Teza / krótkie omówienie
sprzedazy w latach 19804990 cztcrcch lokaliz nr (...), w budynku przy ui. (...} w W., ktérych wydanie z naruszénieln prawa stwierdzflo Samoflqdowc Kolcgium 0dwo1av»"cze W W.. Szkody swej upatrywa1y powédki w bczpowrotnc
Treść orzeczenia
--- STRONA 1 ---
Sygn. akt IACa 595/13 WYROK ' Na podsrawie ustawy 2 dnia 6.09.2001 |'. 0 dnstepfe ' do informacji publicznej Dz. U. H2 poz. 1198 2 péiin. zm. W IIVHENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ pflékfllfifln irI§O!|'nE1C]§,‘ pU1J|1CZ!'|fl W furmie dnkumenlu Iub w icrmie przetwcrzonej um 28 stymia 2014 =~ ......... .......... ....... V ,1 Ernie; i nazwisku wnioskoda'vcy Sqd Apelacyjny w WarszawieIWydzia1C}'wii|1y w skladziez }< i GXAQDDIVIQ adres wnfnskodawcy Przcw0dr1iczqc_y— Sqzlzia SA— Marzcna Konsek Bitkowska Sgdzia SA— Barbara Trqbska (spr.) Sqdzia. SO cIc1. Marcin Lochowski Pr0toko1a.nt— st. sekr. sad. Aneta Zcmbrzuska po rozpoznaniu w clniu 16 stycznia 2014 1*. w Warszawie na rozprawic Sprawy z powédzrwa A. L., I. Z. (1), D. Z. ' i K. Z. ' przeciwku Skarbowi Pafistwa Woj ewodzie (...) 0 zaplatg na skutck apclacji pozwancgo od wyroku Sgdu Okrqgowcgo w Warszawic z dnia191utcg0 2013 r., sygn. akt1C 594111 1. Oddala apelacjg; 2. . zasqdza od Skarbu Pafistwa — Wojewody (...) na rzacz I. Z. (1), D. Z. i K. Z. kwoty p0 1.800 (tysiqc osiemset zlotych) ziotfych tytulem zwmtu kosztéw zastgpstwa proccsowego w postcgpowaniu apelacyjnym. Sygn. akt I A Ca 595/13 UZA SADNIENIE P0 ostatecznyrn sprecyzowaniu powédztwa, powédki wniosly 0 zasqdzcnic od Skarbu Palistwa — Wojewody (...) na swojq rzccz: A. L. 8116 czqéci odszkodowania, tj. kwoty 992.500 21, I. Z. (I) 3116 cz<géci odszkodowania, tj. kwoty 372.187,50 z1, D. Z. 3116 czqéci ods2.k0d0wa.nia, tj. kwoty 37218150 21, K. Z. 2.116 czgéci odszkodowania, tj. kwoty 248.125 21. Powédki wniosly takze 0 zasqdzenie odsetek od zqdanych kwot za okres ed dnia wnicsicnia pozwudo dnia zap1aty. Swe roszczenia opicraly na nvierdzeniu, Zc pozwany Skarb Paflstwa rcprczcntowany przcz Wojcwodq (...) 0dp0v.=iada Za wyrzqdzenic im szkody na skutck wydania wadliwych decyzji administracyjnych w przedmiocie sprzedazy w latach 19804990 cztcrcch lokaliz nr (...), w budynku przy ui. (...} w W., ktérych wydanie z naruszénieln prawa stwierdzflo Samoflqdowc Kolcgium 0dwo1av»"cze W W.. Szkody swej upatrywa1y powédki w bczpowrotncj utracic prawa w1asno$ci tychie lokali oraz udzia'16w w uzytkowaniu wieczystym gruntu. Sygn. ak! IACa 595/13 WYROK ' Na podstawie ustawy 2 dnia 6.09.2061 |'. o dostępie ' do informacji publicznej Dz. U. 112 poz. iißß 2 późn. zm. 'VV IEVHENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ píżčkfiżäflü Íriiüřmílüję pUlJ|ÍĽ¦."I!'|Ę W fürmiü dokumentu lub r.' formie przetworzone] ma 28 stycznia 2014 '~. ......... .......... ....... V 1|' imię i nazwisku wnioskoda'-'fcy' Sąd Apelacyjny W Warszawie I Wydział Cywiłny w skladzie: ii E GZÄQUFŁQ adres wnioskodawcy Przewodniczący- Sędzia SA- Marzena Konsek - Bitkowska Sędzia SA- Barbara Trębska (spr.) Sędzia SO de1.- Marcin Łochowski Protokolant- st. sekr. sąd. Aneta Zembrzuska po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2014 1*. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa A. Ł., I. Z. (1), D. Z. ` i K. Z. " przeciwko Skarbowi Państwa - Wojewodzie (...) 0 zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawic z dnia 19 lutego 2013 r., sygn. akt 1 C 594r'1l 1. oddala apelację; 2. _ zasądza od Skarbu Państwa - Wojewody (...) na rzecz I. Z. (1), D. Z. i K. Z. kwoty po 1.800 (tysiąc osíemsct zlotych) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym. Sygn. akt I A Ca 595/13 UZASADNIENIE Po ostatecznym sprecyzowaniu powództwa, powódki wniosły o zasądzcnie od Skarbu Państwa - Wojewody (...) na swoją rzecz: - A. Ł. - 831 6 części odszkodowania„ tj. kwoty 992.500 zl, - I. Z. (I) - 3f`16 części odszkodowania, tj. kwoty 372.187,50 zł, - D. Z. - 3fl6 części odszkodowania, tj. kwoty 37218150 zł, - K. Z. - 2116 części odszkodowania, tj. kwoty 248.125 zł. Powodki wníosły także o zasądzenie odsetek od żądanych kwot za okres od dnia wniesienia pozwu-do dnia zapłaty. Swe roszczenia opierały na twierdzenia, ze pozwany Skarb Państwa reprezentowany przez Wojewodę (...) odpowiada za wyrządzenie im szkody na skutek wydania wadliwych decyzji administracyjnych w przedmiocie sprzedaży w latach 1980-1990 czterech lokali: nr (...), w budynku przy ui. (__.) w W., których wydanie z naruszeniein prawa stwierdziło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W.. Szkody swej upatrywały powódki w bezpowrotnej utracie prawa własności tychże lokali oraz udziałów w użytkowaniu wicczystym gruntu.
--- STRONA 2 ---
Pozwany Skarb Pafistwa — Wojcwoda (...) zastgpowany przcz Prokuratoriq Generalnq Skarbu Psmstwa Wniésl 0 oddalenie powédztwa oraz zasqdzenie kosztéw postopowania. Wyrokiom 2. dnia 19 lutego 2013 r. Sqd Okrqgowy W Warszawie zasqdzil od pozwancgo na rzecz powodek nastgplljage kwoty: A. L. 611.850, I. Z. (2) 229.433,75'z1, D. Z. 229.433,75 z1, K. Z. 152.962,50 zhwszystkie 2 ustawowymi odsetkami od dnia 31 maja 2012 roku do dnia zap1aty. W pozostalym zakrcsic Sa_d powédztwo 0dda1i1 i pozostawil szczegéiowe wyliczenie kosztow proccsu rcforcndarzowi S85;10WemU, przy PT3Y.1“E"~1iLI, Z6 powodki wygraiy proces w 426%, i w takim stosunku nalciy sic; im zwrot faktyczrnie poniesionych kosztéw postgpowonia. Orzcczenio to oparl Sqd 0 nastopujqce ustalenia faktyczne i occno ptawnzg. Zabudowana nieruchomoéé (...)zna_] dujqca sio przy ul. (...)(0bocnic (...)) oznaczona numerem hipotecznym (...)0 powicrzchni 350,57 m 2, byla wlasnoéciq A.i A. B. (1). A. B. (1)z0b0W1qza1a 51¢ sprzodaé svv/:1 poiowq nieruchomoéci na rzccz L. 1. (1)p0d warunkiom, Z8 przeprowadzi on we wlasnym zakrosie remont nioruchomoéci, a p0 jego dokonaniu przyrzeczcnic sprzcdaiy rniaio Staé siq, automatycznie ostatecznq sprzcdazq. Remont zosta1 przez L. J. (1)wykona.ny. Naswpnic prawo do nabycia polovvy ni¢tuch0m0§ci zapisane na rzccz L. I. (1)1 P. W.przesz1o na M. Z. (1)1 S. O. (1 )1 kolejno, prawo do 1/4 czqéci nicruchomoéci przcpisane zosta1o me S. O. (1)na rzecz R. Z.na podstawie aktu sprzedazy z dnia 29 wrzeénia 1947 1". * . Prawa spadkowo po zmar1ym A. B. (2)w ca1o§ci nabyla jego Zona A. B. (3). Umowa, z dnia 12 lipca 1950 r. sprzedala ona 0:112; naleiqcq do niej z ty1:u1u spadku po A. B. (2)nicpodz1c1nq polowq przcdmiotowcj nioruchomoéci A. B. (4)(obecnie L). R. Z.2mar1 w dniu (...). Spadek po nim nabyli zona M. Z.. (2)ora:¢ dzieci H. Z.i T. Z.po 113 czqéci kazdy. M. Z. (2)zmar1a W dniu (...)Prawa do spadku po niej nabyli synowie H. Z.i T. Z.w 112 czoéci spadku kaidy z nich. P0 zmarlym W dniu (...)H. Z.spadck nabyli Zena K. Z.i brat T. Z.po 1/2 czqzlci spadku kaide Z nioh. T. Z.zn'1a_r1 W dniu (...) Spadek po nim nabyly 1. Z. (1)1 D. Z.w 112 czqéci spadlcu kazda Z nich. Ostatecznie, nastcgpoarni prawnymi dawnych wlaécicieli W zakresie roszczefi odnoénie do nicruchomoéci polozoncj przy ul. (...)sta1y sir; powodki: A. L, 1. Z. (1), D. Z.i K. Z.. Przedrniotowa nieruchomoéc’: zosta1a objqta dzialaniem dekrcm z dnia 26 paidzicrnika 1945 roku o wlasnoéci i uzytkdwaniu gruntéw na obszarze W.(Dz. U. nr 50, poz. 279). Objqcie grunm W posiadanie przez gming: nastqpflo w dniu 16 sicrpnia 1948 r., a od 1950 r. W2 zwiqzku z likwidacjq gmin, W posiadanic Skarbu Pafistwa. W dniu 15 lutcgo 1949 r. poprzcdnicy prawni powodek Z102}/11 wniosek 0 przyznanic 1m prawa W1asn0§ci czasowej do przedmiotowcj nioruchomoéci. Orzcczcnicm admillistracyjnyrn 2 dnia 2 grudnia 1955 r. Prezydium Rady Narodowoj W W.W sprawic odmoWi1o clotychczasowyrn wiaécicieiom przyznania prawa wkasnoéci czasowcj do gruntu nicrucholnoéci (...)po1oZonej przy u1. {...), stwierdzaj qc jednoczeénie, 2:: budynki znajdujqcc siq na. tcj nicrfichomoéci przoszly na rzecz Skarbu Pafistwa. Deoyzja ta nic zostalajcdnak dorqczona Zadnoj zc stron. Z dnicm 27 mafia 1990 r. nicruchomoéé przeszla na wlasnoéé Dzielnicy Gminy W., co z0sta10 potwicrdzone deoyzjq Wojewody (...). W wykonaniu ostatecznych dccyzji administracyjnyclrz 20 Wrzcénia 1979 1'., 20 wrzeénia 1982 r., 28 lutego 1989 r. 1 21 maja 1990 r., F.i M.ma1ZonkoWic S., J. R.i M. R., I. Z. (3 }oraz Ki Hmalionkowie B.naby1i lokale mieszkalnc nr (...)w budynku polozonym przy ul. (...)( dawnicj (...)) W W.Wraz 2 odpoWiec1nimiudzia1ami w czgéciach Wspélnych budynku ijcgo urzagizcfi, ktore to udzia1y 203131}! im oddanc w uiytkowanio Wicczystona okrcs 99 lat. Samorzqdowe Kolcgium Odwo1awcze W Wfiecyzjarni z 29 maja 2007 r. 1 12 lipca 2007 1‘. stwierdzflo wydanie powjyiszych doc}/zji W przcdmiocie sprzedazy1o1<aIinr(...)z naruszeniern prawa, jednoczcénic Wskazujqc, Z6 nic moina slwierdzié ich niewaznoéci 2 uwagi no nieodwracalnc skutki prawncjakic WyW01'?3.l'l}'. W dniu 30 listopada 1988 r. A. Lwezwala Wydzial (...)Urz:;;du Dzielnicowego W.do zwrotu nicruchomoéoi przejotej w 1955 r. bez odszkodowania na rzecz pa.f1s1:wa, ewcntualnic 0 Wyplatq stosowncgo odszkodowania. W wykonaniu postanoxvicfi ostatccznych decyzji Prczydenta W.z 8 paidzicrnika 1998 r. i 21 lutogo 2000 r. oddano W uzytkowanie Wicczystc udz1a1\=v)q1osz8g:y 0,589 czoéci nieruchomoéci pohozoncj przy ul. (...)W Wma okres 99 lat na rzecz A. L.W 8116 czqéciaxzh, I. Z. (1)w 3116 ozoéciach, D. Z.w 3.116 czgficiach, K. Z.w 2116 czqsfciach i tym samym rozpoznano vmiosck dckrctowy powodek 0 przyznanie prawa Wlasnoéci czasowqi do gruntu. Aktualnie wartoéé rynkowa sprzedanych 10ka1i 0 nr (...) poloionych w W. przy u1icy(...), z LlWZg1Qdl11€l'11$I11 ograniczefi prawnych w okrcsic obowiqzywania publicznej gospodarki lokalarni Wcdlug stanéw na dzicfi wydallia bezpmwnych decyzji odnoénic do sprzedairy Iokali oraz wcdkug can aktualnych wynosi 1.223.700 21. Stan faktyczny W sprawic usta111 Sqd przcdc wszystkim na podstawie dowodow ze zioionych do akt dokumentéw, uznaj qcjc za wiarygodno i niezakwestionowane przez srrony. Jako Wiarygodnc ocsn11 takzc Sad opinie bieg1ego S. O. (2). Przy talc ustalonej podstawie faktycznej, Sa,d picrwszej 1nstancjiuzna1powédzt\vo za uzasadnionc czqéciowo. W pierwszej koiejnoéci stwierdzii bezpodstawlloéé zarzutu pozwanego dolyczqcego braku legit}/macji proccsowcj powddek. Wskazal, Zc nastqpstwo prawne powodek po A. i A. B. (1) oraz R. Z. wynika 2 postanowiefi 0 stwierdzeniu nabycia spadku. Nadto, 2 treéci z1oZonych do alct sprawy kopii decyzji administracyjnych jednoznacznie Wynika, 2*;: powodki by1y traktowanc przez organy administracji pafistw0wcj_ia1<o nastopczynie prawns A. 1A. B. (1) oraz R. Z.. Wartoéci dowodowej tychdokumentow pozwany nit: kw:zstionowai . W occnis Sgclu podstawo prawns. roszczenia powédek stanoWi1 art. 160 § 1 i 2 k.p.a. Za niezasadny uzna1 podnicsiony przoz pozwanego zarzut przedawnienia roszczenia W oparciu 0 art. 442 1<.c. Stosownie bowiem do § 3 art. 160 k.p.a., ktory to przepis jest lex specialis W stosunku do art. 442 § 1 k.c., roszczenie 0 odszkodowanie przedavmia sig 2 11p1ywcm lat 3 od dnia, Vv'kI(<)1'}'m stala sig ostatcczna decyzja stwierdzaj qca niewaznoéé decyzji Wydzmej Z naruszonicm art. 156 k.p.a. albo decyzja, W ktorej organ stwiordzil w myél art. 158 k.p.a., ze zaskarzona dccyzja‘ zostala Wydana 2‘. naruszeniem przepisu art. 156 k.p.a. Tcrmin ten W sprawic niniejszej do dnia wnicsicnia puzwu nic upiynql. Powédki Wywodzfly swc roszczcnia z oclpoWiedz.ia1no§ci pozwanego za wyrzqdzenic im szkody na skutek wydania WE1d11W}’C1'1 dccyzji administracyjnych W przedmiocie sprzeda2y1o1<a11nr(...) w budynku przy ul. (...) w Wj w latach 19801990. Szkody upatzywaly W bezpowrotncj utracie prawa wlasnoéci tyohze lokali oraz odzialéw W uzytkowaniu Wioczystym gruntu. __ Pozwany Skarb Państwa - Wojewoda (___) zastępowany przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa wniósł o oddalenie powództwa oraz zasądzenie kosztów postępowania. Wyrokiern z dnia 19 lutego 2013 r. Sąd Okręgowy w Warszawie zasądzil od pozwanego na rzecz powódek następujące kwoty: A. Ł. - 611.850, ł. Z. (2) - 229_433,'15"zł, D. Z. - 229.-433,75 zl, K. Z. - 152_962,50 zł,'wSzyStkie z ustawowymi odsetkami od dnia 31 maja 2012 roku do dnia zapłaty. W pozostałym zakresie Sąd powództwo oddalił i pozostawił szczegółowe wyliczenie kosztów procesu referendarzowi Sądowemu, przy PTZXÍÍÊGÍU, że powódkí wygrały proces w 42,6%, i w takim stosunku należy się im zwrot faktycznie poniesionych kosztów postępowania. Orzeczenie to oparł Sąd o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną. Zabudowana nieruchomość (_..)znaj dująca się przy ul. (...)(obecnie (.._)) oznaczona numerem hipotecznym (__.)o powierzchni 35 0,57 rn 2, była własnością A_i A. B. (1). A. B. (1)zoboWiązała się sprzedać swą połowę nieruchomości na rzecz L. 1. (1)pod warunkiem, że przeprowadzi on we własnym zakresie remont nieruchomości, a po jego dokonaniu przyrzeczcnie sprzedaży miało stać się automatycznie ostateczną sprzedażą. Remont został przez L. .l_ (1)wykona.ny. Następnie prawo do nabycia połowy nieruchomości zapisane na rzecz L. I. (1)i P. Wprzeszło na M. Z. (1)i S. O. (1 )i kolejno, prawo do 1/4 części nieruchomości przepisane zostało ze S. O. (1 )na rzecz R. Z.na podstawie aktu sprzedaży z dnia 29 września 1947 r. i . Prawa spadkowe po zmarłym A. B. (2)w całości nabyła jego żona A. B. (3). Umov.-'ą z dnia 12 lipca 1950 r. sprzedała ona całą należącą do niej z tytułu spadku po A. B. (2)niepodzielną połowę przedmiotowej nieruchomości A, B. (4)(obcenie Ł_)_ R. Z_zmarl w dniu (___). Spadek po nim nabyli żona M. Z.. (2)oraz dzieci H. Z.i T. Z.po U3 części każdy. M. Z. (2)zma_rła w dniu (_._)Prawa do spadku po niej nabyli synowie H. Z.i T. Z.w U2 części spadku każdy z nich. Po zmarłym w dniu (...)l-I. Z.spadek nabyli żona K. Z.i brat T. Z.po 1/2 części spadku każde z nich. T. Z_zma_rł w dniu (___) Spadek po nim nabyly1_ Z. (1)i D. Z.w 1i'2 części spadku każda Z nich. Ostatecznie, następcami prawnymi dawnych właścicieli w zakresie roszczeń odnośnie do nieruchomości położonej przy ul. (___)stały się powódki: A. Ł., 1. Z. (1), D. Z.i K. Z.. Przedrniotowa nieruchomość została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze W.(Dz_ U. nr 50, poz. 279). Objęcie gruntu w posiadanie przez gminę nastąpiło w dniu 16 sierpnia 1948 r., a od 1950 r. wz związku z likwidacją gmin, w posiadanie Skarbu Państwa. W dniu 15 lutego 1949 r. poprzednicy prawni powódek złożyli wniosek o przyznanie im prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości. Orzeczeniem administracyjnyrn z dnia 2 grudnia 1955 r. Prezydium Rady Narodowej w W.w sprawie odmówiło dotychczasowym właściciełorn przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości (.__)położoriej przy ul. (_..), stwierdzaj ąc jednocześnie, że budynki znajdujące się na tej nieruchomości przeszły na rzecz Skarbu Państwa. Decyzja ta nie zostałajednak doręczona żadnej ze stron. Z dniem 27 maja 1990 r. nieruchomość przeszła na własność Dzielnicy Gminy W., co zostało potwierdzone decyzją Wojewody (___). W wykonaniu ostatecznych decyzji administracyjnyclrz 20 września 1979 r., 20 września 1982 r., 28 lutego 1989 r. i 21 maja 1990 r., F.i Mmałżonkowie S., J. R.i M. R., I. Z. (3 }oraz K.i Hmałzonkowic B_naby1i lokale mieszkalne nr (.__)w budynku położonym przy ul. (_._)( dawniej (___)) w W_wraz z odpowiednimi udziałami w częściach wspólnych budynku ijego urządzeń, które to udziały' zostały im oddane w użytkowanie wieczyste na okres 99 lat. Samorządowe Kolegium Odwoławcze W Wńecyzjarní z 29 maja 2007 r. i 12 lipca 2007 r. stwierdziło Wydanie powyższych decyzji w przedmiocie sprzedaży lokali nr (._.)z naruszeniem prawa, jednocześnie wskazując, że nie można stwierdzić ich nieważności z uwagi na nieodwracalne skutki prawnejakie wywołany. W dniu 30 listopada 1988 r. A. Łwezwała Wydział (...]Urzędu Dzielnicowego W.do zwrotu nieruchoniości przejętej w 1955 r. bez odszkodowania na rzecz państwa, ewentualnie o wypłatę stosownego odszkodowania. W wykonaniu postanowień ostatecznych decyzji Prezydenta W_z 8 października 1998 r. i 21 lutego 2000 r. oddano W użytkowanie wieczyste udział wynoszący 0,589 części nieruchomości położonej przy ul. (_..)w W.na okres 99 lat na rzecz A. Ł.w 8f16 częściach, I. Z. (l)w 3f16 częściach, D. Z_w 3r'16 częściach, K. Z_w 2f16 częściach i tym samym rozpoznano wniosek dekretowy powódek o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu. Aktualnie wartość rynkowa sprzedanych lokali 0 nr (__.) położonych w W. przy ulicy (___), z uwżględliieniern ograniczeń prawnych w okresie obowiązywania publicznej gospodarki lokalami według stanów na dzień wydallia bezptawnych decyzji odnośnie do sprzedaży lokali oraz według cen aktualnych wynosi 1.223.700 zł. Stan faktyczny w sprawie ustalił Sąd przede wszystkim na podstawie dowodów ze złożonych do akt dokumentów, uznaj ąejc za wiarygodne i niezakwestionowane przez strony. Jako wiarygodne ocenił także Sąd opinie biegłego S. O. (2). Przy tak ustalonej podstawie faktyczncj, Sąd pierwszej instancji uznał powództwo za uzasadnione częściowo. W pierwszej kolejności stwierdził bezpodstawnośč zarzutu pozwanego dotyczącego braku legitymacji procesowej powódek. Wskazał, ze następstwo prawne powódek po A. i A. B. (1) oraz R. Z. wynika z postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku. Nadto, 2 treści złożonych do akt sprawy kopii decyzji administracyjnych jednoznacznie wynika, że powódki były traktowane przez organy administracji państwowej jako następczynie prawne A. i A. B. (1) oraz R. Z.. Wartości dowodowcj tycłidokumentów pozwany nie kwestionował. . - W ocenie Sądu podstawę prawną roszczenia powódek stanowił art. 160 § 1 i 2 k.p.a. Za niezasadny uznał podniesiony przez pozwanego zarzut przedawnienia roszczenia w oparciu o art. 442 k.c. Stosownie bowiem do § 3 art. 160 k_p_a_, który to przepis jest lex speciaiis w stosunku do art. 442 § 1 k.c., roszczenie o odszkodowanie przedaumia się z upływem lat 3 od dnia, W którym stala się ostateczna decyzja stwierclzaj ąea nieważność decyzji wydanej z naruszeniem art. 156 k_p_a_ albo decyzja, w której organ stwierdził w myśl art. 158 k_p.a_, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisu art. 156 k_p_a_ Termin ten w sprawie niniejszej do dnia wniesienia pozwu nie upłynął. Powódki wywodzily swe roszczenia z odpowiedzialności pozwanego za wyrządzcnie im szkody na skutek wydania wadliwych decyzji administracyjnych w przedmiocie sprzedaży lokali nr (___) w budynku przy ul. (__.) w W.` w latach 1980-1990. Szkody upatrywały w bezpowrotnej utracie prawa własności tychże lokali oraz udziałów w użytkowaniu wieczystym gruntu. __
--- STRONA 3 ---
Przoohodzap do ooeny zaistnienia przoslanck odpoW1cdzia1noécipozwanego Sad stwierdzi1, zo pomiedzy bezprawnymi orzeczcniami administracyjnyrni o sprzedaiy lokali a szkoda, naprawienia ktorej dochodzapowodki, istnieje normalny zwiazek przyczynowy W rozumicniu art. 361 § 1 1<.c. Szkoda powodekjest bowicm uszczerbek majatkowy, jaki powstat na skutek bczprawnych rozporzadzefi 1oka1am1, ktory W efokcio C10pl‘0Wflt1Z.11 do ostatccznego odjqcia im prawa Wlasnoéci o konkretncj wartoéci maj atkowej. Zlozony przez poprzcdnikow prawnych powodek Wniosok z dnia 15 lutego 1949 r. o przyznanie Wieczystcj dzierzawy zosta1 co do zasady pozytywnie rozpoznany decyzjami z dnia 8 paidzicrnika 1998 r. oraz 21 lutego 2000 r. Gdyby zatem nic zostaiy Wprowadzone do obrotu przedmiotowe docyzje administracyjne, nic doszloby do sprzedazy loka1i oraz udzia1oW W czeéciach Wspolnych budynku ijego urzadzeri, a lokale te i zwiazane 2 ioh W1asno§cia udziaty zostatyby, podobnio jak inne niesprzedane Iokalc, objcgte decyzjami 2 dnia 8 paidzicrnika 1998 1'. i 21 lutego 2000 r. . Naloine powodkom odszkodowanit: W zakresie damnum emergens zostaio obliczone W oparciu o dowéd z opinii bieglcgo S. O. (2). Sad uznai, '/Le miarodajna dia ustalenia. Wysokoéci odszkodowania Wynikajacego z decyzji sprzedazowych jest Wartoéé sprzodanych lokali okreélona Wediug ich stanu na dzicfi Wydania tych docyzji, ktore spowodowaly szkode, a con aktualnych, zgodnie 2 treécia art. 363 § 2 k.c. W pozosta1ym zaé zakresie Sad powédztwo oddalil. Wysokoéé odszkodowania dla sprzedauych loka1inr(...) usta1i1na kwote 1.223.700 212 uwzglodnieniem obciazenia ich szczegolnym tzybem naj mu wodtug stanu na daty wydania bezprawnych decyzji: 21 maja 1990 r., 20 Wrzeénia 1979 11, 28 lutego 1989 r. i 20 Wrzeénia 1982 r., a wedlug con na date sporzadzcnia opinii przcz bieglego. Dlatego tez, roszczcfi powédek dotyczapych zasadzenia. Wyzszych kwot Sad nie uwzglednil. Odsetki ustawowo z uwagi na odszkodowawczy charakter roszczenia (art. 363 § 2 k.c.) zasadzit Sad od daty ustalenia przez biegiego Wagtoéci sprzadanych lokali z uwzglednieniern obciaienia ich szczcgolnym trybem najrnu. Tym samym, zaglanie powodek odnoénie zasadzonia odsetek od dnia Wniesienia p0ZWLl, tj. od dnia 23 listopada 2007 r., Sad oddalil. . Apolacjq od powyzszogo Wyroku Wniosl pozwany. Zaskarzyl on orzeczcnic W czeéci, a mianowicie: punkt picrwszy W zakrosie, W jakirn Sad Okregowy uwzglodnit powodztwo na rzecz 1. Z. (2), D. Z. i K. Z., oraz punkt trzeci W zakrcsie, w jakim Sad Okregovry ustalil, is powodki Wygraiy sprawe W 42,6%, i W takim stosunku nalezy siq im zwrot faktycznic poniesionych kosztow postqpowania. Skarzacy zarzucitt 1/ naruszenio przepisow postepowania, a to: J art. 236 1<.p.c. W zw. z art. 227 k.p.c. W ZW. z art. 233 § 1 k.p.c. wzw. 2 art. 162 k.p.c. przoz niozastosowanie art. 236 k.p.c. 1 niowydanie postanowienia W przedmiocie dopuszozenia dowodu z dokumentéw aktéw notarialnych zloionych przcz powodki, mimo, 2e pozwany zakwostionoWat ich autontycznoéé i Wartoéé dowodowa, ‘ art. 233 § 1 k.p.c. W zw. z art. 245 k.p.o. przez b1edna ocenq dowodow W postaci aktow notarialnych pornimo sprzt:oiW11 strony pozwanej, odnoénie do przyj ecia, Zo akty te stanowia dolcurnenty W rozumicniu art. 245 k.p.c. biad W ustaleniach faktycznych, polegajacy na ustaleniu, ze A. B. (I)zoboWia_za1a sio sprzedaé L. J. (1) polowg nioruchomoéci, W sytuacji gdy zgroniadzony W sprawie rnateria1 dowodowy nic mog1 stanowié podstawy do poczynionia takich ustalefi, art. 233 § 1 W 2W. 2 art. 227 k.p.c. polcgaiapy na biedncj occnie dowodow skutkuja_ce_i ustalcnicnt, 2e M. Z. (2) byta nastgpca prawnyrn przedwojonnyoh W1a§cicie1i nioruchomoéci, 21 naruszcnie prawa matorialnego , a to: art. 46 dckretu 2 11 paidzicrnika 1946 r. — prawo rzeczowc w zw. 2. art. I dckretu z dnia 26 paidziemika 1945 1*. o Wlasnoéci i uzytkowaniu gruntow no obszatze W.W zw. 2 art. 65 § 1'12 k.c. W zW. z art. I60 § 1 k.p.a., przez biedna Wyktadnie 1 nicwlaéciwe zastosowanie, pologajaca na przyjeciu, 2e poprzednicy prawni powodek Z.naby1i wlasnoéé 112 udzialu w nieruchomo§ci, a co za tym idzie, is powodki te, jako strony postqpowafi W sprawaoh o stwierdzenic niewainoéci dccyzji o sprzedazy lokali maja lcgityrnacje czynna do Wystepowaoia W sprawie niniejszej, nioW1a$oiWe zastosowanie art. 361 § 1 1 2 w zw. z art. 160 § 2 k.p.a. i art. 160§ 1 k.p.a., polegajace na ‘tflednym przyjeciu, to powodki Z. p01'1iOS1y sflcodo na skutek wydania decyzji o sprzedazy lokali, w sytuacji, gdy ich poprzednicy prawni nie nab)/1i roszczefi o ustanowicnie Wtasnoéci czasowej do gruntu nieruchomoéci przy ul. (...). Wsltazujac na powyzsze wniost skarzacy 0 zmiane wyroku W punkcie pierwszym w czoéci, w ktorej zostai zaskatzony i oddalenic powodztwa 1. Z. (2), D. Z. i K. Z. oraz 0 ztniane; wyroku w punkcie trzecim i ustalenie, Ze powodki wygraiy sprawe w 30.82%, i W takim stosunku zasadzenie od powodok solidarnie no rzocz Skarbu Paitstwa Wojewody (...) zwrotu kosztow pOS'£Qp0W6.I‘1i8., W tym na rzecz Skarbu Pafistwa Prokuratorii Generalnei Skarbu Pafistwa zwrotu kosztow zastepstwa procesowcgo w postepowaniu przed Sadcm 1 instancji, a nadto o zasadzenie od powodek solidarnie na rzecz Skarbu Pafistwa zwrotu kosztow postqgpowania apelacyjncgo. Powodki Wnioski 0 oddalenic apelacji i zasadzenie kosztow postepowania aoclacyjnego. Sad Apelacyjny zwaiyi, co nastgpuje. Apelacja okazata sie niezasadna, choc’: nicktore z jej zarzutow podniesiono trafimie. Odnosi sic; to W szczegolnoéci do pierwszego z nioh, dotyczacego naruszonia przepisow postepowania, a mianowicie art. 236 W zw. z art. 227' W zwfz art. 233 § 1_k.p.o. przez niozastosowanic art. 236 k.p.c. i niewydanie postanowicnia W przedmiocie dopuszczcnia dowodow z: oéwiadczenia k. 442443 (tym zakresie pC1'1'101‘I10Ci'11k pozwanego na rozprawie apclaoyjnej sprecyzowal, is W istocie chodzi o akt notarialny 2 dnia 3 czerwca 1947 nr 1912 — k. 554), aktu notarialnego z dnia 3 czcrwca 1947 r. Rep. Nr 1912 k. 442448, aktu notarialnego z driia 4 lutego 1948 r. Rep. Nr 455 k. 45445 7, aktu notarialnego z dnia 29 Wrzcénia 194? r. Rep. Nr 4031 k._ 449453, aktu notarialnego 2 dnia 10 kwietnia 1947 r. Rep. Nr 1121 k. 442448. Przechodząc do oceny zaistnienia przesłanek odpowiedzialnościpozwanego Sąd stwierdził, ze pomiędzy bezprawnyrni orzeczeniarni administracyjnymi o sprzedaży lokali a szkoda, naprawienia której dochodząpowódki, istnieje normalny związek przyczynowy w rozumieniu art. 361 § l k.c. Szkodą powódekjest bowiem uszczerbek majątkowy, jaki powstał na skutek bezprawnych rozporządzeń lokalarni, który w efekcie doprowadził do ostatecznego odjęcia im prawa własności o konkretnej wartości majątkowej. Złozony przez poprzedníków prawnych powódek wniosek z dnia 15 lutego 1949 r. o przyznanie wieczystej dzierżawy został co do zasady pozytywnie rozpoznany decyzjami z dnia 8 października 1998 r. oraz 21 lutego 2000 r. Gdyby zatem nie zostały wprowadzone do obrotu przedmiotowe decyzje administracyjne, nie doszłoby do sprzedaży lokali oraz udziałów w częściach wspólnych budynku ijego urządzeń, a lokale te i związane z ich własnością udziały zostałyby, podobnie jak inne niesprzedane lokale, objęte decyzjami z dnia 8 października 1998 r. i 21 lutego 2000 r. . Nalezne powódkom odszkodowanie w zakresie dammcm emergens zostało obliczone w oparciu o dowód z opinii biegłego S. O. (2). Sąd uznał, ze miarodajną dla ustalenia wysokości odszkodowania wynikającego z decyzji sprzedazowych jest wartość sprzedanych lokali określona według ich stanu na dzień wydania tych decyzji, które spowodowały szkodę, a cen aktualnych, zgodnie z treścią art. 363 § 2 k.c. W pozostałym zaś zakresie Sąd powództwo oddalił. Wysokość odszkodowania dla sprzedanych lokali nr (...) ustalił na kwotę 1.223.700 zł z uwzględnieniem obciążenia ich szczególnym trybem naj mu według stanu na daty wydania bezprawnych decyzji: 21 maja 1990 r., 20 września 1979 1"., 28 lutego 1989 r. i 20 września 1982 r., a według cen na datę sporządzenia opinii przez biegłego. Dlatego tez, roszczeń powódek dotyczących zasądzenia wyższych kwot Sąd nie uwzględnił. Odsetki ustawowe z uwagi na odszkodcwawczy charakter roszczenia (art. 363 § 2 k.c.) zasądził Sąd od daty ustalenia przez biegłego wagtości sprzedanych lokali z uwzględnieniem obciążenia ich szczególnym trybem najmu. Tym samym, żądanie powódek odnośnie zasądzenia odsetek od dnia wniesienia pozimi, tj. od dnia 23 listopada 200? r., Sąd oddalił. . Apelację od powyższego wyroku wniósł pozwany. Zaskarzył on orzeczenie w części, a mianowicie: punkt pierwszy w zakresie, w jakim Sąd Okręgowy uwzględnił powództwo na rzecz l. Z. (2), D. Z. i K. Z., oraz punkt trzeci w zakresie, w jakim Sąd Okręgowy ustalił, że powódki wygrały sprawę w 42,6%, i w takim stosunku nalezy się im zwrot faktycznie poniesionych kosztów postępowania. Skarżący zarzucił: 1/ naruszenie przepisów postępowania, a to: J - art. 236 k.p.c. w zw. z art. 22? k.p.c. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c. wzw. z art. 162 k.p.c. przez niezastosowanie art. 236 k.p.c. i niewydanie postanowienia w przedmiocie dopuszczenia dowodu z dokumentów - aktów notarialnych złożonych przez powódki, mimo, że pozwany zakwestionował ich autentyczność i wartość dowodową, ' - art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 245 k.p.c. przez błędną ocenę dowodów w postaci aktów notarialnych pomimo sprzeciwtl strony pozwanej, odnośnie do przyj ęcia, ze akty te stanowią dokumenty w rozumieniu art. 245 k.p.c. - błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na ustaleniu, ze A. B. (I) zobowiązała się sprzedać L. J. (1) połowę nieruchomości, w sytuacji gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie mógł stanowić podstawy do poczynienia takich ustaleń, - - art. 233 § l w zw. z art. 227 k.p.c. polegający na błędnej ocenie dowodów skutkującej ustaleniem, ze M. Z. (2) była następcą prawnym przedwojennych właścicieli nieruchomości, 2! naruszenie prawa materialnego , a to: - art. 46 dekretu z ll października 1946 r. - prawo rzeczowe w zw. z art. I dekretu z dnia 26 paździemika 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze W.w zw. z art. 65 § ii 2 k.c. w zw. z art. 160 § l k.p.a., przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegającą na przyjęciu, ze poprzednicy prawni powódek Z.naby1i własność 112 udziału w nieruchomości, a co za tym idzie, że powódki te, jako strony postępowań w sprawach o stwierdzenie nieważności decyzji o sprzedaży lokali mają legitymację czynną do występowania w sprawie niniejszej, - niewłaściwe zastosowanie art. 361 § 1 i 2 W zw. z art. 160 § 2 k.p.a. iart. l60§ l k.p.a., polegające na błędnym przyjęciu, że powódki Z. poniosły sflcodę na skutek wydania decyzji o sprzedaży lokali, w sytuacji, gdy ich poprzedniey prawni nie nabyli roszczeń o ustanowienie własności czasowej do gruntu nieruchomości przy ul, (...). Wskazując na powyższe wniósł skarżący o zmianę wyroku w punkcie pierwszym W części, w której został zaskarżony i oddalenie powództwa 1. Z. (2), D. Z. i K. Z. oraz o zmianę wyroku w punkcie trzecim i ustalenie, że powódki wygrały sprawę w 30,82%, i w takim stosunku zasądzenie od powódek soiidarnie na rzecz Skarbu Państwa - Wojewody (...) zwrotu kosztów postępowania, W tym na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu przed Sądem 1 instancji, a nadto c zasądzenie od powódek solidarnie na rzecz Skarbu Państwa zwrotu kosztów postępowania apełacyjnego. Powódki wnioski 0 oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego. Sąd Apelacyjny zważyl, co następuje. Apelacja okazała się niezasadną choć niektóre z jej zarzutów podniesiono trafiiie. Odnosi się to w szczególności do pierwszego z nich, dotyczącego naruszenia przepisów postępowania, a mianowicie art. 236 w zw. z art. 227' W zw."z art. 233 § l_k.p.c. przez niezastosowanie art. 236 k.p.c. i niewydanie postanowienia w przedmiocie dopuszczenia dowodów z: oświadczenia - k. 442-443 (tym zakresie pełnomocnik pozwanego na rozprawie apelacyjnej sprecyzował, ze w istocie chodzi o akt notarialny 2 dnia 3 czerwca 1947 nr 1912 - k. 554), aktu notarialnego z dnia 3 czerwca 1947 r. Rep. Nr 1912 - k. 442-448, aktu notarialnego z dnia 4 lutego 1948 r. Rep. Nr 455 - k. 45445 7, aktu notarialnego z dnia 29 września 194? r. Rep. Nr 4031 - k._ 449-453, aktu notarialnego z dnia 10 kwietnia 1947 r. Rep. Nr 1121 - k. 442-448.
--- STRONA 4 ---
Zasadnoéo powyiszego 2a.r2utu jest oczywista. Dokumonty powyiszc 2102311 polnomocnik powodek przy piémie proccsowym 2 dnia 6 Wrzeénia 2012 1'. (k. 428 — 463) na okolicznoéé, 2e to L. J. (1) na podstawie umowy 2 W1a§cic1o1ka_'— A. B. (5) odbudowai budynek mies2ka1ny po zniszozeniach Wojennych, a nie jak tWierd2i1 pozwany Skarb Patistwa. Pozwany Wni6s1 o oddalenie tego Wniosku podnoszac 111.111., 21¢ 2 uwagi na forrne Wjakiej dokurnenty 2osta1y 21o2onc (niopoéwiadczorie za zgodnoéé 2 oryginatami kserokopic 2c zdjqé do1<umontoW— protokoi elelctroniczny rozprawy 2 dnia 5 lutego 2013 r. 04 rr1in.41 se1<.), nie maja one mooy dowodowej. Tymczasem Sad nie Wydal Zadncj docyzji procosowej odnoénie do powyzszego Wniosku dowodowogo, ajcdnoczoénie na podstawie objqtych nim dokumcntow poozynil ustalenia faktyczne odnoénie nie tyle okolicznoéci na jakio zostaly 21020116, 11:02 co do przejéeia praw \‘V1i1SC1C1C11(1 llieruohomoéoi A. B. (1) na rzecz L. .1. (1), P. W., a nastqpnio na M. Z. (1) i S. O. (1), a W dalszej ko1ejn0§ci takie na R. Z.. ' Dlatego tez slusznic co do zasady zarzuca sio W apelacji dokonanie ustaiefi faktycznych na podstawie dorozumianego przoprowadzcnia dowodow. Nie ulega bowiem Watpliwoéci, 2:: dokonanio przoz sad ustalefi faktycznych na podstawie Wskazanyoh przoz strony dowodow, ktore nie zostaly W formalny sposob dopuszczone 1 przeprowadzone na rozprawic, narusza ogolne reguly postepowania W zakrcsio bczpoérednioéci, jawnoéoi, rownoéci stron 1 kontradyktoryjnoéci (tak Sad Naj wyiszy W Wyroku Z. dnia 15 stycznia 2010 1., sygn. aktl CSK 197109, Lex nr 564749). Podstawa usta1er'1 faktycznych moga byé bowiom jak podkreélil Sod Najwyzszy ~ tylko dowody prawidlowo przeprowadzone. Sad powinien wypowiedzicé sie W przodmiooic wniosku dowodowego. Iezeli zamierza Wykorzystaé stanowiacy przedmiot wniosku dowodowcgo dokumont, to powinien zgodnie 2 przepisatni reglalujacymi postepowanie dowodowe (art. 217, 236 k.p.c.) Wskazaé sposob jcgo potraktowania (por. takze wyrok Sadu Najwyiszcgo 2 dnia 23 stycznia 2008 r., II PK 125107, OSNP 2009, nr 5’6, poz. 66). 1 1 Uznaj ac przeto omawiany W tym miejscu zatzut apelacji za zasadny, Sad Apelacyjny postanowit uzupeinié postqgpowanie dowodowe 1 po 21o2eniu przoz powodki odpisow dokumentow stanowiacych akty notarialne 2 lat 1947 — 1948 ( k. 560 — 575), dopuécil z nich dowod na okolicznoéé uprawnieri poprzednikow prawnych powodok do przcdmiotowej nieruchomoéci (k. 581). P0113/2szc dowody po2Wa1a1y na podzielenie ustalefi Sadu pierwszej instancj 1, 2e A. 13. (5)zobo\viqza1a sie sprzedaé poiowr; nieruohornoéci na rzeoz L. 1. (2) pod Warunkiem, 2e przoprowadzi on we Wlasnym zzlkresie remont nieruchomoéci, a po jcgo dokonaniu przyrzeczenie sp1‘zeda2y m1a.1o stat’: sit; automatyoznio ostateczna sprzeda2a. Remont zosta1 przoz L. J. (1) zrobiony. Nastepnie prawo do nabycia poiowy nicruohomoéci zapisane 118. rzecz L. 1. (1) 1 P. W. ( ktoromu polowo svvyoh praw 211311 L. J . (1)) pr2esz1o na M. Z. (1) 1 S. O. (1) ikolcjno prawo do 114 czqéci nieruchomoéci przepisane zostalo 2e S. O. (1) na rzecz R. Z. na podstawie aktu sp1'2oda2y 2 dnia 29 Wrzcénia 1947 1'. Ostatecznie zatern prawo do Wiasnoéci przcdrniotowej nioruohomo:§oina1e2a1o W polowie do A. B. (S), ktora zbylaje na rzecz powodki A. L. oraz do M. Z. ( 1) i R. Z.. ktérzy nabyli po 114 czoéci nieruchomoéci. Ustalefi tych ostatecznie nie kWostionoW&1 skarzacy, ktory po uzupeinieniu postg:p0Wa.nia dowodowogo przez Sad Apelacyjny nie popiora1W"y'2cj omowionyoh zarzutow procesowych apelacji. Kwestionowadjodnak nadal ustalonio Sadu pierwszej instancji, Ze M. Z. (2)by1a nastepca praWnyrt1 pr2cdWojo1111ych W13SC1C1$11 nieruchomoéci. TWiord2i1, 2o 2 dowodow przoprowadzonych przez Sad Okrggowy nic wynika, aby prawo W1'&SI]0.‘§C1 po1oWy nieruchomoéci zapisano na rzocz L. J. (1)1 P. W. pr2os21o na M. Z. (1)1 S. O. ( 1). Nastqpca prawnym R. Z.1Jy1a natorniast M. Z. (2), atym satnym Sad piorwszej instancji bledne ustalit, Ze M. Z. (1 )1 M. Z. (2)to ta sama osoba. Zarzut powy2s2y niojost zasadny. Z aktu notarialnego 2 dnia 10 kwietnia 1947 1". — rep. N1‘ (...)ora2 2 dnia 41utcgo 1948 r. —1"<:p. N1" (...)( k.571 i 562), Wynilca, Ze M. Z. (l)ora2 S. O. (1)11aby1y od L. J. (1)1 P. W.praWo do po1oWy p1‘2cdr111otoWo_j n1e1‘uc1'1otoo$ci. Istotnie natomiast, 2 postanowienia spadkowego po R. Z.(1<t6ry 11aby1 udzia1 W nieruchomoéci od S. O. (1)akte111 notarialnym 2 dnia 29 Wrzeénia 1947 1'. — rep. Nr Wynika, Zojogo 201121 byla M. Z. (2)2 nie M. Z. (1)(k.88). W okolicznoéciach niniej Szej sprawy nio budzijodnak Watpliwoéci, 2e M. Z. (1), ktora naby1a 11d2ia1W nierttchomoéci W1W aktami i M. Z. (2)— Zona R. Z., to ta sama osoba. Z. przywodanyoh aktow notarialnych wynika, 2e strona, umowy byla M. Z. (1)2 domu 25., cor1<a1..i Z., zamieszkaia W W.przy ul. (...), co Wskazuje, 2e nazwisko (...)nosi1a po meta. Z aktu notarialnogo 2 29 V1"l‘Z.ESI118. 1947 r rep, N1" (...), W ktorym udz1a1 W nicruchomoéoi nabyl R. Z.Wynika, 2e ta1<2o on mioszkal W W.pr2y ul. (...). (k.566). W umowie zaé 2 dnia 12 lipca 1950 r. rep. Nr (...)( k. 458) znajduje sie zapis, 2o W1ElSC1C1E1E!II1‘1 po1oWy nioruohornoéci Wskutek zawartyoh wczeéniej umow stali sie R.i M.ma12onkoW1e Z.. Nit: mo211a to: pomijaé, 2e W licznych pOS1Qp0W0111&C11 administracyjnychjakio toczyly sie odnoénie do przedrniotowej nioruohomoéci, organy administraoyjne nie mialy watpliwoéci, 2e M. Z. (1), ktora nabyla udziai no przedmiotowej nieruchomoéci oraz M. Z. (2) — zona R. Z. to ta sarna osoba. Wajpliwoéci takich nie mia1y te2 sad}! orzckaj agcc w analogiczllej sprawie jak niniejsza 1 toczacof sio 2 udzialem tych sarnych stron, 2 tyln, Ze dotyczacoj odszkodowania za szkode Wywolana deoyzja, administracyjna sp1'zoda2y innego lokalu rnieszkalnego (nr (...)) W budynku przy ul. (...) (11 C 751106 Sadu Okregowego W Warszawic 1 IA Ca 311/07 Sqdu Apelacyjnego W Warszawic). W sprawie tej zest:110 zasadzono odszkodowanio takzo na rzccz I. Z. (2), D. Z. 1 K. Z., jalco spadkobicrcow nastqpcow przedwoj ennych W1a§c1c1o11nicruchomoéci. Co Wiecej, pozwany WOWCZ&S W ogole nie kwestionowat Iogitymacji czynncj tych powddeki nawet nic twicrd211, 2: M. Z.. ( 1) i M. Z. (2) to nie ta sama osoba. C0 prawda, Wbrow stanowisku powodok ustalenia dokonane W motywaoh dooyzji adtninistracyjnych c2_v Wyrokow sadowych nie SE1 Wiataco dla sadu W sprawic niniejszej, gdy taki charaktcr ma tylko samo orzeczenie a nie jego uzasadnicnie (por. Wyroki Sada Najwyzszogo 2 dnia 8 czerwca 2005 r., V CK 702/04, Lox nr 402284, z dnia 12 maja 2006 r., V CSK 59106, Lox nr 200907,postanoWien1c SN 2 dnia 29 maja 2008 r., II CSK 74108, Lox nr 494151), tym niemniej okolicznoéé, ze zaréwno organy adrninistracyjne jak sady powszcchne W analogicznej sytuacji dokonaly okreélonycli ustalefi nie moze byé obojqtna przy dokonywania ustalefi W sprawio obecnio rozpoznawanej. W wyroku z dnia 24 paidziernika 2013 r. (IV CSK 62/13, LEX 111' 1396775) Sad Najwyzszy wyrazi1pog1a,d, Ze W razie prawomocncgo uwzglqdoienia czeéci roszozonia 0 spoinienie éwiadczenia 2 tego samcgo stosunku prawnego w procesie dotyczapym Spolnicnia reszty éwiadczcnia sad nie 111026 W tych sa111yc11 okolicznoéciach prawnych 1 falctycznych orzec odmiennie 0 zasadzic odpowiedzialnoéci pozwanego. Sprzcciwia siq bowiern temu przepis art. 365 § 1 k.c., ustanawiajacy stan 2Wia,2an1a prawomocnym orzcczeniem nie tylko stron 1 sadu, ktoryje wydal, lecz rowniei innych sadow. Poglqd powyzszy Sad Apelacyjny podzicla. Co prawda W sprawie niniejszej powodki nie dochodza dalszej ozeéci roszczonia. uwzglednionego W sprawit:11 C 751106, gdyi obeone ich roszczenie wynika zoszkody wyrzadzonej bezprawnymi decyzjami administracyjnymi innymi r112 W osadzonoj ju2 sprawie, a Wiec 2 innego stosunku prawncgo, ty1*1*1 niemniej jeéii sie zwazy na. analogiczne okolicznoéci obu spraW 1 takio same podstawy odpowiedzialnoéci pozwancgo Wiaiace sit; ze Spf2E3C1El23t1(O1fij1'lf/C11 1oka11 mieszkalnych (W sprawie I1 C 751106 spot dotyczyi spr2oda2y jcdnogo lokalu, a W niniejszej czterech dalszych) zasadnymjest pr:s1u2enie sie argumcntom, 2e skoro kwestia legitymacji czynnej powodek byia niesporna i przesadzona We Wczoéniejszej sprawie, takze W sprawio obecnie rozpoznawanej, Woboc braku dowodow podWa2ajacych ustalonio odnoénio do nastepstwa prawnego po popizcdnich vdaécicielach nieruchomoéci, nie ‘oudzi Watpliwofici Sadu. Jak trafnic Wska2a1 Sad Naj Wyiszy W uzasadnieniu uchWa1y 2 dnia 29 marca 1994 r., 111 CZP 29194 (Lox 84472) _ist1'1ienie prawomocnogo wyroku, co do udzielenia ochrony prawnej okroélonemu prawn podmiotowemtyprzekreéla moiliwoéé rozbieinego ocerlienia zasadnosioi roszczenia xwnikajacego 2 tego praWa,je2o1i wystopuja to same okolicznoéci. Odmienne stanowisko, a zatem dopuszczaj ace ro2b1c2r1oéé 0126621311 sadowyoh, by1oby zaprzoczeniem spo1ec2nie po2a_da11ych 1 oczckiwanych regul ochrony prawnej 1 naruszoniom zasady zaufania do orga.n6W Wymiaru sprawicdliwoéci. _ _ _ Zasadnośc powyższego zarzutu jest oczywista. Dokumenty powyższe złożył pełnomocnik powódek przy piśmie proccsowym z dnia 6 września 2012 r. (k. 428 - 463) na okoliczność, że to L. 1. (1) na podstawie umowy z właścicielką- A. B. (5) odbudował budynek mieszkalny po zniszczeniach wojennych, a nie jak twierdził pozwany - Skarb Państwa. Pozwany wniósł o oddalenie tego wniosku podnosząc m.in., że z uwagi na forrnę wjakiej dokumenty zostały złożone (niepośwíadczone za zgodność z oryginałami kserokopie ze zdjeć dokumentów' - protokół elektroniczny rozprawy z dnia 5 lutego 2013 r. 04 min.4l sek.), nie mąją one mocy dowodowej. Tymczasem Sąd nie wydał zadnej decyz_ji procesowej odnośnie do powyższego wniosku dowodowego, a jednocześnie na podstawie objętych nim dokumentów poczynił ustalenia faktyczne odnośnie nie tyle okoliczności na jakie zostały złożone, lecz co do przejścia praw właścicielki iiieruchomości A. B. (1) na rzecz L. I. (1), P. W., a nastepnie na M. Z. (1) i S. 0. (1), a w dalszej kolejności także na R. Z.. ' Dlatego też słusznie co do zasady zarzuca sie w apelacji dokonanie ustaleń faktycznych na podstawie dorozumianego przeprowadzenia dowodów. Nie ulega bowiem wątpliwości, że dokonanie przez sąd ustaleń faktycznych na podstawie wskazanych przez strony dowodów, które nie zostaly w formalny sposób dopuszczone i przeprowadzone na rozprawie, narusza ogólne reguły postępowania w zakresie bezpośredniości, jawności, równości stron i kontradyktoryjności (tak Sąd Najwyższy W wyroku z dnia 15 stycznia 2010 r., sygn. akt I CSK 191909, Lex nr 564749). Podstawą ustaleń faktycznych mogą być bowiem -jak podkreślił Sąd Najwyższy ~ tylko dowody prawidłowo przeprowadzone. Sąd powinien wypowiedzieć się W przedmiocie wniosku dowodowego. Jeżeli zamierza wykorzystać stanowiący przedmiot wniosku dowodowego dokument, to powinien zgodnie z przepisarni regulującymi postępowanie dowodowe (art. 217, 236 k.p.c.) wskazać sposób jego potraktowania (por. także wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2008 r., II PK 125f'07, OSNP 2009, nr 51-6, poz. 66). 1 3 Uznaj ąc przeto omawiany wtym miejscu zarzut apelacji za zasadny, Sąd Apelacyjny postanowił uzupełnić postępowanie dowodowe i po złożeniu przez powódki odpisów dokumentów stanowiących akty notarialne z lat 1947 - 1948 ( lc. 5 60 - 575), dopuścił z nich dowód na okoliczność uprawnień poprzedników prawnych powódek do przedmiotowej nieruchomości (k. 581). Powyższe dowody pozwalały na podzielenie ustaleń Sądu pierwszej instancji, że A. B. (5) zobowiązała się sprzedać połowe nieruchomości na rzecz L. I. (2) pod warunkiem, że przeprowadzi on we własnym zakresie remont nieruchomości, a po jego dokonaniu przyrzeczenie sprzedazy miało stać sie automatycznie ostateczną sprzedażą. Remont został przez L. J. (1) zrobiony. Następnie prawo do nabycia połowy nieruchomości zapisane na rzecz L. J. (1) i P. W. ( któremu połowe swych praw zbył L. J. (1)) przeszło na M. Z. (1) i S. O. (1) ikolejno prawo do U4 części nieruchomości przepisane zostało ze S. O. (1) na rzecz R. Z. na podstawie aktu sprzedaży z dnia 29 września 1947 r. Ostatecznie zatem prawo do własności przedmiotowej nieruchomości należało w polowie do A. B. (5), która zbyłaje na rzecz powódki A. Ł. oraz do M. Z. (1) i R. Z., którzy nabyli po 11.4 części nieruchomości. Ustaleń tych ostatecznie nie kwestionował skarżący, który po uzupełnieniu postępowania dowodowego przez Sąd Apelacyjny nie popicrał wyżej omówionych zarzutów procesowych apelacji. Kwestionowałjcdnak nadal ustalenie Sądu pierwszej instancji, że M. Z. (2)była następcą prawnym przedwojennych właścicieli nieruchomości. Twierdził, że z dowodów przeprowadzonych przez Sąd Okręgowy nie wynika, aby prawo własności polowy nieruchomości zapisane na rzecz L. J. (1)i P. W. przeszło na M. Z. (1)i S. O. ( 1). Następcą prawnym R. Z.była natomiast M. Z. (2), atym samym Sąd pierwszej instancji błędne ustalił, że M. Z. (1 )i M. Z. (2)to ta sama osoba. Zarzut powyższy niejest zasadny. Z aktu notarialnego z dnia 10 kwietnia 1947 r. - rep. Nr (...)oraz z dnia 4 lutego 1948 r. -rep. Nr (...)( k.57l i 562), wynika, że M. Z. (l)oraz S. O. (1)nabyły od L. J. (1)i P. W.prawo do połowy przedmiotowej nierucłioroości. Istotnie natomiast, z postanowienia spadkowego po R. Z-(który nabył udział w nieruchomości od S. O. (1)aktem notarialnym z dnia 29 września 1947 r. - rep. Nr wynika, że jego żoną była M. Z-. (2)a nie M. Z. (l)(k.88). W okolicznościach niniejszej sprawy nie budzijednak wątpliwości, że M. Z. (1), która nabyła udział w nieruchomości wiw aktami i M. Z. (2)- żona R. Z., to ta sama osoba. Z przywołanych aktów notarialnych wynika, ze stroną umowy była M. Z. (1)z domu Z., córka Li Z., zamieszkała w W.przy ul. (...), co wskazuje, że nazwisko (...)nosiła po męzu. Z aktu notarialnego z 29 września 1947 r rep, Nr (...), w którym udział w nieruchomości nabył R. Zwynika, ze także on mieszkał w W.przy ul. (...). (k.566). W umowie zaś z dnia 12 lipca 1950 r. rep. Nr (...)( k. 458) znajduje się zapis, ze właścicielami połowy nieruchomości wskutek zawartych wcześniej umów stali się R.i M.małżonkowie Z.. Nie można też pomijać, ze w licznych postępowaniach administracyjnychjakie toczyły się odnośnie do przedmiotowej nieruchomości, organy administracyjne nie miały wątpliwości, ze M. Z. (1), która nabyła udział na przedmiotowej nieruchomości oraz M. Z. (2) - żona R. Z. to ta sama osoba. Wątpliwości takich nie mialy też sądy orzekaj ące w analogicznej sprawie jak niniejsza i toczącej sie z udziałem tych samych stron, z tym, że dotyczącej odszkodowania za szkodę wywołaną decyzją administracyjną sprzedaży innego lokalu mieszkalnego (nr (...)) w budynku przy ul. (...) (il C 751/'06 Sądu Okręgowego w Warszawie i IA Ca 311/07 Sądu Apelacyjnego w Warszawie). W sprawie tej zostało zasądzone odszkodowanie także na rzecz I. Z. (2), D. Z. i K. Z., jako spadkobierców następców przedwojennych właścicieli nieruchomości. Co więcej, pozwany wówczas W ogóle nie kwestionował legitymacji czynnej tych powódeki nawet nie twierdził, że M. Z. (1) i M. Z. (2) to nie ta sama osoba. Co prawda, wbrew stanowisku powódek ustalenia dokonane W motywach decyzji administracyjnych czy wyroków sądowych nie są wiążące dla sądu w sprawie niniejszej, gdy taki charakter ma tylko samo orzeczenie a nie jego uzasadnienie (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 8 czerwca 2005 r., V CK 702/04, Lex nr 402284, z dnia 12 maja 2006 r., V CSK 59f06, Lex nr 200907, postanowienie SN z dnia 29 maja 2008 r., II CSK 7-U08, Lex nr 494151), tym niemniej okoliczność, ze zarówno organy administracyjne jak sądy powszechne w analogicznej sytuacji dokonały określonych ustaleń nie może być obojętne przy dokonywania ustaleń w sprawie obecnie rozpoznawanej. W wyroku z dnia 24 pażdziemika 2013 r. (IV CSK 62! 13, LEX nr 13 96775) Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że w razie prawomocnego uwzględnienia części roszczenia o spełnienie świadczenia z tego samego stosunku prawnego w procesie dotyczącym spełnienia reszty świadczenia sąd nie może w tych sarnycl1 okolicznościach prawnych i falctycznycii orzec odmíennie o zasadzie odpowiedzialności pozwanego. Sprzcciwia się bowiem temu przepis art. 365 § 1 k.c., ustanawiający stan związania prawomocnym orzeczeniem nie tylko stron i sądu, któryje wydał, lecz również innych sądów. Pogląd powyższy Sąd Apelacyjny podziela. Co prawda w sprawie niniejszej powódkí nie dochodzą dalszej części roszczenia uwzględnionego w sprawie ll C 75 U06, gdyż obecne ich roszczenie wynika zeszkody wyrządzonej bezprawnymi decyzjami administracyjnymi innymi niż w osądzonej już sprawie, a więc z innego stosunku prawnego, tym niemniej jeśli się zwazy na analogiczne okoliczności obu sprawi takie same podstawy odpowiedzialności pozwanego wiążące się ze sprzedażą kolejnych lokali mieszkalnych (w sprawie [1 C 751ł06 spór dotyczył sprzedaży _jednego lokalu, a w niniejszej czterech dalszych) zasadnymjest posłużenie się argumentem, że skoro kwestia legitymacji czynnej powódek była niesporna i przesądzona we wcześniejszej sprawie, takze w sprawie obecnie rozpoznawanej, wobec braku dowodów podważających ustalenie odnośnie do następstwa prawnego po poprzednich właścicielach nieruchomości, nie budzi wątpliwości Sądu. Jak trafnie wskazał Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z dnia 29 marca 1994 r., 111 CZP 29i94 (Lex 84472) _istnienie prawomocnego wyroku, co do udzielenia ochrony prawnej określonemu prawu podmiotowemmprzekreśla możliwość rozbieżnego ocenienia zasadności roszczenia wynikającego z tego prawa, jeżeli występują te same okoliczności. Odmienne stanowisko, a zatem dopuszczaj ące rozbicżność orzeczeń - sądowych, byłoby zaprzeczeniem społecznie pożądanych i oczekiwanych reguł ochrony prawnej i naruszeniem zasady zaufania do organów wymiaru sprawiedliwości. _ _ _
--- STRONA 5 ---
Reasumuj ac, W oconic Sqdu Apelaeyjnego nie byio podstaw do kwcstionowania ustalenia, Ze powodki Z. sac nastopcarni prawnymi takzc M. Z. (1), ictéra nabyla udzial W nieruchomoéei przy ul. (...) aktem notarialnym 2 3 czerwca 1947 1'. Material dowodowy wskazujr: bowiern, ie zona R. Z.. {1\/1.) i M. Z.(1),tota sama osoba. W zakresie zarzutow naruszenia prawa materialnego p0C1WEiZ3:1S1(fll'23_Cy przyjecie, 2e poprzcclnicy prawni powodek Z. nabyli wlasnoéé 112 udzialu W przedmiotowej nieruchomoéci oraz, is poniosiy one szkodg na skutek wydania decyzji w sprawie sp1‘zeda.;'¢y iokaii, mime, ze ich poprzednicy prawni nie nabyli roszczeii o ustanowienie Wlasnoéci czasowej do gruntu. Twierdzil pozwany, ze zbywey nie mogli przeniefié na nabywcéwprawa wlasnoéci, ktore utracili na skutek dziatania dektetu (...}, gdyi z dniem jego wejécia W Zycie Wlasnoéé nieruchomofici przesz1a na gmine. Umowy zaé dot}/czacce przeniesienia wiasnoéei nietuchomoéci nie obejrnowaly przeniesienia roszezeri odszicodowawczych. Bra]: zaé p1"Z€1E3\~\‘L1 takich roszezefi pozbawil powédki legitymaeji materialnej w procesie. Zarzut ten niejest zasadny. Na wstepie nalezy powoiaé argumentacje podniesionq wyzej, a dotycza_ea_wp1yWu istotnych takze w sprawie niniejszej olcolicznoéei ustalonych w sprawie II C 751/06, do ktérych naleiy niewqtpiiwie takie ustaienie, Ze powodki Z. majaroszczenie 0 naprawienie szkociy Wyrzadzonej bezprawna, decyzjat administracyjnq dotyczqcq sprzedazy najemeom iokali lnieszkalnych W buclynku przy ul. (...). Ja.k jut powiedziano wyzej, co do zasady mocq wiqiacqi powagq rzeczy osadzonej objeta jest jedynie sentencja Wyroku, a niejej uzasadnienie. Jednakze powaga rzeczy osqdzonej rozciqga sie réwniez na motywy wyroku w takich granicach, wjakich stanowia one konieczzne uzupeinienie rozstrzygniqcia, niezbedne do okrcélenia jego zakresu. W sytuacji, gdy zaehodzi zwiaczanie prawomocnym orzeczeniem sadu i ustaleniami faktycznymi, ktore iegly u jego podstaw, niedopuszczalne jest w innej sprawie 0 innym przeclmiocie dokonywanic ustaiefi i Qcen prawnych sprzeeznych z prawomocnie osadzona, sprawac Rozstrzygniecie zawane w prawomocnym orzeezeniu stwarza stan prawnyta1<i,jaki 2 niego wynika. Sady rozpoznajace miedzy tymi samymi stronami inny spér muszq przyjmowaé, 2e dana kwestia prawna ksztattuje sie tak, jak przyjeto W prawomoenym, Wezeéniejszym wyroku ( por. wyrok Sgdu Najvtyiszego z dnia 16 maja 2013 r., IV CSK 624/12, Lex nr 135 3259). Biorac pod uwage powyzsze zapatxywanie naleiaio stwierdzié, ze skoro w sprawic:11 C 751/06 zostaio prawomocnie przesqdzone, 2e powodkom Z. przysluguje roszczenie odszkodowawcze za szkode xxyrzqdzonq utratq iokalu mieszkalnego nr (...) i zwiaczanego z nim uzytkowania wieczystego czeéci nieruchomoéei W budynku pt‘2;)' ul. (...), w zwiazku z wydzmiem bezprawnej deeyzji administracyjnej dotyczapej sprzedazy tegoz lokalu, to Kym samym zostala prawomoenie rozstrzygnieta kwestia. istnienia po ich stronie roszczenia odszkodowawozego za utrate W takich samych okolieznoéciach inn)eh cztereeh Iokali znieszkalnyeh zbytyeh takze nwpodstawie bczbarwnych decyzji administracyjnych, _ Niezaleznie od powyiszego stwierdzié naiezy, Ze stanowisko pozwanego, it powodki Z.nie nabyiy spomego roszezeniajest nietrafiie takze z innych Wzgiedow. Zasadnie skarzacy podnosi, ze wej §eie w zycie dekretu (...)spowodowa10 przej éeie na rzecz gminy, a nastepnie na. rzecz Skarbu Pafistwa W1&Si‘10§C1 nieruchomoéci gruntowej, czyii niezabudowanej dziaiki 0 powierzehni 350,57 mg w W.przy ul. (...}, ( dawniej (...)). Zgodnie z art. 1 dekretu z dnia 26 paidziemika 1945 r. o wlasnoéei i uzytkowaniu gruntow na obszarze W.grunty na obszarze W.sta1y sie z dniem jego Wejécia W iycie, ezyli z dniern 21 listopada 1945 r.w1asn0éciag1niny W., a budynki i inne przeclmioty znaj dujqce sie na tych gruntach stosownie do art. 5 dekretu pozostaty wlasnoéeia dotychczasowyeh whaécicieli. Rozwiazmiie to miaio charakter przejéciowy i tymezasowy. Z prawem Wiasnoéci takiego budynku zwiazaiie sq nierozerwalnie roszezenia o przyznanie prawa wlasnoéei czasowej obecnie uzytkowania Wieczystego. Roszczenia te gasnawraz z prawonlocnq odmowa ustanowienia prawa uzytkowariia wieezystego bqdi wraz z ustanowieniem tego prawa. W pierwszym przypaclku budynek, Stano“'ia_cy dotychezas odrebna nieruehomoéé przechodzi na wlasnoéé wktéeicieia gruntu, W drugim pozostaje xvlasnoéeia uzytkownika wieczystego. Uznaé zatem nalezy, Z6 tylko w1a§eiciel budynku moze w trybic dekretu dnia z 26 paidziernika 1945 1*. nabye prawo uzytkowania wieczystego gruntu pod tym budynkiem. Czyli prawa i roszezenia do uzyskania W WW. trybie prawa uiytkowania wieczystego sq ezeécia skladowq prawa wlasnoéci buclynku odpowiadajapego warunkom okreéionym W cytowanym art. 5 dokrotu. Z dniem 1 stycznia 1947 r. wszedl W Zycie dekret Z dnia 11 paidziemika 1946 r. Prawo rzeezowe, a z art. XXXIX § 3 dekretu z dnia 11 paédziemika 1946 r. Przepisy Wproxvadzajace prawo rzcezowe i prawn o ksiegach wieezystych, ktoiy wszedt w zyeic rowniez z. dniem 1 stycznia. 1947 r., wynika, Ze buciynki, ktére W I‘1’1}'§1fll1. 5 dekretu o wiasnoéci i uzytkowaniu gmntow na obszarze 111. st. Warszawy slanowia wlasnoéé dotyehczasovwch wtaécicieli, sq uwaiane za odrebne nieruchomoéci. Niewatpliwie dopuszezalny ‘oy1obr6t cywilnoprawny takirni nieruchomoéciami oraz obrot prawami do gruntu(po1'. wyrok WSA z dnia 23 lutego 2012 r. I SA»’Wa 1811111, Lex nr 1137321 i powoiane tam orzecznictwo). Nie ulega watplixvoéci, 2e w dniu wejécia w zycie dekretu o gruntach {...)na dzialce przy ul. (...)w Wznajdowai sie budynek mieszkalny wymagajaLcy przeprowadzenia remontu. Dotychczasowa (...)z mocy dckretu utracila Wlasnofié gruntu na rzecz gminy W.leez p0ZOSI310 przy niej prawo Wiasnoéci budynku. Taki stan prawny istniai w dacie zawierania przez nizt opisanych wyzej umow z L. J. (1). W niniejszej sprawie zasadnicze znaczenie majq zatern sporzqdzone przed notariuszem umowy cywilnoprawnc zawafle W formic aktu notariainego, z ktorych wynika, 2e Wtaécicielka nieruchomoéci A. I3. (5)sprzedata L. J. (1 )po1ow:; niemchomoéci znajdujapej sie przy ul. (...), a ten przeniosi nabyte prawa na dalsze osoby, w W}'1'111(1l czego ostatccznie przysiugiwaty one M.( M.) Z.i R. Z.. Poniewaz W chwili zawierania umowy z L. I. (1), A. B. (l}nie byiajuz wlaécicielem gruntu, tylko wlaécicielem budynku, a w stosunku do gruntu miata. jedynie roszczenie, zgoclnie 2 zasada, nemo plus iuris tylko budynek mogla sprzeclaé nabywcy. Budynki przechodzity bowiem na vitasnoéé gminy wowczas, gdy dotychczasowi wiaéeieieie lub ich nastepcy prawni nie ztozyli w terminie wnioskow 0 oddanie gruntu w uzytkowanie wieczjvste lub gdy wymienione wnioski zostaly zaiatwione negatywnie. Tak wiec buclynek potozony przy ul. (.,.)nie przeszedl na wlasnoéé najpieiw gminy W., a nastepnie Skarbu Pafistwa, gdj'2 mime ztozenia W terminie przez owczesnych Wiaécicieli wnioskow o ustanowienie prawa wlasnoslci czasowej, nie zostai on do 1998 1'. na1e2ycie rozstrzygniety. Skoro zatem przedmiotem obrotu cywilnoprawnego rniedzy A. 13. (1)1 L. J. (1), oraz miedzy tym ostatnim a koiejnymi nabywcami byla ,,po1owa iiieruchomoéei”, to nie moze budzié wqtpliwoéei, ze przedmiotem sprzcdazy byia polowa budynku Wraz ze zw'ia;anymi z nim roszczeniami do gruntu wynikajacymi z dekretu (...), czyli prawem do ubicgania sic; 0 ustanowienie prawa wiasnoéci czasowej (art. 7). Twierdzenie pozwanego, Ze jezykowa wyldadnia przedmiotowyeh umow z lat 1947 » 1950 prowadzi do wniosku, 2e przedmiotem obrotu byty praWa w1asno§ci nieructiomoéci ( gruntowej), gdyz budynek na mocy art. 5 dekrelu (...)sta.nowi1 odrebny od gruntu przedmiot Wiasnoéci, a zatem nie mozna wywodzié, aby Wlasnoéé budynku przcszla na nabywcow, jest niezasadne. Jak wyiej poclniesiono z art. XXXIX § 3 dekretu z dnia 11 paidziernika 1946 r. Przepisy wprowadzajace prawo rzcczowe i prawo o ksiegaeh Wieczystych (ktory . obowiazywai W dacie sporzadzania spornyeh umow) Wynika, ie budynki, ktére w myél art. 5 dekretu 0 wiasnoéci i uzytkowaniu gruntéw na obszarze m. st. Warszawy staxiowiawlasnoéé dotychczasowyeh wlaécicicli, sq uwazane za odrqbne nieruchortioéei. Nieuprawnione jest zatem stanowisko pozwanego, is przedrniotowe umowy, ktorych przedmioteih bylo zbycie udziaiu W nieruchomoéci odnosié nalezy Wyiapznie do nicruehomoéci gruntowej. Skoro jest oczywiste, ze tej A. B. [1)zbyé nie mogia, abyia wiaécieieika odrebnej nieruehomoéci budynkowej, usprawiedliwionym jest przyjecie, ze przedmiotem obrotu byla wlasnoéé udziaiu w tejze wiaénie nieruchomoéci. Nabywey tej nieruchomoéei, zgodnie z tym co podniesiono Wyzej, nabyli takze okreélone W 2111. 7 dekretu 0 gruntach (...)roszczenia do gruntu, na ktorym posadowiony jest budynek, za czym przemawia m.in. takze fakt, '/ye takze oni, a nie tylko A. B. (1)sk1ada1i Wnioski o przyzlaanie im prawa wlasnoéci czasowej do Reasumując, w ocenie Sądu Apelacyjnego nie było podstaw do kwcstionowania ustalenia, że powódki Z. są następcami prawnymi także M. Z, (1), która nabyła udział w nieruchomości przy ul. (__.) aktem notariałnym z 3 czerwca 194? r. Materiał dowodowy wskazuje bowiem, że zona R. Z. ( M.) i M. Z. (1), to ta saina osoba. W zakresie zarzutów naruszenia prawa materialnego podważał skarżący przyjęcie, że poprzednicy prawni powódek Z. nabyli własność li2 udziału w przedmiotowej nieruchomości o1'az, że poniosły one szkodę na skutek wydania decyzji w sprawie sprzedaży lokali, mimo, że ich poprzednicy prawni nie nabyli roszczeń o ustanowienie własności czasowej do gruntu. Twierdził pozwany, ze zbywćy nie mogli przenieść na nabywców 'prawa własności, które utracili na skutek działania dekretu (___), gdyż z dniem jego wejścia w życie własność nieruchomości przeszła na gminę. Umowy zaś dotyczące przeniesienia własności nieruchomości nie obejmowały przeniesienia roszczeń odszkodowawczych. Brak zaś przelewu takich roszczeń pozbawił powódki legitymacji materialnej w procesie. Zarzut ten niejest zasadny. Na wstępie należy powołać argumentację podniesioną wyzej, a dotyczącą wpływu istotnych - takze w sprawie niniejszej - okoliczności ustalonych w sprawie II C 751/06, do których należy niewątpliwie także ustalenie, że powódki Z. rnająroszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej bezprawną decyzją administracyjną dotyczącą sprzedaży najerncom lokali mieszkalnych w budynku przy ul. (...). Jak już powiedziano wyzej, co do zasady mocą wiążącąi powagą rzeczy osądzonej objęta jest jedynie sentencja wyroku, a niejej uzasadnienie. Jednakże powagą rzeczy' osądzonej rozciąga się również na motywy wyroku w takich granicach, wjakich stanowią one konieczne uzupełnienie rozstrzygnięcia, niezbędne do określenia jego zakresu. W sytuacji, gdy zachodzi związanie prawomocnym orzeczeniem sądu i ustaleniami faktycznyrni, które iegły u jego podstaw, niedopuszczalne jest w innej sprawie o innym przedmiocie dokonywanie ustaleń i ocen prawnych sprzecznych z prawomocnie osądzoną sprawą, Rozstrzygnięcie zawarte w prawomocnym orzeczeniu stwarza stan prawny' taki, jaki z niego wynika. Sądy rozpoznające miedzy tynii samymi stronami inny spór muszą przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak przyjęto w prawomocnym, wcześniejszym wyroku ( por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 2013 r., IV CSK 624/ 12, Lex nr l353259). Biorąc pod uwagę powyższe zapairywsnie należało stwierdzic, ze skoro W sprawie Il C 751/06 zostało prawomocnie przesądzone, że powódkom Z. przysługuje roszczenie odszkodowawcze za szkodę wyrządzoną utratą lokalu mieszkalnego nr (__.) i związanego z nim użytkowania wieczystego części nieruchomości w budynku przy ul. (...), w związku z wydaniem bezprawnej decyzji administracyjnej dotyczącej sprzedaży 'tegoż lokalu, to tym samym została prawomocnie rozstrzygnięta kwestia istnienia po ich stronie roszczenia odszkodowawczego za utratę w takich samych okolicznościach imiych czterech lokali mieszkalnych zbytych także napodstawic bezbarwnych decyzji administracyjnych. _ Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, że stanowisko pozwanego, iż powódki Z.nie nabyły spornego roszczeniajest nietrafite także z innych względów. Zasadnie skarżący podnosi, że wejście w życie dekretu (...)spowodowało przej ście na rzecz gminy, a następnie na rzecz Skarbu Państwa własności nieruchomości gruntowej, czyli niezabudowanej działki o powierzchni 350,57 mz w W.przy ul. (...}, ( dawniej (...)). Zgodnie z art. 1 dekretu z dnia 26 pazdziernika 1945 r. o własności í użytkowaniu gruntów na obszarze Wgrunty na obszarze Wstały się z dniem jego wejścia w zycie, czyli z dniem 21 listopada 1945 r. własnością gminy W., a budynki i inne przedmioty znajdujące się na tych gruntach - stosownie do art. 5 dekretu - pozostały własnością dotychczasowych właścicieli. Rozwiązanie to miało charakter przejściowy i tymczasowy. Z prawem własności takiego budynku związane są nierozerwalnie roszczenia o przyznanie prawa własności czasowej - obecnie użytkowania wieczystego. Roszczenia te gasną wraz z prawoniocną odmową ustanowienia prawa użytkowania wieczystego bądź wraz z ustanowieniem tego prawa. W pierwszym przypadku budynek, stanowiący dotychczas odrębną nieruchomość przechodzi na własność właściciela gruntu, w drugim - pozostaje własnością uzytkownika wieczystego. Uznac zatem należy, ze tylko właściciel budynku może w trybie dekretu dnia z 26 pażdziernika 1945 r. nabyć prawo użytkowania wieczystego gruntu pod tym budynkiem. Czyli prawa i roszczenia do uzyskania w ww. trybie prawa użytkowania wieczystego są częścią składową prawa własności budynku odpowiadającego warunkom określonym W cytowanym art. 5 dekretu. Z dniem 1 stycznia 1947 r. wszedł w życie dekret z dnia 11 października 1946 r. Prawo rzeczowe, a z art. XXXIX § 3 dekretu z dnia li października 1946 r. Przepisy wprowadzające prawo rzeczowe i prawo o księgach wieczystych, który wszedł w zycie również z dniem 1 stycznia 1947 r., wynika, że budynki, które w myśl alt. 5 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy stanowią własność doty-'chczasouych właścicieli, są uważane za odrębne nieruchomości. Niewątpliwie dopuszczalny był obrót cywilnoprawny takimi nieruchomościami oraz obrót prawami do gruntu (por. wyrok WSA z dnia 23 lutego 2012 r. I SA"Wa 1811ł1l, Lex nr 1137321 i powołane tam orzecznictwo). Nie ulega wątpliwości, ze w dniu wejścia w życie dekretu o gruntach (...)na działce przy ul. (...)w Wznajdował się budynek mieszkalny' wymagający' przeprowadzenia remontu. Dotychczasowa (...)z mocy dekretu utraciła własność gruntu na rzecz gminy W.1ecz pozostało przy niej prawo własności budynku. Taki stan prawny istniał W dacie zawierania przez nią opisanych wyżej umów z L. I_ (1). W niniejszej sprawie zasadnicze znaczenie mają zatem sporządzone przed notariuszem umowy cywilnoprawne zawarte w formie aktu notarialnego, z których wynika, że właścicielka nieruchomości A. B. (5)sprzedała L, J. (1 )połowę nieruchomości znajdującej się przy ul. (__), a ten przeniósł nabyte prawa na dalsze osoby, w wyniku czego ostatecznie przysługiwały one M_( M.) Z.i R. Z.. Ponieważ w chwili zawierania umowy z L. I_ (1), A. B. (l)nie byłajuż właścicielem gruntu, tylko właścicielem budynku, a w stosunku do gruntu miała jedynie roszczenie, zgodnie z zasadą nemo plus iuris - tylko budynek mogła sprzedać nabywcy. Budynki przechodziły bowiem na własność gminy wówczas, gdy dotychczasowi właściciele lub ich następcy prawni nie złożyli w terminie wniosków o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste lub gdy wymienione wnioski zostały załatwione negatywnie. Tak więc budynek położony przy ul. (.,.)nie przeszedł na własność najpierw gminy' W., a następnie Skarbu Państwa, gdyż mimo złożenia W terminie przez ówczesnych właścicieli wniosków o ustanowienie prawa własności czasowej, nie został on do l99S r. należycie rozstrzygnięty. Skoro zatem przedmiotem obrotu cywilnoprawnego między A. B. (l)i L. J. (1), oraz między tym ostatnim a kolejnymi nabywcami była „połowa nieruchomości”, to nie moze budzić wątpliwości, ze przedmiotem sprzedaży była połowa budynku wraz ze związanymi z nim roszczeniami do gruntu wynikającymi z dekretu (...), czyli prawem do ubiegania się o ustanowienie prawa własności czasowej (art. 7). Twierdzenie pozwanego, ze językowa wykładnia przedmiotowych umów z lat 1947 » 1950 prowadzi do wniosku, że przedmiotern obrotu były prawa własności nieruchomości ( gruntowej), gdyż budynek na mocy art. 5 dekretu (...)stanowił odrębny od gruntu przedmiot własności, a zatem nie można wywodzić, aby własność budynku przeszła na nabywców, jest niezasadne. Jak wyżej podriiesiono z art. XXXIX § 3 dekretu z dnia 11 pażdziernika 1946 r. Przepisy wprowadzające prawo rzeczowe i prawo o księgach wieczystych (który . obowiązywał w dacie sporządzania spornych umów) wynika, ze budynki, które w myśl art. 5 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy stanowią własność dotychczasowych właścicieli, są uważane za odrębne nieruchomości. Nieuprawnione jest zatem stanowisko pozwanego, że przedmiotowe umowy, których przedmiotem było zbycie udziału w nieruchomości odnosić należy wyłącznie do nieruchomości gruntowej. Skoro jest oczywiste, ze tej A. B. (1)zbyć nie mogła, abyła właścicielką odrębnej nieruchomości budynkowej, usprawiedliwionyrn jest przyjęcie, że przedmiotem obrotu była własność udziału w tejże właśnie nieruchomości. Nabywcy tej nieruchomości, zgodnie z tym co podniesiono wyzej, nabyli takze określone w alt. 7 dekretu o gruntach (...)roszczenia do gruntu, na którym posadowiony jest budynek, za czym przemawia m.in. także fakt, ze także oni, a nie tylko A. B. (1)składa1i wnioski o przyznanie im prawa własności czasowej do
--- STRONA 6 ---
gruntu. Poniewaz wnioski ich nie zostaiy wiaéciwie rozpoznane, awskutek Wydania bezprawnych decyzji administraeyjnyeh odnoénie do sprzedaiy ezeéci lokali i oddania W uzytkowanie Wieczystc czqéci 1'1i€l‘llC1l01'1'10§C1 gruntowej, utracili oni prawo do ubiegania sie o ustanowienia na swoja rzecz prawa uzytkowania Wieczystego do ezeéci sprzedanej przez pafistwo nieruchomoéci, majq oni legityrnacje do doehodzenia roszezen odszkodowawczych. Wbrew stariowisku pozwanego dla dochodzenia tych roszczefi nie byi niezbedny ieh przelcw przez A. B. (1). Sq one bowiern pochodnanabytego przez poprzednikow prawnyoh powodek uprawnienia do ubiegania sit; o przyznanie prawa Wiasnoéei ezasowej W dacie zaé zbycia nieruchomoéci przez A. B. (ljroszczenia odszkodowawvczcjoszcze nie islniaiy. Reasumuj ac, W oeenie Sqdu Apclacyjncgo apclaoja pozwanego nie zawiera uzasadnionych podstaw skutkujacyeh jej uwzglednienienq i dlatogo tez, na mocy art. 385 k.p.c. orzeczono jak W sentencji. O kosztach postzgpowania apelaeyjnego ( kosztach zastepstwa proccsowego powédek Z.) orzeczono zgodnie 2 zasada odpowiedzialnoéci za wynik prooesu wyra2':ona_w art. 98 § 1 i 3 k.p.c. gruntu. Ponieważ wnioski ich nie zostały właściwie rozpoznane, awskutek wydania bezprawnych decyzji administracyjnych odnośnie do sprzedazy części lokali i oddania w użytkowanie wieczyste części nierucllomoścí gruntowej, uiracili oni prawo do ubiegania się o ustanowienia na swoja rzecz prawa użytkowania wieczystego do części sprzedanej przez państwo nieruchomości, mają oni legitymację do dochodzenia roszczeń odszkodowawczych. Wbrew stanowisku pozwanego dla dochodzenia tych roszczeń nie byl niezbędny ich przelew' przez A. B. (1). Są one bowiem pochodną nabytego przez poprzedników prawnych powódelc uprawnienia do ubiegania sie o przyznanie prawa własności czasowej W dacie zaś zbycia nieruchomości przez A. B. (ljroszczenia odszkodowawczejeszcze nie istniały. Reasumując, w ocenie Sądu Apelacyjnego apelacja pozwanego nie zawiera uzasadnionych podstaw skutkujących jej uwzględníeníerh i dlatego też, na mocy art. 385 k.p.c. orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania apelacyjnego { kosztach zastępstwa procesowego powúdek Z.) orzeczono zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu wyrażonąw art. 98 § 1 i 3 k.p.c.
Słowa kluczowe
#orzeczenie#Postanowienie#Sąd Apelacyjny W Warszawie#IACa 595/13 WYROK#art. 160 k.p.a.#art. 442 § 1 k.c.#art. 156 k.p.a.#art. 158 k.p.a.#art. 442 k.c.#art. 363 § 2 k.c.#art. 227 k.p.c.#art. 233 § 1 k.p.c.#art. 162 k.p.c.#art. 236 k.p.c.#art. 245 k.p.o.#art. 245 k.p.c.#art. 46 dckretu#art. 160 § 2 k.p.a.#art. 160§ 1 k.p.a.#art. 46 dekretu#art. 365 § 1 k.c.#art. 1 dekretu#art. 5 dekretu#art. 5 dokrotu.#art. 5 dekrelu#art. 5 dekretu.#art. 385 k.p.c.