Wyrok IACa 1090/11 2

--- STRONA 1 --- Sygn.akt IACa 1090/11 2; r 1‘ _'._: 1» % WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 lutego 2012 r Sqd Apelacyjny W Katowicach I Wydzia1Cywilny W skiadziez Przewodniozqcy : SSA Malgorzata Wolczahska (spr.) Snidziowie : SA Barbara Owczarek SA Joanna Kurpierz Protokolant : Anna Wieczorek p0 rozpoznaniu W dniu 16 lutego 2012 r. W Katowicach na rdzprawie sprawy Z powédztwa D. G. przeciwko Skarbowi Pafistwa  Dyr6k_t01'0Wi Aresztu §ledczeg0 W S. 0 zapiatcg na skutek apelacji obu stron od Wyroku Sqdu Okrqgowego W Katowicach Z dnia 25 paidziernika 2011 r., sygn. akt I C 414110 1, 1) odrzuca apelacjq powoda 0d zawartego W punkcie 6. zaskarzonego Wyroku rozstrzygniqcia 0 zwrocie Wydatkéw; 2) oddala apelacjq powoda W pozostalej czqéci oraz apelacjq pozwanego caloéci; 3) nie obciqza powoda kosztami postegpowania apelacyj negog 1 4) przyznaje od Skarbu Pafistwa — Sqdu Okrqgowego W Katowicach na rzecz radcy prawnego R. T. Wynagrodzenie W kwocie 6642 (szeéé tysicgcy szesiéset czterdzieéci dWa) zlote, W tym 1242 (tysiqc dWie§cie cztelfldzieéci dwa) ziote podatku 0d t0War6w i u$1ug, tytulern kosztéw nieoplaconej pomocy prawncj udzielonej powodowi z urzqciu W post:gpowaniu apelacyjnym. A I Sygn. akt IACa 1090/11 2;, f »T -."._-.-'.. 1» lñ WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 lutego 2012 r Sąd Apelacyjny w Katowicach I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący : SSA Małgorzata Wołczanska (spr.) Sędziowie : SA Barbara Owczarek SA Joanna Kurpierz Protokolant : Anna Wieczorek po rozpoznaniu W dniu 16 lutego 2012 r. W Katowicach na rozprawie sprawy z powództwa D. G. przeciwko Skarbowi Panstwa - Dyrektorowi Aresztu Śledczego w S. o zapłatę na skutek apelacji obu stron od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 25 paź.clz.iernika 2011 r., sygn. akt I C 414110 1,- 1) odrzuca apelację powoda od zawartego w punkcie 6. zaskarżonego wyroku rozstrzygnięcia o zwrocie wydatków; 2) oddala apelację powoda w pozostałej części oraz apelację pozwanego całości; 3) nie obciąża powoda kosztami postępowania apelacyj nego; Ą 4) przyznaje od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Katowicach na rzecz radcy prawnego R. T. wynagrodzenie W kwocie 6642 (sześć tysięcy sześćset czterdzieści dwa) złote, wtym 1242 (tysiąc dwieście czterdzieści dwa) złote podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu w postępowaniu apelacyjnym. A I --- STRONA 2 --- 2 Sygn. akt I ACa 1090»/11 Uzasadnienie Zaskarzonym Wyrokiem Sad Okrqgowy W Katowicach zasqdzil od pozwanego Skarbu Pafistwa reprezentowanego przez Dyrektora Aresztu Sledczego w S. na rzecz powoda D. G. kwotq 3 500 zlotych z ustawowymi odsetkami od dnia 25 paédziernika 2011 r., umorzyl post:gpowanie odnoénie Zaydania zaplaty kwoty przekraczajapej 300 000 zlotych, W pozostalej czqéci oddalil powédztW0. Nadto Sqd odstqpil od obciagania powoda kosztami sqdowymi z zasqdzonego na jego rzecz roszczenia, zasqdzil od powoda na rzecz Skarbu Pafistwa ' Prokuratorii Generalnej Skarbu Paristwa kwoteg 500 zlotych tytulem kosztéw zastqpstWa procesowego, przyznal radcy prawnemu R. T. od Skarbu Pafistwa  Sqdu Okrgggowego W Katowicach kwotq 8 856 zlotych tytulem kosztow nieopiaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzqdu, oddalajqc jego wniosek 0 zwrot Wydatkow oraz Wniosek powoda 0 nadanie Wyrokowi rygoru natychmiastowej Wykonalnoéci. W uzasadnieniu Sid I. instancji stwierdzik, Ze Iiczapy W chwi1i orzekania 30 lat powod jest kawalerem z wyksztalceniem podstawowym. W Areszcie Sledczym W S. jako osoba skazana i tymczasowo aresztowana przebywali — od. (...) 1'. do (...) r., ' od (...) 1'. do (...) r., ' od(...)r. do (III) r., "W  od (...) 1'. do (...) 12; ' od (...) r. do (...) 1'. Pozbawionego wolnoéci powoda odwiedzala jego matka, ktora zmarla W 2007 1'. oraz sporadycznie siostra E. K. W latach 2002 — 2009 W Areszcie Sledczym W S. panowalo przeludnienie, ktore W réinych okresach Wahalo siQ 0d 110% do 155% jego ogolnej pojemnoéci i 2 reguly oznaczalo, Ze W poszczegélrfych celach byia nadwyika dwoch osob, dla ktorych dostawiano Ioéka. W oparciu. 0 zeznania éwiadkow M. C., T. Z., R. S., R. D. i T. G. Sagiu ustalil, Ze mimo to W celach mieszkalnych by} sprzQt kwaterunkowy zapewniajapy kaidemu osadzonemu osobne miejsce do spania, oéwietlenie um0Z]iWiajape_ czytanie. i Wykonywanie pracy oraz okna speiniajqce 2 Sygn. akt I ACa 1090/11 Uzasadnienie Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy w Katowicach zasądził od pozwanego Skarbu Państwa reprezentowanego przez Dyrektora Aresztu Śledczego W S. na rzecz powoda D. G. kwotę 3 500 złotych z ustawowymi odsetkami od dnia 25 października 2011 r., urnorzył postępowanie odnośnie żądania zapłaty kwoty przekraczającej 300 000 złotych, W pozostałej części oddalił powództwo. Nadto Sąd odstąpił od obciązania powoda kosztami sądowyrni z zasądzonego na jego rzecz roszczenia, zasądził od powoda na rzecz Skarbu Państwa ' Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 500 złotych tytułem kosztów zastępstwa procesowego, przyznał radcy prawnernu R. T. od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Katowicach kwotę 8 856 złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu, oddalając jego wniosek o zwrot wydatków oraz wniosek powoda o nadanie wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu _Sąd I. instancji stwierdził, ze liczący w chwili orzekania 30 lat powód jest kawalerem z wykształceniem podstawowym. W Areszcie Sledczym W S. jako osoba skazana i tymczasowo aresztowana przebywał! - od (...) r. do (...) r., ' od (...) r. do (...) r., ' od Ĺ...)r. do (...) r., “W ' od (...) r. do (...) 12; ' od (...) r. do (...) r. Pozbawionego wolności powoda odwiedzała jego matka, która zmarła w 2007 r. oraz sporadycznie siostra E. K. W latach 2002 - 2009 w Areszcie Śledczym W S. panowała przeludnienie, które w róznych okresach wahało się od 110% do 155% jego ogólnej pojemności i z reguły oznaczało, ze w poszczególnych celach była nadwyżka dwóch osób, dla których dostawiano łóżka. W oparciu o zeznania świadków M. C., T. Z., R. S., R. D. i T. G. Sądu ustalił, ze mimo to w celach mieszkalnych był sprzęt- kwaterunkowy zapewniający każdemu osadzonemu osobne miejsce do spania, oświetlenie umożliwiające czytanie. i wykonywanie pracy oraz okna spełniające --- STRONA 3 --- 3 role Wentylacji naturalnej. Cele WYPOSEIZOIIG byly W sprzet do sprzajzania oraz poddawane byly raz W miesiqcu dezynsekcji przez podmiot Wyspecjalizowany. Kqciki sanitarne oddzielone sq od reszty celi murkiem do sufitu lub do Wysokoéci 140 cm i posiadajq drzwi, przy czym W kilku celach kgcik zabudowany jest écianami z plfyt, a W miejscu drzwi zamontowana jest zasiona. Jakoéé podawanych osadzonym posiikow jest kontrolowana przez przedstawicieli siuzby zdrowia. Remonty cel Wykonywane sq corocznie. W remontowanych celach wymieniono okna i Wykladziny podlogowe. Srodki do utrzymania celi W czystoéci osadzeni 0trzymuja_ 2 razy W miesigcu. Na podstawie twierdzeli powoda Sqd ustalii, Ze w okresie od 1 sierpnia 2002 r. do 15 stycznia 2009 r. caiy czas byl on osadzony W celach W Warunkach przeludnienia za Wyjqtkiem 28 dni, gdy przebywal W celi jednoosobowej ,,na Wyciszenie”, W ktorej byla bardzo brudna podloga, a powodowi nie udostepniono sprzetow umozlixviajapych posprzajzanie. W oparciu o zeznania éwiadkow M. Z. i K. P. oraz powoda ustalii S:atd, Ze W celi nr 5 na oddziale 3, Z uwagi na przeciekajapy dach Wystepowaio powaine zagrzybienie, zaé W innych celach zagrzybieiiie sie zdarzalo, ale nie bylo tak intensywne. Kqciki sanitarne W tych celach nie zapewniaky intymnoéci, bo zazwyczaj od reszty celi byly oddzielone tylko murem o Wysokoéoi najwyiej 1,5m. Brak Wentylacji powodowal, Ze z kapika sanitarnego przykre zapachy rozchodzily sie na cele. Przeludnienie powodowaio, Ze miedzy osadzonymi dochodzilo do czestych konfliktow. W celach dla osadzonych brakowalo taboretéw. Nie bylo moiliwoéci by Wszyscy jednoczeénie mogli zjeéé posilek przy stole. Tfzeéé jadla siedzap na ioikach. Posilki byly marnej jakoéci i niewystarczajqce. W 2003 r. rozpoznano u powoda trqdzik, zmiany grzybicze na szyi i Iupiei. W zwiqzku z tym ordynowano mu stosowne leki i preparaty przeciwgrzybiczne, ktore spowodowaly poprawe, gdyz W kolejnych latach powyzszych przypadloéci jué u niego nie stwierdzano. W 2009 r. z innych przybzyn nii Wymienione powyiej dolegliwoéci, powod korzystal z k0I1S}1lt3Cji1ek&IZa dermatologa  Wenerologa. W okresie od listopada 2007 1'. do Wrzeénia 2008r. powéd szeéciokrotnie korzyst:11 z konsultacji psychologa, zaréwno z wiasnej inicjatywy, jak i rutynowo na podstawie skierowania oddzialowego, a W trakcie badania. stwierdzono u niego stan wskazujqcy _na spoiycie érodkéw odurzajapych lub psychotropowych. it 3 rolę wentylacji naturalnej. Cele wyposażone były w sprzęt do sprzątania oraz poddawane były raz w miesiącu dezynsekcji przez podmiot- wyspecjalizowany. Kąciki sanitarne oddzielone są od reszty celi murkiem do sufitu lub do wysokości 140 cm i posiadają drzwi, przy czym W kilku celach kącik zabudowany jest ścianami z płyt, a W miejscu drzwi zamontowana jest zasłona. Jakość podawanych osadzonym posiłków jest kontrolowana przez przedstawicieli służby zdrowia. Remonty cel wykonywane są corocznie. W remontowanych celach wymieniono okna i wykładziny podłogowe. Środki do utrzymania celi w czystości osadzeni otrzymują 2 razy w miesiącu. Na podstawie twierdzeń powoda Sąd ustalił, że W okresie od 1 sierpnia 2002 r. do 15 stycznia 2009 r. cały czas był on osadzony w celach w warunkach przeludnienia za wyjątkiem 28 dni, gdy przebywał w celi jednoosobowej „na wyciszenie”, w której była bardzo brudna podłoga, a powodowi nie udostępniono sprzętów umożliwiających posprzątanie. W oparciu o zeznania świadków M. Z. i K. P. oraz powoda ustalił Sąd, że W celi nr 5 na oddziale 3, z uwagi na przeciekający dach występowało poważne zagrzybienie, zaś w innych celach zagrzybienie się zdarzało, ale nie było tak intensywne. Kąciki sanitarne w tych celach nie zapewniały intymności, bo zazwyczaj od reszty celi były oddzielone tylko murem o wysokości najwyżej 1,5m. Brak wentylacji powodował, że z kącika sanitarnego przykre zapachy rozchodziły się na celę. Przeludnienie powodowało, że między osadzonymi dochodziło do częstych konfliktów. W celach dla osadzonych brakowało taboretów. Nie było możliwości by wszyscy jednocześnie mogli zjeść posiłek przy stole. rćzęść jadła siedząc na łóżkach. Posiłki były marnej jakości i niewystarczające. W 2003 r. rozpoznano u powoda trądzik, zmiany grzybicze na szyi i łupież. W związku z tym ordynowano mu stosowne leki i preparaty przeciwgrzybiczne, które spowodowały poprawę, gdyż W kolejnych latach powyższych przypadłości już u niego nie stwierdzano. W 2009 r. z innych przyczyn niż wymienione powyżej dolegliwości, powód korzystał z konsultacji lekarza dermatologa - wenerologa. W okresie od listopada 2007 r. do września 2008r. powód sześciokrotnie korzystał z konsultacji psychologa, zarówno z własnej inicjatywy, jak i rutynowo na podstawie skierowania oddziałowego, a w trakcie badania. stwierdzono u niego stan wskazujący na spożycie środków odurzających lub psychotropowych. ` --- STRONA 4 --- 4 D. G. Z powodu nadpobudliwoéci, nerwowoéci, agresji, rozdraznienia i tendencji do samouszkodzefi W 2009 1'. by} kilkakrotnie konsultowany psychiatrycznie. Podawano mu Iek 0 nazwie C., ktorego zaordynowania sam sie zawsze domagal, twierdzap Ze tylko ten érodek mu pomaga. Na zmiane tego leku na inny reagowal negatywnie, mimo Ze lekarz psychiatra Wyjaénil mu mechanizm dzialania C. i mozliwoéé uzaleinienia sie od niego. Ostatecznie rozpoznano u powoda uzaieinienie od benzodiazepinu. Podczas pobytu W Areszcie Sledczym W S. powéd nie skladal Zadnych skarg na Warunki socjalno — bytowe i higieniczno  sanitarne. Nie skiadal tei skarg na to, 2e jest niewiaéciwie leczony lub przedmiotowo traktowany przez funkcjonariuszy siuiby Wieziennej, W tym przez wychowawcow. Kontaktow Z rodzinq mu nie utrudniano. Z telefonu mogi korzystaé dwa razy W tygodniu, gdy przypadala jego kolej. W asyéoie funkcjonariuszy by}obecny na pogrzebie matki. Jefaeli by! poddawany kontrolom osobistym, to odbywalo sie to W pomieszczeniu zamknietym, niedostepnym dla oséb postronnych, W obecnoéoi funkcjonariuszy tej samej pici. Said Okregowy jako okolicznoéci bezsporne uznéd, Zei H l — W Areszcie Sledczym W S. panowalo W okresie pobytu powoda p rzeludnienie, ~ z uWagi na stan techniczny cele muszq byé one na biezapo remontowane; — cele nie posiadajqodpowiedniej Wentylacji;  kqciki sanitarne W wiglu celach sq odgrodzone murkiern 0 Wysokoéci 1,50m. ~ Majatc powyisze na uwadze Sqd nie znalazl podstaw, aby odmowié Wiary zeznaniom przesluchanych éwiadkow, ktore powyzsze okolioznoéci potwierdzaly. Za Wiarygodne uzna1 rowniei Sqd zeznania éwiadkow B. K. i E. K., gdyi korespondowaiy one z pozostalymi dowodami przeprowadzonymi W sprawie. Wniosek powoda o ponowne przesluchanie ewiadkow M. Z. i K. P. Said oddalil jako oozywiéoie bezzasadny, a nadto Zmierzajqcy do nieuzasadnionego przedluienia postepowania W sprawie. Oddalony rowniei zosta1 Wniosek powoda o dopuszczenie doWodu z opinii bieglychi ‘ — lekarza dermatologa, gdyz choroby skorne stwierdzon0 u niego W 2003 12, a W kolejnych latach nie potwierdzono ich Wystepowania. Stwierdzenie Wiec ozy choroby t'e pozostawaiy W zwigzku Z Warunkami sanitarno — 4 D. G. z powodu nadpobudliwości, nerwowości, agresji, rozdrażnienia i tendencji do samouszkodzeń w 2009 r. był kilkakrotnie konsultowany psychiatrycznie. Podawano mu lek 0 nazwie C., którego zaordynowania sam się zawsze domagał, twierdząc że tylko ten środek mu pomaga. Na zmianę tego leku na inny reagował negatywnie, mimo że lekarz psychiatra wyjaśnił mu mechanizm działania C. i mozliwość uzależnienia się od niego. Ostatecznie rozpoznano u powoda uzależnienie od benzodiazepinu. Podczas pobytu W Areszcie Śledczym W S. powód nie składał żadnych skarg na warunki socjalno - bytowe i higieniczne -F sanitarne. Nie składał też skarg na to, że jest niewłaściwie leczony lub przedmiotowe traktowany przez funkcjonariuszy służby więziennej, w tym przez wychowawców. Kontaktów z rodziną mu nie utrudniano. Z telefonu mógł korzystać dwa razy w tygodniu, gdy przypadała jego kolej. W asyście funkcjonariuszy był-obecny na pogrzebie matki. Jeżeli był poddawany kont1'olom osobistym, to odbywało się to w pomieszczeniu zamkniętym, niedostępnym dla osób postronnych, w obecności funkcjonariuszy tej samej płci. Sąd Okręgowy jako okoliczności bezsporne uznał, że? " I - w Areszcie Sledczym w S. panowało w okresie pobytu powoda p rzeludnienie, P z uwagi na stan techniczny cele muszą być one na bieżąco remontowane; - cele nie posiadają odpowiedniej wentylacji; - kąciki sanitarne w wiglu celach są odgrodzone murkíern o wysokości 1,50m. ~ Mając powyższe na uwadze Sąd nie znalazł podstaw, aby odmówić wiary zeznaniom przesłuchanych świadków, które powyższe okoliczności potwierdzały. Za wiarygodne uznał również Sąd zeznania świadków B. K. i E. K., gdyż korespondowały one z pozostałymi dowodami przeprowadzonymi w sprawie. Wniosek powoda o ponowne przesłuchanie świadków M. Z. i K. P. Sąd oddalił jako oczywiście bezzasadny, a nadto zmierzający do nieuzasadnionego przedłużenia postępowania w sprawie. Oddalony również został wniosek powoda o dopuszczenie dowodu z opinii biegłychi “ - lekarza dermatologa, gdyż choroby skórne stwierdzono u niego w 2003 r., a w kolejnych latach nie potwierdzono ich występowania. Stwierdzenie więc czy choroby te _pozostawały w związku z warunkami sanitarne - --- STRONA 5 --- 5 . " bytowymi panujapymi W Areszcie Sledczym W S., W ocenie Sqdu, dla rozstrzygniecia sprawy nie mialo jui znaczenia; e lekarza psychiatry, gdyi W ocenie Sqdu oczywistym jest, fie pobyt W Warunkach izolacji, a tym bardziej przeludnienia nieW:itpliwie negatywnie Wplywa na kaidego cziowieka oraz pogarsza jego stan psychiczny i W zwiqzku z tym powod pozostawal pod kontrole. psychiatry i byi konsultowany psychologicznie. Uwzgledniwszy stanowisko Sqdu Najwyzszego zawarte wyroku z dnia 2 paédziernika 2007r. I1 CSK 269/07, orzeczeniu z dnia 25 kwietnia 1989r., I CR 143/89, W Wyroku Z dnia 28 lutego 20071‘. V CSK 431/06 i W uohwale z 18 paidziernika 20111‘. III CZP 25/11 oraz W Wyrokach Europejskiego Trybunalu Praw Czlowieka z dnia 5 grudnia 1979 r., skarga 8224/'78, z dnia 12 stycznia 1995 r., skarga 21915/93 oraz W orzeczeniu z dnia 19 kwietnia 2001 1'. skarga nr 28524/95, Said Okregowy stWierdzil, Ze odbywanie kary pozbawienia Wolnoéci W przeludnionych celach, z nie oddzielong toaletaii Wezlem sanitarnym mote stanowié przejaw poniiajapego traktowania, prowadzzgcego do naruszenia godnoéci osob pozbawionych Wolnoéci. Na gruncie prawa polskiego moze Wiec uzasadniaé Zqdanie zasqdzenia zadoééuczynienia na podstawie art.24 kc W zwiqzku z art. 448 kc jako na1'uszajape dobra osobiste skazanegoi godnoéé i prawo do intymnoéci. Przesiankami odpowiedzialnoéci, przewidzianymi W przepisie art. 24 § lkc, ktére 1nuszat byé speinione lapznie sqi istnienie dobra osobistego, jego naruszenie lub zagrozenie naruszeniem ofdz bezprawnoéé dzialaiiia sprawcy. Spelnienie dW6ch pierwszyoh przeslanek Wykazaé musi poszkodowany. Jego rzeczq jest, przede Wszystkim okreélié, W jakich odczuciach ewentualnie, W jakich konkretnie prawem przewidzianych dobrach osobistych zostal dotkniety zachowaniem sie sprawcy, oraz na czym polega naruszenie tej jego sfery przefzyé, a takze okolicznoéci te udowodnié (art. 6kc i art. 231(0). Zdaniem Sqdu Okregowego powod W rozpatrywanej sprawie Wykazal, she r. W okresach objetych pozwem, pozwany naruszyl jego dobra osobiste W postaci godnoéci i prawa do intymnoéci poprzez osadzenie go W przeludnionych celach, niezapewniajqcych prywatnoéci jirzy korzystaniu z toalety, zmuszajqcych do przebywania i spozywania posilkow W tym samym pomieszczeniu z osofiq Zalatwiajancat potrzeby fizjologiczne, przy braku Wentylacji, a nadto z brakiem 5 _ ' bytowymi panującymi w Areszcie Śledczym w S., w ocenie Sądu, dla rozstrzygnięcia sprawy nie miało już znaczenia; ¬ lekarza psychiatry, gdyż W ocenie Sądu oczywistym jest-, że pobyt- w warunkach izolacji, a tym bardziej przeludnienia niewątpliwie negatywnie wpływa na każdego człowieka oraz pogarsza jego stan psychiczny i w związku z tym powód pozostawał pod kontrolą psychiatry i był konsultowany psychologicznie. Uwzględniwszy stanowisko Sądu Najwyższego zawarte wyroku z dnia 2 października 2007r. Il CSK 269/07, orzeczeniu z dnia 25 kwietnia 1989r., I CR 143/89, W wyroku z dnia 28 lutego 2007r. V CSK 431/06 i w uchwale z 18 pażdziernika 2011r. HI CZP 25/11 oraz W Wyrokach Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 5 grudnia 1979 r., skarga 8224/78, z dnia 12 stycznia 1995 r., skarga 21915/93 oraz w orzeczeniu z dnia 19 kwietnia 2001 r. skarga nr 28524/95, Sąd Okręgowy stwierdził, że odbywanie kary pozbawienia wolności w przeludnionych celach, z nie oddzieloną toaletąi węzłem sanitarnym może stanowić przejaw poniżającego traktowania, prowadzącego do naruszenia godności osób pozbawionych wolności. Na gruncie prawa polskiego może więc uzasadniać żądanie zasądzenia zadośćuczynienia na podstawie art.24 kc w związku z art. 448 kc jako naruszające dobra osobiste skazanegoi godność i prawo do intymności. Przesłankami odpowiedzialności, przewidzianymi w przepisie art. 24 § lkc, które muszą być spełnione łącznie sąi istnienie dobra osobistego, jego naruszenie lub zagrożenie naruszeniem oraz bezprawność działania sprawcy. Spełnienie dwóch pierwszych przesłanek wykazać musi poszkodowany. Jego rzeczą jest, przede wszystkim określić, w jakich odczuciach ewentualnie, w jakich konkretnie prawem przewidzianych dobrach osobistych został dotknięty zachowaniem się sprawcy, oraz na czym polega naruszenie tej jego sfery przeżyć, a także okoliczności te udowodnić (art. 6kc i art. 23k'c). Zdaniem .Sądu Okręgowego powód W rozpatrywanej sprawie wykazał, że r. w okresach objętych pozwem, pozwany naruszył jego dobra osobiste w postaci godności i prawa do intymności poprzez osadzenie go w przeludnionych celach, niezapewniających prywatności przy korzystaniu z toalety, zmuszających do przebywania i spożywania posiłków w tym samym pomieszczeniu z osobą "załatwiającą potrzeby fizjologiczne, przy braku wentylacji, a nadto z brakiem --- STRONA 6 --- 6 moiliwoéci spozywania posilku przy stole, gdyz stanowilo to przejaw ponizajacego traktowania. Takich bowiem Warunkow nie mozna uznaé za uzasadniony i norrnalny element kary pozbawienia Wolnoéci, co Wynika takie z art. 110 § 2 kkw, W ktérym ustawodawca, dostosowujac przepisy dotyczace Wykonania kary pozbawienia Wolnoéci do norm prawa europejskiego, zawarl Wymogi dotyczace Warunkow bytowych W celach mieszkalnych i Wskazai, Ze powierzchnia przypadajaca na skazanego nie moie Wynosié mniej nit 3 m2, cele musza byé wyposazone W odpowiedni sprzet zapewniajacy skazanemu osobne miejsce do spania, a nadto Winny byé zapewnione odpowiednie warunki higieniczne. Przeslanka odpowiedzialnoéci za naruszenie cudzego dobra osobistego jest bezprawnoéé dziaiania, przez ktora rozumie sie dzialanie (zaniechanie) sprzeczne z porzadkiem prawnym i zasadami Wspohzycia spolecznego. Przepis art. 24 kc przewiduje domniemanie bezprawnoéci dzialania naruszajacego dobra osobiete, co powoduje, Ze na nim spoczywa cieiar wykazania, ii jego dzialanie bylo zgodne z prawem. Wykazanie, Ze Warunki, W ktérych by} osadzony odpowiadalfy obowiazujacym normom i nie doszlo do naruszenia jego dobr osobistych spoczywal, Wiec na stronie pozwanej (art. 6 kc W zWiazki1 z art. 24 kc). Do dnia 15 stycznia 2009 r. to jest do dnia, kiedy powod opuécil Areszt Sledczy W S. obowiazywal przepis a1't.248 kkw oraz § 2 rozporzadzenia Ministra Sprawiedliwoéci z dnia 19 kwietnia 2006 r. W sprawie trybu postepowania Wiaéciwych organow W Wypadku, gdy Iiczba osadzonych W zakladach karnych 1ub aresztach éledczych przekrocgy W skali kraju ogolna pojemnoéé tych zakladow (Dz. U. Nr 65 poz.459).   W tym stanie rzeczy Sad I instancji stwierdzil, Ze kwestia przetrzymywania powoda W przeludnionych celach W okresach, gdy przepis art. 248 § 1 kkw obowiazywal jest bardziej zloiona. Zloisonoéé problemu polega na tym, ie przepisy Europejskiej Konwencji Praw Czlowieka i Podstawowych Wolnoéci nie zawieraja Zadnych regulacji dotyczacych minimalnej powierzchni zakwaterowania przypadajacej na jedna osobe pozbawiona Wolnoéci lub tymczasowo aresztowana. Art.3 Konwencji stanowi, ie nikt nie moie bye poddany torturom ani nieludzkiemu albo poniiajacemu traktowaniu. Europej ski Trybunal Praw Cziowieka W‘ Strasburgu Wydal szereg orzeczefi odnoszaccych sie do rozumienia tej normy. Stwierdzenie przez Trybunal Konstytucyjny niezgodnoéci z niektorymi przepisami Konstytucji'RP przepisu art. 248 § 1 kkw nie Wylaczylo 6 możliwości spożywania posiłku przy stole, gdyż stanowiło to przejaw poniżającego traktowania. Takich bowiem warunków nie można uznać za uzasadniony i normalny element kary pozbawienia wolności, co wynika także z art. 110 § 2 kkw, w którym ustawodawca, dostosowując przepisy dotyczące wykonania kary pozbawienia wolności do norm prawa europejskiego, zawarł wymogi "dotyczące warunków bytowych w celach mieszkalnych i wskazał, że powierzchnia przypadająca na skazanego nie może wynosić mniej niż 3 m2, cele muszą być wyposażone w odpowiedni sprzęt zapewniający skazanemu osobne miejsce do spania, a nadto winny być zapewnione odpowiednie warunki higieniczne. Przesłanką odpowiedzialności za naruszenie cudzego dobra osobistego jest bezprawność działania, przez którą rozumie się działanie (zaniechanie) sprzeczne z porządkiem prawnym i zasadami współżycia społecznego. Przepis art. 24 kc przewiduje domniemanie bezprawności działania naruszającego dobra osobiste, co powoduje, że na nim spoczywa ciężar wykazania, iż jego działanie było zgodne z prawem. Wykazanie, że warunki, W których był osadzony odpowiadały obowiązującym normom i nie doszło do naruszenia jego dóbr osobistych spoczywał, więc na stronie pozwanej (art. 6 kc w związku z art". 24 kc). Do dnia 15 stycznia 2009 r. to jest do dnia, kiedy powód opuścił Areszt Śledczy w S. obowiązywał przepis art.248 kkw oraz § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 kwietnia 2006 r. w sprawie trybu postępowania właściwych organów w wypadku, gdy liczba osadzonych w zakładach karnych lub aresztach śledczych przekroczy w skali kraju ogólną pojemność tych zakładów (Dz. U. Nr 65 poz.459). - - W tym stanie rzeczy Sąd I instancji stwierdził, że kwestia przetrzymywania powoda w przeludnionych celach w okresach, gdy przepis art. 248 § 1 kkw obowiązywał jest bardziej złożona. Złożoność problemu polega na tym, że przepisy Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności nie zawierają żadnych regulacji dotyczących minimalnej powierzchni zakwaterowania przypadającej na jedną osobę pozbawioną wolności lub tymczasowo aresztowaną. Art.8 Konwencji stanowi, że nikt nie może być poddany torturom ani nieludzkiemu albo poniżającemu traktowaniu. Europejski Trybunał Praw Człowieka w' Strasburgu wydał szereg orzeczeń -odnoszących się do rozumienia tej normy. Stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności z niektórymi przepisami Kónstytucji'R.P przepisu art-. 248 § 1 kkw nie wyłączyło --- STRONA 7 --- 7 tego przepisu z obrotu prawnego, gdyz okreélenie poéniejszej daty utraty mocy obowiazujacej aktu normatywnego nie moie byé tlumaczone inaczej, niz jego pozostawienie przez czas oznaczony W porzadku prawnym i utrzymanie W mocy niekonstytucyjnej normy prawnej (orzeczenie SN z dnia 3 lipca 2003r. sygn. akt III CZP 45/03 — OSNC 2004/9/136 i 2. dnia 23 czerwca 20051". sygn. akt III CZP 35/05 — OSNC 2006/5/81). Wobec powyzszego Sad Okregowy przyjal, ze W dacie przebywania powoda W Areszcie Sledczym W S. obowiazywal zaréwno art. 8 Konwencji zakazujacy tortur oraz nieludzkiego albo poniiajacego traktowania oraz przepis art. 248 § 1 kkw pozwalajacy na umieszczanie osadzonych W celach, W ktorych przypada mniej nit Sm? na jednego osadzonego. Zatem Sad uznai, Ze dia rozstrzygniecia sprawy nie zachodzila koniecznoéé ustalenia Wzajemnych korelacji miedzy tymi przepisami. Przepis art. 248 § 1 kkw jako przepis o charakterze szczegolnym W stosunku do uregulowania zawartego W art.110 kkW nie mote byé Wykladany W sposob rozszerzajacy. Z art. 248 §1 kkw Wynika, Ze umieszczenie osadzonego W Warunkach, W ktorych powierzchnia celi na jedna osobe Wynosi rnniej nii Sm? mote mieé miejsce W przypadku kumulatywnego speinienia nastepujacyoh przesianeki — Wystapienia szczegolnie uzasadnionego Wypadku, — umieszczenie osadzonych W celach nie speiniajacych Wymogu Wynikajacego z art.110 kkw mote nastapié na czas okreélony, — umieszczeniu W celach nie speiniajacych Wymogu Wynikajacego z art.110 kkw na1eZy nigzwlocznie powiadomié sedziego penitencjarnego. W ocenie Sadu pozwany Wykazal speinienie jedynie pierwszej z powyiszych przeslanek, gdyi z uzasadnienia Wyroku Trybunalu Konstytucjijnego z dnia 26 maja 20081“. syg. akt SK 25/07 Wynika, Ze W dacie kiedy powod przebywal W Areszcie Sledczym W S. W zakladach karnych oraz aresztach éledczych panowaio permanentne przeludnienie. Brak bylo miejsc do odbywania kary pozbawienia Woinoéci i przetrzymywania tymczasowo aresztowanych. Czterdzieéci tysiecy skazanych oczekiwalo na odbycie kary pozbawienia Wolnoéci. Mozna Wiec uznaé, Ze mial miejsceiszczegolnie uzasadniony wypadek, o jakim mowa W art. 248 § 1 kkw. .  Kolejine "dWi'e p_rzes1_a_n_ki dopuszczalnosci"zageszczenia_ osadzonych riiel zostaiy jednak spelnione. Pozwany ‘nie Wykazal bowiem, Ze mimo permanentnego 7 tego przepisu z obrotu prawnego, gdyż określenie późniejszej daty utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego nie może być tłumaczone inaczej, niż jego pozostawienie przez czas oznaczony w porządku prawnym i utrzymanie w mocy niekonstytucyjnej normy prawnej (orzeczenie SN z dnia 3 lipca 2003r. sygn. akt Ill C-ZP 45/O3 - OSNC 2004/9/136 i z dnia 23 czerwca 2005r. sygn. akt III CZP 35/05 - OSNC 2006/5/81). Wobec powyższego Sąd Okręgowy przyjął, że w dacie przebywania powoda w Areszcie Sledczym w S. obowiązywał zarówno art. 3 Konwencji zakazujący tortur oraz nieludzkiego »albo poniżającego traktowania oraz przepis art. 248 § 1 kkw pozwalający na umieszczanie osadzonych w celach, W których przypada mniej niż Sm? na jednego osadzonego. Zatem Sąd uznał, że dla rozstrzygnięcia sprawy nie zachodzíła konieczność ustalenia wzajemnych korelacji między tymi przepisami. Przepis art. 248 § 1 kkw jako przepis o charakterze szczególnym w stosunku do uregulowania zawartego w a1't.110 kkw nie może być wykładany w sposób rozszerzający. Z art. 248 §1 kkw wynika, że umieszczenie osadzonego w warunkach, w których powierzchnia celi na jedną osobę wynosi mniej niż 3m2 może mieć miejsce w przypadku kumulatywnego spełnienia następujących przesłanekí - wystąpienia szczególnie uzasadnionego wypadku, - umieszczenie osadzonych w celach nie spełniających wymogu wynikającego z art.110 kkw może nastąpić na czas określony, - umieszczeniu w celach nie spełniających wymogu wynikającego z art-.110 kkw należy niśzwłocznie powiadomić _sędziego penitencjarnego. W ocenie Sądu pozwany wykazał spełnienie jedynie pierwszej z powyższych przesłanek, gdyż z uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 maja 2008r. syg. akt SK 25/07 wynika, że W dacie kiedy powód przebywał W Areszcie Sledczym w S. w zakładach karnych oraz aresztach śledczych panowało permanentne przeludnienie. Brak było miejsc do odbywania kary pozbawienia wolności i przetrzymywania tymczasowo aresztowanych. Czterdzieści tysięcy skazanych oczekiwało .na odbycie kary pozbawienia wolności. Można więc uznać, że miał miejsceszczególnie uzasadniony wypadek, o jakim mowa w art. 248 § 1 kkw. _ - Kolejne " dwie 'p_rzęsł_a_n_ki -dopuszczalności-zagęszczania osadzonych nie".- zostały jednak spełnione. Pozwany 'nie wykazał bowiem, że mimo permanentnego --- STRONA 8 --- 8 przeludnienia 'i1iformoWa1' sedziego, “ na jaki okres umieszcza powoda W przeludnionej celi. Nie Wykaz:11 nawet, Ze przesylai sedziemu penitencjarnemu jakiekolwiek informacje 0 tym, Ze W celach (a dotyczylo to Wiekszoéci cel) nie spehiiony jest normatyw Wynikajacy z art.110 kkw (art. 6 kc). Na tej podstawie Sad uznali, Ze W istocie powod osadzony by} W Warunkach przeludnienia na czas nieokreélony. Zdaniem Sadu przeflzymywanie powoda W opisanych powyzej Warunkachi na powyiszych zasadach przez 7"1at i 6 miesiecy musi byé uznane jako bezprawne naruszenie jego dobr osobistych W postaci godnosci. A Zabezprawne, bo sprzeczne z art.110 § 2 kkw uznal réwniei Sad dzialanie pozwanego polegajace na osadzeniu powoda W celach, W ktorych nie bylo odpowiednich Warunkow higienicznych (brak Wiaéciwego oddzielenia toalety i WQZiE1 sanitarnego od reszty pomieszczenia przeznaczonej do spania, odpoczynku i spozywania posi1k6W). “'Zdaniem Sadu I instancji powyisze spowodowalo, Ze cierpienie i upokorzenie powoda przekroczylo nieunikniony element cierpienia zwiazanego z pozbawieniem Wolnoéci, a zatem stanowilo ' naruszenie przepisu art.8 Europejskiej Konwencji Praw Czlowieka i Podstawowych Wolnosci (np. orzeczenie Europejskiego Trybunalu PraW Czlowieka z dnia 29 kwietnia 2003 1'. nr 38812/97 i z tej samej daty nr 50390/99). Okolicznoéci te, W ocenie Sadu Okregowego uzasadniaja odpowiedzialnoéé pozwanego przewidziana W przejaisie a1't.24 kc. /j Wobec faktu, Ze Zadanie zadoééuczynienia na podstawie art. 448 kc podlega badaniu W ramach reiimu naprawienia szkody Wyrzadzonej czynem niedozwolonym (art. 4171(0), za sluszny uzna1 Sad Okregowy podniesiony przez pozwanego na podstawie art.4421 § 1 kc zarzut przedawnienia roszczefi powoda Wynikajacych ze zdarzefi, z ktérymi Wiaie on powstanie szkody, a ktore mialy miejsce przed dniem 21 czerwca 2007 1'. Zgodnie z ta norma roszczenie o naprawienie szkody Wyrzadzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z uplywem lat trzech od dnia, W ktorym poszkodowany dowiedzial sie o szkodzie i o osobie obowiazanej do jej naprawienia. JednakZe termin ten nie mote byé diuiszy nie dziesieé lat od dnia, W ktorym nastapilo zdarzenie Wywolujace szkode. Sa_d'I instancji uznal, Ze skoro szkoda powoda jest naruszenie przez pozwanego jego dobr osobistych W postaci godnosci i prawa do intymnoéci, to niewatpliwym jest, 8 przeludníenia 'informował' sędziego, " na jaki okres umieszcza powoda w przeludnionej celi." Nie wykazał nawet, że przesyłał sędziemu penitencjarnemu jakiekolwiek informacje o tym, że W celach (a dotyczyło to większości cel) nie spełniony jest normatyw wynikający z art.110 kkw (art. 6 kc). Na tej podstawie Sąd uznał, że w istocie powód osadzony był w warunkach przeludníenia na czas nieokreślony. Zdaniem Sądu prze'tr›zymywanie powoda w opisanych powyżej warunkachi na powyższych zasadach przez 7"lat i 6 miesięcy musi być uznane jako bezprawne naruszenie jego dóbr osobistych w postaci godności. A Zabezprawne, bo sprzeczne z art.110 § 2 kkw uznał również Sąd działanie pozwanego polegające na osadzeniu powoda w celach, w których nie było odpowiednich warunków higienicznych (brak właściwego oddzielenia toalety i węzła sanitarnego od reszty pomieszczenia przeznaczonej do spania, odpoczynku i spożywania posiłków).- 'Zdaniem Sądu I instancji powyższe spowodowało, że cierpienie i upokorzenie powoda przekroczyło nieunikniony element cierpienia związanego z pozbawieniem wolności, a zatem stanowiło ` naruszenie przepisu art.3 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (np. orzeczenie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 29 kwietnia 2003 r. nr 38812f97 i z tej samej daty nr 50390199). Okoliczności te, w ocenie Sądu Okręgowego uzasadniają odpowiedzialność pozwanego przewidzianą w przepisie art.24 kc. /, Wobec faktu, że żądanie zadośćuczynienia na podstawie art. 448 kc podlega badaniu w ramach reżimu naprawienia szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym (art. 417kc), za słuszny uznał Sąd Okręgowy podniesiony przez pozwanego na podstawie art.-4421 § 1 kc zarzut przedawnienia roszczeń powoda wynikających ze zdarzeń, z którymi wiąże on powstanie szkody, a które miały miejsce przed dniem 21 czerwca 2007 r. Zgodnie z tą normą roszczenie o naprawíenie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat- od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę. Sądl instancji uznał, że skoro szkodą powoda jest naruszenie przez pozwanego jego dóbr osobistych w postaci' godności i prawa do intymności, to niewątpliwym jest, --- STRONA 9 --- 9 Ze musial o niej Wiedziec przez caly okres pobytu W Areszcie Sledczym W Sosnowcu. Tym samym musial tea Wiedzieé, kto naruszyi jego dobra osobiste, a W konsekwencji kto jest zobowiazany do naprawienia szkody. Wobec tego Sad Okregowy uznai, Ze Wniesienie pozwu dopiero W dniu 21 czerwca 2010 r. spowodowalo, Ze jego roszczenia Wynikajace ze zdarzefi majacych miejsce przed dniem 21 czerwca 2007 r. ulegly przedawnieniu i dlatego W tej czesci powodztwo oddalil. Nieprzedawnione zaé roszczenia powoda dotyczyly 19 miesiecznego okresu od 21 czerwca 2007 r. do 15 stycznia 2009 r. Biorac pod uwage intensywnoéé doznanej przez powoda krzywdy, zakres i stopiefi negatywnych dla niego konsekwencji Wynikajacych z dokonanego naruszenia dobra osobistego, oraz to, Ze powod W okresie nieprzedawnionym W Areszcie Sledczym W S. przebywal 19 miesiecy, W tym z reguiy W celach nie spelniajacych Warunkéw 31112 na jednego osadzonego Sad I instancji uznal, ii’. zadoééuczynienie pienieane W kwocie 300 000 zlotych za krzywdy doznane przez caly okres pobytu W areszcie, W tyrn takie za okres przedawniony jest zdecydowanie Wygorowane i dlatego powodztwo ponad kwote 3500 zlotych oddalil. Sad zasadzii od pozWa1_'1ego taka kwote z ustaWoWymi odsetkami od dnia 25 paédziernika 2011 r. na mocy art.455 kc W zW. z art. 481 § 1 i § 2 kc, uznajac, Ze nie moze bye ona symboliczna, musi mieé kompensacyjny charakter oraz spelniaé funkcje represyjna Wobec sprawcy naruszenia. Zdaniem Sadu zasadzona kwota utrzymuje sie W rozsadnych granicach, gdya jest adekwatna do rozmiaru i intensywnosci krzywdy doznagej przez powoda, odpoWiada aktualnym Warunkom oraz przecietnej stopie Zyciowej spoleczefistwa. Wobec ograniczenia Zadania i cofniecia pozwu ponad kwote 300 000 zlotych postepowanie W sprawie W tej czesci umorzono na mocy art. 355 kpc. Orzeczenie o kosztach procesu Sad opari na przepisach art. 100 kpc i art. 102 kpc oraz a1't.113 ust.4 ustawy Z dnia 28 lipca 2005r. o kosztach sadowych W sprawach cywilnych. Powéd utrzyrnal sie ze swym roszczeniem W 1.2%, co zgodnie z zasada stosunkowego rozdzielenia kosztow procesu (art. 100 k.p.c.) uzasadnialoby zasadzenie na rzecz0Skarbu Pafistwa — Prokuratorii Generalnej Skarbu Pafistwa kosztow procesu W kwocie 7200 zlotych Jednak z uwagi na sytuacje majatkowa powoda, ktéra legla takae u podstaw zwolnienia godod kosztow sadowych, _z_asadnym by1o zastosowanie art. 102 kpc. Sad uznal, ii poW6d 9 że musiał o niej wiedzieć przez cały okres pobytu w Areszcie Sledczym w Sosnowcu. Tym samym musiał też wiedzieć, kto naruszył jego dobra osobiste, a w konsekwencji kto jest zobowiązany do naprawienia szkody. Wobec tego Sąd Okręgowy uznał, że wniesienie pozwu dopiero w dniu 21 czerwca 2010 r. spowodowało, że jego roszczenia wynikające ze zdarzeń mających miejsce przed dniem 21 czerwca 2007 r. uległy przedawnieniu i dlatego W tej części powództwo oddalił. Nieprzedawnione zaś roszczenia powoda dotyczyły 19 miesięcznego okresu od 21 czerwca 2007 r. do 15 stycznia 2009 r. Biorąc pod uwagę intensywność doznanej przez powoda krzywdy, zakres i stopień negatywnych dla niego konsekwencji wynikających z dokonanego naruszenia dobra osobistego, oraz to, że powód W okresie nieprzedawnionym w Areszcie Sledczym w S. przebywał 19 miesięcy, w tym z reguły w celach nie spełniających warunków 3m2 na jednego osadzonego Sąd I instancji uznał, iż zadośćuczynienie pieniężne w kwocie 300 O00 złotych za krzywdy doznane przez cały okres pobytu w areszcie, W tym także za okres p1'zedawniony jest zdecydowanie wygórowane i dlatego powództwo ponad kwotę 3500 złotych oddalił. Sąd zasądził od pozwanego taką kwotę z ustawowymi odsetkami od dnia 25 pażdziernika 2011 r. na mocy art.455 kc w zw. z art. _481 § 1 i § 2 kc, uznając, że nie może być ona symboliczna, musi mieć kompensacyjny charakter oraz spełniać funkcję represyjną wobec sprawcy naruszenia. Zdaniem Sądu zasądzona kwota utrzymuje się w rozsądnych granicach, gdyż jest adekwatna do rozmiaru i intensywności krzywdy doznadej przez powoda, odpowiada aktualnym warunkom oraz przeciętnej stopie życiowej społeczeństwa. Wobec ograniczenia żądania i cofnięcia pozwu ponad kwotę 300 O00 złotych postępowanie w sprawie w tej części umorzono na mocy art. 355 kpc. Orzeczenie o kosztach procesu Sąd oparł na przepisach art. 100 kpc i art. 102 kpc oraz art.113 ust.4 ustawy Z dnia 28 lipca 2005r. 0 kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Powód utrzymał się ze swym roszczeniem w 1,2%, co zgodnie z zasadą stosunkowego rozdzielenia kosztów procesu (art. 100 k.p.c.) uzasadniałoby zasądzenie na rzecziSkarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kosztów procesu w kwocie 7200 złotych.. Jednak z uwagi na sytuację majątkową powoda, która legła także u podstaw zwolnienia goiod kosztów sądowych, _zasadnym było zastosowanie art. 102 kpc. Sąd uznał, iż powód --- STRONA 10 --- 10 obowiazany jest zwrécié pozwanemu tylko czeéé kosztéw, a to kWote 500 z1otych oraz odstapii od obciazania go kosztami sadowymi z zasadzonego roszczenia. Na mocy art. 223 ust.1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. 0 radcach prawnych oraz § 2 ust 3 i § 6 pkt 7 rozporzadzenia Ministra Sprawiedliwosci z dnia 28 Wrzesnia 2002 r. W sprawie oplat za czynnosci radcow prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Par'1stWa kosztéw pomocy prawnej udzielonej przez radce prawnego ustanowionego z urzedu (Dz.U. Nr 168 poz.1349 ze zmianami) orzeczono jak W pkt6 sentencji wyroku, a podzielajac stanowisko Sadu Najwyiszego zawarte W postanowieniu z dnia 8 kwietnia 2011 r. II CZ 137/10 (LEX nr 846042), Ze W sklad kosztow niezbednych do celowego dochodzenia praw i ce1oWej obrony nie Wchodza koszty przejazdu do sadu pelnomocnika bedacego radca prawnym (adwokatem) (art. 98 § 3 kpc), to oddalono Wniosek pelnomocnika powoda z urzedu o zwrot Wydatkow, W tym réwniez obejmujacych poniesione koszty Wysylki korespondencji do powoda i sadu oraz Wykonanych telefonow i zuiytego papieru. Powyaszy Wyrok zostal zaskariony przez obie strony. Pozwany Skarb Paf1stWa — Dyrektor Aresztu'S1edczego W S. zaskarisyl powyzsze orzeczenie W czeéci, W jakiej uwzglednialo ono powédztWo oraz zakresie rozstrzygniecia o kosztach zastepstwa procesowego po stronie pozwanej. W apelacji pozwany podniosl zarzutyl ~ sprzecznoéci istotnych ustalefi Sadu z trescia zebranego W sprawie materiaiu dowodowegojpoprzez Wadliwe ustalenie, Ze powod W okresie nieobjetym zarzutem przedawnienia to jest od~ dnia 21 czerwca 2007 r. do dnia 15 stycznia 2009 r. przebjwval W celach, ktore nie spelnialy norm 3 m2, W ktorych kaciki sanitarne odgrodzone byly murkiem o Wysokoéci 1,5 m i nie posiadaly Wentylacji, a powyisze zdarzenia mialy charakter permanentny, — sprzecznoéci istotnych ustalefi Sadu z trescia zebranego W sprawie materialu dowodowego poprzez Wadliwe ustalenie, 2e powod W okresie nieobjetym zarzutem przedawnienia nie mial zagwarantowanej mozliwoéci spoicywania posilkéw przy stole, A — naruszenia przepisow art. 229 kpc i art. 230 kpc poprzez przyjecie przez Sad Okregowy za bezsporne okolicznoéci, iii W Areszcie Sledczym W S. W okresie pobytu powoda panowalo przeludnienie, z uwagi na stan 10 obowiązany jest zwrócić pozwanemu tylko część kosztów, a to kwotę 500 złotych oraz odstąpił od obciążania go kosztami sądowymi z zasądzonego roszczenia. Na mocy art. 223 ust.1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych oraz § 2 ust 3 i § 6 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163 poz.l349 ze zmianami) orzeczono jak W pktß sentencji wyroku, a podzielając stanowisko Sądu Najwyższego zawarte W postanowieniu z dnia 8 kwietnia 2011 r. II CZ 137/10 (LEX nr 846042), że W skład kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw i celowej obrony nie wchodzą koszty przejazdu do sądu pełnomocnika będącego radcą prawnym (adwokatem) (art. 98 § 3 kpc), to oddalono wniosek pełnomocnika powoda z urzędu o zwrot- wydatków, W tym również obejmujących poniesione koszty wysyłki korespondencji do powoda i sądu oraz wykonanych telefonów i zużytego papieru. Powyższy wyrok został zaskarżony przez obie strony. Pozwany Skarb Państwa - Dyrektor Aresztu 'Śledczego w S. zaskarżył powyższe orzeczenie w części, w jakiej uwzględniało ono powództwo oraz zakresie rozstrzygnięcia o kosztach zastępstwa procesowego po stronie pozwanej. W apelacji pozwany podniósł zarzuty! ~ sprzeczności istot-nych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowegojpoprzez wadliwe ustalenie, że powód w okresie nieobjętym zarzutem przedawnienia to jest od dnia 21 czerwca 2007 r. do dnia 15 stycznia 2009 r. przebywał w celach, które nie spełniały norm 3 m2, w których kąciki sanitarne odgrodzone były murkiem o wysokości 1,6 m i nie posiadały wentylacji, a powyższe zdarzenia miały charakter permanentny, - sprzeczności istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego W sprawie materiału dowodowego poprzez wadliwe ustalenie, że powód W okresie nieobjętym zarzutem przedawnienia nie miał zagwarantowanej możliwości spożywania posiłków przy stole, A - naruszenia przepisów art. 229 kpc i art. 230 kpc poprzez przyjęcie przez Sąd Okręgowy za bezsporne okoliczności, iż! w Areszcie Sledczym W S. w okresie pobytu powoda panowało przeludnienie, z uwagi na stan --- STRONA 11 --- 11  techniczny cele Winny byé na biezaco remontowane oraz ze cele nie posiadaja odpowiedniej Wentylacji, a kaciki sanitarne W Wielu celach sa odgrodzone murkiem 0 Wysokosci 1,50 m, W sytuacji gdy pozwany nie przyznal Wskazanych faktow ani Wprost ani W sposob dorozumiany, — naruszenia przepisu art. 231 kpc poprzez przyjecie , ze Wystepowanie zjawiska przeludnienia W Areszcie Sledczym W S. oznacza, ze powéd W okresie nie objetym przedawnieniem permanentnie przebyWa1 W przeludnionych celach, — naruszenia przepisu art. 24 § 1 kc W zwiazku z art. 448 kc poprzez przyjecie, ze pozwany Winien byl przedstawié dowody swiadczace o braku bezprawnosci, W sytuacji, gdy obowiazek ten aktualizuje sie dopiero W przypadku Wykazania przez powoda faktu naruszenia dobr osobistych, — naruszenia art. 100 kpc poprzez jego niezastosowanie, — naruszenia art. 102 kpc poprzez uznanie, ze W niniejszej sprawie zachodzi Wypadek szczegélnie uzasadniony W rozumieniu tego przepisu uzasadniajacy jedynie czeéciowe obciazenie powoda kosztarni zastepstwa procesowego pozwanego. _ _ Powolujac sie na te zarzuty pozwany Wniosl o zmiane zaskarzonego Wyrokui — W punkcie 1 poprzez oddalenie powodztwa rowniez co do kwoty 3 500 l zlotych zasadzonej Wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 25 pazdziernika 2011 r., — W punkcie 5 poprzez zasadzenie od powoda na rzecz Skarbu Pafistwa  Prokuratorii Generalnpefjl Skarbu Pafistwa __ tytuiem zwrotu kosztow zastepstwa procesowego kwoty 7 200 zlotych W miejsce orzeczonej kWoty 500 zlotych, a nadto zasadzenie od powoda na rzecz Skarbu Pafistwa — Prokuratorii Generalnej Skarbu pafistwa kosztéw postQpowania apelacyjnego. Powod W swej apelacji zaskarzyl Wyrok SaLdu"Okr<ggowego W Katowicach z dnia 25 pazdziernika 2011 r. W czeécii oddalajacej powodztwo, zasadzajacej od poWoda na rzecz pozwanego kwote 500 zlotych oraz W zakresie rozstrzygniecia oddalajacego Wniosek o zwrot Wydatkow W sprawie. W apelacji powod podniosl zarzutyi __  .  11 - techniczny cele winny być na bieżąco remontowane oraz że cele nie posiadają odpowiedniej wentylacji, a kąciki sanitarne w wielu celach są odgrodzone murkiem o wysokości 1,50 m, w sytuacji gdy pozwany nie przyznał wskazanych faktów ani wprost ani W sposób dorozumiany, - naruszenia przepisu art. 231 kpc poprzez przyjęcie , że występowanie zjawiska przeludníenia W Areszcie Sledczym w S. oznacza, ze powód w okresie nie objętym przedawnieniem permanentnie przebywał w przeludnionych celach, - naruszenia przepisu art. 24 § 1 kc W związku z art. 448 kc poprzez przyjęcie, że pozwany winien był przedstawić dowody świadczące o braku bezprawności, w sytuacji, gdy obowiązek ten aktualizuje się dopiero w przypadku wykazania przez powoda faktu naruszenia dóbr osobistych, - naruszenia art. 100 kpc poprzez jego niezastosowanie, - naruszenia art. 102 kpc poprzez uznanie, że W niniejszej sprawie zachodzi wypadek szczególnie uzasadniony W rozumieniu tego przepisu uzasadniający jedynie częściowe obciążenie powoda kosztami zastępstwa procesowego pozwanego. _ _ Powołując się na te zarzuty pozwany wniósł o zmianę zaskarżonego wyrokui - w punkcie 1 poprzez oddalenie powództwa również co do kwoty 3 500 I złotych zasądzonej wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 25 października 2011 r., - w punkcie 5 poprzez zasądzenie od powoda na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generaln"eÍj Skarbu Państwa __ tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego kwoty 7 200 złotych w miejsce orzeczonej kwoty 500 złotych, a nadto zasądzenie od powoda na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Skarbu państwa kosztów postępowania apelacyjnego. Powód w swej apelacji zaskarzył wyrok Sądu"Okręgowego W Katowicach z dnia 25 pażdziernika 2011 r. w częścii oddalającej powództwo, zasądzającej od powoda na rzecz pozwanego kwotę 500 złotych oraz w zakresie rozstrzygnięcia oddalającego wniosek o zwrot wydatków w sprawie. W apelacji powód podniósł zarzuty? __ - . ' --- STRONA 12 --- 12 naruszenia przepisu art. 448 kc poprzez uznanie, ze kwota 3 500 zlotych stanowi odpowiednia sume tytulem zadoséuczynienia za doznana przez powoda krzywde, 1_1:arusz"enia przepisu art. 4421§ 1 i § 3 kc poprzez przyjecie przez Sad I instancji, ze roszczenie powoda W czeéci uleglo przedawnieniu, ewentualnie  W przypadku uznania, ze nie doszlo do naruszenia art. 4421 § 1 i § 3 kpc ' naruszenia art. 5 kc poprzez nieuwzglednienie, ze podniesienie przez pozwanego zarzutu przedawnienia stanowi naduzycie prawa, naruszenia przepisow art. 217 § 1 kpc W zwiazku z art. 227 kpc i art. 278 § 1 kpc polegajace na oddaleniu Wnioskow powoda o dopuszczenie dowodu z opinii bieglych lekarza dermatologa oraz lekarza psychiatry pomimo, ze okolicznoéci, ktore mia1y byé Wykazane przez Wyrnienione Wyzej dowody miaiy istotne znaczenie dla rozstrzygniecia sprawy, Wobec czego Sad Wadliwie oceniajac, ze fakty te nie maja istotnego znaczenia dla rozstrzygniecia sprawy dopuécil sie takze naruszenia art. 233 kpc poprzez brak Wszechstronnego rozwazenia zebranego W sprawie rnaterialu doWodoWego oraz poprzez bezzasadne pominiecie doWod6W, naruszenia przepisow art. 217 § 1 kpc W zwiazku z art. 237 kpc polegajace na oddaleniu Wnioskow o ponowne przesluchanie éwiadkow K. P. i M.Z. pomimo, ze poW6d W piémie procesowym z dnia 28 lutego 2011 r. oraz W piémie procesowym z dnia 10 marca 2011 r. Wniosl o zwrocenie sie do Sadu Rejonowego W Nysie 51 ponowne przesiuchanie Wymienionych powyzej éwiadkow, a to ze Wzgledu na oko1icznoéé,~ ze o fakcie przesluchania pelnomocnik powoda dowiedzial sie W terminie uniemozliwiajacym udzial W przesluchaniu, ktory to udzial nalezaio uznaé za niezbedny, a rowniez i powod nie uczestniczyl W przesluchaniu éWiadk6W K. P. i M. Z., naruszenia przepisow art. 217 § 1 kpc oraz art. 227 kpc poprzez pominiecie i nieustalenie przez Sad istotnych dla sprawy okolicznosci W zakresie braku miejsc do siedzenia dla Wszystkich osadzonych, niedzialajacych lub zniszczonych gloénikow, znikomej iloéci srodkow utrzyrnania czystoéci, braku misek, écierek, szufelek miotel, braku cieplej Wody W celi, braku odpowiedniej 'i1oéci kapieli, niesprawnie dziaiajacego ogrzewania, nieregulaminowych kontroli, lekcewazenia przez funkcjonariuszy, ZI11k0I118j czestotliwosci spacerow, niezapewnienie bezpieczefistwa 12 naruszenia przepisu art. 448 kc poprzez uznanie, ze kwota 3 500 złotych stanowi odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia za doznaną przez powoda krzywdę, n:arusz'e-nia przepisu art. 4421§ 1 i § 3 kc poprzez przyjęcie przez Sąd l- instancji, że roszczenie powoda W części uległo przedawnieniu, ewentualnie ' w przypadku uznania, że nie doszło do naruszenia art. 4421 § 1 i § 3 kpc ' naruszenia art. 5 kc poprzez nieuwzględnienie, ze podniesienie przez pozwanego zarzutu przedawnienia stanowi naduzycie prawa, naruszenia przepisów art. 217 § 1 kpc W związku z art. 227 kpc i art. 278 § 1 kpc polegające na oddaleniu wniosków powoda o dopuszczenie dowodu z opinii biegłych lekarza dermatologa oraz lekarza psychiatry pomimo, że okoliczności, które miały być wykazane przez wymienione wyżej dowody miały istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, Wobec czego Sąd wadliwie oceniając, że fakty te nie mają istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy dopuścił się także naruszenia art. 233 kpc poprzez brak wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz poprzez bezzasadne pominięcie dowodów, naruszenia przepisów art. 217 § 1 kpc W związku z art. 237 kpc polegające na oddaleniu wniosków o ponowne przesłuchanie świadków K. P. i MZ. pomimo, że powód w piśmie procesowym z dnia 28 lutego 2011 r. oraz w piśmie procesowym z dnia 10 marca 2011 r. wniósł o zwrócenie się do Sądu Rejonowego w Nysie ji ponowne przesłuchanie wymienionych powyżej świadków, a to ze względu na oko1iczność,- ze o fakcie przesłuchania pełnomocnik powoda dowiedział się w terminie uniemożliwiającym udział w przesłuchaniu, który to udział należało uznać za niezbędny, a równiez i powód nie uczestniczył w przesłuchaniu świadków K. P. i M. Z., naruszenia przepisów art. 217 § 1 kpc oraz art. 227 kpc poprzez pominięcie i nieustalenie przez Sąd istotnych dla sprawy okoliczności w zakresie braku miejsc do siedzenia dla wszystkich osadzonych, niedziałających lub zniszczonych głośników, znikomej ilości środków utrzymania czystości, braku misek, ścierek, szufelek mioteł, braku ciepłej Wody w -celi, braku odpowiedniej 'ilości kąpieli, niesprawnie działającego ogrzewania, nieregulaminowych kontroli, lekceważenia przez funkcjonariuszy, znikomej częstotliwości spacerów, niezapewnienie bezpieczeństwa --- STRONA 13 --- 13 osadzonym oraz ograniczonego dostepu do bibiioteki pomimo, ze okolicznoéci te przemawiae mogly za przyznaniem Wyzszego zadoéeuczynienia, sprzecznoéci istotnych ustalefi faktycznych z treécia zebranego W sprawie materialu dowodowego polegajaca na przyjeciu, ze schorzenia, z kterymi zwiazane byly W 2009 r. konsultacje dermatologiczno ~ Wenerologiczne nie byiy zwiazane z naruszeniem standardow sanitarnych przez pozwanego oraz polegajaca na braku przyjecia, ze konsultacje psychologiczne i psychiatryczne, kterym powed zostal poddany W latach 2007 ~ 2009 nie maja zwiazku z naruszeniem jego debr osobistych, naruszenia przepisu art. 102 kpc oraz art. 113 ust. 4 ustaWy z dnia 28 lipca 2005 1'. o kosztach sadowych W sprawach cywilnych poprzez zasadzenie od powoda na rzecz pozwanego kWoty,5O0 zlotych tytulem kosztew zastepstwa procesowego pomimo istnienia szczegelnie uzasadnionego przypadku powodujacego, ze powed W ogele nie powinien bye obciazony kosztami procesu,  naruszenia przepisu art. 98 § 1 i § 3 kpc oraz § 15 pkt 2 rozporzadzenia Ministra Sprawiedliwosci z dnia 28 Wrzesnia 2002 r. W sprawie oplat za czynnosci radcew prawnych oraz ponoszenia przez Skarb PafistWa kosztew pomocy prawnej udzielonej przez radce prawnego ustanowionego z urzedu poprzez niezasadzenie pelnomocnikowi powoda zwrotu Wydatkew W sprawie oraz art. 328 § 2 kpc W zwiazku z art. 361 kpc poprzez brak Wyjaénienia podstawy fektycznej i prawnej rozstrzygniecia W przedmiocie oddalenia Wniosku pelnomocnika o zwrot Wydatkew. Powolujac sie na powyzsze zarzuty powed Wniesl o zmiane zaskarzonego Wyrokui W punkcie 1 poprzez podwyzszenie kwoty 3 500 ziotych do kwoty 300 000 ziotych, W punkcie 5 poprzez jego uchylenie, W punkcie 6 poprzez przyznanie poza kosztami nieplaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzedu rowniez kwoty 768,57 zlotych tytulem zwrotu Wydatkew W sprawie ewentualniei  13 osadzonym oraz ograniczonego dostępu do biblioteki pomimo, ze okoliczności te przemawiać mogły za przyznaniem wyższego zadośćuczynienia, sprzeczności istotnych ustaleń faktycznych z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego polegająca na przyjęciu, że schorzenia, z którymi związane były W 2009 r. konsultacje dermatologiczne ~ wenerologiczne nie były związane z naruszeniem standardów sanitarnych przez pozwanego oraz polegająca na braku przyjęcia, że konsultacje psychologiczne i psychiatryczne, którym powód został poddany W latach 2007 - 2009 nie mają związku z naruszeniem jego dóbr osobistych, naruszenia przepisu art. 102 kpc oraz art. 113 ust. 4 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych W sprawach cywilnych poprzez zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kwoty,500 złotych tytułem kosztów zastępstwa procesowego pomimo istnienia szczególnie uzasadnionego przypadku powodującego, że powód w ogóle nie powinien być obciążony kosztami procesu, - naruszenia przepisu art. 98 § 1 i § 3 kpc oraz § 15 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu poprzez niezasądzenie pełnomocnikowi powoda zwrotu wydatków w sprawie oraz art. 328 § 2 kpc w związku z art. 361 kpc poprzez brak wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia w przedmiocie oddalenia wniosku pełnomocnika o zwrot wydatków. Powołując się na powyższe zarzuty powód wniósł o zmianę zaskarżonego wyrokuí w punkcie 1 poprzez podwyższenie kwoty 3 500 złotych do kwoty 300 000 złotych, w punkcie 5 poprzez jego uchylenie, w punkcie 6 poprzez przyznanie poza kosztami niepłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu równiez kwoty 768,57 złotych tytułem zwrotu wydatków w sprawie ewentualnie? - --- STRONA 14 --- 14 o uchylenie tegoz Wyroku W punktach 3, 5 oraz 6 i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sad I instancji przy uwzglednieniu kosztew postepowania za obie instancje. Sad Apelacyjny zwazyl co nastepujei Apelacja powoda W czesci, W jakiej dotyczy rozstrzygniecia o odmowie przyznania pelnomocnikowi powoda zwrotu Wydatkew jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu, natomiast apelacja powoda W pozostalym zakresie oraz apelacja pozwanego W caloéci jako nieuzasadnione podlegaja oddaleniu. W pierwszej kolejnosci Wskazae nalezy, ze Sad Okregowy dokonal Wlaéciwych ustalefi faktycznych, oceniajac zgromadzony material doWodoWy zgodnie z trescia art. 233 § 1 kpc. Wyciagniete przez Sad I instancji Wnioski nie naruszaja regul logicznego rozumowania oraz zasad doéwiadczenia zyciowego. Z tego Wzgledu dokonane przez ten Sad ustalenia faktyczne Sad Apelacyjny jako praWid1oWe przyjmuje za WiE1SI18. W niewadliwie ustalonym stanie faktycznym Sad Okregowy nie naruszyl takze przepisew prawa rnaterialnego uznajac, ze doszlo do naruszenia debr osobistych powoda (jego godnosci i prawa do intymnoéci) W okresie, gdy przebywal on W Areszcie Sledczym W S. Trafnie takze Sad stWierdzi1, ze roszczenia powoda czeéciowo sie przedawnily, zas W nieprzedawnionej czesci zasadnie uznal, ze poWodoWi nalezy przyznae zadoseuczynienie W kwocie 3 500 Z1. . Odnoszac sie do podniesionych przez obu apelujacych zarzutew naruszenia przepisew postepowania Wskazae trzeba, ze nie mogly one odniese oczekiwanych przez skarzacych skutkew. I tak zarzuty powoda co do oddalenia przez Sad Okregowy Wnioskew doWodoWych W przedmiocie powternego przesluchaiaia éwiadkew K. P. i M.Z., a takze dopuszczenia dowodu z 0pinii.bieg1ego lekarza psychiatry i dermatologa sa bezskuteczne juz tylko z tej przyczyny, ze powed zastepowany przez profesjonalnego pelnomocnika nie‘ zg1osi1 W tym przedrniocie stosownego zastrzezenia z art. 162 kpc. Okolicznoée ta powoduje, ze powed utracil prawo do poWo1yWania sie na ewentualne uchybienia Sadu I instancji W toku dalszego postepowania, a Wiec i naetapie niniejszego postepowania apelacyjnego (por. np. 14 o uchylenie tegoż wyroku w punktach 3, 5 oraz 6 i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji przy uwzględnieniu kosztów postępowania za obie instancje. Sąd Apelacyjny zważył co następujel Apelacja powoda w części, w jakiej dotyczy rozstrzygnięcia o odmowie przyznania pełnomocnikowi powoda zwrotu wydatków jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu, natomiast apelacja powoda W pozostałym zakresie oraz apelacja pozwanego w całości jako nieuzasadnione podlegają oddaleniu. W pierwszej kolejności wskazać nalezy, że Sąd Okręgowy dokonał właściwych ustaleń faktycznych, oceniając zgromadzony materiał dowodowy zgodnie z treścią art. 233 § 1 kpc. Wyciągnięte przez Sąd I instancji wnioski nie naruszają reguł logicznego rozumowania oraz zasad doświadczenia życiowego. Z tego względu dokonane przez ten Sąd ustalenia faktyczne Sąd Apelacyjny jako prawidłowe przyjmuje za własne. W niewadliwie ustalonym stanie faktycznym Sąd Okręgowy nie naruszył także przepisów prawa materialnego uznając, że doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda (jego godności i prawa do intymności) w okresie, gdy przebywał on W Areszcie Sledczym w S. Trafnie także Sąd stwierdził, że roszczenia powoda częściowo się przedawniły, zaś w nieprzedawnionej części zaęadnie uznał, ze powodowi należy przyznać zadośćuczynienie w kwocie 3 500 zł. ~ Odnosząc się do podniesionych przez obu apelujących zarzutów naruszenia przepisów postępowania wskazać trzeba, że nie mogły one odnieść oczekiwanych przez skarżących skutków. 1 tak zarzuty powoda co do oddalenia przez Sąd Okręgowy wniosków dowodowych w przedmiocie powtórnego przesłuchania świadków K. P. i M.Z., a także dopuszczenia dowodu z opinii.biegłego lekarza psychiatry i dermatologa są bezskutecżne juz tylko z tej przyczyny, że powód zastępowany przez profesjonalnego pełnomocnika nie zgłosił W tym przedmiocie stosownego zastrzeżenia z art. 162 kpc. Okoliczność ta powoduje, że powód utracił prawo do powoływania się na ewentualne uchybienia Sądu I instancji w toku dalszego postępowania, a więc i naetapie niniejszego postępowania apelacyjnego (por. np. --- STRONA 15 --- V 15 Wyrok Sadu Najwyzszego z dnia 3 czerwca 2009r., IV CSK 96/09, LEX nr 511990 oraz z dnia 24 Wrzesnia 2009r., IV CSK 185/09 M. PraW. 2009/2011082). Niezaleznie od tego zauwazye mozna, ze powed domagajac sie powternego przesluchania éwiadkew, nie podaje, jakie ewentualnie okolicznosci mialyby zostae Wyjaénione W rarnach ponownego przeprowadzenia tych doWodeW. A zatem skoro powed nie podai, ze zeznania tych ewiadkew byly niekompletne, ponowne przeprowadzenie tego dowodu bylo zbedne. Nadto trudno takze nie zgodzie sie z argumentacja Sadu Okregowego, ktora byla u podstaw oddalenia Wnioskow dowodowych powoda, W tym dotyczacych poWo1ania bieglych. Wbrew tez zarzujtom obu apelacji, jak juz to zreszta zaznaczono na Wstepie rozwazafi, istotne okolicznoéci faktyczne Sad Okregowy ustalii prawidlowo, a zatem nie zachodzi sprzecznose dokonanych przez Sad I instancji ustalefi z trescia zgromadzonego materialu dowodowego. Z apelacja pozwanego zgodzie sie mozna jedynie co do tego, ze Sad Okregowy blednie uznal jako bezsporne nastepujace okolicznoéci, a to zei W Areszcie Sledczym W S. panowaio przeiudnienie W okresie, gdy przebywal tam powed, cele nie posiadaly odpowiedniej Wentylacji, kaciki sanitarne W Wieiu celach odgrodzone byiy murkiem o Wysokosci 1,50 m, stan techniczny ce1 poWodoWa1, ze musiaiy bye one na biezaco remontowane. Racje ma bowiem strona pozwana, ze fakty te nie zostaly przez nia przyznane ani Wprost, ani W sposeb dorozumiariy. Niemniej jednak, jakkolwiek okolicznoéci te nie byly bezsporne, to Wynikaly ze zgromadzonego materiaiu dowodowego. Wskazae trzeba, ze zasadnicze okolicznoéci prowadzace do uznania, ze podczas pobytu powoda W Areszcie Sledczym W S. doszio do naruszenia jego debr osobistych czyli to, ze cele, W kterych powed przebywval byiy przeludnione, zaé kacik sanitarny byl urzadzony W sposéb niezapewniajacy osadzonym intymnosci nalezalo ustalie W oparciu o zeznania powoda oraz éwiadkow. W éwietle zaé zeznari swiadkew tak oseb, ktere Wraz z powodein byly osadzone W Areszcie Sledczym W S. (tj. K. P. i1\/I. Z.) oraz funkcjonariuszy sluzby Wieziennej, kterzy W r. okresie objetym sporem pracowali W owej placowce (tj. M. C., R. S., T. G.) Wiarygodne sa zeznania powoda ‘co do Wskazanych Wyzej okolicznosci. W szczegelnoéci podkreslie trzeba, ze z zeznafi pracownikew shizby Wieziennej Wynikalo, ze Areszt Sledczy W S. W latach 2002 — 2009 borykal sie z problerrzem przeludnienia, ktere ksztaltoWa1o sie od 110 % do 155 % zaludnienia jednostki, a V 15 wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 czerwca 2009r., IV CSK 96/09, LEX nr 511990 oraz z dnia 24 września 2009r., IV CSK 185/09 M. Praw. 2009/20f'1082). Niezależnie od tego zauważyć można, że powód domagając się powtórnego przesłuchania świadków, nie podaje, jakie ewentualnie okoliczności miałyby zostać wyjaśnione W ramach ponownego przeprowadzenia tych dowodów. A zatem skoro powód nie podał, że zeznania tych świadków były niekompletne, ponowne przeprowadzenie tego dowodu było zbędne. Nadto trudno także nie zgodzić się z argumentacją Sądu Okręgowego, która była u podstaw oddalenia wniosków dowodowych powoda, W tym dotyczących powołania biegłych. Wbrew tez zarzutom obu apelacji, jak już to zresztą zaznaczono na wstępie rozważań, istotne okoliczności faktyczne Sąd Okręgowy ustalił prawidłowo, a zatem nie zachodzi sprzeczność dokonanych przez Sąd 1 instancji ustaleń z treścią zgromadzonego materiału dowodowego. Z apelacją pozwanego zgodzić się można jedynie co do tego, że Sąd Okręgowy błędnie uznał jako bezsporne następujące okoliczności, a to żel W Areszcie Sledczym w S. panowało przeludnienie w okresie, gdy przebywał tam powód, cele nie posiadały odpowiedniej wentylacji, kąciki sanitarne w wielu celach odgrodzone były murkiem o wysokości 1,50 m, stan techniczny cel powodował, że musiały być one na bieżąco remontowane. R-ację ma bowiem strona pozwana, że fakty te nie zostały przez nią przyznane ani Wprost, ani w sposób do1'ozumiany. Niemniej jednak, jakkolwiek okoliczności te nie były bezsporne, to wynikały ze zgromadzonego materiału dowodowego. Wskazać trzeba, ze zaśadnicze okoliczności prowadzące do uznania, że podczas pobytu powoda W Areszcie Sledczym W S. doszło do naruszenia jego dóbr osobistych czyli to, ze cele, w których powód przebywał były przeludnione, zaś kącik sanitarny był urządzony w sposób niezapewniający osadzonym intymności należało ustalić w oparciu o zeznania powoda oraz świadków. W świetle zaś zeznań świadków tak osób, które wraz z powodem były osadzone w Areszcie Sledczym w S. (tj. K. P. iM. Z.) oraz funkcjonariuszy służby więziennej, którzy W r. okresie objętym sporem pracowali W owej placówce (tj. M. C., R. S., T. G.) wiarygodne są zeznania powoda co do wskazanych wyzej okoliczności. W szczególności podkreślić trzeba, że z zeznań pracowników służby więziennej wynikało, że Areszt Śledczy W S. w latach 2002 - 2009 borykał się z problemem przeludníenia, które kształt-owało się od 110 % do 155 % zaludnienia jednostki, a --- STRONA 16 --- 16 do cel dostawiane byly dodatkowe Iezka, co poWodoWa1o, ze zazwyczaj W celach byla ,,nadWyzka” dwech oseb. Zeznania powolanych éWiadkeW daja rewniez podstawe do przyjecia, ze kaciki sanitarne nie byly W dostateczny sposeb odizolowane od pozostalej powierzchni mieszkalnej cel. zatem zarzutom apelujacego Skarbu Pafistwa zachodzfly podstawy do stwierdzenia, ze podczas pobytu powoda W Areszcie Sledczym powoda doszlo do naruszenia jego godnoéci i prawa do intymnoéci poprzez osadzenie go W celach przeludnionych (tj. takich, W kterych powierzchnia przypadajaca na jednego osadzonego by1a mniejsza niz 31112), W ktorych brak bylo odpowiednich kacikew sanitarny'_ch';'.=:' Tym samym powed sprostal Wykazaniu, ze jego dobra osobiste zostaly naruszone przez bezprawne zachowanie pozwanego (art. 6 kc). Rzecza strony pozwanej bylo zaé Wykazanie, ze jego zachowanie nie bylo bezprawrie. W realiach niniejszej sprawy pozwany megl podjae obrone na gruncie obowiazujacego, W okresie objetym sporem. uregulowania z art. 248 kkw, ktery Wewczas jeszcze obowiazywal, mimo iz Trybunai Konstytucyjny stwierdzil jego niezgodnoee z Konstytucja_ RP jednakze odroczyl date utraty mocy obowiazujacej tego przepisu do dnia 6 grudnia 2009r. (por. Wyrok Trybunalu Konstytucyjnego z dnia 26 maja 2008r., sygn. SR. 25/07). Pozwany preby takiej nawet nie podjal, ograniczajac sie do zaprzeczania twierdzeniom powoda. Z tych przyczyn brak jest podstaw, aby podzielie stanowisko pozwanego krytykujace dokonarie przez Sad Okregowy ustalenia faktyczne, ktere zaWazy1y na przyjeciu odpowiedzialnosci deliktowej pozwanego W tej sp@Wie. Nie sa takze sluszne zarzuty powoda dotyczace ustalenia przez Sad Okregowy Warunkew, W jakich powed byl osadzony W Areszcie Sledczym W S., gdyz — Wbrew jego zarzutom — Sad dokona1W1aéciWej analizy zeznaii powoda oraz éwiadkew i prawidlowo ustalii, W jakim zakresie Warunki te Wykraczaly poza dopuszczalne standardy. W dalszej kolejnosci stwierdzie trzeba, ze Sad Okregowy zasadnie przyjal, ze czese roszczefi powoda (a to Wiazacych sie z pobytem W Areszcie Sledczym W S. W okresie przed dniem 21 czerwca 200712) ulegla przedawnieniu (art. 4421 kc). Nie jest sporne, ze termin przedawnienia W niniejszej sprawie Wynosi trzy lata i liczony jest od dnia, .W kterym powed (poszkodowany) doWiedzia1 sie o szkodzie io osobie obowiazanej do jej naprawienia. Wiedze o tych okolicznoéciach pewed posiadai od chwili .istnie'ni_a niedogodnoéci, ktere staly sie podstawa pozwu. 16 do cel dostawiane były dodatkowe łóżka, co powodowało, że zazwyczaj w celach była „nadwyżka” dwóch osób. Zeznania powołanych świadków dają również podstawę do przyjęcia, że kąciki sanitarne nie były w dostateczny sposób odizolowane od pozostałej powierzchni mieszkalnej cel. zatem zarzutem apelującego Skarbu Państwa zachodziły podstawy do stwierdzenia, że podczas pobytu powoda w Areszcie Sledczym powoda doszło do naruszenia jego godności i prawa do intymności poprzez osadzenie go W celach przeludnionych (tj. takich, W których powierzchnia przypadająca na jednego osadzonego była mniejsza niż 3m-2), W których brak było odpowiednich kącików sanitarny`_ch"`;".=:' Tym samym powód sprostał wykazaniu, ze jego dobra osobiste zostały naruszone przez bezprawne zachowanie pozwanego (art. 6 kc). Rzeczą strony pozwanej było zaś Wykazanie, że jego zachowanie nie było bezprawne. W realiach niniejszej sprawy pozwany mógł podjąć obronę na gruncie obowiązującego, w okresie objętym sporem, uregulowania z art. 248 kkw, który Wówczas jeszcze obowiązywał, mimo iż Trybunał Konstytucyjny stwierdził jego niezgodność z Konstytucją RP jednakże odroczył datę utraty mocy obowiązującej tego przepisu do dnia 6 grudnia 2009r. (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 maja 2008r., sygn. SR 25107). Pozwany próby takiej nawet nie podjął, ograniczając się do zaprzeczania twierdzeniom powoda. Z tych przyczyn brak jest podstaw, aby podzielić stanowisko pozwanego krytykujące dokonane przez Sąd Okręgowy ustalenia faktyczne, które zawazyły na przyjęciu odpowiedzialności deliktowej pozwanego w tej spgwie. Nie są także słuszne zarzuty powoda dotyczące ustalenia przez Sąd Okręgowy warunków, W jakich powód był osadzony W Areszcie Sledczym W S., gdyż - wbrew jego zarzutem - Sąd dokonał właściwej analizy zeznań powoda oraz świadków i prawidłowo ustalił, W jakim zakresie warunki te wykraczały poza dopuszczalne standardy. W dalszej kolejności stwierdzić trzeba, że Sąd Okręgowy zasadnie przyjął, że część roszczeń powoda (a to wiążących się z pobytem W Areszcie Sledczym W S. w okresie przed dniem 21 czerwca 2007r.) uległa przedawnieniu (art. 4421 kc). Nie jest sporne, że termin przedawnienia W niniejszej sprawie wynosi trzy lata i liczony jest od dnia, .W którym powód (poszkodowany) dowiedział się o szkodzie io osobie obowiązanej do jej naprawienia. Wiedzę o tych okolicznościach pówód posiadał od chwili .istnienia niedogodności, które stały się podstawą pozwu. --- STRONA 17 --- 17 Natomiast kwestia, ze ewentualnie dopiero W pezniejszym okresie uzyskai on Wiedze o mozliwosci dochodzenia od pozwanego roszczefi na drodze sadowej jest bez znaczenia dla okreélenia poczatku biegu przedawnienia roszczefi z art. 4421 kc. Zupehiie przy tym nieprzekonujace jest twierdzenie apelacji, ze krzywde zwiazana z osadzeniem W przeludnionych i bez Wlaéciwych Warunkew sanitarnych celach powed odczul nie W momencie osadzenia lecz pezniej czyli z chwila gdy powzial W1€dZQ, ze moze ubiegae sie o zadoséuczynienie. Gdyby bowiem podzielieto stanowisko to mozna by uznae, ze poczucie krzywdy powoda pojaWi1o sie na uzytek procesu. Wbrew rewniez Wywodom apelujacego nie zachodza podstaWy, aby uznae, iz pozwany podnoszac zarzut przedawnienia czeéci roszczefi naduzywak prawa (art. 5 kc). Zarzut naruszenia zasad Wspelzycia spolecznego przez strone pozwana, ktera powolala sie na przedawnienie bylby uzasadniony tylko Wewczas gdyby zachodzily Wyjatkowe, razace okolicznoéci. Takich okolicznoéci jednak W tej sprawie brak. Przeciwnie sprawa ta nalezy do typowych spraw, W kterych osadzeni Wystepuja z zadaniami pienieznymi do Skarbu Pafistwa z tytulu osadzenia W nieW1aéciWych Warunkach. W praktyce sadowej, W tego typu sprawach, powszechnie uznawany .jest za skuteczny podnoszony przez pozwanego zarzut przedawnienia, o ile pozwy Wnoszone sa z przekroczeniem terminu z art. 4421 kc. W sprawie tej brak jest tez specyficznych i szczegelnych okolicznoeci, ktere uzasadnialyby nieuwzglednienie zgloszonego zarzutu przedawnienia. W okolicznoéciach sprawy za odpowiednie nalezalo uznae przyznane zaskarzoriym Wyrokiem zadoscuczynieme za naruszenie dobr osobistych powoda Wiazace sie z warunkami osadzenia W Areszcie Sledczym W S. za okres nieobjety przedawnieniem. Nalezy miee na uwadze, ze okreélanie Wysokoeci I zadoscuczynienia stanowi istotne uprawnienie sadu rozpoznajacego merytorycznie sprawe W I instancji, ktéry przeprowadzajac jpostepowanie dowodowe moze dokonae Wszechstronnej oceny okolicznosci sprawy. 'I{oi§ygoWYanie przez sad odWo1aWczy Wysokosci zasadzonego juz zadoseuczynienia uzasadnione v jest tylko Wewczas, gdy przy uwzglednieniu Wszystkich okolicznosci sprawy, majacych Wp1yW na jego Wysokoée, jest ono razaco Wygerowane lub razaco niskie (por. Wyrok Sadu Najwyzszego z dnia 9 lipca 1970r., III PEN 39/70, OSNCP 1971r., nr 3, poz. Podstaw do dokonania takiej oceny zaé nie ma, zasadzone zadoeeuczynienie jest Wywazone i nie narusza art. 448 kc. Podkreslie Wypada, ze 17 Natomiast kwestia, że ewentualnie dopiero w późniejszym okresie uzyskał on wiedzę o możliwości dochodzenia od pozwanego roszczeń na drodze sądowej jest bez znaczenia dla określenia początku biegu przedawnienia roszczeń z art. 4421 kc. Zupełnie przy tym nieprzekonujące jest twierdzenie apelacji, że krzywdę związaną z osadzeniem W przeludnionych i bez właściwych warunków sanitarnych celach powód odczuł nie W momencie osadzenia lecz póżniej czyli z chwilą gdy powziął wiedzę, ze może ubiegać się o zadośćuczynienie. Gdyby bowiem podzielićto stanowisko to można by uznać, że poczucie krzywdy' powoda pojawiło się na użytek procesu. Wbrew również wywodom apelującego nie zachodzą podstawy, aby uznać, iż pozwany podnosząc zarzut przedawnienia części roszczeń nadużywał prawa (art. 5 kc). Zarzut naruszenia zasad współżycia społecznego przez stronę pozwana,, która powołała się na przedawnienie byłby uzasadniony tylko wówczas gdyby zachodziły Wyjątkowe, rażące okoliczności. Takich okoliczności jednak W tej sprawie brak. Przeciwnie sprawa ta należy do typowych spraw, w których osadzeni występują z żądaniami pieniężnymi do Skarbu Państwa z tytułu osadzenia w niewłaściwych Warunkach. W praktyce sądowej, w tego typu sprawach, powszechnie uznawany .jest za skuteczny podnoszony przez pozwanego zarzut przedawnienia, o ile pozwy wnoszone są z przekroczeniem terminu z art. 4421 kc. W sprawie tej brak jest też specyficznych i szczególnych okoliczności, które uzasadniałyby nieuwzględnienie zgłoszonego zarzutu przedawnienia. W okolicznościach sprawy za odpowiednie należało uznać przyznane zaskarzonym wyrokiem zadośćuczynienie za naruszenie dobr osobistych powoda wiążące się z warunkami osadzenia W Areszcie Sledczym W S. za okres nieobjęty przedawnieniem. Należy mieć na uwadze, ze określanie wysokości I zadośćuczynienia stanowi istotne uprawnienie sądu rozpoznającego merytorycznie sprawę W I instancji, który przeprowadzając ,postępowanie dowodowe może dokonać Wszechstronnej oceny okoliczności sprawy. 'ilšoiijfgoiifanie przez sąd odwoławczy wysokości zasądzonego już zadośćuczynienia uzasadnione xz jest tylko Wówczas, gdy przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności sprawy, mających wpływ na jego wysokość, jest ono rażąco wygórowane lub rażąco niskie (por. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 lipca 1970r., Ill PRN 39/70, OSNCP 1971r., nr 3, poz. Podstaw do dokonania takiej oceny zaś nie ma, zasądżone zadośćuczynienie jest Wyważone i nie narusza art. 448 kc. Podkreślić wypada, że --- STRONA 18 --- 18 przymusowa izolacja, kterej powed doswiadczyl bedac osadzonym W Areszcie Sledczym W S., nieuchronnie Wiaze sie z ograniczeniami i dolegliwosciami. Powoduje to, ze miara naleznego zadoseuczynienia Winna sie odnosie do osoby, ktera poprzez osadzenie W jednostce penitencjarnej ma odczue dolegliwoée. Z drugiej jednak strony zadoseuczynienie nie moze bye suma symboliczna lecz musi przedstawiae odczuwalna ekonomicznie Wartose. Tym kryteriom odpowiada zasadzona przez Sad I instancji suma, a na jej wysokoée ostatecznie rzutuje nieprzedawniony okres osadzenia powoda obejmujacy 19 miesiecy W celach mieszkalnych nieodpowiadajacych dopuszczalnym, Wyzej opisanym standardom. Nie ma zatem podstaw, aby korygowae Wysokoée przyznanego przez Sad Okregowy zadoseuczynienia badz to przez jego podwyzszenie flak tego domaga sie powod) badz przez jego obnizenie (do czego dazy pozwany). Za nieuzasadnione nalezalo rewniez uznae zarzuty obu apelacji dotyczace obciazenia poWoda czescia kosztow procesu. Skorzystanie z art. 102 kpc bylo sluszne, gdyz przyznanie pozwanemu kosztew procesu W pehiej Wysokoéci W istocie pozbawialoby powoda przyznanego mu zaskarzonym Wyrokiem ewiadczenia. Natomiast nieobciazanie powoda kosztami procesu W calosci o tyle nie zr1ajdoWa1o podstaw, ze okreélil on swoje zadanie W razaco nadmiernej Wysokoéci, W oderwaniu od okolicznosci sp1'aWy. Tym samym, przyriajmniej W czeéci, poWed Winien byl ponieée finansowe skutki przegranego W przewazajacym zakresie postepowania. Dla porzadku dodae j%_zcze nalezy, ze zlozone przez powoda W toku postepowania apelacyjnego Wnioski dowodowe zostaly oddalone jako speznione — art. 381 kpc. Omewione Wzgledy uzasadnialy oddalenie apelacji pozwanego W caloéci i powoda (poza czescia, W jakiej apelacja ta zostala odrzucona) — art. 385 kpc. Odrzucenie apelacji powoda W czeéci dotyczacej oddalenia Wniosku o zwrot Wydatkew poniesionych przez pelnomocnika z urzedu bylo uzasadnione tym, ze apelacja ta byla niedopuszczalna, gdyz rozstrzygniecie W tym przedmiocie megi zaskarzye Wylacznie pelnomocnik z urzedu '1 to W drodze zazalenia (por. np. uchwale Sadu Najwyzszego z dnia) 25 czerwca 2009r., III CZP 36/09, OSNC 2010/2/24 ) — art. 373 kpc W zw. z art. 370 kpc.  ' O kosztach postepowania apelacyjnego orzeczono na mocy art. 102 kpc W zW. z art. 391 § 1 kpc i art.108 § 1 kpc, majac na uWadze, ze powed obecnie nie 18 przymusowa izolacja, której powód doświadczył będąc osadzonym W Areszcie Śledczym W S., nieuchronnie wiąże się z ograniczeniami i dolegliwościami. Powoduje to, że miara należnego zadośćuczynienia winna się odnosić do osoby, która poprzez osadzenie W jednostce penitencjarnej ma odczuć dolegliwość. Z drugiej jednak strony zadośćuczynienie nie może być sumą symboliczną lecz musi przedstawiać odczuwalną ekonomicznie Wartość. Tym kryteriom odpowiada zasądzona przez Sąd I instancji suma, a na jej Wysokość ostatecznie rzutuje nieprzedawniony okres osadzenia powoda obejmujący 19 miesięcy W celach mieszkalnych nieodpowiadających dopuszczalnym, wyżej opisanym standardom. Nie ma zatem podstaw, aby korygować wysokość przyznanego przez Sąd Okręgowy zadośćuczynienia bądż to przez jego podwyższenie fiak tego domaga się powód) bądż przez jego obniżenie (do czego dąży pozwany). Za nieuzasadnione należało również uznać zarzuty obu apelacji dotyczące obciążenia powoda częścią kosztów procesu. Skorzyst-anie z art. 102 kpc było słuszne, gdyż przyznanie pozwanemu kosztów procesu W pełnej wysokości W istocie pozbawiałoby powoda przyznanego mu zaskarżonym wyrokiem świadczenia. Natomiast nieobciążanie powoda kosztami procesu W całości o tyle nie znajdowało podstaw, że określił on swoje żądanie w rażąco nadmiernej wysokości, w oderwaniu od okoliczności sprawy. Tym samym, przynajmniej w części, powód winien był ponieść finansowe skutki przegranego W przeważającym zakresie postępowania. Dla porządku dodać jşzcze nalezy, że złożone przez powoda W toku postępowania apelacyjnego wnioski dowodowe zostały oddalone jako spóżnione - art. 381 kpc. Omówione względy uzasadniały oddalenie apelacji pozwanego w całości i powoda (poza częścią, W jakiej apelacja ta została odrzucona) - art. 385 kpc. Odrzucenie apelacji powoda W części dotyczącej oddalenia wniosku o zwrot wydatków poniesionych przez pełnomocnika z urzędu było uzasadnione tym, ze apelacja ta była niedopuszczalna, gdyż rozstrzygnięcie W tym przedmiocie mógł zaskarżyć wyłącznie pełnomocnik z urzędu 'i to W drodze zażalenia (por. np. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 25 czerwca 2009r., Ill CZP 36109, OSNC 201012124)- art. 373 kpc W zw. z ai't. 370 kpc. - ' O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na mocy art. 102 kpc W zw. z art. 391 § 1 kpc i art..108 § 1 kpc, mając na uwadze, że powód obecnie nie --- STRONA 19 --- 19 ma pracy, a przyznane mu zaskarzonym Wyrokiem swiadczenie de facto pomniejszaja koszty procesu za pierwsza instancje; Wzgledy shisznosci przemawiaja Wiec za nieuszczuplaniem zasadzonej naleznoéci W Wiekszym rozmiarze. O kosztach nieoplaconej pomocy prawnej udzielonej poWodoWi z urzedu orzeczono na mocy § 6 pkt 7, § 12 ust 1 pkt 2 oraz § 15 i 16 rozporzadzenia Ministra Sprawiedliwosci z dnia 28 Wrzesnia 2002r. W sprawie oplat za czynnoéci radcew prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Pa1'1stWa kosztew pomocy prawnej udzielonej przez radce prawnego ustanowionego z urzedu (Dz. U. NR 163, poz. 1349 z pezn. zm.). _/r \. 19 ma pracy, a przyznane mu zaskarżonym wyrokiem Świadczenie de facto pomniejszają koszty procesu za pierwszą instancję; względy słuszności przemawiają więc za nieuszczuplaniem zasądzonej należności w większym rozmiarze. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu orzeczono na mocy § 6 pkt 7, § 12 ust 1 pkt 2 oraz § 15 i 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. W sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. NR 163, poz. 1349 z późn. zm.). _fr- L