Wyrok IACa 284r

--- STRONA 1 --- Sygn. akt IACa 284r’09 Km ':\. k|_;\;:\§\ Q " _A |_]\ 1 / 19.2." xxx ' VVYROK w IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 maja 2009 r. Sad Apeiacyjny W Katowicach I Wydziai Cywilny w sldadzie:  Przewodniczqcy: SSA Bogumiia Ustjanicz (spr.) Sqdziowicz SA Elzbicta Karpeta SA Joanna Kurpierz Protokolant: Agnieszka Mustrofi ' po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2009 r. w Katowicach na rozprawic sprawy z powédztwa J. M. _ przeciwko Skarbowi Pafistwa  Zak%ad0wi Kamemu w H., Aresztowi §ledc2;en1u W W. ~ B. iAreszt0wi S16dCZ61I‘1L1 w Cz. 0 zaplratq na skutek apelacji powoda od wyroku Sqdu O14reggowego w Cz. _ 2 dnia 12 listopada 2008 1:, sygn. akt [C 104/07 1) 2) 3) zmienia zaskariony wyrok w punkcie 1 i2 w ten sposéb, Ze zasqdza 0d pozwanego na. rzecz powoda 7000 (siedem tysiqcy) ziotych z ustawowymi odsetkami od 22 maja 2009 r., a w pozostahij czqéci powédztwo oddala i odstqpujc od obciagcnia powoda obowiqzkiem zwrotu kosztéw pozwanemu Skarbowi Pafistwa Aresztowi §1edczemu w W. — B.;' /‘ " oddala apelacjcg W pozosteflej czvgsici;  przyznaje adwokatowi M. P. od Skarbu Pafistwa —Sqdu Okrqgowego W CZ. 6588 (szeéé tysifigcy piqéset osiemdziesiaj osiem) zhatych, w tym H88 (jeden tysiqc sto osierndziesiqt osiem) z%0tych podatku od towaréw i us%ug tytukvm nie0p%ac0nej pomocy prawnej éwiadczonej z urzqdu W postqpowaniu apeiacyjnym. Sygn. akt IACa 284f'09 (mz ':×. .P|_;\š:\š_ ¬-.' '¬ _ø |ƒ\ 1 ;- ¬"'..!."- xxx ' VVYROK W 1M11¬:N1U RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 maja 2009 r. Sąd Apeiacyjny w Katowicach I Wydział Cywilny w składzie: - Przewodniczący: SSA Bogumiła Ustjanicz (spr.) Sędziowie: SA Elzbieta Karpeta SA Joanna Kurpierz Protokolant: Agnieszka Mustroń " po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2009 r. w Katowicach na rozprawie sprawy z powództwa J. M. _ przeciwko Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu W H., Aresztowi Śledczemu W W. - B. i Aresztowi Śledczeinu W Cz. o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Cz-. _ z dnia 12 listopada 2008 r., sygn. akt [C 104/07 1) 2) 3) zmienia zaskarżony wyrok W punkcie 1 i 2 W ten sposób, że zasądza od pozwanego na rzecz powoda 7000 (siedem tysięcy) złotych z ustawowymi odsetkami od 22 maja 2009 r., a W pozostałej części powództwo oddala i odstępuje od obciążenia powoda obowiązkiem zwrotu kosztów pozwanemu Skarbowi Państwa Aresztowi Śledczemu W W. - B.;" -"` " oddala apelację w pozostałej części; - przyznaje adwokatowi M. P. od Skarbu Państwa -Sądu Okręgowego W Cz. 6588 (sześć tysięcy pięćset osiemdziesiąt osiem) złotych, w tym HSS (jeden tysiąc sto osiemdziesiąt osiem) złotych podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu W postępowaniu apeiacyj nym. --- STRONA 2 --- ‘ 2 I ACa 284/09 UZASADNIENIE Powod J. M. domagai sic; zasqdzenia od Skarbu Pafistwa Aresztu Sledozego W W. — B., Aresztu §ledczeg0 W C2. i Zakiadu Kamego W H., po ostatecznym sprecyzowaniu Zqdania pismem z dnia 19 maja 2008 r., 300 000 2} z ustawowymi odsetkami od dnia Wydania wyroku tytulem zadoééuczynienia za przetrzymywanie go W nieludzkich Warunkach. Na uzasadnienie podal, 2e od 2 czerwca 2000 r. przebywa W jednostkach penitencjamych, W ktolych nie zapewniono odpowiednich Warunkow bytowych, poniewaz pomieszczenia przeznaczone na cele mizdy powierzchniq mniejszq od 3'm 2 na jednego osadzonego. Wplywalo to negatywnie na jego samopoczucie, odozuwa dolegliwoéci bolowe giowy i Zolqdka, ma zaburzenia snu, ohoruje na serco, ma nawet myéli samobojcze. Reprezrzntujalce Skarb Pznistwajednostki organizacyjne Wniosky 0 oddalenie powodztwa, zarzucaj ap Ze powod mog} przebywaé rownieic W celach, W ktorych moglo Wystqpowaé okresowo przeludnienie, 0 czym powiadamiano sqdziego penitencjamego, ale przekroczenia powierzchni nie byly duze i spowodowane okolicznoéciami od nich niezaleznymi. Nie Wywoiaiy one jednak szkody. Zaskarzonym Wyrokiem Sqd Okrcggowy W Cz. oddalfl powodztwo i zasqdzil od powoda na rzecz Skarbu Pafistwa Aresztu §1edczego W W. B. 7 200 zi tytuham zwrotu kosztow procesu. Rozstrzygniocie to oparte zosta’r0 na nastopujqcych ustaleniach : W okresie od 20 stycznia 2001 r. do 16 paidziernika 2002 r. powod przebywai W Areszcie §1edczym W W. B. , od 13 marca 2003 r. do 1 czerwca 2004 r. oraz od 2 marca 2005 r. do 20 maja 2006 r. W Areszcie §1edozym W Cz., a od 29 maj§1,2006 r. przebywa W Zakkadzie Karnym W H. We Wszystkich tych jednostkach Wystqpowalro zjawisko przeludnienia, poniewaz powierzchnia cel nie speiniala minimalnego Wymogu ( art. 110 § 2 k.k.W.), co do powierzchni na j ednego osadzonego, l<to1y Wynosi 3 m 2. Przekroczenie tej normy bylro przyczynq powiadamiania sqdziego penitencjarnego. Powod nie zghaszal skarg zwiqzanych z takim przeludnieniem, jak tez innymi Warunkami bytowymi. W Areszcie §ledczym W Cz. pozostawal pod stalq opiekq lekarza. A Przeprowadzane W tym Areszcie i Zakladzie Karnym W H. przez sgdziow penitencjamych Wizytacje nie Wykazaly Zadnych nieprawidlowoéci W ich dzia%alnoéci. ' Przebywajqc W Zakladzie Kamym W H. powod uczestniczy W roznych kolach zainteresowafi, jak fez bierze udziai W zajqciach lollturalnooéwiatowych. ' ` 2 I ACa 284/09 UZASADNIENIE Powód J. M. domagał się zasądzenia od Skarbu Państwa Aresztu Śledczego W W. - B., Aresztu Śledczego W Cz. i Zakładu Karnego W H., po ostatecznym sprecyzowaniu żądania pismem z dnia 19 maja 2008 r., 300 000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia wydania wyroku tytułem zadośćuczynienia za przetrzymywanie go W nieludzkich warunkach. Na uzasadnienie podał, że od 2 czerwca 2000 r. przebywa W jednostkach penitencjamych, W których nie zapewnione odpowiednich warunków bytowych, poniewaz pomieszczenia przeznaczone na cele miały powierzchnię mniejszą od 3'm 2 na jednego osadzonego. Wpływało to negatywnie na jego samopoczucie, odczuwa dolegliwości bólowe głowy i żołądka, ma zaburzenia snu, choruje na serce, ma nawet myśli samobójcze. Reprezentujące Skarb Państwajednostki organizacyjne wniosły o oddalenie powództwa, zarzucaj ąc że powód mógł przebywać równiez W celach, W których mogło występować okresowo przeludnienie, o czym powiadamiano sędziego penitencjarnego, ale przekroczenia powierzchni nie były duze i spowodowane okolicznościami od nich niezależnymi. Nie wywołały one jednak szkody. Zaskarzonym wyrokiem Sąd Okręgowy W Cz. oddalił powództwo i zasądził od powoda na rzecz Skarbu Państwa Aresztu Śledczego W W.- B. 7 200 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Rozstrzygnięcie to oparte zostało na następujących ustaleniach : W okresie od 20 stycznia 2001 r. do 16 października 2002 r. powód przebywał W Areszcie Śledczym W W.- B. , od 13 marca 2003 r. do 1 czerwca 2004 r. oraz od 2 marca 2005 r. do 20 maja 2006 r. W Areszcie Śledczym W Cz., a od 29 maja,_2006 r. przebywa W Zakładzie Karnym W H. We wszystkich tych jednostkach występowało zjawisko przeludnienia, poniewaz powierzchnia cel nie spełniała minimalnego wymogu ( art. 110 § 2 k.k.w.), co do powierzchni na jednego osadzonego, który wynosi 3 m 2. Przekroczenie tej normy było przyczyną powiadamiania sędziego penitencjarnego. Powód nie zgłaszał skarg związanych z takim przeludnieniem, jak też innymi warunkami bytowymi. W Areszcie Śledczym W Cz. pozostawał pod stałą opieką lekarza. A Przeprowadzane W tym Areszcie i Zakładzie Kamym W H. przez sędziów penitencjamych wizytacje nie wykazały żadnych nieprawidłowości W ich działalności. ' Przebywając W Zakładzie Karny-mi W H. powód uczestniczy w róznych kołach zainteresowań, jak tez bierze udział W zajęciach kiilturalno-oświatowych. ` --- STRONA 3 --- _ 3 Dwukrotnie zglosii sic; do psychologa, ktorego informowat o swojej trudnej sytuacji procesowej, nie skarZy% sic; na. Warunki bytowe, nie korzystai z porady psychiatry, nie zglaszai skarg pod adresem shlzby Wiegziennej, czy tez administracji. _ Stwierdzone u niego zaburzenia osobowoéci istniejq od Wielu lat, a obecne dolegliwoéci psychiczne majq reaktywny charakter. Powod cierpi na nadciénienie, new/ico Wegetatyxvnq ukladu krqzenia  i oty1o§é. Nie zdiagnozowano u niego, ani schorzenia przewodu pokarmowego, ani kardiologicznego, poza nadciénieniem. Powolany art. 110 k.k.W., okreéla minimalny roz_mia.rA powierzchni, jaki powinien byé przeznaczony dla skazanego, a art. 248 § 1 k.k.W. Wskazuje, Ze W szczegolnie uzasadnionyoh Wypadkach dyrektor zakiadu karnego lub' aresztu élodczego moze umieécié osadzonych na czas okreélony W celi, ktorej powierzchnia nie spelnia tych Wymogow, o czym powinien fiiezwlocznie zawiadomié sodziego penitencjarnego. Szczegolowy tryb postopowania okreélony zostal rozporzqdzeniem Ministra Sprawiedliwoéci 2 dnia 19 kwietnia 2006 r. W sprawie trybu postopowania W1E18C~iWyCh organow W Wypadku, gdy liczba osadzonyoh W zakladach karnych lub aresztach éledczyoh przekroozy W skali kraju ogolnq pojemnoéé tych zakladow ( Dz U 111* 65, poz.459). W kazdym przypadku umieszczenia powoda W celi niespehqiajapej Wymagafi co do powierzchni dochowywany by} tryb postqpowania przewidziany powyzszymi przepisami. Dopelnione zostaly Wszelkie dziaiania W celu pozyskania miejsoa na potrzeby eel mieszkalnych. Ponadto zanizenia powierzchni W Stosunku do przewidzianej przepisami nie byly znaczne. Aktualnie powod przebywa W szeécioosobowej celi o powierzchni 18,23 1112 , co nawet po odjegciu powierzchni zajmowanej przez toaleto i grzejnik nie daje znaoznego przekroczenia norm. Opisanego dzialania. jednostek organizacyjnych pozwanego nie mozna. traktowaé jako bezprawnego, takie tez stanowisko Wy1‘ELZO1'16 zostado W Wyroku Sqdu Najwyzszego z dnia 2 paidziemika 2007 r., II CSK 269/07, OSNC — ZD 2008/3/75. ‘ _ Sqd Okrogowy uznal, Ze nie ma Wplywu na stan prawny W rozpoznawanej sprawie Wyrok Trybunalu Konstytucyjnego 2 dnia 26 maja 2008 r., SK 25/07, skoro odroczyl on utratq mocy obowiqzujqcej zakwestionowanego art. 248 § 1 k.k.W. na okres 18 miesiqcy. ' Nie podzielil ten Sqd twierdzenia powoda, Ze by} przetrzymywany W nieludzkich Wamnkach. Dolegliwoéci, na ktore skarzy siq nie sq zv~/ianzane z tym pobytem W przeludnionych celach, nie Wykaza%, Ze byly W nich nieodpowiednie Wamnki sanitan1e,regularnie przeprowadzano dezynfekcjq. Za niewiarogodne uznal Sqd Okrqgowy twierdzenia powoda, Ze 216 Wplywaio na niego przebywanie W zatioczonej celi, skoro z przedstawionych dokumentow Wynika, Ze regulamie uczestniczy W zajqciach ku1turaIno oéwiatowych i otrzymuje nagrodyregulaminowe.  _ 3 Dwukrotnie zgłosił się do psychologa, którego informował o swojej trudnej sytuacji procesowej, nie skarżył się na warunki bytowe, nie korzystał z porady psychiatry, nie zgłaszał skarg pod adresem służby Więziennej, czy też administracji. _ Stwierdzone u niego zaburzenia osobowości istnieją od Wielu lat, a obecne dolegliwości psychiczne mają reaktywny charakter. Powód cierpi na nadciśnienie, nerwicę wegetatywną układu krążenia ‹ i otyłość. Nie zdiagnozowano u niego, ani schorzenia przewodu pokarmowego, ani kardiologicznego, poza nadciśnieniem. Powołany art. 110 k.k.w., określa minimalny rozmiar, powierzchni, jaki powinien być przeznaczony dla skazanego, a art. 248 § l k.k.w. wskazuje, że W szczególnie uzasadnionych wypadkach dyrektor zakładu karnego lub aresztu Śledczego może umieścić osadzonych na czas określony w celi, której powierzchnia nie spełnia tych wymogów, o czym powinien niezwłocznie zawiadomić sędziego penitencjarnego. Szczegółowy tryb postępowania określony został rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 kwietnia 2006 r. W sprawie trybu postępowania właściwych organów w wypadku, gdy liczba osadzonych w zakładach karnych lub aresztach śledczych przekroczy w skali kraju ogólną pojemność tych zakładów ( Dz U nr 65, poz.459). W kazdym przypadku umieszczenia powoda w celi niespełniającej wymagań co do powierzchni dochowywany był tryb postępowania przewidziany powyższymi przepisami. Dopełnione zostały wszelkie działania W celu pozyskania miejsca na potrzeby cel mieszkalnych. Ponadto zaniżenia powierzchni W stosunku do przewidzianej przepisami nie byly znaczne. Aktualnie powód przebywa w sześcioosobowej celi o powierzchni 18,23 rnz , co nawet po odjęciu powierzchni zajmowanej przez toaletę i grzejnik nie daje znacznego przekroczenia norm. Opisanego działania jednostek organizacyjnych pozwanego nie mozna traktować jako bezprawnego, takie też stanowisko wyrażone zostało w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 2 paździemika 2007 r., II CSK 269/07, OSNC - ZD 2008/3/75. ` _ Sąd Okręgowy uznał, ze nie ma wpływu na stan prawny W rozpoznawanej sprawie wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 maja 2008 r., SK 25/07, skoro odroczył on utratę mocy obowiązującej zakwestionowanego art. 248 § 1 k.k.w. na okres 18 miesięcy. ' Nie podzielił ten Sąd twierdzenia powoda, że był przetrzymywany W nieludzkich warunkach. Dolegliwości, na które skarży się nie są związane z tym pobytem W przeludnionych celach, nie wykazał, że były w nich nieodpowiednie warunki sanitarne, regularnie przeprowadzane dezynfekcję. Za niewiarogodne uznał Sąd Okręgowy twierdzenia powoda, że źle wpływało na niego przebywanie W zatłoczonej celi, skoro z przedstawionych dokumentów wynika, że regulamie uczestniczy W zajęciach kulturalno- oświatowych i otrzymuje nagrody-regulaminowe. - --- STRONA 4 --- _ 4 Z uwagi na niewskazanie Zadnej szkody i krzywdy powodztwo podlegaio oddaleniu. Powod W apelacji domagal sie zmiany Wyroku i uwzglednienia powodztwa, zarzucajap Ze narusza on prawo materiaine 4 art. 24 § 1 i art. 448 k.c. W zwietzku z art. 8 ust. 2 oraz art. 40, 41 ust.4 i 2 Konstytucji przez uznanie, Ze dziaianie pozwanego W zakresie normy ait. 248 § 1 k.k.W. spowodowaio powstanie stanu zgodnego Z prawem, mimo niezapewnienia osadzonernu minimum 3 m 2 powierzchni. Sprzeeznie z zebranym materiaiem dowodowym przyjaj Said Okregowy, Ze zapewniono powodowi nalezyte Warunki bytowe i sanitarne inne niz powierzchnia celi. Nie uwzglednil, ze z przeludnieniem eel zwiqzany jest dyskomfofl wyznaezony zlymi Warunkami sanitarnymi, niehigienicznosé i brak prywatnosci W korzystaniu z urzqdzefi sanitarnych, niewystarczajapa Wentylacja, haias uniemozliwiajapy sen, niedostateczne oswietlenie uniemoiliwiajatce czytanie, niezapewnienie Wiasciwej temperatuiy, rodzqce konflikty osadzanie palapych z niepalqcymi. Pozwany Wniosl o oddalenie apelacji, podnoszztc Ze Warunki przebyweinia W jednostkaeh penitencjamych nie uchybiajzat Wymaganiom przewidzianym Konstytucja,, a powod nie poniosi Zadnej szkody. Sqd Apelacyjny ustalil i zwaiyl, co nastepuje : Apelaeja. zaslugiwaia na czeseiowe uwzglednienie. Nietrafnie przyjaj Sqd Okregowy, 2e powod nie Wykazai przeslanek odpowiedzialnosei pozwanego za Wykonywanie pozbawienia Wolno sci W niegodziwych Wartmkach. Przytoczone ustalenia faktyczne Sqd Apelacyjny podziela i uznaje za Wlasne, poza nieprecyzyjnym przyjeciem, Ze powod obecnie przebywa W szeécioosobowej celi, podczas gdy umieszczono tam poza nim siedem innych osob, czego pozwany nie zakwestionowal. Zaehodzi jednaklpotrzeba nastepujapego ich uzupetnienia: Zasady okreslania powierzgmi celi ujete zostaiy W opraeowanej przez Dyrektora Generalnego Siuzby Wieziennej instrukcji, ktora przewiduje, Ze do powierzchni mieszkalnej nie Wlicza sie kqcika sanitarnego, a jesli kaloryfer jest zamontowany na Wewnetrznej scianie, to nie Wlicza sie polowy obrysu seian. Do Wymaganego Wyposazenia eeli nalezy iozko dla kazdego osadzonego czesé szatki, W ktorej dla kazdego 2 nich przeznaczone jest miejsce na osobiste rzeezy, taboret i stol, ktorego rozmiary uwzgledniajq miejsce dla kazdego. Kapik sanitarny jest oddzielony od reszty pomieszczenia osadzonymi na metalowym steiazu grubymi plytami pilsniowymi, ktore majq Wysokosé okoio 2 metrow, nie dochodzq do sufitu. Znajduje sie W nim toaleta i umywalka z zimnzt W0d2t. Kztpiel W taini odbywa sie jeden‘raz W miesiqcu, Z take tez czestotliwoéciq Wydawane sq osadzonym srodki czystosci. Poza tym osadzeni mogq kupowaé te srodki We Wiasnym zakresie ( zeznania kierownika dziaiu penitenejarnego P. K., kierownika dzialu ewidencji M. R. Zakiadu Karnego W H. i kierownika dziahl penitencjarnego Aresztu 8ledczego W Czl _ 4 Z uwagi na niewskazanie żadnej szkody i krzywdy powództwo podlegało oddaleniu. Powód W apelacji domagał się zmiany wyroku i uwzględnienia powództwa, zarzucając że narusza on prawo materialne « art. 24 § l i art. 448 k.c. W związku z art. 8 ust. 2 oraz art. 40, 41 ust.4 i 2 Konstytucji przez uznanie, że działanie pozwanego w zakresie normy art. 248 § 1 k.k.w. spowodowało powstanie stanu zgodnego z prawem, mimo niezapewnienia osadzonemu minimum 3 m 2 powierzchni. Sprzecznie z zebranym materiałem dowodowym przyjął Sąd Okręgowy, że zapewniono powodowi należyte Warunki bytowe i sanitarne inne niż powierzchnia celi. Nie uwzględnił, ze z przeludnieniem cel związany jest dyskomfort wyznaczony złymi warunkami sanitarnymi, niehigieniczność i brak prywatności W korzystaniu z urządzeń sanitarnych, niewystarczająca wentylacja, hałas uniemożliwiający sen, niedostateczne oświetlenie uniemożliwiające czytanie, niezapewnienie właściwej temperatury, rodzące konflikty osadzanie palących z niepalącymi. Pozwany wniósł o oddalenie apelacji, podnosząc że warunki przebywania W jednostkach penitencjarnych nie uchybiają wymaganiom przewidzianym Konstytucją, a powód nie poniósł żadnej szkody. Sąd Apelacyjny ustalił i zważył, co następuje : Apelacja zasługiwała na częściowe uwzględnienie. Nietrafnie przyjął Sąd Okręgowy, że powód nie wykazał przesłanek odpowiedzialności pozwanego za wykonywanie pozbawienia wolno ści W niegodziwych warunkach. Przytoczone ustalenia faktyczne Sąd Apelacyjny podziela i uznaje za własne, poza nieprecyzyjnym przyjęciem, że powód obecnie przebywa W sześcioosobowej celi, podczas gdy umieszczono tam poza nim siedem innych osób, czego pozwany nie zakwestionował. Zachodzi jednakpotrzeba następującego ich uzupełnienia: Zasady określania powierzgini celi ujęte zostały W opracowanej przez Dyrektora Generalnego Służby Więziennej instrukcji, która przewiduje, że do powierzchni mieszkalnej nie wlicza się kącika sanitamego, a jeśli kaloryfer jest zamontowany na wewnętrznej ścianie, to nie wlicza się polowy obrysu ścian. Do wymaganego wyposażenia celi nalezy łóżko dla kazdego osadzonego część szafki, W której dla kazdego z nich przeznaczone jest miejsce na osobiste rzeczy, taboret i stół, którego rozmiary uwzględniają miejsce dla każdego. Kącik sanitarny jest oddzielony od reszty pomieszczenia osadzonymi na metalowym stelażu grubymi płytami pilśniowymi, które mają wysokość około 2 metrów, nie dochodzą do suñtu. Znajduje się w nim toaleta i umywalka z zimną wodą. Kąpiel w łaźni odbywa się jeden 'raz w miesiącu, z taką też częstotliwością wydawane są osadzonym środki czystości. Poza tym osadzeni mogą kupować te środki- we własnym zakresie ( zeznania kierownika działu penitencjamego P. K., kierownika działu ewidencji M. R. Zakładu Karnego W H. i kierownika dzialu penitencjamego Aresztu Śledczego W Cz. --- STRONA 5 --- 5 L. G.). _ W Zakiadzie Kamym W H. okresowo przeprowadzane sa zabiegi tepienia robakow i giyzoni przez zewnetrzny podmiot, dokonuje sie tego rowniez inoydentalnie na Wniosek osadzonych, jesli mimo tego pojawia sie robaki ( zeznania P. K.). Z zeznafi swiadkow, ktorzy przebywali W celach Zakkadu Karnego W H. Wraz Z powodem Wynikaja pretensje nie tylko powoda, ale rowniez i tych osob (R. L., M. Sz., A. S.) na zle Warunki sanitarne, higieniczne bez blizszego Wskazania czego konkretnie to dotyczylo, na nieskutecznoéé tepienia robakow, nieoddzielenie kacika sanitamego, poniewaz Wejécie do niego bylo oddzielane przewieszaniem tkaniny, niedostateczna Wentylacje, trudnosoi z otwieraniem okien, pojawianie sie zagrzybiefi.‘ Skargi Wszystkich osadzonych ( poza Wymienionymi takze R. L, . W. G., A. K.) dotyczyly W giownej mierze nadmiernej ilosei osob przebywajacych W celaoh, co powod Zle znosii, bo skarzyi sie na trudnosci ze snem, bole W klatoe piersiowej i zoiacdka. ' Z zeznafi M. R. i L. G. Wynika, Ze cele byly i sa przeiudnione, nie bylo mozliwosci przeniesienia powoda do mniej zatioozonego pomieszczenia, nawet gdyby o to Wnosii. Nie zaprzeozyl temu rowniei Areszt Sledczy W .WB. Sad Apeiacyjny uznai za uzasadnione twierdzenie powoda, Ze Warunki, W jakioh przebywai W aresztaoh sledczyoh i zakiadzie kamym byly niewiaéoiwe, sprzeczne z przewidzianymi przepisami (art. 110 § 1,2, i 3 k.k.W.) W odniesieniu do Wymaganej, minimalnej powierzchni na jednego aresztowanego lub skazanego, co 1_1ie zostaio podwazone przez Zadna z jednostek reprezentujacych Skarb Pafistwa. Takie okresienie powierzchni W Wymienionym przepisie Wskazuje, Ze obnizzenie jej jest niedopuszozalne, co takze podkreslone zostaio takze W art. 248 §1 k.k.W., ktory zezwala jednak na umieszezenie osoby pozbawionej Wolnosoi ,,W Warunkach, W ktorych powierzchnia celi na 1 osobe Wynosi mniej 1112 3 mg W szczegolnie uzasadnionych Wypadkach, na czas okresloiiy”. Przewidziane odstepstwo od najmniejszego Wymiaru powierzchni ma charakter Wyjatku, a zatem dla zastosowania go nalezy doohowaé Wszystkich Wymogow Wynikajacyoh Z art. 248 k.k.W. Wynika stad, Ze W odniesieniu do kaidego odstepstwa od najnizszej normy nalezy podaé, czy i jakie ,,szczego1nie uzasadnione wypadki” zaistniaiy oraz okreélié czas jego trwania. Nie mozna podzielié stanowiska pozwanego, Ze wystarczajace bylo powolanie sie na obowiazek przyjecia kaidej osoby kierowanej do jednostki oraz przekazywanie informaoji o przekroczeniu najniiszej normy sedziemu penitencjarnemu. Nie uchyla to niezgodnego z prawem umieszczania oséb pozbawionyoh Wolnosci W celach niespelniajacyoh minimalnyoh Wymagafi na czas nieokreslony, bo W istoeie doprowadza do tego, Ze Wyjatek przeksztaiea sie W reguie, ktora nie zasiuguje na akceptacj e. __ . A 5 L. G.). _ W Zakładzie Karnym W H. okresowo przeprowadzane są zabiegi tępienia robaków i gryzoni przez zewnętrzny podmiot, dokonuje się tego również incydentalnie na Wniosek osadzonych, jeśli mimo tego pojawią się robaki ( zeznania P. K.). Z zeznań świadków, którzy przebywali W celach Zakładu Karnego W H. Wraz z powodem wynikają pretensje nie tylko powoda, ale również. i tych osób (R. L., M. Sz., A. S.) na złe warunki sanitarne, higieniczne bez bliższego wskazania czego konkretnie to dotyczyło, na nieskuteczność tępienia robaków, nieoddzielenie kącika sanitarnego, ponieważ wejście do niego było oddzielane przewieszaniem tkaniny, niedostateczną wentylację, trudności z otwieraniem okien, pojawianie się zagrzybieńý Skargi wszystkich osadzonych ( poza wymienionymi takze R. Ł, _ W. G., A. K.) dotyczyły W głównej mierze nadmiernej ilości osób przebywających W celach, co powód źle znosił, bo skarżył się na trudności ze snem, bóle W klatce piersiowej i żołądka. ` Z zeznań M. R. i L. G. Wynika, ze cele były i są przeludnione, nie było możliwości przeniesienia powoda do mniej zatłoczonego pomieszczenia, nawet gdyby o to wnosił. Nie zaprzeczył temu również Areszt Śledczy W .W-B. Sąd Apelacyjny uznał za uzasadnione twierdzenie powoda, że Warunki, W jakich przebywał W aresztach śledczych i zakładzie karnym były niewłaściwe, sprzeczne z przewidzianymi przepisami (art. 110 § 1,2, i 3 k.k.w.) W odniesieniu do wymaganej, minimalnej powierzchni na jednego aresztowanego lub skazanego, co nie zostało podważone przez żadną z jednostek reprezentujących Skarb Państwa. Takie określenie powierzchni W wymienionym przepisie wskazuje, ze obniżenie jej jest niedopuszczalne, co takze podkreślone zostało także w art. 248 §l k.k.w., który zezwala jednak na umieszczenie osoby pozbawionej Wolności ,,w warunkach, W których powierzchnia celi na 1 osobę wynosi mniej niż 3 mz W szczególnie uzasadnionych wypadkach, na czas określony”. Przewidziane odstępstwo od najmniejszego wymiaru powierzchni ma charakter wyjątku, a zatem dla zastosowania go należy dochować Wszystkich wymogów wynikających z art. 248 k.k.w. Wynika stąd, że W odniesieniu do każdego odstępstwa od najniższej normy należy podać, czy i jakie „szczególnie uzasadnione wypadki” zaistniały oraz określić czas jego trwania. Nie można podzielić stanowiska pozwanego, że wystarczające było powołanie się na obowiązek przyjęcia każdej osoby kierowanej do jednostki oraz przekazywanie informacji o przekroczeniu najniższej normy sędziemu penitencjarnemu. Nie uchyla to niezgodnego z prawem umieszczania osób pozbawionych wolności W celach niespełniających minimalnych wymagań na czas nieokreślony, bo W istocie doprowadza do tego, że wyjątek przekształca się w regułę, która nie zasługuje na akceptację. __ . A --- STRONA 6 --- _ 6 Odroczenie utraty moey obowiaziljacej art. 248 § 1 k.k.W., orzeczone Wyrokiem Trybunalu Konstytuoyjnego z dnia 26 maja 2008 r. SK 25/07, nie daje podstaw do przyjeoia, Ze mote on bye do tego czasu ( 18 miesiecy od 5 ezerwea 2008 1'.) stosowany W powyzej opisany sposob, ktory nie spehiia nawet tyeh, uznanych za niekonstytuoyjne regui. Nie ma podstaw do przyjecia, Ze pozwany stosowai Wymienione uregulowanie zgodnie z powyzszymi Warunkami. Powolany przez Sad Okregowy poglad Wyrazony W Wyroku Sadu Najwyzszego z dnia 2 paidziernika 2007 r. II CSK 269/07 (OSNCZD 2008/3/75) odnosi sie do takiego wiaénie stosowania art. 248 § 1 k.k.W. Nie zwainia pozwanego od odpowiedzialnosci za Wykonywanie pozbawienia Wolnosci W przeludnionych celach podnoszony przez niego brak mozliwosci doehowania ustawowych Wamnkow. Odpowiedzialnoéé ta oparta jest na art. 417 § 1 k.c., takze W brzmieniu sprzed 1 Wrzesnia 2004 r. Utrzymywanie bowiem takiego stanu jest sprzeozne z podstawowymi prawami czlowieka, ohronionymi tak Konwencja o oohronie praw cziowieka i podstawowyeh Wolnosoi sporzadzonej W Rzymie 4 listopada 1950 r., jak i art. 30 Konstytuoji Rzeczypospolitej Poiskiej oraz art. 23 k. c. i prowadzi do tego, Ze kara pozbawienia Wolnosci Wykonywana jest W niehumanitarnyoh, ponizajacych Warunkaeh. Takiego traktowania zabrania Wymieniona Konwencja ( art. 3) oraz art. 40 i 41 ust. 4 Konstytucji. Laczy sie to takze Z innymi niepozadahymi nastepstwami W postaci braku mozliwosei uzyskania poizadanej resocjalizaoji, stanowi Zrodio konfliktow porniedzy pozbawionymi Wolnosci, pozbawia ich intymnosci, rnoze Wreszcie negatywnie oddzia1yWac': na stan zdrowia. Odmienne stanowisko Sadu Okregowego nie zasiuguje na podzielenie. Ocena stopnia dolegliwosci zwiazanej z przeludnieniem uwzgledniaé musi ewentualna kumulacje takie innych ozynnikow Wpiywajacych na Warunki pozbawienia Wolnosci, jak teZ to, Ze osoba osadzona musi liczyé sie Z ograniczeniami i dolegliwosoiami Wykonywaniaj tego rodzaju kary, ktore jednak nie moga bye Wieksze, niz Wynika to z konieoznej izolaeji uiozonej Wediug zasad przewidzianych przepisami. Powoiywane przez powoda zastrzezenia do stworzonych przez pozWanego Warunkow przebywania W jednostkach penitencjarnych uzasadnione sa W odniesieniu nieprzestrzegania minimalnej powierzohni W oelaoh, pozostaie zas zwiazane sa bezpoérednio z jego nastepstwami. Odnosi sie to do niemoznoéci Wiasciwej Wentylaoji, utrudnionej koniecznoscia korzystania z toalety i urzadzefi sanitamych przez zbyt duza liozbe osob. Wywoiany tym dyskomfort utnidnia przebywanie W tym pornieszczeniu i odpoczynek, Wywoiuje odozuoie staiego zmeozenia, stanoWi powod do nieporozumiefi, takze z przyczyny palenia tytoniu. Nie rnozna uznaé za godzace W dobra osobiste powoda, Warunkow sanitarnych;W‘ odniesieniu do ktorych pretensje nie zostaty spreoyzowane, czy tea zastrzezefi do skutecznoéci zwalczania insektow. Sposob _ 6 Odroczenie utraty mocy obowiązującej art. 248 § 1 k.k.w., orzeczone wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 maja 2008 r. SK 25/07, nie daje podstaw do przyjęcia, ze może on być do tego czasu ( 18 miesięcy od 5 czerwca 2008 r.) stosowany w powyżej opisany sposób, który nie spełnia nawet tych, uznanych za niekonstytucyjne reguł. Nie ma podstaw do przyjęcia, że pozwany stosował wymienione uregulowanie zgodnie z powyższymi warunkami. Powołany przez Sąd Okręgowy pogląd wyrażony W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 2 paździemika 2007 r. II CSK 269107 (OSNC-ZD 2008/3/75) odnosi się do takiego właśnie stosowania art. 248 § 1 k.k.w. Nie zwalnia pozwanego od odpowiedzialności za Wykonywanie pozbawienia wolności W przeludnionych celach podnoszony przez niego brak mozliwości dochowania ustawowych warunków. Odpowiedzialność ta oparta jest na art. 417 § 1 k.c., takze W brzmieniu sprzed 1 września 2004 r. Utrzymywanie bowiem takiego stanu jest sprzeczne z podstawowymi prawami człowieka, chronionymi tak Konwencją o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej W Rzymie 4 listopada 1950 r., jak i art. 30 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 23 k. c. i prowadzi do tego, że kara pozbawienia wolności wykonywana jest W niehumanitarnych, poniżających warunkach. Takiego traktowania zabrania wymieniona Konwencja ( art. 3) oraz art. 40 i 41 ust. 4 Konstytucji. Łączy się to takze z innymi niepożądanymi następstwami W postaci braku możliwości uzyskania pożądanej resocjalizacji, stanowi źródło konfliktów pomiędzy pozbawionymi Wolności, pozbawia ich intymności, może wreszcie negatywnie oddziaływać na stan zdrowia. Odmienne stanowisko Sądu Okręgowego nie zasługuje na podzielenie. Ocena stopnia dolegliwości związanej z przeludnieniem uwzględniać musi ewentualną kumulację także innych czynników wpływających na warunki pozbawienia Wolności, jak też to, że osoba osadzona musi liczyć się z ograniczeniami i dolegliwościami wykonywania tego rodzaju kary, które jednak nie mogą być większe, niż wynika to z koniecznej izolacji ułożonej Według zasad przewidzianych przepisami. Powoływane przez powoda zastrzeżenia do stworzonych przez pozwanego warunków przebywania W jednostkach penitencjai-nych uzasadnione są W odniesieniu nieprzestrzegania minimalnej powierzchni W celach, pozostałe zaś związane są bezpośrednio z jego następstwami. Odnosi się to do niemożności właściwej wentylacji, utrudnionej koniecznością korzystania z toalety i urządzeń sanitarnych przez zbyt dużą liczbę osób. Wywołany tym dyskomfort utrudnia przebywanie W tym pomieszczeniu i odpoczynek, wywołuje odczucie stałego zmęczenia, stanowi powód do nieporozumień, 'także z przyczyny palenia tytoniu. Nie można uznać za godzące W dobra osobiste powoda, warunków sanitarnych;-wt odniesieniu do których pretensje nie zostały sprecyzowane, czy też zastrzeżeń do skuteczności zwalczania insektów. Sposób --- STRONA 7 --- 7 odgrodzenia toalety uznaé mozna za spelniaj acy minimalne Wymagania, chociaz moxie Wywoiywaé osobiste negatywne odczucia przebywaj acych tam osob, ktore z peWnoscia, byiyby znacznie mniejsze, gdyby korzystalo z niej mniej osob. Przeprowadzone dowody nie daiy podstaw do stwierdzenia, Ze nie byio Wlasciwego oswietlenia umozliwiajacego czytanie oraz podzielenia twierdzenia 0 niezapewnieniu Wiasciwej temperatury W eeli. PoWod nie poWo1yWa1 takiej podstawy powodztwa. Nie Wynika to, ani 2 okolicznosci przytoozonyeh na uzasadnienie pozwu ani z zeznafi powoda. Jedynie Swiadek M. Sz. zeznal, Ze na podniesione zastrzezenia do mocy Zarowki przedstawiciel administracji Wyrazii gotowosc’: podjecia dzialari majacych na celu zaradzenie tej niedogodnosci. Podkreslenia Wymaga, 2e podejmowane przez pozwanego dzialania umozliwiajaoe osadzonym czynne i atrakcyjne spedzanie Wolnego ozasu ( zawody sportowe, zajecia kulturalne, korzystanie Z biblioteki, posiug religijnych) ocenié naiezy takze jako dazenie do skrécenia czasu przebywania W celi. Sad Apelaoyjny uznai, Ze zadanie zasadzenia zadoséuozynienia za krzywde zwiazana z niezapewnieniem Wymaganyeh Wa.run1<oW godnego odbywania pozbawienia Wolnosci spelnia Wymogi przewidziane art. 448 k.o. Analiza czynnikow, ktore negatywnie oddziaiuja na powoda, uwzgledniajaca okolo siedmioletni okres trwania tych niedogodnosci, jak tei koniecznosé znoszenia dolegliwosci Wymierzonej kary oraz starafi pozwanego W celu zmniejszenia dokuozliwosci przebywania W przeludnionej ceii przemaWia1a za przyj eciem, ze odpowiednia suma tytuiem zadoséuczynienia jest 7000 21, ktora Wraz z odsetkarni przewidziariymi art. 481§1 k.e. W pozadanym stopniu zlagodzi odozuwana przez powoda krzywde. Wbrew jego twierdzeniom Warunki te nie Wywoialy u niego Zadnyeh trwatych nastepstw W zdrowiu fizyoznym i psyohicznym. Opracowane przez biegiyoh opiriie nie Wiaia zgiaszanyeh skarg z Warunkami pobytu W rarnaeh odbywania kaiy, jak tez pogiebienia tych, Wynikajacych z samoistnych dolegliwosci. Wobec tego Zadanie.zadoséuczynienia przewyzszajacego przyznana sume uznae nalezaio za razaoo Wygorowane. ‘ Z powyzszych Wzgledow zaskarzony Wyrok zostai zmieniony W omowionym zakresie na podstawie aft. 386 § 1 k.p.o., a W pozostatej ozeéoi apelacja jako pozbawiona uzasadnionyoh podstaw podlegata oddaleniu W oparciu o art. 385 k.p.c. Orzeozenie o kosztach nieoptaconej pomocy prawnej udzielonej z urzedu przez adwokata M. P. Wynika z uregulowania § 6 pkt. 7 i § 19 rozporzadzenia Ministra Sprawiedliwosci z dnia 28 Wrzesnia 2002 r. W sprawie opiat za czynnoéoi adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Pafistwa kosztow nieopiaoonej pomocy prawnej udzielonej z urzedu ( Dz U Nr 163, poz. 1348 ze zm.). A W oparoiu o art. 102 k.p.c. Sad nie obciazyi powoda obowiazkiem zwrotu kosztow pozwanemu, poniewai okreélenie Wysokosei sumy zadoséuczynienia" 7 odgrodzenia toalety uznać można za spełniający minimalne wymagania, chociaż może wywoływać osobiste negatywne odczucia przebywających tam osób, które z pewnością byłyby znacznie mniejsze, gdyby korzystało z niej mniej osób. Przeprowadzone dowody nie dały podstaw do stwierdzenia, że nie było właściwego oświetlenia umożliwiającego czytanie oraz podzielenia twierdzenia o niezapewnieniu właściwej temperatury w celi. Powód nie powoływał takiej podstawy powództwa. Nie wynika to, ani z okoliczności przytoczonych na uzasadnienie pozwu ani z zeznań powoda. Jedynie Świadek M. Sz. zeznał, że na podniesione zastrzeżenia do mocy żarówki przedstawiciel administracji wyraził gotowość podjęcia działań mających na celu zaradzenie tej niedogodności. Podkreślenia wymaga, że podejmowane przez pozwanego działania umożliwiające osadzonym czynne i atrakcyjne spędzanie wolnego czasu ( zawody sportowe, zajęcia kulturalne, korzystanie z biblioteki, posług religijnych) ocenić należy także jako dążenie do skrócenia czasu przebywania W celi. Sąd Apelacyjny uznał, że żądanie zasądzenia zadośćuczynienia za krzywdę związaną z niezapewnieniem wymaganych Warunków godnego odbywania pozbawienia wolności spełnia wymogi przewidziane art. 448 k.c. Analiza czynników, które negatywnie oddziałują na powoda, uwzględniająca około siedmioletni okres trwania tych niedogodności, jak też konieczność znoszenia dolegliwości wymierzonej kary oraz starań pozwanego W celu zmniejszenia dokuczliwości przebywania W przeludnionej celi przemawiała za przyjęciem, że odpowiednią sumą tytułem zadośćuczynienia jest 7000 zł, która wraz z odsetkami przewidzianymi art. 48l§1 k.c. W pożądanym stopniu złagodzi odczuwaną przez powoda krzywdę. Wbrew jego twierdzeniom warunki te nie wywołały u niego żadnych trwałych następstw W zdrowiu fizycznym i psychicznym. Opracowane przez biegłych opinie nie wiążą zgłaszanych skarg z warrmkami pobytu W ramach odbywania kary, jak też pogłębienia tych, wynikających z samoistnych dolegliwości. Wobec tego żądanie.. zadośćuczynienia przewyższającego przyznaną sumę uznać należało za rażąco wygórowane. * Z powyższych względów zaskarżony wyrok został zmieniony W omówionym zakresie na podstawie art. 386 § 1 k.p.c., a W pozostałej części apelacja jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlegała oddaleniu W oparciu o art. 385 k.p.c. Orzeczenie o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu przez adwokata M. P. wynika z uregulowania § 6 pkt. 7 i § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. W sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz U Nr 163, poz. 1348 ze zm.). ^ W oparciu o art. 102 k.p.c. Sąd .nie obciążył powoda obowiązkiem zwrotu kosztów pozwanemu, ponieważ określenie wysokości sumy zadośćuczynienia' --- STRONA 8 --- _ 8 oparte zostaio na subiektywnie ocenianym pokrzywdzeniu, a rozmiar kosztow uozyniiby przyznane swiadezenie iluzorycznym. Jr. _ 8 oparte zostało na subiektywnie ocenianym pokrzywdzeniu, a rozmiar kosztów uczyniłby przyznane świadczenie iluzorycznym. _/,_