo'1, by W okresie iego pobyiu W pozwonym zokiodzie kornym jego sion zdrowio uiegi pogorszeniu. _ Podobnie, coikowicie bezzosodne byiy zoizuiy powodo doiyczqce dosiopnoéci zojoé kuliuroino  oézwioiowych, sporiowych czy moiliwoéci koizysionio z biblioieki, ieiewizoro W celi, gdyi zobrony W sprowie moierioi dowodowy wskozywoi, Ze powod midi moiliwoéé korzysionio z dosiopnych‘ a zoj<$6.. , . ' Nodio, W pozwonym zokiodzie kornym nie budziio iokie zoshzeien iioéo oni jokoéé Wyiywienio, o powod  pomimo zorzuiu sformuiowonego W pozwie  nigdy Wozeéniej nie zgioszoi Zodnych zosirzeien odnoénie Wyiywienio oni nie odrnowioi pizyjmowonio posiikow. Zdoniern Sqdu pieiwszej insioncji nie zoioziy poiwierdzenio W moierioie dowodowym rownie2 zorzuiy doiyczqce dyskryminocji powodo z oowodu koioru skory i niewioéciwego iroidowonio go iorzez funkcjonoriuszy Wi$Z16I’11'1\/C|’1. Pornimo zgioszenio dowodu ze éWiod1<oW no powyiszq okolicznoéé, powod nie Wykozoa‘, ie iokie syiuocje mioiy miejsce. Sod 1 insioncji odniosi si5;: iokie do zoizuiu powodo, W idorych podnosii, Ze on. 248§1 i<i<W jesi niekonsiyiucyjny. Wyroi_< Trybunoiu Konsiyiucyjnego z dnio 26 mojo 2008 roku sygn. old SK 25/07 siwierdzoiqcy niekonsiytucyjnoéé przepisu ort. 248§1 1<l<W uirocii moo obowiqzujocq dopiero z uoiywem 18 rniesiocy od dnio ogioszenio powyiszego Wyroku WDZ16‘1'1i'i1|(U Usiow RP, zoiem kwesiionowony ‘przepis obowiqzywoi do 5 grudnio 2009 roku, co dodoikowo sionowi o niezosodnoéci roszczenio powodo, gdyi okres, zo joki dochodzii zodoééuczynienio, Wciqi objeiy byi dyspozyciq powyiszego przepisu. Apeiocjo no powyiszy Wyiok W coioéci Wniosi powod, zorzucojqc: 1. obrozo onaepisow prowo iorocesowego, W szczegoinoéci ori. 233 kpc polegojdco no pizekroczenio zosod swobodnej oceny dowodow ooorzez nieoeinq i jednosironnq oceneg Wmoierioiu dowodowego zgromodzonego W sprowie W szczegolnoéoi wiorew zosodorn logicznego rozumowonio, Wskozon Wiedzy i doéwiodczenio Zyciowego poorzez:  4 0 i podawane leki w zależności od poirzeb. Ponadio powód nie wykazał, by w okresie jego pobyiu w 'pozwanym zakładzie karnym jego sian zdrowia uiegł pogorszenia. _ Podobnie, całkowicie bezzasadne były zaizuly powoda doiyczące dosiepności zajęć kulłuraino - oświałowych, sporłowych czy mozliwości koizysłania z biblioleki, ielewizora w celi, gdyż zebrany w sprawie maieriał dowodowy wskazywał, że powód miał możliwość korzysiania z dosiepnychq 8 zajec.. „ _ ' Nadio, w pozwanym zakładzie karnym nie budziła iakze zaslrzeżen ilość ani jakość wyżywienia, a powód - pomimo zarzułu sformułowanego w pozwie - nigdy wcześniej nie zgłaszał żadnych zasirzeżen odnośnie wyżywienia ani nie odmawiał przyjmowania posiłków. Zdaniem Sądu pierwszej insiancji nie zalazły połwierdzenia w maleriale dowodowym również zorzuiy dołyczące dyskryminacji powoda z powodu koloru skóry i niewłaściwego irakiowania go przez funkcjonariuszy wieziennych. Pomimo zgłoszenia dowodu ze świadków na powyższa okoliczność, powód nie wykazał, że Takie syiuacje miały miejsce. Sąd i insiancji odniósł sie 'rakże do zarzuiu powoda, w kiórych podnosił, że an. 2-'‹i8§l kkw jesi niekonsłylucyjny. Wyrok Trybunału l<onslyiucyj'nego z dnia 26 maja 2008 roku sygn. akł SK 25/07 siwierdzający niekonsłylucyjność przepisu ari.. 248§i kkw uiracił moc obowiązującą dopiero z upływem 18 miesiecy od dnia ogłoszenia powyższego wyroku w. Dzienniku Usław RP, zaiem kwesłionowany 'przepis obowiązywał do 5 grudnia 2009 roku, co dodalkowo słanowi o niezasadności roszczenia powoda, gdyż okres, za jaki dochodził zadośćuczynienia, wciąż objęły był dyspozycja powyższego przepisu, Apelacje na powyższy wyrok w całości wniósł powód, zarzucając: i. obraze przepisów prawa procesowego, w szczególności ari. 233 kpc polegająca na przekroczeniu zasad swobodnej oceny dowodów poprzez niepełną i jednoslronna ocene smaieriału dowodowego zgromadzonego w sprawie w szczególności wbrew zasadom logicznego rozumowania, wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego poprzez: . 4 --- STRONA 6 ---  zdeorecjonowonie zeznon éwiodkow K. JI_ K. Kl , B . M. 1< oroz powodo W odniesieniu do ooisywonycn orzez nich Worunkow ponujqcych W Zokiodzie Kornym W , W szczegoinoéci przejowow ogresji i dyskryrninocji, z ioko spoiykoi sieg powod W koniokioch z Wspoiosodionymi, czego konsekwencjq byio Wielokroine }DiZ€i'1OSZ€n18 powodo do roinych cei; ii  pizyjecie iezy, Ze powod, pizebywojqc W Zokiodzie Kornym W _ nie. doznoi iodnei szkody W Wyniko nienoieiyiej opiekimedycznej, oiym somym sion iego Zdrowio nie uiegi oogorszeniu; ~ porniniocie okoiicznoéci pojowienio sis;> u powodd podczos pobyiu W Zokiodzie Kornym W . problemow okuiisiycznych; 2. noruszenie Iprowo rnoierioinego, 1}. on. 23 kc, oril 24 kc, on‘. 448 kc W zw. 2 ori. 1 10§2 |<i<W oroz ori. 3 Europejskiej Konwencji o Ochronie Prow Cziowieko ooorzez gorzyjocie iezy, ie W orzedmioiowei sprowie nie doszio do ndruszenio dobr osobisiych powodo, o noruszenie norrny powierzchniowej cei nie skuikowoio noruszeniem dolor osobisiych, joko orzesionki odoowiedziolnoéci pozwonego, orzy soeinieniu przesionek zoworiych Wori. 248§i I §2 kkW oroz pszepisow Wykonowczych. W konkluzji skoriqcy Wniosi o:  1. zrniono zoskorionego Wyroku‘ poprzez uwzgiednienie oowodziwo 1 zosqdzenie od pozwonego no mecz |:>oWodo kwoiy 80.000 zioiych iyiuiem zodoééuczynienio zo noruszenie dobr osobisiych;  ' 2. zosqdzenie no rzecz powodo kosziow posiopowonio W€d1'Ug norm przepisonych zo oosiooowonie W obu insioncjocn: eweniuoinie 0: ~  4. ucnyienieozoskorizonego orzeczenio E przekozonie sprowy Sqdowi 1 insioncji do oonownego rozpoznonio, townie: W zokresie orzeczenio o koszioch zo obie insioncje. i 5 - zdeprecjonowanie zeznan świadków K. J'_ i<. l<| , B . M. i<- oraz powoda w odniesieniu do opisywanych przez nich warunków panujących w Zakładzie Karnym w , w szczególności przejawów agresji i dyskryminacji, z jaka spoiykał sie powód w koniakłach z współosadzonymi, czego konsekwencja było wielokroine przenoszenie powoda do różnych cel; ~~ - przyjęcie iezy, że powód, przebywając w Zakładzie Karnym w , nie. doznał zadnej szkody w wyniku nienależyiej opiekimedycznej, aiym samym sian jego zdrowia nie uiegł pogorszenia: ~ pominięcie' okoliczności pojawienia sie u powoda podczas pobyłu w Zakładzie l<arnym w .' problemów okulisłycznych; 2. naruszenie .prawa małeriainego, ij. ari. 23 kc, aril 24 kc, ari. 448 kc w zw. z ari. i l0§2 kkw oraz ari. 3 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka poprzez przyjęcie lezy, ze w przedmioiowej sprawie nie doszło do naruszenia dóbr osobisiych powoda, a naruszenie normy powierzchniowej cei nie skuikowało naruszeniem dóbr osobistych, jako przesłanki odpowiedzialności pozwanego, przy spełnieniu przesłanek zawariych worl. 2-48§i i §2 kkw oraz przepisów wykonawczych. W konkluzji skarżący wniósł o: - i. zmiane zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie powódziwa i zasądzenie od pozwanego na mecz powoda kwoiy 80.000 złoiych 'iyiułem zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobisiych; - ' 2. zasądzenie na rzecz powoda koszłów poslępowania według norm przepisanych za posiępowanie w obu insłancjach: ewenłualnie o: ' - 4. uchyleniegzaskarżanego orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi 1 insłancji do ponownego rozpoznania, również W zakresie orzeczenia o kosziach za obie insiancje. ' 5 --- STRONA 7 --- Sqd Apelocyjny zwcziyi, co nosigpuje: Apsiocjo jssi czséciowo zosodno.  We Wnissionym érodku odwoiowczym skodqcy zoriucii min. norusisnis ori. 233 kpc. Sod Apsiocyjny nis znolozi jsdnok podsiow do uwzgisdnisnio powyiszsgo zomuiu, bowism skoliqcy nie Wykozoi roiqcsgo noruszsnio orzei Sod Okrsgowy zosod iogicinsgo myéisnio, o z zsbronsgo W sorowis moisrioiu dowodowego nie wyniko, byi|ooWyi$zo ocsno byio dokonono nieprowidiowo. Prispis ori. 233§1 kpc sionowi 0 zosodiis swobodnsj ocsny doWodc’>W funkcjonujdcsj W sfsrzs usioionio podsiowy fokiycznsj (ozsirzygniscio, Wsdls kiorsj Sqd ocenio Wiorygodnoéc’: i moo dowodow Wsdiug W‘1C1Si’16QO oiiskononio, no podsiowis Wszschsironnsgo rozwoisnio zsbronsgo moisrioiu. Zonzui noruszsnio ori. 233§ 1 kpc mogiby byé uwzgisdniony jsdynis Wowczos, gdyby wykozono, is dowody zosioiy ocsnione W sposéb roiqco wodiiwy, sprzsczny z zosodomi iogiki, bqdi doziwiodczsnio iyciowsgo (Wyr01< Sqdu Apsiocyjnsgo W Poznoniu sygn. oki 1 ACo 772/05 z dnio 25.01 .2006r. LEX nr 186521).  Sod Apsiocyjny qoodzisiii noiomiosi iorzuiy skoriqcsgo, is oodczos jsgo pobyiu W pozwonsj jsdnosice psniisncjornsj doszio do norusisnio jsgo dobr osobisiych, o W konsekwsncji, is. poiwony ponosi odpowisdzioinoéé zo ion noruszsnis. 4 W przepisis ori. 110§2 ki<W, polski usiowodowco iowon‘ Wyrnogi doiyczqcs Worunkow byiowych W celoch misszkolnych Wskozujqc, is powisiichnio przypodojqco no skozonsgo nis mois Wynosié mnisj nii 3 m2, csis rnuszq b\/<5 Wyposoions W odpowisdni spiisi zopewniojqcy skozonsmu osobne misjscs do sponio 1 odpowiednis Worunki higisny, dosioisczny dopiyw powisirioii odpowiedniq ismpsroiurs I oéwisiisnis. Jsdynis W szozsgoinis uiosodnionycn wyoodkoch, okrséionych W ori. 248 1<i<W I oriy zocnowonio in/bu posisoowonio Wskozonsgo W iym prispisis oroz W oriswidzionych ‘W nirn przspiiéoch Wykonowciych, rnois dojéo do ogroniczsnio Wislkoéci oowiemchni csli no jsdnsgo skozonsgo gooniisj 8 mi, ' 6 Sąd Apelacyjny zważył, co nasłępuje: Apeiacja jesi częściowo zasadna. - We wniesionym środku odwoławczym skadacy zarzucił min. naruszenie ari. 233 kpc. Sąd Apelacyjny nie znalazł jednak podsiaw do uwżgiednienia powyższego zamułu, bowiem skarżący nie wykazał rażącego naruszenia przez Sad Okręgowy zasad logicznego myśłenia, a z zebranego w sprawie maleriału dowodowego nie wynika, byipowyższa ocena była dokonana nieprawidłowo. Przepis arł. 233§i kpc sianowi o zasadzie swobodnej -oceny dowodów funkcjonujacej w sferze usłalania podsiawy fakiycznej rozsłrzygniecia, wedle klórej Sad ocenia wiarygodność: i moc dowodów według własnego przekonania, na podsiawie wszechsironnego rozważenia zebranego małeriału. Zarzui -naruszenia arł. 233§ i kpc mógłby być uwzgiędniony jedynie wówczas, gdyby wykazano, że_ dowody zosrały ocenione w sposób rażąco wadliwy, sprzeczny z zasadami logiki, bądż doświadczenia życiowego (wyrok Sądu Apeiacyinego w Poznaniu sygn. aki l ACa 772/O5 z dnia 25.0i .200ór. LEX nr i8ó52l). - Sad Apelacyjny podzielił naiomiasi zarzuiy skarżącego, że podczas jego pobyiu w pozwanej jednosice peniłencjarnej doszło do naruszenia jego dóbr osobislych, a W konsekwencji, że. pozwany ponosi odpowiedziainośc za ich naruszenie. i W przepisie ari. iiO§2 kkw, polski uslawodawca zawarł wymogi dotyczace warunków byiowych w celach mieszkalnych wskazując, że powierzchnia przypadajaca na skazanego nie może wynosić mniej niż 3 m2, cele muszą być wyposażone w odpowiedni sprzei zapewniający skazanemu osobne miejsce do spania i odpowiednie warunki higieny, dosialeczny dopływ powieirzaii odpowiednia 're-mperaiurę i oświeilenie. Jedynie w szczególnie uzasadnionych wypadkach, określonych w arł. 248 kkw i przy zachowaniu lrybu posiepowania wskazanego w iym przepisie _oraz w przewidzianych uw nim przepisach wykonawczych, może dojść do ograniczenia wielkości powieachni celi na jednego skazanego poniżej 3 m2, ` 6 --- STRONA 8 --- isdnokis jsdynis no czos okreéiony. Trisbo piiy iym uinoé, is musi io byé cios éciéis okrséiony i nis nodmisrnis diugi, cnodii bowisnn o Wyjqisk od zosody, przswidziony isdynis W Wyiqikowych, szczsgoinych syiuocjoch, co uiosodnio Wykiodnis écisénioiqcq piispisu. W ioku posispowonio powod Wykozoi, isodbywoi kors pozbowisnio Woinoéci W Worunkocn przsludnienio W csioch, W kiorycn no isdnsgo skozonego przypodoio mnisi nii 3 mi. powierichni (powod przebywoi W csioch o oowisizchni okoio 1819 m2, w idérych przsbywoio 9 osob, o Wisc piiyioodojqco no koidsgo is skozonych powisrzchnio csii wynosiio okoio 2,1 mi 1. Tym okoiicznoéciorn sirono |oozwono nis zoprzsczyio. W isj syiuocji io no poiwonyrn spoczywoi obowiozsk udowodnisnio, is dzioioi igodnis z iorowsnn i nis noruszyi dobro osobisisgo powodo. Zdonism Sqdu Apsiocyinsgo S1fO1'iC1 oozwono nis sprosioio isrnu obowiozkowi. Dyrskior oozwonsgo Zoidodu nis pi2sdsioWi1‘— W myél ori. 248 § 1 1<.i<.W. — siosownych dscyzji o urnisszczsniu osodzonych, no czos okrsélony, W Worunkoch, W kion/ch powisrzchnio W csii no jsdnq osobs Wynosi mnisj nii 3 m2. Ponodio sirono pozwono nis Wykozoio, is ioko syiuocjo mioio chorokier Wyjoikowy i jsdynis okrssowy (por Wyrok Sqdu Nojwyiszsgo W sprowis ii CSK 489/09  nis puio1i1<.). _ Nis ulsgo bowisrn Wqioiiwoéci, is okrss piisbywonio powodo W prisiudnionsi csii nis rnioi chorokisru isdynis iyrnciosowsgo i Wyjcgikowsgo, gdyi iiwoi nisrnoi 4 ioio (od dnio 30 poidzisrniko 2004 roku dodnio 17 Wrzsénio 2008 roku, Z przsiwq W okrssis od 7 grudnio 2005 roku do 22 morco 20061 Podkrséisnio Wymogo, is normo 3 mi no jsdnego skozonsgo jssi powisricnniq minimoinq, isdnq z noiniiszych W Eoropis izwykls skozoni rnoiq orowo do 5 ml). ‘ A Z iych Wzgisdow zgodzié sis noieiy Z opsiuiqcym, is pozwony nis Wzrusiyi domnismonio bsz|:>roWno§ci dzioionio. _ ' 2 rsiocji oowodo i innych skozonych, o iokis 2 zosod doéwiodcisnio iyciowsgo Wyniko, is zbyi duio E1o§é osob no rnoisj powisricnni musioio oowodowoé kiopoiy i porosionisrn sis osodionych po csii i siworzoio . 7 jednakże jedynie na czas określony. Trzeba przy iym uznać, że musi io być czas ściśle określony i nie nadmiernie długi, chodzi bowiem o wyjąiek od zasady, przewidziany jedynie w wyjąikowych, szczegóinych syiuacjach, co uzasadnia wykładnie ścieśniającą przepisu. W loku posłępowania powód wykazał, że-odbywał karę pozbawienia wolności w warunkach przeludnienia w celach, w kłórych na jednego skazanego przypadało mnie] niż 3 m2. powierzchni (powód przebywał w ceiach o powierzchni około i8-T9 m2, w kłórych przebywała 9 osób, a więc przypadajaca na każdego ze skazanych powierzchnia celi wynosiła około 2,l m2 j. Tym okolicznościom słrona pozwana nie zaprżeczyła. W łej syłuacji ło na pozwanym spoczywał obowiązek udowodnienia, że działał zgodnie z prawem i nie naruszył dobra osobislego powoda. Zdaniem Sądu Apeiacyjnego sirona pozwana nie sprosłała jemu obowiązkowi. Dyreklor pozwanego Zakładu nie przedsławił - w myśl arł. 248 § l k.k.w. - siosownych decyzji o umieszczeniu osadzonych, na czas określony, w warunkach, w klórych powierzchnia w ceii na jedną osobę wynosi mniej niż 3 m2. Ponadio sirona pozwana nie wykazała, że 'raka syluacja miała charakier wyjąikowy i jedynie okresowy (por wyrok Sądu Najwyższego w sprawie ll CSK 489/09 - nie publik.). _ Nie ulega bowiem wąipliwości, że okres przebywania powoda w przeludnionej celi nie miał charakieru jedynie iymczasowego i wyjąlkowego, gdyż irwał niemal 4 laia (od dnia 30 pażdziernika 2004 roku dodnia 17 września 2008 roku, z przerwą w okresie od 7 grudnia 2005 roku do 22 marca 200ój Podkreśienia wymaga, że norma 3 m2 na jednego skazanego jesi powierzchnia minimalną, jedną z najniższych w Europie (zwykle skazani mają prawo do 5 m2.). Ą s Z Tych względów zgodzić sie należy z apeiującym, że pozwany nie wzruszył domniemania bezprawności działania. _ ` Z reiacji powoda i _innych skazanych, a jakże z zasad doświadczenia życiowego wynika, że zbyl duża ilość osób na małej powierzchni musiała powodować kłopoiy z poruszaniern się osadzonych po ceii i siwarzała .- 7 --- STRONA 9 --- syiuocjs, is oby jsdni nnogii sis porusioo, inni byii irnusisni isiso no ioikooh. Skoioni nis rnogii W sposob godziwy spoiywoo posiikow ibrokowoio i pswnoéciq dio Wszysikich rnisjsc piiy sioisi, Wysisoowoiy niswqipiiwis irudnoéci W koriysioniu z iooisiy, W csloch byio duszno iiwiosicio nocq W poris. isinisj piiy 4 Wysokicn isrnpsroiuroch powisirioi. irudno byio uiriymywoo Wisiniom nigisns osobisiq W syiuocii, gdy W csli inojdowoio sis iyiko jsdno umywoiko, o kqoiei W ioini piiysiugiwoio osodzonsmu roz W ‘= iygodniu. Ponodio kqcik soniiorny byi dio osodzonych krspuiqcy (iokryiy noioisiw iyiko iosionkq, o nosispnis piyiq iooidiisrzowq do poiowy Wysokoéci csli). Nisioriyjsmns iopochy i pswnoéciq prisdosioWoiy_"'sis do csii, iokis oodczos spoiywonio prisi innych osodionycn posiikow. Ponodio driwi csi, W kiorych orisbywoi powod byiy no siois iomknisis, o spocsry CZ\/ inns ioiscio ioimowoiy isdynis uiornsk ciosu, joki osodisni spsdioii iornknisci W moiych pornissicisnioch. ' Zoisinioiy ioism okolicinoéci wskoiuiocs, is W roiooinowonsi sprowis dosiio do norusisnio door osobisiych |ooWodo_W posioci godnoéci i prowo do numoniiornsgo irokiowonio. Zoriui norusisnio prowo moisriolnsgo okoioi sis uiosodniony. Dobro osoioisis ciiowisko ioozosiojq pod ochrond Konsiyiucji RF’, W kiorsj sq ioworis prispisy doiyczqcs bsipoérsdnio dobr osobisiych. Wérod prispisow o Woinoéoiocn. prowoch i obowiqikocn ciiowisko, usiowodowco W on‘. 30 sionowi, is piiyrodiono 1 nisibywoino godnoéo cziowisko jssi nisnorusiolno, o jsj poszonowonis i ochrono issi obowiqikism Wiodi pubiicinych. Obowiqzsk isn powinisn byo rsoliiowony prisi Wiodis pubiiczns przsds Wszysikim iom, gdzis Ponsiwo diioio W ronnocn impsriurn, rsolizuiqc swois zodonio rsprssyjne, kiorych Wykononis nis mois prowodiio do Wisksisgo ogronicisnio prow ciiowisko i jsgo godnoéci, nii io Wyniko i iodoo ochronnych i cslu iosiosowonsgo érodko. Sod Noiwyiszy W oriscisniu i dnio 25 i<Wis’rnio 1989 r., i CR i43/89, (OSPi1<A 1990, poi. 330] Wyjoénii, is godno§o osobisio issi iq sfsrq osoioowoéci, idoro konkrsiyiujs sis W pociuoiu Wiosnsi Worioéci ciiowisko i oczskiwoniu siocunku is sirony inn\/ch iudii. Pociucis io, kiors sionowi isioiny slsrnsni osyohiki ciiowisko, 8 sytuację, że aby jedni mogli się poruszać, inni byli zmuszeni leżeć na łóżkach. Skazani nie magii w sposób godziwy spożywać posiłków (brakowało z pewnością dla wszystkich miejsc przy stoiel, występowały niewątpliwie trudności w korzystaniu z toalety, w celach było duszno (zwłaszcza noca w porze. ietniej przy V wysokich temperaturach powietrza). irudno było utrzymywać więżniom higienę osobista w sytuacji, gdy w celi znajdowała sie tyiko jedna umywalka, a kąpiel w łaźni przysługiwało asadzonemu raz w '= tygodniu. Ponadto kącik sanitarny był dla osadzonych krępujący (zakryty najpierw tylko zasłonką, a następnie płytą pażdzierzowa do połowy wysokości celi). Nieprzyjemne zapachy z pewnością przedostawałysię do ceii, także podczas spożywania przez innych osadzonych posiłków. Ponadto drzwi cel, w których przebywał powód były na stałe zamknięte, a spacery czy inne zajęcia zajmowały jedynie ułamek czasu, jaki osadzeni spędzali zarnknięci w małych pomieszczeniach. ` Zoistniały zatem okoliczności wskazujące, że w rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia dóbr osobistych powodaw postaci godności i prawa do humonitarnego traktowania. Zarzut naruszenia prawa materialnego okazał się uzasadniony. Dobra osobiste człowieka pozostają pod ochroną Konstytucji RP, w której są zawarte przepisy dotyczące bezpośrednio dóbr osobistych. Wśród przepisów o wolnościach, prawach i obowiązkach człowieka, ustawodawca' w art. 30 stanowi, że przyrodzona i niezbywalna godność człowieka jest nienaruszalna, a jej poszanowanie i ochrona jest obowiązkiem władz pubiicznych. Obowiązek ten powinien być realizowany przez władze publiczne przede wszystkim tam, gdzie Panstwo działa w ramach imperium, realizując swoje zadania represyjne, których wykonanie nie może prowadzić do większego ograniczenia praw człowieka i jego godności, niż to wynika z zadan ochronnych i celu zastosowanego środka. Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 25 kwietnia l989 r., i CR i43/89, (OSPil<A V990, poz. 330) wyjaśnił, że godność osobista jest ta sfera osobowości, która konkretyzuje się w poczuciu własnej wartości człowieka i oczekiwaniu szacunku ze strony innych ludzi. Poczucie to, które stanowi istotny element psychiki człowieka, 8 --- STRONA 10 --- ksiioiiowons issi oiisi sisrsg okolicinoéci zswnsirinych. Zopswnisnis piisi Pofisiwo godiiwych Worunkow odbywonio kory poiioowisnio Woinoéci jssi isdnym i podsiowowych Wymogon dsmokroiycinsgo poosiwo prownsgo. inojdujqcym Wyroi W normoch prowo misdiynorodowsgo. Wyniko io Wprosi i ori. 10 usi. 1 roiyfikowonsgo prisz Polsks Misdiynorodowsgo Pokiu Prow Osobisiych i Pubiicznych z dnio 19 grudnio 1966 r., (Di. U. Z 1977 r. Nr 38, D02. 167 i 169) i 2 ori. 3 Europsjskisj Konwsncji Prow Cziowisko i Podsiowowycn Wolnoéci i dnio 4 grodnio 1950 r. sionowiqcych, is koido osobo poibowiono Woinoéci bsdiis irokiowono W sposob nurnoniiorny i z poszonowonism priyrodionsi  godnoéci ciiowisko. Priyioczons iosody norm prowo rnisdiynorodowsgo no gruncis prowo poiskisgo Wyroiojq ori. 40, 41 usi. 4 i 47 Konsiyiucji.  . Europsiski Trybunoi Prow Cziowisko uznois, is oriykui 3 Konwsncji cnroni isdnqi podsiowowych worioéci dsmokroiycinycln spoiscisosiw. Konwsncjo bsiwigisdnis iokoiujs ioriur oroz nisludikisgo bqdi poniiojqcsgo irokiowonio lob koronio, bsi Wiglsdu no iochowonis oiionr [Lobiio orisciwko Wiochom skorgo nr. 26772/95). Trybunoi Wisiokroinis podkrséloi, is iie irokiowonis musi osiqgnqé ooiiom minimoinsj nisdogodnoéci, iséii mo byo brons pod uwogs no mocy oriykuiu 3 Konwsncji. Osiocowonis isgo rninimolnsgo poiiomu nisdogodnoéci issi Wiglsdns. Zolsiy od Wsiysikich okoiicinoéci sprowy, iokich jo1< cios irwonio iisgo irokiowonio, iiiycins i. psychicins konsskwsncjs, o iokis W niskion/ch oriyioodkocn piss. Wisk, sion idrowio oiiory. Co Wiscsj, W siwisrdzoniu, czy irokiowonis issi ,.poniiojqcs" W rozomisniu oriykuiu 3 Konwencji Trybunoi bsdiis musioi Wziqo pod uwogs, ciy csism isgo irokiowonio issi upokomsnis oroz idsiorscionowonis donsj osoby oroz ciy, biorqc pod uwogs konsskwsncjs iokisgo irokiowonio, Wioiynsio ono nsgoiywnis no osobowoéo isi osoby W soosoio nis dojqcy sis oogodiio Z oriykuism 3 Konwsncii. Chocioi oyionis, ciy cslsrn loyio poniisnis iub zdsprscionowonis oiiory issi ciynnikism, kiory noisiy Wiiqo pod uwogs, brok iokisgo csio nis mois 9 kształtowane jest przez szereg okoliczności zewnętrznych. Zapewnienie przez Panstwo godziwych warunków odbywania kary pozbawienia wolności jest jednym z podstawowych wymagań demokratycznego panstwa prawnego, znajdującym wyraz w normach prawa międzynarodowego. Wynika to wprost z art. TO ust. i ratytikowanego przez Polskę Międzynarodowego Faktu Praw Osobistych i Publicznych z dnia l9 grudnia 1966 r., (Dz. U. z l'?77 r. Nr 38, poz. ló7 i ió9'j i z art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 grudnia l95O r. stanowiących, że każda osoba pozbawiona wolności będzie traktowana w sposób humanitarny i z poszanowaniem przyrodzonej - godności człowieka. Przytoczone zasady norm prawa międzynarodowego na gruncie prawa polskiego wyrażają art. 40, 41 ust. 4 i 47 Konstytucji. - . Europejski Trybunał Praw Człowieka uznaje, że artykuł 3 Konwencji chroni jednąz podstawowych wartości demokratycznych społeczeństw. Konwencja bezwzględnie zakazuje tortur oraz nieludzkiego bądż poniżajacego traktowania lub karania, bez względu na zachowanie ofiary (Labita przeciwko Włochom skarga nr. 26772/95). Trybunał wielokrotnie podkreślał, że złe traktowanie musi osiągnąć poziom minimalnej niedogodności, jeśli ma być brane pod uwagę na mocy artykułu 3 Konwencji. Oszacowanie tego minimalnego poziomu niedogodności jest względne. Zależy od wszystkich okoiiczności sprawy, takich jak czas trwania złego traktowania, fizyczne i. psychiczne konsekwencje, a także w niektórych przypadkach płeć, wiek, stan zdrowia otiary. Co więcej, w stwierdzaniu, czy traktowanie jest ,.poniżające" w rozumieniu artykułu 3 Konwencji Trybunał będzie musiał wziąć pod uwage, czy celem ,tego traktowania jest upokamenie oraz zdeprecjonowanie danej osoby oraz czy, biorąc pod 'uwagę konsekwencje takiego traktowania, wpłynęło ono negatywnie na osobowość tej osoby w sposób nie dający się »pogodzić z artykułem 3 Konwencji. Chociaż pytanie, czy celem było poniżenie iub zdeprecjonowanie oiiary jest czynnikiem, który należy wziąć pod uwagę, brak takiego celu nie może 9 --- STRONA 11 --- osioiscinis Wykiuciyo norusisnio oriykuiu 3 Pssrs prisoiwko C5rscji, skorgo nr 28524/95, \/olofiinos prisciwko Liiwis skorgo nr 44558/98). 3rod1<i siosowons W csiu poibowisnio jsdnosiki Woinoéci cissio mogq sis Wiqioo i nisuniknionym cisrpisnism i poniisnism. Mimo Wsiysiko poniisnis oroz cisrpisnis nis mois przskrocioo koniscinsgo poiiomu cisrpisnio lob poniisnio zwiqzonsgo z konkrsinym rodioism zgodnsgo z prowsm irokiowonio lob koronio. W odnissisniu do Wisiniow, Tryiounoii Wisiokroinis Wskoiywoiw poprieoinich sprowoch, is osoioo poibowiono Wolnoéci nis iroci piisi sorn ioki uwiszisnio ochrony jsi podsiowowych proW gworoniowonych orisi Konwsncis. Przsciwnis, osoby osodions inoidujo sis W Wyjdikowsj syiuocji i Wiodis mojq obowioisk is chronio. Zgodnis i oriykuism 3 Konwsncji poosiwo musi iopswnio Worunki uwisiisnio. kiors odoowiodojq godnoéci ludikisi oroz iodboo, isby sposob Wykonywonio okrséionych érodkow nis poddowoi osodionsgo cisrpisniu oroi irudnoéciom niswspoirnisrnym do koniscinsgo ooiiomu dolsgiiwoéci iowsis iwiqionych i uwisiisnism oroi isby, bioroc pod uwogs prokiycins Wymogi uwisiisnio, jsgo idrowis oroi somopociucis byiy odoowisdnio chronions [\/oio§inos, cyiowony powyisj, Kudio prisciwko Poiscs, skorgo nr 30210/96).  W ocsnis Trybunoiu, siocujqc Worunki uwisiisnio, nolsiy Wiiqo pod uwogs iqcins konsskwsncjs Worunkow, jok rownisi skuiki ioriuiow skoriqcsgo (Dougoi piisciwko Grscji, skorgo nr 40907/98}. Nolsiy iokis Wiiqo pod owogs diugoéo okrssu czosu, W kiorym dono osobo jssi uwisiiono W konkrsinych Worunkoch (A|vsr przeciwko Esionii, skorgo nr 64812/01}. Skrojny brok prissirisni W csii wiszisnnsj issi ospskism, kiory nolsiy Wzioo pod uwogs W cslu usioisnio, czy poddowons W Wqipiiwoéo Woru~n1<i uwisiisnio ioyiy ,,ooniiojqcs" i punkiu widisnio on‘. 3 Konwsncji i1<oro!svioius orisciwko Liiwis, skorgo nr 53254/99, 7 kwisinio 2005 roku]. Ws Wcisénisjszych sprowoch, gdiis skoriqcy misli do dyspoiycji mnisj nii 3 (‘(1206 osobs, Tryiounoi siwisrdioi, is prisiudnisnis ioyio iok duis, is io somo W sobis sionowiio uinonis norusisnio ori. 3 Konwsncji [ZOiCJ., misdiy 10 oslaiecznie wykluczyć naruszenia ariykułu 3 Peers przeciwko Grecji, skarga nr 28524/95, \/alašínas przeciwko Litwie skarga nr 44558/98). Środki slosowane w celu pozbawienia jednosiki woinošci czesio moga sie wiazać z nieuniknionym cierpieniem i ponizeniem. Mimo wszystko ponizenie oraz cierpienie nie może przekraczać koniecznego poziomu cierpienia lub poniżenio zwiazanego z konkrernym rodzajem zgodnego z prawem irakiowania lub karania. W odniesieniu do więźniów, Trybunai¬ wieiokrolnie wskazywaiw poprzednich sprawach, że osoba pozbawiona wolności nie łrací przez sam iaki uwięzienia ochrony jej podslawowych praw gwaraniowanych przez Konwencje. Przeciwnie, osoby osadzone znajduja się w wyjaikowej syiuacji i władze maja obowiazek- je chronić. Zgodnie z ariykułem 3 Konwencji pańsiwo musi zapewnić warunki uwiezienia, kióre odpowiadaja godności ludzkiej oraz zadbać, żeby sposób wykonywania okreśionych środków nie poddawai osadzonego cierpieniu oraz irudnościom niewspóimiernym do koniecznego "poziomu dolegliwości zawsze zwiazanych z uwiezieniem oraz zeby, biorac pod uwage prakiyczne wymogi uwiezienia, jego zdrowie oraz samopoczucie były odpowiednio chronione [\/aiašinas, cyiowany powyżej, Kudia przeciwko Polsce, skarga nr 302i0/96). - .W ocenie Trybunału, szacujac warunki uwiezienia, należy wziac pod uwage łaczne konsekwencje warunków, jak równiez skuiki zarzulow skarżacego (Dougoz przeciwko Grecji, skarga nr 40907/98). Należy jakże wziac pod uwage długość okresu czasu, w kiórym dana osoba jesi uwieziona w kankreinych warunkach (A|ver przeciwko Esionii, skarga nr 64812/Oil. Skrajny brak przesirzeni w ceii więziennej jesi aspekiem, kióry należy wziać pod uwage w celu usialenia, czy poddawane w waipliwość warunki uwięzíenia były ,,poniżajace" z punkiu widzenia ari. 3 Konwencji ll<araievičius przeciwko Litwie, skarga nr 53254/529, 7 kwieinia 2005 rokuj. We wcześniejszych sprawach, gdzie skarżacy mieli do dyspozycji mniej niż 3 mz na osobe, Trybunał siwierdzakże przeiudnienie było jak duże, ze io samo w sobie slanowiło uznanie naruszenia arl. 3 Konwencji lzob., miedzy 10 --- STRONA 12 --- E innymi, Lind orisciwko Rosii, skorgo nr 25664/05, 6 grudnio 2007 roku; Koniyrsv orisciwko Rosji, skorgo nr 37213/02, 21 cisrwco 2007 roku; Andrey Froiov prisciwko Rosji, skorgo nr 205/02, 29 morco 2007 roku; Lobiov orisciwko Rosji, skorgo 62208/00, 16 cisrwco 200516161). Euroosiski Trybunoi Prow Ciiowisko roipoinojoc sprowy doiyciocs worunkow odbywonio kory pozbowisnio Woinoéci uinoi zo obowiqisk Pofisiwo dokonywonis sysismoiycznsj koniroli dscyiji oodsjmowonyciri W iokiodoch komych W cslu iopswnisnio odpowisdnichWorunkow iycio Wisiniow, i uwigisdnisnism normoinych 1 uzosodnionych Wymogon iwiqionycn i poiioowisnism Woinoéci (Wyroki dnio 5 grudnio 1979 r. skorgo 8224/78 1 i dnio 12 siycinio 1995 r. skorgo 21915/93}. Zoimuiqc sis kwssirio Wisikoéci csii, W iokisj oowinni prisioywoé Wisiniowis, joko sismsniu ioioswnisnio godiiwyoh Worunkow odbywonio kon/ poibowisnio Woinoéci, Tryiounoi oinoi io spriscinq is siondordomi Europsjskisgo Komiisiu Zopobisgonio Toriurom powisiichnis 2,8 m2, ioko priyoodoio no osodionsgo W roipoinowonsj sprowis iokoficionsj Wyrokism i dnio 9 morco 2006 r. (skorgo nr 73786/01 1. W oriscisniu Z dnio 19 kwisinio 2001 r. [skorgo nr 28524/95] "irybunoi siwisrdiii, is piisbywonis W ioiioczonsi csli Z" nisodpowisdniq Wsniyiocjo 1 Z oiworiq iooisio, brokism moiiiwoéci ucissinicisnio W zoiscioch 1 kursoch oroz koriysionio i biblioiski, powodujs Wirosi ooczucio priygnsbisnio 1 niisioéci 1 mois byo ocsniony joko uookoriojqcs i poniiojocs irokiowonis Wisiniow, sionowiqcs norosisnis or1. 3 Euroiosjskisj Konwsncji Prow Ciiowisko. Noiomiosi W orisczsniu i dnio 6 morco 2001 r. [skorgo nr 40907/98} uznoi, is som ioki prisirzymywonio Wisinio W prisludnionsj csli, W niswioéciwych Worunkoch soniiornych, Z niswysiorciojocq iloéciq ioisk, brokiem odpowisdnich owicisifi fizycinych sionowi ooniioiqcs irokiowonis, rodzqcs obowiqisk Wypioiy odsikodowo nio. '  W innycn oriscisnioch Europsjski Tn/bunoi Prow Ciiowisko dokonujoc Wykiodni on‘. 3 Konwsncii siwisrdzii nniscliy innymi, is no mocy isgo pris|ois0 Ponsiwo musi ioioswnio, by osobo byio ooibowiono Wolnoéci W Worunkoch 11 E innymi, Lind przeciwko Rosji, skarga nr 25664/05, 6 grudnia 2007 roku; Kantyrey przeciwko Rosji, skarga nr 372l3/O2, 21 czerwca 2007 roku; Anclrey Froloy przeciwko Rosji. skarga nr 205/O2, 29 marca 2007 roku; Labzoy przeciwko Rosji, sręergo 62208/00, is czerwca 2005 roku). Europejski Trybunał Praw Człowieka rozpoznajac sprawy dotyczace warunków odbywania kary pozbawienia wolności uznał za obowiazek Panstwa dokonywanie systematycznej kontroli decyzji podejmowanych w zakładach karnych w celu zapewnienia odpowiednichwarunków życia więźniów, z uwzględnieniem normalnych i uzasadnionych wymagań zwiazanych z pozbawieniem wolności (wyrokz dnia 5 grudnia 1979 r. skarga 8224/78 i z dnia i2 stycznia 1995 r. skarga 2l9i5/93). Zajrnujac sie kwestia wielkości celi, w jakiej powinni przebywać więźniowie, jako elementu zapewnienia godziwych warunków odbywania kon/ pozbawienia woiności, Trybunał uznał za sprzeczna ze standardami Europejskiego Komitetu Zapobiegania Torturom powierzchnie 2,8 m2, jako przypaolała na osadzonego w rozpoznawanej sprawie zakończonej wyrokiem z dnia 9 marca 2006 r. (skarga nr 73786/Ol j. W orzeczeniu z dnia 19 kwietnia 2001 r. [skarga nr 28524/95] Trybunał stwierdził, ze przebywanie w zatłoczonej celi z' nieodpowiednia wentylacja i z otwarta toaieta, brakiem mozliwości uczestniczenia w zajęciach i kursach oraz korzystania z biblioteki, powoduje wzrost poczucia przygnębienia i niższości i może być oceniany jako upokarzajace i poniżajace traktowanie więźniów, stanowiace naruszenie art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Natomiast w orzeczeniu z dnia 6 marca 2001 r. [skarga nr 40907/98) uznał, że sam takt przetrzymywanía wieźnia w przeludnionej celi, w niewłaściwych warunkach sanitarnych, z niewystarczajaca ilošcia łóżek, brakiem odpowiednich ćwiczeń fizycznych stanowi poniżajace traktowanie, rodzace obowiazek wypłaty odszkadowa nia. ` - W innych orzeczeniach Europejski Trybunał Praw Człowieka dokonujac wykładni art. 3 Konwencji stwierdził miedzy innymi, że na mocy tego przepisu Państwo musi zapewnić, by osoba była pozbawiona wolności w warunkach 11 --- STRONA 13 --- F igodnycn i bosionowonism iudikisj godnoéci, by sbosob i msiodo siosowonio érodko W posioci boibowisnio Woinoéci nis _poddoWo_io jsi cisrbisniu lub nisdogodnoéciom 0 noisisniu oriskrocioiocym nisunikniony boiiom cisrpisnio Wbisonsgo W pozbowisnis Wo|no§ci oroz by, bioroc pod uwogs prokiyczns Wymogi bozbowisnio Wolnoéci. sion is] idrowio i somopociucis byiy odbowisdnio zobeipisczons boorisz misdiy innymi iopswnisnis odpowisdnisj opiski msdycznsi. Wisiisfi nis powinisn byo noroiony no Wiskszs cisrpisnis nii io, kiors jssi nisuniknions priy boibowisniu Woinoéci. Noisiy iopswnio Woronki, by — uwigisdniojqc [CJiC1|<1‘)/CZF16 Wymogonio boibowisnio wo1no§ci— Zdrowis i dobro Wisinio byiy odbowisdnio iobsibiscions. Brok iomioru poniisnio lob ubodisnio Wisinio nis Wykiucio norusisnio or1.. 3 Konwsncji. Cisrbisnis 1 obokorisnis musiq priskrocioo _nisonikniony slsmsni cisrpisnio Wpisonsgo W boibowisnis Woinoéci oby sionowiiy norusisnis isgo brisbisu. [oriscisnis i 14. 11. 2002 r. skorgo nr 67263/01, i 19. 04. 2001 r. skorgo nr 28524/95 oroz oriscisnis Z 29.04. 2003 roku S1<G1’gC1 nr 38812/'97 ii isj Somsj Cloiy Skdrgo nr 50390/99). Podkrséisnio Wymogo, is W Wydonych W boidiisrniku 2009 ro1<0 Wyrokoch Eurobsiskisgo Tn/bunoiu Prow Ciiowisko W siorowoch Orchowski prisciwko Poiscs [skorgo nr 17885/04 1 Sikorski brisciwko Poiscs (skorgo nr 17599/05}. siwisrdiono, ii isinisjqcs W boiskich iokiodoch bsniisnciornych prisludnisnis nis mois byo usprowisdliwions piisbissm, kiory byi nisbrowidiowo siosowony 1 osioiscznis zosioi ucnyiony briei Trybunoi Konsiyiucyjny. Prissionkq odpowisdzioinoéci zo norusisnis cudzsgo dobro osobisisgo jssi bsiprownoéo dzioionio, prisi kiorq rozumis sis dzioionis izonischonisi sbrisczns 2 borzqdkism prownym 1 zosodomi Wsboiiycio sboiscinsgo. Prisbis ori. 24 kc oriswidujs domnismonis bsibrownoéci diioionio norusiojcicsgo dobro osobisis, co powodujs, is no nim sboczywo cisior Wykoionio, is jsgo diioionis byio igodns Z prowsm. Podsumowujoc. Sod Apsiocyjny uinoi, is dyskomiori codiisnnsgo iycio W iiolocji Wisiisnnsi issi immonsninym sismsnism odbywonio kory 12 a Ľ' zgodnych z poszanowaniem iudzkiej godności, by sposób i metoda stosowania środka w postaci pozbawienia wolności nie __poddawa_ła jej cierpieniu lub niedogodnościom o natężeniu przekraczajacym nieunikniony poziom cierpienia wpisanego w pozbawienie wolności oraz by, biorac pod uwage praktyczne wymogi pozbawienia wolności, stan jej zdrowia i samopoczucie były odpowiednio zabezpieczone poprzez między innymi zapewnienie odpowiedniej opieki medycznej. Więzień nie powinien być narażony na większe cierpienie niż to, które jest nieuniknione przy pozbawieniu wolności. Należy zapewnić warunki, by - uwzgledniajac praktyczne wymagania pozbawienia wolności - zdrowie i dobro wieźnia były odpowiednio zabezpieczone. Brak zamiaru poniżenia lub upodtenia wieźnia nie wyklucza naruszenia art., 3 Konwencji. Cierpienie i upokorzenie musza przekraczać .-nieunikniony element cierpienia wpisanego w pozbawienie wolności aby stanowiły naruszenie tego przepisu. [orzeczenie z i-4. li. 2002 r. skarga nr 67263/Oi, z l9. O4. 200i r. skarga nr 28524/95 oraz orzeczenie z 29.04. 2003 roku Skarga nr 38812/"97 Í Z tej samej daty skarga nr 50390/99). Podkreślenia wymaga, że w wydanych w październiku 2009 roku wyrokach Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w sprawach Orcnowski przeciwko Polsce [skarga nr T7885/04 i Sikorski przeciwko Polsce (skarga nr T7599/O5), stwierdzono. iż istniejące w polskich zakładach penitencjarnych przeludnienie nie może być usprawiedliwiane przepisem, który był nieprawidłowo stosowany i ostatecznie został uchylony przez Trybunał Konstytucyjny. Przesłanka odpowiedzialności za naruszenie cudzego dobra osobistego jest bezprawność działania, przez która rozumie się działanie [zaniechanie] sprzeczne z porządkiem prawnym i zasadami współżycia społecznego. Przepis art. 24 kc przewiduje domniemanie bezprawności działania naruszajacego dobra osobiste, co powoduje, że na nim spoczywa ciężar wykazania, ze jego działanie było zgodne z prawem. Podsumowujac, Sad Apelacyjny uznał, że dyskorntort codziennego zycia w izolacji wieziennej jest immanentnym eiementem odbywania kary 12 8 --- STRONA 14 --- poibowisnio Woinoéci. jsdnok W prisdmioiowsj s|oroW1s — o1<rs's piisbywonio powodo W brzsludnionsj csii byi ibyi diugi iwykrociojocy bozo ciosows romy syiuocii Wyjqikowsji. Z iych Wsiysikich Wzgisdow Sod Aosiocyjny uinoi, is iqdonis priyinonio boWodoWi zodoéouciynisnio io doinono kriywds issi — co do zosody~usbroWisd|iWions. . W ocsnis Sqdu Apslocyjnego, W okolicznoécioch fokiycznych roiboinowonsj sbrowy odbowisdniq kwoiq zodoéouczynisnio, siosownis do orisbisow ori. 23 1<.c., 24 i<.c. oroz 448 1<.c., bsdzis 7 000'Z1o’rych. Nolsioio i jsdnsj sirony Wiiqo pod uwogs o1<rss brzsbywonio bowodo W brisiudnionsj csii. W kiorsi no isdnsgo osodzonsgo nis briypodoio noWs1 3m kW bowisrichni, umissicisnie W csii kqciko soniiornsgo, kiory nis iosioi oddiisiony od rssiiy pomissicisnio iok oby nis brisdosiowoiy sis do nisgo nispriyismns ioioochy o osodisni misii moiiiwoéo iocnowonio swoisi iniymnoéoi. Z drugisj jsdnok sirony poiosiois ioriuiy boiwu bowodo nis iosioiy W1'O|<U ioosispowonio odowodnions. Skoiiocy nis idoioi bowism  co jui Wcisénisj dosirisgi Sod Okrsgowy ~ Wykoioo, byW ciosis odbywonio kory poibowisnio Woinoéci W boiwonsi jsdnosics bsniisncjornsi nis midi dosispu do iojso kuliuroino oéwioiowych, oiiiymywoi nisW1o§ciWs wyiywisnis, o iyrn bordiisj + nis dowiodi. by mioiy misiscs iorzyoodki dyskryminowonio go is Wigisdu no koior skory. Tym somym Sod Aioslocyjny bodiislii orgurnsniocjs Sodu 1 insioncji, kiory W odnissisniu do bowyiszych kwssiii nis doi Wiory isinoniom powoionycii prisz skodocsgo éwiodkow. Podobnis, Sod Aibsiocyjny nis doi Wiory zoriuiom skoiiocsgo W kwssiii uszcisrbku no zdrowiu, iokisgo riskomo doznoi odbywoioc kors W ZC1|<'1’C1dZ16 Kornym W ' . 1 . Zs igromodionsgo moisrioiu dowodowsgo Wyniko bowism, is skoriocy mioi iopswnionq Wioéciwq obisks msdycino, priyimowoi siosowns iski ibyi m.in. hospiioiiiowony. Noiomiosi nis biisdsiowii iodnych dowodow no boborcis doznonsgo usicisrbku no idrowio. Ponodio — nis Wnosii o brisprowodisnis dowodu Z obinii bisgisgo, kioro mogioby boiwisrdiio giormuiowons W§fOC1|<U odwoiowciym ioriuiy. 13 pozbawienia wolności, jednak w przedmiotowej sprawie - okres przebywania powoda w przeludnionej celi był zbyt długi [wykraczajacy poza czasowe ramy sytuacji wyjatkowej). Z tych wszystkich względów Sad Apeiacyjny uznał, że zadanie przyznania powodowi zadośćuczynienia za doznana krzywdę jest - co do zasady~usprawiedliwione. . W ocenie Sądu Apelacyjnego, w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy odpowiednią kwota zadośćuczynienia, stosownie do przepisów art. 23 k.c., 24 k.c. oraz 448 k.c., będzie 7 O0O~złotych. Należało z jedn-ej strony wziąć pod uwagę okres przebywania powoda w przeludnionej celi, w której na jednego osadzonego nie przypadało nawet 3m kw powierzchni, umieszczenie w celi kącika sanitarnego, który nie został oddzielony od reszty pomieszczenia tak aby nie przedostawały się do niego nieprzyjemne zapachy a osadzeni mieli możliwość zachowania swojej intymności. Z drugiej jednak strony pozostałe zarzuty pozwu powoda nie zostały w toku postępowania udowodnione. Skaizacy nie zdołał bowiem H co już wcześniej dostrzegł Sad Okręgowy ~ wykazać, by-w czasie odbywania kary pozbawienia wolności w pozwanej jednostce penitencjarnej nie miał dostępu do zajęć kulturalna oświatowych, otrzymywał niewłaściwe wyżywienie, a tym bardziej «- nie dowiódł, by miały miejsce przypadki dyskryminowania go ze względu na kolor skóry. Tym samym Sad Apelacyjny podzielił argumenta.cję Sadu i instancji, który w odniesieniu do powyższych kwestii nie dał wiary zeznaniom powołanych przez skaaacego świadków. Podobnie, Sad Apeiacyjny nie dał wiary zarzutom skarzacego w kwestii uszczerbku na zdrowiu, jakiego rzekomo doznał odbywajac karę w Zakładzie Karnym w ' . P . Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika bowiem, że skarżący miał zapewnioną właściwa opiekę medyczna, .przyjmował stosowne leki ibył m.in. hospiializowany. Natomiast nie przedstawił zadnych dowodów *na poparcie doznanego uszczerbku na zdrowiu. Ponadto - nie wnosił o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, która mogłaby potwierdzić sformułowane w środku odwoławczym zarzuty. 13 --- STRONA 15 --- W zwioiku i powyisiym, Sod Apsiooyjny no bodsiowis ori. 386§1 koc imisnii ioskoriony Wyrok W pk’! 1 W isn sbosob, is iosqdiii od poiwonsgo Skorbu Ponsiwo ~ Arssiiu Sisdcisgo W no risci powodo B A‘ . kwois 7.000 Zioiych iyiuism zodoéouciynisnio. We Wnioskoch opsiocyinych skoriqcyinis zowori iqdonio W zokrssis odssisk usiowowycn od kwoiy zodoéouciynisnio isirono 3 opsiocji}, o Wisc nolsioio priyjqo, is roszczsnis nis iosioio W iej czséci objsis zokrsssm zoskorisnio. C__1 ,.spros1oWon1s” iokrssu opsiocji W forrnie ofiwiodczenio iioionsgo no roiprowis oiosiocyjnsj nis issi skuiscins. W ooiosioisi cis§c1ios1oio oddolono iori. 385 1<.b.c.} 14 W zwiazku z powyższym, Sad Apeiacyjny na podstawie art. 38ó§t kpc zmienił zaskarżony wyrok w pkt i W ten sposób, ze zasadził od pozwanego Skarbu Państwa ~ Aresztu Śledczego w na rzecz powoda Bf Ai . kwotę 7.000 złotych tytułem zadośćuczynienia. We wnioskach apelacyjnych skarżacysnie zawarł żądania w zakresie odsetek ustawowych od kwoty zadośćuczynienia [strona 3 apelacji), a więc należało przyjąć, że roszczenie nie zostało w tej części objęte zakresem zaskarżenia, a „sprostowanie” zakresu apelacji w formie oświadczenia złożonego na rozprawie apelacyjnej nie jest skuteczne. W pozostałej części została oddalona (art. 385 k.p.c.j 14