Teza / krótkie omówienie
zapłatę
Treść orzeczenia
--- STRONA 1 ---
W. Sygn. akt IACa 335/09 * 4"=~¢;¢>;,~___ \ .4—\ _ q1'5 :2’ 'L_Z 4 '2»;_~: [1 .1” ' WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 czerwca 2009 r Sqd Apelacyjny W Katowicach I Wydzial Cywilny w skladziez Przew0dniczapy': SSA Bogumila Ustjanicz Sqdziowie: SA Rafa! Dzyr SA An11aBohdziewicz (spr.) Protokolantz Agnieszka Mustrofi p0 rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2009 r. W Kat0wicach' na rozprawie ' ' sprawy 2. powédztwa S. K. przeciwko Skarb0WiPa1istwa Dyrektorowi Zakladu Karnego W C. _ 0 zapiatq na skutek apelacji powoda 0d Wyroku Safiu Okrqgowego W BielskuBialej Z dnia I8 marca 2009 r., sygn. akt I C 26/08 1) 2) oddala apelacjq; _ t przyznaje adwokatowi J. S. od Skarbu P21f1S1LW3. — Sqdu Okrqgowego w Bielsku —Bia1ej kwotq 3294 (tfzy tysia¢ceA dwieécie dziewiqédziesiag cztery) ziote, w tym 594 (piegéset dziewiqédziesiaj cztery) zlote podatku 0d towaréw i uslug tytuiem wynagrodzemia za nieoplaconq pomoc prawnq udzielonq powodowi W postqpowaniu apelacyjnym ' W. Sygn. akt IACa 335!09 -' 'ee ~±;±›i,.__ \ .A-\ _ 1115 32' - 'L_Å' -‹ 's~¿: [Ĺ .ę_, " WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 czerwca 2009 r Sąd Apelacyjny W Katowicach I Wydział Cywilny W składzie: Przewodniczący: SSA Bogumiła Ustjanicz Sędziowie: SA Rafał Dzyr SA Anna Bohdziewicz (spf.) Protokolantz Agnieszka Mustroń - po rozpoznaniu W dniu 16 czerwca 2009 r. W Katowicach' na rozprawie ` ' - sprawy z powództwa S. K. przeciwko Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Zakładu Karnego W C. _ o zapłatę - na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego W Bielsku-Białej z dnia 18 marca 2009 r., sygn. akt I C 26/08 1) 2) oddala apelację; _ à przyznaje adwokatowi J. S. od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego W Bielsku -Białej kwotę 3294 (trzy tysiące dwieście dziewięćdziesiąt cztery) złote, w tym 594 (pięćset dziewięćdziesiąt cztery) złote podatku od towarów i usług tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzielona powodowi W postępowaniu apelacyjnym "
--- STRONA 2 ---
Sygn. akt I AC3 335/09 Uzasadnienie Powod S. K. W§/‘StStpil z pozwem przeciwko Skarbowi Pafistwa reprezentowanemu przez Dyrektora Zakladu Karnego W C. domagajqc siq zasqdzenia kwoty 100.000 zlotyoh tytulem zadoééuczynienia. SWOj9 iagtlanie uzasadnfl tym, Ze W czasie calego swojego pobytu W Zakladzie Karnym W C. przebywal Wprzeludnionych celach, W ktérych powierzchnia przypadajapa na= osobg byla niészanii przewidujq to normy. Powéd wskazai, ii w przeludnionej celi trudno sio swobodnie poruszaé, a nadt0 dochodzi do czostych sprzeczek i awantur miodzy skazanymi.’W zwiqzku. z take; sytuacjq powod ma problemy natury psychicznej, kiopoty z zaénirgciem, bole glowy, jest nerwowy. Dodatkowo powod zarzucil, Ze W celi, W ktorej przebywal, nie byla zapewniona odpowiednia temperatura. Wskazane okolicznoéci uzasadniajav zdaniem powoda, domaganie sic; zadoééuczynienie W wysokoéci dochodzonej pozwem za poniesione straty psychiczne i naruszenie jego podstawowych praw, a W szczegolnoéci jego prawa do odbywania kary pozbawienia Wolnoéci W normalnych Warunkaoh. Pozwany Wniosl o oddalenie poW6dztWa zaprzeczajap, aby na skutek niezgodnych z prawem dzialafi albo zaniechafi doszlo do naruszenia débr osobistych powoda. Przyznal, i2 powéd przebywal W Zakladzie Karnym W C. od 4 Wrzeénia 2007 1'. do daty sporzqdzenia pozwu tj. do 9 stycznia 2008 r. Jednoczeénie pozwany nie mégl wykluczyé, Ze okresowo powéd przebywal W celi, W ktorej nie mial zapewnionej normy powierzchni okreélonej W art. 110 § 2 Strona pozwana podniosla, iZ przeludnienie panuje W aresztach éledczych i zakiadach karnych jufz 0d 2000 r. Sytuacja taka miala miejsce réwniez W Zakladzie Karnym W C., 0 czym zgodnié z art. 248 § 1 k.k.W byl informowany sodzia penitencjarny. Ponadto panujape W zakladzie przeludnienie nie moglo stanowié podstawy do odmowy przyjmowania kolejnych osob kierowanych do odbycia kary pozbawienia Wolnoéci albo tymczasowo aresztowanych. Pozwany zaznaczyl, ii powod 'mia1 zagwarantowanat mozliwoéé spegdzenia odpowiedniej iloéci czasu poza celq. Klopoty zdrowotné, jakie powéd zglaszal W czasie pobytu W Zakladzie Karnym W C., nie pozostawaly W zwiqzku z przeludnieniem. Pozwany zaprzeczyl te2, jakoby W celi ni_e panowala odpowiednia temperatura. . ' 2 Sygn. akt I ACa 335/09 Uzasadnienie Powód S. K. wystąpił z pozwem przeciwko Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Dyrektora Zakładu Karnego w C. domagając się zasądzenia kwoty 100.000 złotych tytułem zadośćuczynienia. Swoje żądanie uzasadnił tym, że W czasie całego swojego pobytu w Zakładzie Karnym w C. przebywał wprzeludnionych celach, W których powierzchnia przypadająca na: osobę była nizszaniz przewidują to normy. Powód wskazał, iż w przeludnionej celi trudno się swobodnie poruszać, a nadto dochodzi do częstych sprzeczek i awantur między skazanymi.,W związku z taką sytuacją powód ma problemy natury psychicznej, kłopoty z zaśnięciem, bóle głowy, jest nerwowy. Dodatkowo powód zarzucił, że w celi, w której przebywał, nie była zapewniona odpowiednia temperatura. Wskazane okoliczności uzasadniają, zdaniem powoda, domaganie się zadośćuczynienie w wysokości dochodzonej pozwem za poniesione straty psychiczne i naruszenie jego podstawowych praw, a w szczególności jego prawa do odbywania kary pozbawienia wolności w normalnych warunkach. Pozwany wniósł o oddalenie powództwa zaprzeczając, aby na skutek niezgodnych z prawem działań albo zaniechań doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda. Przyznał, iż powód przebywał W Zakładzie Karnym w C. od 4 września 2007 r. do daty sporządzenia pozwu tj. do 9 stycznia 2008 r. Jednocześnie pozwany' nie mógł wykluczyć, ze okresowo powód przebywał w celi, w której nie miał zapewnionej normy powierzchni określonej w art. 110 § 2 Strona pozwana podniosła, iż przeludnienie panuje W aresztach śledczych i zakładach karnych już od 2000 r. Sytuacja taka miała miejsce również w Zakładzie Karnym W C., o czym zgodnie z art. 248 § 1 k.k.w był informowany sędzia penitencjarny. Ponadto panujące W zakładzie przeludnienie nie mogło stanowić podstawy do odmowy przyjmowania kolejnych osób kierowanych do odbycia kary pozbawienia wolności albo tymczasowo aresztowanych. Pozwany zaznaczył, iz powód "miał zagwarantowaną mozliwość spędzenia odpowiedniej ilości czasu poza celą. Kłopoty zdrowotne, jakie powód zgłaszał W czasie pobytu w Zakładzie Karnym w C., nie pozostawały W związku z przeludnieniem. Pozwany zaprzeczył też, jakoby w celi nie panowała odpowiednia temperatura. _ - ' 2
--- STRONA 3 ---
Zaskarionym Wyrokiem z 18 marca 2009 r. Sqd Okreggowy W BielskuBialej oddalil powédztwo i rozstrzygnql 0 kosztach procesu, a Wydane orzeczenie nastgpujapo uzasadnili " Poza sporem pozostaje, Ze powod przebywal W Zakladzie Karnym W C. W okresie od 4 Wrzeénia 2007 r. do 18 marca 2008 12, kiedy zosta1 przetransportowany do Zakladu Karnego W S.. Zanim powod zostal umieszczony W Zakladzie Karnym W C., przebywal 7 lat W réznych placéwkach penitencjarnych. W dniu 12 maja 2008 1'. powod zostial zwolniony z zakladu karnego. P0W0d W czasie pobytu W Zakladzie Karnym W C. by} umieszczony W poszczegélnych okresaoh W nastqpujapych celachi " od 4.09. do 7.09.2007 r. W celi nr (...) 0 powierzchni 15,71 1112 przeznaczonej dla 5 oséb; od 7.09.2007 1'. do 7.01.2008 1'. w celi 111' (...) 0 powierzchni 20,79 1112 przeznaczoliej dla 6 oséb; od 9.01 do 11.01.2008 1'. W celi nr (...) 0 powierzchni 7,08 m2 przeznaczonej dla 2 05013; przez kolejne 3 tygodnie stycznia 2008 1". W celi nr (...) 0 powierzchni 11,93 m2 przeznaczonej dla 3 oséb; _ ' od poczajzku lutego do 18.03.2008 1'. ponownie W celi nr (...). Cele, W ktérych przebywai powéd byly okresowo przeludnione i tak W celi nr (...) przeznaczonej dla 6 osob przebywalo faktyoznie 10 osob, a W celi nr (...) przeznaczonej dla 2 oséb przebywaiy okresowo 4 osoby. W styczniu 2007 1'. zostal zakoficzony generalny remont Zakladu Karnego W C., W ramach ktérego wymieniono instalacjei Wodnokanalizacyjnau. Wentylacyjnat ielektryczna, otynkowano i pomalowano éciany W celach, Wymieniono calq stolarko okiennq i drzwi W celach, dokonano Wymiany kaloryferéw i pi0n0W grzewczych. Wyremontowano takie kotlownio, zainstalowano noWe Wymienniki ciep1a,‘wymieniono Wwosazenie kalcikow sanita1'11ych W celach, ktére zostaly Wydzielone W sposob zapewniajqcy intymnoéé W czasie korzystania z nich. Ponadto zakupiono nowe wyposaienie do cel takie jaki lézka, stoliki, szafki i oéwietlenief W czasie pobytu powoda W tym zakladzie kazdy osadzony mial zapéwnione W celi odpowiednie Wyposazenie (swoje 162110, . ' 3 Zaskarzonym wyrokiem z 18 marca 2009 r. Sąd Okręgowy W Bielsku'Białej oddalił powództwo i rozstrzygnął o kosztach procesu, a wydane orzeczenie następujące uzasadniłí ' Poza sporem pozostaje, że powód przebywał w Zakładzie Karnym W C-. w okresie od 4 września 2007 r. do 18 marca 2008 r., kiedy został przetransportowany do Zakładu Karnego W S.. Zanim powód został umieszczony W Zakładzie Karnym W C., przebywał 7 lat W różnych placówkach penitencjarnych. W dniu 12 maja 2008 r. powód został zwolniony z zakładu karnego. Powód w czasie pobytu W Zakładzie Karnym W C. był umieszczony W poszczególnych okresach w następujących celachí - ' od 4.09. do 7.09.2007 r. W celi nr (...) o powierzchni 15,71 m2 przeznaczonej dla 5 osób; - od -7.08.2007 i. do 7.01.2008 r. W œii iii (...) O powierzchni 20,79 m2 przeznaczonej dla 6 osób; ' od 9.01 do 11.01.2008 r. w celi nr (...) o powierzchni 7,03 m2 przeznaczonej dla 2 osób; ' przez kolejne 3 tygodnie stycznia 2008 r. W celi nr (...) o powierzchni - 11,93 m2 przeznaczonej dla 3 osób; _ ' od początku lutego do 18.03.2008 r. ponownie w celi nr (...). Cele, W których przebywał powód były okresowo przeludnione i tak w celi nr (...) przeznaczonej dla 6 osób przebywało faktycznie 10 osób, a w celi nr (...) przeznaczonej dla 2 osób przebywały okresowo 4 osoby. W styczniu 2007 r. został zakończony generalny remont Zakładu Karnego w C., w ramach którego wymieniono instalacjeí wodnokanalizacyjną. wentylacyjną ielektryczną, otynkowano i pomalowane ściany W celach, wymieniono całą stolarkę okienną i drzwi W celach, dokonano wymiany kaloryferów i pionów grzewczych. Wyremontowano także kotłownię, zainstalowano nowe Wymienniki ciepła, “wymieniono wyposażenie kącików sanitarnych W celach, które zostały wydzielone w sposób zapewniający intymność W czasie korzystania z nich. Ponadto zakupiono nowe wyposazenie do cel takie jaki łóżka, stoliki, szafki i oświetlenie.. W czasie pobytu powoda w tym zakładzie każdy osadzony miał zapewnione w celi odpowiednie wyposazenie (swoje łóżko, . ' 3
--- STRONA 4 ---
szafko, taboret). Mia} zapewnione miejsce przy stole. W celach byla utrzymywana odpowiednia temperatura Wynoszqca 20° C. Utrzymanie fiakiej temperatury W celach bylo moZ1iWe dzizgki odpowiedniemu dobraniu mocy grzejnikéw zainstalowanych W celach. System grzewczy jest zautomatyzowany, a sygnaiami sterujapymi pracq automatyki sq czujniki temperatur, W tym czujnik temperatury zewnotrznej. Natomiast, jeieli zdarzaly sio sytuacje niedogrzania spowodowane zapowietrzeniem kaloryferéw, to usterki te byly na biezqco usuwane. ' /2 PoW0d oprécz tego mial moiliwosc korzystania z radia i telewizji, czytania ksiagek iprasy. Powod mégl takze spodzaé odpowiedniq iloéé czasu poza celz1‘ korzystajap z codziennego spaceru, zajqé kulturalndoéwiatowych, b101‘QC udziai W poslugach religijnych. Mia} réwniei zagiflarantowanq moiliwoéé kontaktu z najblizszymi. I ' W pozwanym zakladzie karnym panowalo przeludnienie, podobnie jak W innych tego rodzaju pL1COWkE1Ch na terenie kraju. W przypadku pozwanego zakiadu dodatkowo do przejéciowego przeludnienia przyczynil sio remont Aresztu Sledczego W ‘B. _(20072008). Pozwany iinformowal sodziego pénitencjarnego o koniecznoéoi umieszczenia osadzonych W celach, W ktérych powierzchnia na jednq osobeg Wynosila mniej nii 8m2. Powéd po przybyciu do Zakladu Karnego W C. prosil 0 umieszczenie go W celi chronionej z uwagi na postawienie mu zarzutu popeinienia czynu opisanego W art. 200 k.k. Chooiai postegpowanie W tej sprawie skoiiczylo sis; uniewinnieniem, to jednak powéd obawial sio skazanych z Aresztu Sledczego W Z. Powéd W czasie rozméw zwychowawcq nie zgiaszal konfiiktéw, czy 1:02 probleméw ze Wspélosadzonyrni. Nie zglaszal tei innyoh skarg. Na poczqtku paédziernika 2007 1". powéd zglosil sio do lekarza psychiatry W zwiqzku z zaburzeniami pierwszej fazy snu. Przepisano mu lek, jednakze jeszoze tiego samego dnia powéd odméwii jego przyjmowania bez podania uzasadnienia. Ponadto poWod mial dwukrotny kontakt z psychologiem. W czasie pierwszej Wizyty W dniu 17.10.2007 r. deklarowal chqé osadzenia W pojedynozej celi. W czasie kolejnej Wizyty u psychologa W dniu 28.01.2008 1". powéd nie skarZy1 siq, by} W dobrym nastroju. ’ ‘ PoW0d od 12.05.2008 1'. przebywana Wolnoéci. Zostal zatrudniony na kopalni. Nie leczy sirg u Zadnego lekarza, nie ma problemow zdrowotnyoh. . ' 4 szafkę, taboret). Miał zapewnione miejsce przy stole. W celach była utrzymywana odpowiednia temperatura wynosząca 20° C. Utrzymanie takiej temperatury W celach było możliwe dzięki odpowiedniemu dobraniu mocy grzejników zainstalowanych W celach. System grzewczy jest zautomatyzowany, a sygnałami sterującymi pracą automatyki są czujniki temperatur, W tym czujnik temperatury zewnętrznej. Natomiast, jeżeli zdarzały się sytuacje niedogrzania spowodowane zapowietrzeniem kaloryferów, to usterki te były na bieżąco usuwane. ` /1 Powód oprócz tego miał mozliwosc korzystania z radia i telewizji, czytania książek iprasy. Powód mógł także spędzać odpowiednią ilość czasu poza celą korzystając z codziennego spaceru, zajęć kulturalnopświatowych, biorąc udział W posługach religijnych. Miał również zagwarantowaną możliwość kontaktu z najbliższymi. I ` W pozwanym zakładzie karnym panowało przeludnienie, podobnie jak W innych tego rodzaju placówkach na terenie kraju. W przypadku pozwanego zakładu dodatkowo do przejściowego przeludnienia przyczynił się remont Aresztu Śledczego w IB. _(2007-2008). Pozwany informował sędziego pienitencjarnego o konieczności umieszczenia osadzonych W celach, w których powierzchnia na jedną osobę wynosiła mniej niż 3m2. Powód po przybyciu do Zakładu Karnego W C. prosił o umieszczenie go w celi chronionej z uwagi na postawienie mu zarzutu popełnienia czynu opisanego W art. 200 k.k. Chociaż postępowanie W tej sprawie skończyło się uniewinnieniem, to jednak powód obawiał się skazanych z Aresztu Śledczego W Z. Powód W czasie rozmów zwychowawcą nie zgłaszał konfliktów, czy też problemów ze współosadzonymi. Nie zgłaszał też innych skarg. Na początku pażdziernika 2007 r. powód zgłosił się do lekarza psychiatry W związku z zaburzeniami pierwszej fazy snu. Przepisano mu lek, jednakże jeszcze tego samego dnia powód odmówił jego przyjmowania bez podania uzasadnienia. Ponadto powód miał dwukrotny kontakt z psychologiem. W czasie pierwszej wizyty W dniu 17.10.2007 r. deklarował chęć osadzenia W pojedynczej celi. W czasie kolejnej Wizyty u psychologa W dniu 23.01.2008 r. powód nie skarżył się, był W dobrym nastroju. ć ^ - Powód od 12.05.2008 r. przebywana wolności. Został zatrudniony na kopalni. Nie leczy się u żadnego lekarza, nie ma problemów zdrowotnych. . - ` 4
--- STRONA 5 ---
Dokonujac oceny powyiszych ustalefi dokonanych W oparciu o material doWodoWy zgromadzony W sprawie, Sad pierwszej instancji doszedl do Wniosku, Ze p0W0dztWo nie zasluguje na uwzglednienie. W ocenie Sadu Okregowego roszczenie powoda nie jest uzasadnione W éwietle art. 23, 24 k.c. W zW. z art. 448 k.c. Sad pierwszej instancji stwierdzii, ii nie ulega Watpliwoéci, Ze dobra osobiste czlowieka pozostaja pod ochrona Konstytuoji Rzeczypospolitej, ktorej art. 30 stanowi, ii przyrodzona i niezbywalna godnoéé czlowieka jest nienaruszalna, a_ jej poszanowanie iochrona jest obowiazkiem wladz publicznyoh. Obowiazek ten powinien byé realizowany przez Wladze publiczne przede wszystkim tam, gdzie Pafistwo dziala W ramach imperium, realizujac swoje zadania represyjne, ktérych Wykonanie nie moée prowadzié do Wiekszego ograniczenia praw czlowieka i jego godnoéci, nit to Wynika z zadafi ochronnych i celu zastosowanego srodka. Zapewnienie przez Pafistwo godziwych Warunkow odbywania kary pozbawienia Wolnoéci jest jednym Z podstawowych Wymagari demokratycznego pafistwa prawnego, co znalazlo Wyraz W normach prawa miedzynarodowego, a takie Konstytucji. Jednoczeénie Sad pierwszej instancji Wyjaénil, it przeslanka odpowiedzialnoéci za naruszenie cudzego dobra osobistego jest bezprawnoéé dzialania, przy czym art. 24 k.c. Wprowadza domniemanie bezprawnosoi dzialania naruszajacego dobra osobiste. W konsekwencji pozwany, chcac uwolnié sie od odpowiedzialnoéci za naruszenie dob osobistych, Winien Wykazaé, Ze jego dzialanie bylo zgodne z prawem. Sad Okregowy ustalil, it W czasie pobytu W pozwanym zakladzie karnym powéd przebywal W Warunkach przeludnienia, gdyi W celach nie zawsze byla zapewniona powierzchnia 81112 przypadajaca na jedna osadzona osobe. Stan taki nie by} zgodny z art. 110 § 2 k.k.W. stanowiacym, it powierzchnia mieszkalna W celi mieszkalnej przypadajaca na skazanego Wynosi nie mniej nii 3m2. W ocenie Sadu Okregowego dzialania pozwanego, a W szczegélnoéci osadzenie powoda W celi, gdzie powierzchnia na jedna osoba Wynosila mniej nii 8m2, byly jednak zgodne z prawem. W tym zakresie Sad pierwszej celi podzielil stanowisko ‘Sadu Najwyiszego zawarte w Wyroku z 2.10.2007 r., Wydanym W sprawie II CSK 269/07 (OSNC 2008 r., zbiér dodatkowy C). Sad Okregowy Wskazal, Ze dyrektor Zakladu Karnego W C. stosowanie do art. 248 § 1 k.k.W. Wydal decyzje 0 umieszczeniu osadzonych W tym zakiadzie naczas okreélony W Warunkach, W ktorych powierzchnia W celi na jedna osobe Wynosila . 5 1 Dokonując oceny powyższych ustaleń dokonanych W oparciu o materiał dowodowy zgromadzony W sprawie, Sąd pierwszej instancji doszedł do wniosku, że powództwo nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu Okręgowego roszczenie powoda nie jest uzasadnione W świetle art. 23, 24 k.c. W zw. z art. 448 k.c. Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż nie ulega wątpliwości, że dobra osobiste człowieka pozostają pod ochroną Konstytucji Rzeczypospolitej, której art. 30 stanowi, iż przyrodzona i niezbywalna godność człowieka jest nienaruszalna, a_ jej poszanowanie iochrona jest obowiązkiem władz publicznych. Obowiązek ten powinien być realizowany przez Władze publiczne przede Wszystkim tam, gdzie Państwo działa W ramach imperium, realizując swoje zadania represyjne, których Wykonanie nie może prowadzić do większego ograniczenia praw człowieka i jego godności, niż to Wynika z zadań ochronnych i celu zastosowanego środka. Zapewnienie przez Państwo godziwych warunków odbywania kary pozbawienia wolności jest jednym z podstawowych wymagań demokratycznego państwa prawnego, co znalazło wyraz W normach prawa międzynarodowego, a także Konstytucji. Jednocześnie Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, iż przesłanką odpowiedzialności za naruszenie cudzego dobra osobistego jest bezprawność działania, przy czym art. 24 k.c. wprowadza domniemanie bezprawności działania naruszającego dobra osobiste. W konsekwencji pozwany, chcąc uwolnić się od odpowiedzialności za naruszenie dób osobistych, winien wykazać, że jego działanie było zgodne z prawem. Sąd Okręgowy ustalił, iż W czasie pobytu W pozwanym zakładzie karnym powód przebywał W warunkach przeludnienia, gdyż w celach nie zawsze była zapewniona powierzchnia 3m2 przypadająca na jedną osadzoną osobę. Stan taki nie był zgodny z art. 110 § 2 k.k.W. stanowiącym, iż powierzchnia mieszkalne W celi mieszkalnej przypadająca na skazanego wynosi nie mniej niż Sm-2. W ocenie Sądu Okręgowego działania pozwanego, a W szczególności osadzenia powoda w celi, gdzie powierzchnia na jedną osobą wynosiła mniej niż 8m2, były jednak zgodne z prawem. W tym zakresie Sąd pierwszej celi podzielił stanowisko “Sądu Najwyższego zawarte W wyroku z 2.10.2007 r., wydanym W sprawie II CSK 269/07 (OSNC 2008 r., zbiór dodatkowy' C). Sąd Okręgowy wskazał, że dyrektor Zakładu Karnego W C. stosowanie do art. 248 § 1 k.k.W. Wydał decyzję o umieszczeniu osadzonych W tym zakładzie na_ czas określony W Warunkach, W których powierzchnia W celi na jedną osobę wynosiła _ - 5 z
--- STRONA 6 ---
mniej nit 3 m2, o czym kaidorazowo na bieiapo byl informowany sedzia penitencjarny. Ponadto W okresie, ktorego dotyczy spraWa, dyrektor tej jednostki nie mial praWa odmowié przyjmowania do zakladu kierowanych przez sady kolejnych oséb do odbywania kary pozbawienia Wolnoéci lub tymczasowo aresztowanych, uzasadniajac odmowe Wystepujacym przeludnieniem. W katalogu przypadkéw uzasadniajacych odmowe osadzenia W jednostce penitencjarnej, zawartym W rozporzadzeniu Ministra Sprawiedliwosci z 18.01.2004 r. W sprawie czynnoéci administracyjnych zwiazanych z Wykonywaniem tymczasowego aresztowania (...), nie Wymieniono przeludnienia W zakladzie karnym. Sad Okregowy podkreélil, Zepoza umieszczeniem powoda W celi opowierzchni mniejszej niz 31112 na osobe, powéd mial zapewnione W celi odpowiednie Warunki (swoje Ioiko, szafke, miejsce przy stole, radio telewizor, odtwarzacz video), mial zagwarantowane odpowiednie Warunki sanitarne, mozliwosé korzystania z kacika sanitarnego bez naruszania intymnosci, mogl korzystaé z zajeé éwietlicowych ioéwiatowych proponowanych przez zaklad karny, czytaé prase i ksiazki, uczestniczyé W praktykach religijnych. Oprocz tego mégi korzystaé codziennie 2 godzinnego spaeeru oraz utrzymywaé fkontakty z najbliiszymi (telefoniczne, korespondencyjne, osobiste). Cele, W ktorych przebywai powéd, byly zaopatrzone W Wode, energie elektryczna. Byly tei; odpowiednio ogrzane, co Sad pierwszej instancji ustalil W toku postepowania odmawiajac dania Wiary W tym zakresie zeznaniom swiadka R. Z. Sad Okregowy ustalil, 2e Wbrew twierdzeniom swiadka nie bylo moicliwoéci wylaczenia centralnego ogrzewania. Wezel grzewczy zakladu karnego jest podlaczony do miejskiej magistrali i sterowany autornatycznie za pomoca czujnika temperatury zewnetrznej. Ponadto instalacja centralnego ogrzewania przeszla remont kapitalny. Sad Okregowyizwrécil uwage, ii z zeznafi samego powoda Wynika, Ze W przypadku zgloszenia Wychowawcom niedogrzania cel, usterka byla usuwana. W czasie pobytu W pozwanej placéwce poW6d nigdy nie zglaszai skarg odnoénie braku odpowiednich Warunkow W celach, ich niedogrzania, czy tei konfiiktéw ze Wspolosadzonymi. Sad pierwszej instancji podkreélil, Ze powéd W Zakladzie Karnym W C. przebywal jedynie przez 6 miesiecy z trwajacego 7 lat okresu odbywania kary pozbawienia Wolnosci. Zakkad karny by} W tym czasie jui odremontoWany, a sam powéd podal, Ze W zwiazku zwarunkami odbywania kary nie doznal Zadnego uszczerbku na zdrowiu, nie leczy sie, a po opuszczeniu_za1_<1adu karnego znalazi zatrudnienie na kopalni. mniej niż 3 m2, o czym każdorazowo na bieżąco był informowany sędzia penitencjarny. Ponadto W okresie, którego dotyczy sprawa, dyrektor tej jednostki nie miał prawa odmówić przyjmowania do zakładu kierowanych przez sądy kolejnych osób do odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowo aresztowanych, uzasadniając odmowę występującym przeludnieniem. W katalogu przypadków uzasadniających odmowę osadzenia W jednostce penitencjarnej, zawartym W rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z 13.01.2004 r. W sprawie czynności administracyjnych związanych z wykonywaniem tymczasowego aresztowania (...), nie wymieniono przeludnienia W zakładzie karnym. Sąd Okręgowy podkreślił, żepoza umieszczeniem powoda W celi opowierzchni mniejszej niż 3m2 na osobę, powód miał zapewnione W celi odpowiednie warunki (swoje łóżko, szafkę, miejsce przy stole, radio telewizor, odtwarzacz video), miał zagwarantowane odpowiednie warunki sanitarne, możliwość korzystania z kącika sanitarnego bez naruszania intymności, mógł korzystać z zajęć świetlicowych ioświatowych proponowanych przez zakład karny, czytać prasę i książki, uczestniczyć W praktykach religijnych. Oprócz tego mógł korzystać codziennie z godzinnego spaceru oraz utrzymywać ikontakty z najbliższymi (telefoniczne, korespondencyjne, osobiste). Cele, W których przebywał powód, były zaopatrzone w wodę, energię elektryczną. Były też odpowiednio ogrzane, co Sąd pierwszej instancji ustalił W toku postępowania odmawiając dania wiary W tym zakresie zeznaniom świadka R. Z. Sąd Okręgowy ustalił, że Wbrew twierdzeniom świadka nie było możliwości Wyłączenia centralnego ogrzewania. Węzeł grzewczy zakładu karnego jest podłączony do miejskiej magistrali i sterowany automatycznie za pomocą czujnika temperatury zewnętrznej. Ponadto instalacja centralnego ogrzewania przeszła remont kapitalny. Sąd Okręgowyzwrócił uwagę, iż z zeznań samego powoda Wynika, ze W przypadku zgłoszenia wychowawcom niedogrzania cel, usterka była usuwana. W czasie pobytu w pozwanej placówce powód nigdy nie zgłaszał skarg odnośnie braku odpowiednich warunków W celach, ich niedogrzania, czy też konfliktów ze współosadzonymi. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że powód W Zakładzie Karnym w C. przebywał jedynie przez 6 miesięcy z trwającego 7 lat okresu odbywania kary pozbawienia wolności. Zakład karny był W tym czasie już odremontowany, a sam powód podał, że w związku zwarunkami odbywania kary nie doznał żadnego uszczerbku na zdrowiu, nie leczy się, a po opuszczeniuzakładu karnego znalazł zatrudnienie na kopalni.
--- STRONA 7 ---
W zwiazku Z powyfaszymi ustaleniami i rozwaianiarni, Sad Okregowy oddalit powodztwo, natomiast o kosztach procesu orzekl W oparciu o przepis art. 102 k.p.c. Ponadto przyznal pelnomocnikowi poWoda koszty nieopiaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzedu. Wyrok Sadu pierwszej instancji zostai zaskariony W caiosci przez powoda, ktéry Wniosi o jego zmiane i uwzglednienie poW0dztWa ewentualnie 0 jego uchylenie iprzekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Powod zarzucil sprzecznosé istotnych ustalefi Sadu z treécia zebranego W sprawie materialu dowodowego polegajaca na przyjeciu przez Sad, ii jego roszczenie nie jest uzasadnione, a nadto na przyjeciu, ii naruszenie dobra osobistego nastapiio W granioach prawem dopuszczonym. Oprécz tego powéd postawii zarzut przekroczenia granicy swobodnej oceny doW0d0W, polegajacej na ocenie zebranego materialu dowodowego W sposéb sprzeczny z zasadami Iogiki idoéwiadczenia Zyciowego przez uwzglednienie tylko niektorych doWod6W. Sad Apelacyjny zwaiyl, co nastepujel Sad pierwszej instancji dokonal jprawidlowych ustalefi W sprawie, ktore znajduja oparcie W materiale doWod0Wym zgromadzonym W toku postepowania. Wbrew zarzutom powoda, Wydajac zaskarzony Wyrok Sad Okregowy nie naruszyl prawa procesowego W stopniu majacym wpljwv na Wynik sprawy, W szczegélnoéoi dokonujac oceny zebranego W sprawie materialu dowodowego nie przekroczyi zasady swobodnej oceny dowodow (art. 233 § 1 k.p.c.), nie naruszy]: takie prawa materialnego. Przede Wszystkim Sad Apelacyjny podziela stanowisko Wyrazone przez Sad Najwyiszy m.in. W Wyroku z dnia 2 paidziernika 2007 r. sygn. akt II CSK 269/07 ( poz. LEX nr 315849), iz stosownie do art. 80 Konstytucji RP przyrodzona i niezbywalna godnosé cziowieka jest nienaruszalna, a jej poszanowanie i ochrona jest obowiazkiem Wi3.dZ publicznych. _OboWiazek ten powinien byé realizowany przez Wladze pubiiczne przede Wszystkim tam, gdzie Pafistwo dziala W ramaoh imperium, realizujac swe zadania represyjne, ktérych Wykonanie nie moie prowadzié do Wiekszego ograniczenia praw czlowieka i jego godnoéci, nii to Wynika z zadaii ochronnych i celu zastosowanego srodka. Ponadto naleiy zwrocié uwage na stanowisko Wy1'&2OI19 przez Sad Najwyiszy W Wyroku z dnia 28 lutego 1 1' W związku z powyższymi ustaleniami i rozważaniami, Sąd Okręgowy oddalił powództwo, natomiast o kosztach procesu orzekł w oparciu o przepis art. 102 k.p.c. Ponadto przyznał pełnomocnikowi powoda koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu. Wyrok Sądu pierwszej instancji został zaskarżony w całości przez powoda, który wniósł 0 jego zmianę i uwzględnienie powództwa ewentualnie 0 jego uchylenie iprzekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Powód zarzucił sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego polegającą na przyjęciu przez Sąd, iż jego roszczenie nie jest uzasadnione, a nadto na przyjęciu, iż naruszenie dobra osobistego nastąpiło W granicach prawem dopuszczonym. Oprócz tego powód postawił zarzut przekroczenia granicy swobodnej oceny dowodów, polegającej na ocenie zebranego materiału dowodowego w sposób sprzeczny z zasadami logiki idoświadczenia życiowego przez uwzględnienie tylko niektórych dowodów. Sąd Apelacyjny zważył, co następujei Sąd pierwszej instancji dokonał _;prawidłowych ustaleń w sprawie, które znajdują oparcie W materiale dowodowym zgromadzonym w toku postępowania. Wbrew zarzutom powoda, wydając zaskarżony wyrok Sąd Okręgowy nie naruszył prawa procesowego w stopniu mającym Wpływ na wynik sprawy, w szczególności dokonując oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego nie przekroczył zasady swobodnej oceny dowodów (art. 283 § 1 k.p.c.), nie naruszył także prawa materialnego. Przede wszystkim Sąd Apelacyjny podziela stanowisko wyrażone przez Sąd Najwyższy rn.in. w wyroku z dnia 2 października 2007 r. sygn. akt ll CSK 269/07 ( poz. LEX nr 315849), iż stosownie do art. 80 Konstytucji RP przyrodzona i niezbywalna godność człowieka jest nienaruszalna, a jej poszanowanie i ochrona jest obowiązkiem władz publicznych. _Obowiązek ten powinien być realizowany przez Władze publiczne przede wszystkim tam, gdzie Państwo działa W ramach imperium, realizując swe zadania represyjne, których wykonanie nie może prowadzić do większego ograniczenia praw człowieka i jego godności, niż to wynika z zadań ochronnych i celu zastosowanego środka. Ponadto' należy zwrócić uwagę na stanowisko wyrażone przez Sąd Najwyższy W wyroku z dnia 28 lutego W 7
--- STRONA 8 ---
2007r sygn. akt. V CSK 431/06 (OSNC 2008/1/13), ii cieiar dowodu, fie Warunki W zakladzie karnym odpowiadaly obowiazujacym normom inie doszlo do naruszenia débr osobistych spoczywa na pozwanym (art. 6 k.c. W ZW. z art. 24 k.c.). 0 W niniejszej sprawie pozwany nie Wykluczal moéliwosci, fie poW6d czasowo przebywal W celaoh, W ktérych z uwagi na przeludnienie Wystepujace W palc0Wce nie byia zachowana norma powierzchni Sm? na jedna osobe. Wbrew jednak II stanowisku powoda Wskazana okolicznosc nie moze stanowié samoistnej i Wystarczajacej przeslanki do uznania zasadnosci iadania W oderwaniu od innych Warunk6W odbywania kary pozbawienia Wolnoéci. Nie moie ulegaé Watpliwoéci, ate ustalenie minimalnej normy powierzohni celi mieszkalnej przypadajacej na jedna osobe osadzona ma gleboki sens. W oczywisty bowiem sposob, przebywanie zbyt Wielu osob na zbyt malej powierzchni prowadzi do sytuacji konfliktowyeh, rodzi dodatkowy stres. Z drugiej jednak strony odbywanie kary pozbawienia Wolnoéci Wiage sie z okreélonymi dolegliwoéciami, z ktorymi osoba Wchodzaca W konflikt z prawem Winna sie Iiczyé. W apelacji powod Wskazuje na uciazliwoéci zwiazane z przebywaniem Wielu oséb W‘ jednej celi takie jaki brak ciszy, spokoju, ograniczenia W swobodnym dostepie do toalety Wynikajace z faktu korzystania z niej przez Wiele osob. Naleiy jednak zwrécié, Ze chociai przepisy Wprowadzily minimalna norme powierzchni, to jednak nie przewiduja ograniczenia W liczbie osob przebywajacych W celi. Dolegliwosci, Wspomniane przez jgiowoda, Wystepuja praktycznie W kazdej celi Wieloosobowej, chociais oczywiécie stopiefi uciazliwoéci jest Wprost proporcjonalny do liczbyoséb przebywajacych W eeli. Nie moina jednak, jak czyni to powod, bagatelizowaé faktu przeprowadzenia remontu W pozwanej placowce, ani zapewnienia Warunkow do spedzania czasu poza cela, korzystajac ze spaoerow, zajeé kulturalnooswiatowych, praktyk religijnych. Dzieki wykonanemu remontowi osoby skazane mialy zapewniona intymnosé W czasie korzystania z toalety (Wydzielone na trwale pomieszczenie W celi z cieplai zimna Woda). Wykonane prace poprawily nie tyiko estetyke pomieszczefi, ale takie podniosly ich komfort (nowa stolarka okienna, instalacja grzewcza, Wiasciwe oswietlenie). Poza tyni cele zostaly wyposaione W nowe sprzety, ktorych iloéé byla odpowiednia do iloéci osob przebywajacychw celi. Powod nie skarzyl sie na jakiekolwiek niedostatki W tej mierze, a Wrecz przeciwniel — potwierdzil, Ze Warunki bytowe W Zakiadzie Karnym W C. byly bardzo dobre. Warto . l 3 . 2007r sygn. akt. V CSK 431/O6 (OSNC 200811/13), iż ciężar dowodu, że warunki w zakładzie karnym odpowiadały obowiązującym normom inie doszło do naruszenia dóbr osobistych spoczywa na pozwanym (art. 6 k.c. w zw. z art. 24 k.c.). - i W niniejszej sprawie pozwany nie wykluczał możliwości, że powód czasowo przebywał w celach, W których z uwagi na przeludnienie występujące w palcówce nie była zachowana norma powierzchni 3m2 na jedną osobę. Wbrew jednak ll stanowisku powoda wskazana okolicznosc nie może stanowić samoistnej i wystarczającej przesłanki do uznania zasadności żądania W oderwaniu od innych warunków odbywania kary pozbawienia wolności. Nie może ulegać wątpliwości, że ustalenie minimalnej normy powierzchni celi mieszkalnej przypadającej na jedną osobę osadzoną ma głęboki sens. W oczywisty bowiem sposób, przebywanie zbyt wielu osób na zbyt małej powierzchni prowadzi do sytuacji konfliktowych, rodzi dodatkowy stres. Z drugiej jednak strony odbywanie kary pozbawienia wolności wiąże się z określonymi dolegliwościami, z którymi osoba wchodząca w konflikt z prawem winna się liczyć. W apelacji powód wskazuje na uciążliwości związane z przebywaniem wielu osób w' jednej celi takie jak! brak ciszy, spokoju, ograniczenia w swobodnym dostępie do toalety wynikające z faktu korzystania z niej przez wiele osób. Należy jednak zwrócić, że chociaż przepisy wprowadziły minimalną normę powierzchni, to jednak nie przewidują ograniczenia w liczbie osób przebywających w celi. Dolegliwości, Wspomniane przez powoda, występują praktycznie w każdej celi wieloosobowej, chociaż oczywiście stopień uciążliwości jest wprost proporcjonalny do liczbyosób przebywających w celi. Nie można jednak, jak czyni to powód, bagatelizować faktu przeprowadzenia remontu w pozwanej placówce, ani zapewnienia warunków do spędzania czasu poza celą, korzystając ze spacerów, zajęć kulturalndoświatowych, praktyk religijnych. Dzięki wykonanemu remontowi osoby skazane miały zapewnioną intymność w czasie korzystania z toalety (wydzielone na trwale pomieszczenie W celi z ciepłąi zimną wodą). Wykonane prace poprawiły nie tylko estetykę pomieszczeń, ale także podniosły ich komfort (nowa stolarka okienna, instalacja grzewcza, właściwe oświetlenie). Poza tym cele zostały wyposażone W nowe sprzęty, których ilość była odpowiednia do ilości osób przebywających.w celi. Powód nie skarżył się na jakiekolwiek niedostatki w tej mierze, a wręcz przeciwnie" - potwierdził, że warunki bytowe w Zakładzie Karnym w C. były bardzo dobre. Warto . I - 3 .
--- STRONA 9 ---
podkreélié, it powod ma skale porownawcza, gdyi W roinych placowkach penitencjarnych przebywai przez 7 lat, z czego W Zakladzie Karnyrn W C. pol roku. Apelujacy twierdzi, i2 W jego przypadku moiliwoéé przebywania poza eela byla iluzoryczna z uwagi na zagroienie ze strony innyoh osadzonych. Okolicznosé ta nie zostala jednak W Zaden sposob Wykazana, a co istotniejsze powod nie doznal faktycznie iadnej krzywdy, czy innych przejawow zlego traktowania. W czasie pobytu W Zakiadzie Karnym W C. powéd nie zglaszal tez Zadnych skarg badé zastrzeiefi odnoénie skladu osobowego oraz iloéci osob przebywajacych razem z nim W celi. Jedynie przy przyjeciu do p1ac6Wki deklarowal chad przebywania W pojedynczej celi Z uwagi na charakter stawianych mu Wczesniej zarzutow, od popelnienia ktorych zostal uniewinniony. Umieszczenie powoda Wpojedynczej celi nie bylo jednak mozliwe. Kwestii przeludnienia powod nie podnosil takze W czasie konsultacji psychologicznych. Istotnie uskarzal sie na zaburzenia snu, co stanowiio przyczyne zaordynowania odpowiednich 1ek0W. Powéd jednak odméwil ich przyjmowania, a zatem nie moie obecnie obciaiaé odpowiedzialnoscia pozwanego za problemy ze snem. Ustalenia dokonane W sprawie nie daja podstawy do przyjecia, 2e W celi nie panowala odpowiednia do pory roku temperatura. Za chybiony naleiy uznaé zarzut powoda, ii Sad Okregowy dokonal Wadliwych ustalefi W tym zakresie, gdyz W istocie cele byiy niedogrzane. Jak trafnie Wskazal Sad pierwszej instancji, poW0d skladajac zeznania stwierdzil jedynie, it zdarzaly sie przypadki zapowietrzenia kaloryferéw, co powodowalo obnizenie temperatury W celi, jednakze po zgioszeniu tego faktu Wychowawcy, usterki byly usuwane. Zatem nie Wystepowalo permanentne niedogrzanie cel, stanowiace dodatkowa dolegliwoéé, a jedynie przejsciowe problemy zwiazane z normalna eksploatacja, ktore zreszta na bieiaco byly usuwane. Niezrozumialy jest natomiast zarzut powoda, Ze fakt poinformowania go o zjawisku przeludnienia nie mote pozbawiaé zasadnosci jego roszczenia. Przede Wszystkim Sad pierwszej instancji nie podniésl takiego argumentu, a Wiec odnoszenie sie do tak sformulowanego zarzutu nie jest konieozne. , . Polski ustawodawca, dostosowujac przepisy dotyczace Wykonania kary pozbawienia Wolnoéci do norm prawa europejskiego, zaWar1 Wymogi dotyczace Warunkow bytowych W celach mieszkalnych Wskazujac, 2e powierzchnia przypadajaca na skazanego nie moze Wynosié mniej nit 3 m2 (art. 110 § 2 k.k.W.), . . . I 9 I podkreślić, iż powód ma skalę porównawcza, gdyż w różnych placówkach penitencjarnych przebywał przez 7 lat, z czego W Zakładzie Karnym w C. pół roku. Apelujący twierdzi, iż w jego przypadku możliwość przebywania poza celą była iluzoryczna z uwagi na zagrożenie ze strony innych osadzonych. Okoliczność ta nie została jednak w żaden sposób wykazana, a co istotniejsze powód nie doznał faktycznie żadnej krzywdy, czy innych przejawów złego traktowania. W czasie pobytu W Zakładzie Karnym w C. powód nie zgłaszał też żadnych skarg bądź zastrzeżeń odnośnie składu osobowego oraz ilości osób przebywających razem z nim W celi. Jedynie przy przyjęciu do placówki deklarował chęći przebywania w pojedynczej celi z uwagi na charakter stawianych mu wcześniej zarzutów, od popełnienia których został uniewinniony. Umieszczenie powoda wpojedynczej celi nie było jednak możliwe. Kwestii przeludnienia powód nie podnosił także w czasie konsultacji psychologicznych. istotnie uskarżał się na zaburzenia snu, co stanowiło przyczynę zaordynowania odpowiednich leków. Powód jednak odmówił ich przyjmowania, a zatem nie może obecnie obciążać odpowiedzialnością pozwanego za problemy ze snem. Ustalenia dokonane w sprawie nie dają podstawy do przyjęcia, że W celi nie panowała odpowiednia do pory roku temperatura. Za chybiony należy uznać zarzut powoda, iż Sąd Okręgowy dokonał wadliwych ustaleń w tym zakresie, gdyż w istocie cele były niedogrzane. Jak trafnie wskazał Sąd pierwszej instancji, powód składając zeznania stwierdził jedynie, iż zdarzały się przypadki zapowietrzenia kaloryferów, co powodowało obniżenie temperatury w celi, jednakże po zgłoszeniu tego faktu wychowawcy, usterki były usuwane. Zatem nie wyst-ępowało permanentne niedogrzanie cel, stanowiące dodatkową dolegliwość, a jedynie przejściowe problemy związane z normalną eksploatacja, które zresztą na bieżąco były usuwane. Niezrozumiały jest natomiast zarzut- powoda, że fakt poinformowania go o zjawisku przeludnienia nie może pozbawiać zasadności jego roszczenia. Przede wszystkim Sąd pierwszej instancji nie podniósł takiego argumentu, a więc odnoszenie się do tak sformułowanego zarzutu nie jest konieczne. , . Polski ustawodawca, dostosowując przepisy dotyczące wykonania kary pozbawienia wolności do norm prawa europejskiego-, zawarł wymogi dotyczące warunków bytowych w celach mieszkalnych wskazując, że powierzchnia przypadająca na skazanego nie może wynosić mniej niż 3 m2 (art. 110 § 2 k.k.w.), . . . I 9 1'
--- STRONA 10 ---
cele musza byé Wyposazone W odpowiedni sprzet zapewniajacy skazanemu osobne miejsce do spania i odpowiednie Warunki higieny, dostateczny doplyw powietrza, odpowiednia temperature i oswietlenie. Jedynie W szczegolnie uzasadnionych Wypadkach, okreslonych W art. 248 k.k.W. ivprzy zachowaniu trybu postepowania Wskazanego W tym przepisie oraz W przewidzianych W nim przepisach Wykonawczych, moze dojéé do ograniczenia Wielkosci powierzchni ce1i na jednego skazanego poniiej 3 1012, jednakie jedynie na czas okreélony. Trzeba przy tym uznaé, Ze musi to byé czas scisle okreélony i nie nadmiernie dlugi, chodzi bowiem o Wyjatek od zasady, przewidziany jedynie W wyjatkowych, szczegoinycli sytuacjach, co uzasadnia Wykladnie éciesniajaca przepisu. Natomiast osadzenie skazanego W przeludnionej oeli przy braku zapewnienia odpowiednich Warunkow odbywania kary izolacyjnej mote rodzié odpowiedzialnosé Skarbu Pafistwa na podstawie art. 24 i art. 448 k.o. W sytuacji, kiedy doszlo do naruszenia dobr osobistych takich jak godnosé oraz prawo do intymnoéci. W takich przypadkach, W oparciu o art. 448 k.c., sad moze przyznaé temu, czyje dobro zostaio naruszone, odpowiednia sumo pienieéna za doznanafl krzywde. Zatem sadowi pozostawiona jest ocena 'zar_oWno celowosci skorajistania z konkretnego srodka, jego adekwatnosci do rodzaju naruszonego dobra jak i rozmiaru doznanej" krzywdy. Zadoséuczynienie sluzyé ma udzieleniu fvoszkodowanemu satysfakcji W sytuacji, gdy inne srodki nie sa Wystarczajace dla usuniecia skutkow naruszenia dobr osobistych. Wynika stad, Ze zasadzenie zadoséuczynienia ma charakter fakultatywnyi od oceny sadu, opartej na analizie okolicznosci konkretnej sprawy, zaleiy przyznanie pokrzywdzonemu ochrony W tej formie. Nie oznacza to oczywiscie dowolnosci W podejmowaniu przez Sad deoyzji, ktory mote odméwié zasadzenia sumy pienieinej Wtedy, gdy stwierdzi ~ W oparciu o zobiektywizowane kryteria Ze nie zachodzi potrzeba zadoséuczynienia za krzywde moralna poprzez jej zrekompensowanie W formie pienieinej. Majac na uwadze Wynik przeprowadzonego przez Sad Okregowy postepowania dowodowego oraz uwzgledniajac caloksztait okolicznosci sprawy brak by1o podstaw do zasadzenia na rzecz powoda jakiejkolwiek kwoty zadoséuczynienia za naruszenie jego dobr osobistych, ktore Wiazaio sie z Warunkami odbywania kary. W orzecznictwie Sadu Najwyzszego ugruntowany jest poglad, zgodnie z ktorym sadnie ma obowiazku zasadzania zadoééuczynienia . " " 10 1 cele muszą być wyposażone w odpowiedni sprzęt zapewniający skazanemu osobne miejsce do spania i odpowiednie warunki higieny, dostateczny dopływ powietrza, odpowiednią temperaturę i oświetlenie. Jedynie W szczególnie uzasadnionych wypadkach, określonych W art. 248 k.k.w. ilprzy zachowaniu trybu postępowania wskazanego W tym przepisie oraz W przewidzianych w nim przepisach wykonawczych, może dojść do ograniczenia wielkości powierzchni celi na jednego skazanego poniżej 3 m2, jednakże jedynie na czas określony. Trzeba przy tym uznać, że musi to być czas ściśle określony i nie nadmiernie długi, chodzi bowiem o wyjątek od zasady, przewidziany jedynie w wyjątkowych, szczególnych sytuacjach, co uzasadnia wykładnię ścieśniającą przepisu. Natomiast osadzenie skazanego w przeludnionej celi przy braku zapewnienia odpowiednich warunków odbywania kary izolacyjnej może rodzić odpowiedzialność Skarbu Państwa na podstawie art.. 24 i art. 448 k.c. w sytuacji, kiedy doszło do naruszenia dóbr osobistych takich jak godność oraz prawo do intymności. W takich przypadkach, w oparciu o art. 448 k.c., sąd może przyznać temu, czyje dobro zostało naruszone, odpowiednią sumę pieniężną za doznaną krzywdę. Zatem sądowi pozostawiona jest ocena 'zarówno celowości skorzystania z konkretnego środka, jego adekwatności do rodzaju naruszonego dobra jak i rozmiaru doznanej' krzywdy. Zadośćuczynienie służyć ma udzieleniu poszkodowanemu satysfakcji W sytuacji, gdy inne środki nie są wystarczające dla usunięcia skutków naruszenia dóbr osobistych. Wynika stąd, że zasądzenie zadośćuczynienia ma charakter fakultatywnyi od oceny sądu, opartej na analizie okoliczności konkretnej sprawy, zależy przyznanie pokrzywdzonemu ochrony w tej formie. Nie oznacza to oczywiście dowolności W podejmowaniu przez Sąd decyzji, który może odmówić zasądzenia sumy pieniężnej wtedy, gdy stwierdzi ~ W oparciu o zobiektywizowane kryteria ' ze nie zachodzi potrzeba zadośćuczynienia za krzywdę moralną poprzez jej zrekompensowanie w formie pieniężnej. Mając na uwadze wynik przeprowadzonego przez Sąd Okręgowy postępowania dowodowego oraz uwzględniając całokształt okoliczności sprawy brak było podstaw do zasądzenia na rzecz powoda jakiejkolwiek kwoty zadośćuczynienia za naruszenie» jego dóbr osobistych, które wiązało się z warunkami odbywania kary. W orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowany jest pogląd, zgodnie _z którym sąd-nie ma obowiązku zasądzania zadośćuczynienia .- " ' 10 z
--- STRONA 11 ---
\.. W kaidym przypadku naruszenie dob osobistych (por. Wyrok SN z dnia 19.04.2006 r. II PK 245/05 OSNP 2007/7'8/101). Podstawowym kryterium decydujacym o moiliwosci zasadzenie zadoséuczynienie Winien byé min. stopiefi Winy naruszyciela, rodzaj naruszonego dobra oraz poczucie pokrzywdzenia poszkodowanego. W Wyroku z dnia 12 grudnia 2002 r. V CKN 1581/00 OSNC 2004/4/53 Wskazano takze, ii decyzja 0 zasadzeniu zadoééuczynienia Winna byé poprzedzona takie zbadaniem nasilenia ziej Woli naruszyciela i celowosci zastosowania tego srodka. Nalezy podkreélié, ze Zaklad Karny W C. odpowiada za Warunki bytowe panujace W tej placéwce. Z dokonanych ustalefi wynika, it Zakiad doioéyl staraii, aby Warunki te byly moiliwie jak najlepsze, czego osiagnieciu skuizyly Wykonane prace remontowe imodernizacyjne W szerokim zakresie. Natomiast fakt przeludnienia nie stanowi W oparciu o obowiazujace przepisy przeslanki uzasadniajacej odmowe przyjecia kolejnych oséb tymczasowo aresztowanych, ozy tez skierowanych do odbywania kary pozbawienia Wolnoéci. W niniejszej sprawie na Wzrost liczby osob przebywajacych W zakkadzie karnym miai Wplyw fakt Wykonywania prac remontowych W Areszcie Sledczym W B., co poWodoWa1o koniecznosé przyjecia czesci osob z tej palcowki penitencjarnej. Ponadto naleiy podkreslié, na co slusznie zwrécii uwage Sad pierwszej instancji, Ze powod przebywal W pozwanej paleowce jedynie przez pa roku z trwajacego 7 lat okresu odbywania kary pozbawienia Wolnosci. _ Wobec powyiszych ustaleri i rozwaiafi apelacje powoda, jako niezasadna, naleiaio oddalié W oparciu o przepis art. 385 k.p.c. O kosztach nieoplaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi W postepowaniu odwolawczym z urzedu rozstrzygnieto W oparciu o § 19 i § 2 ust. 8 rozporzadzenia Ministra Sprawiedliwoéci z dnia 28 Wrzeénia 2002 r. W sprawie oplat za czynnosci adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Pa1'1stWa kosztow nieoplaconej pomocy prawnej udzielonej z urzedu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). ~ 11 z.. w każdym przypadku naruszenie dób osobistych (po1'. wyrok SN z dnia 19.04.2006 r. ll PK 245/05 OSNP 2007/7-8/101). Podstawowym kryterium decydującym o możliwości zasądzenie zadośćuczynienie winien być m.in. stopień winy naruszyciela, rodzaj naruszonego dobra oraz poczucie pokrzywdzenia poszkodowanego. W wyroku z dnia 12 grudnia 2002 r. V CKN 1581/00 OSNC 2004/4/53 wskazano takze, iż decyzja o zasądzeniu zadośćuczynienia winna być poprzedzona także zbadaniem nasilenia złej woli naruszyciela i celowości zastosowania tego środka. Nalezy podkreślić, że Zakład Karny W C. odpowiada za Warunki bytowe panujące w tej placówce. Z dokonanych ustaleń wynika, iż Zakład dołożył starań, aby warunki te były możliwie jak najlepsze, czego osiągnięciu służyły wykonane prace remontowe imodernizacyjne W szerokim zakresie. Natomiast fakt przeludnienia nie stanowi W oparciu o obowiązujące przepisy przesłanki uzasadniającej odmowę przyjęcia kolejnych osób tymczasowo aresztowanych, czy też skierowanych do odbywania kary pozbawienia wolności. W niniejszej sprawie na wzrost liczby osób przebywających w zakładzie karnym miał wpływ fakt wykonywania prac remontowych W Areszcie Sledczym w B., co powodowało konieczność przyjęcia części osób z tej palcówki penitencjarnej. Ponadto należy podkreślić, na co słusznie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji, że powód przebywał W pozwanej palcówce jedynie przez pół roku z trwającego 7 lat okresu odbywania kary pozbawienia wolności. _ Wobec powyższych ustaleń i rozważań apelację powoda, jako niezasadną, należało oddalić w oparciu o przepis art. 385 k.p.c. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi w postępowaniu odwoławczym z urzędu rozstrzygnięto w oparciu 0 § 19 i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. W sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm). ~ li
Słowa kluczowe
#orzeczenie#Wyrok#Sąd Apelacyjny W Katowicach#IACa 335/09#art. 110 § 2 Strona#art. 248 § 1 k.k.W#art. 248 § 1 k.k.w#art. 200 k.k.#art. 448 k.c.#art. 30 stanowi#art. 24 k.c.#art. 110 § 2 k.k.W.#art. 248 § 1 k.k.W.#art. 102 k.p.c.#art. 233 § 1 k.p.c.#art. 80 Konstytucji#art. 283 § 1 k.p.c.#art. 6 k.c.#art. 110 § 2 k.k.w.#art. 248 k.k.W.#art. 448 k.o.#art. 248 k.k.w.#art. 385 k.p.c.