Wyrok IACa 1006/11 .

--- STRONA 1 --- Sygn. akt IACa 1006/ 11 . ~21 Sr" 4;» 4;?!” *.—:<w\\§=_.. .*’ \ ’?"'%!1@1 ‘ WYROK w IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia. 9 lutego 2012 r, ! Sqd Apelacyj ny W Katowicach I Wydzial Cywilny W skladzie: Przewodniczqcy : SSA Piotr Wéjtowicz Sqdziowie : SA Barbara Owczarek (spr.) _ SO del. Tomasz SlQZElk Protokolant : Malgorzata Korszun p0 rozpoznaniu w dniu 9 Iutego 2012 r. W Katowicach na rozprawie sprawy 2 powédztwa A. R. przeciwko Skarbowi PafistwaDyrektorowi Zakladu Kar11eg0 W W., Dyrektorowi Zaldadu Karnego W N. 0 zapkatq \ na skutek apclacji obu stron ocl Wyroku Sqdu Okrqgowego W Katowicach z dnia 28 wrzeénia 2011 r., sygn. akt I C 352109 I. zmienia zaskariony wyrok W punktach 1., 2. i 3. W ten sposéb, Ze: 1) zasqdza na rzecz pbwoda 0d pozwanego Skarbu PafistwaDyrektora Zakladu Karnego W W. 1 000 (tysiqc) z10tych oraz 0d pozwanego Skarbu Pa1'1stWaDyrektora Zaldadu Karnego w N. 2 O00 (dwa tysiqce) zlotych, z ustawowymi qdsetkami 0d dnia 3 sierpnia 2009r., 2) w pozostalej czgéci powédztwo oddaia; 3) nie obciaga powoda kosztami proccsu; I1. oddala apelacjq powoda W pozostaiym zakresie; III. oddala apelacjq pozwanego; 4 IV. nie obciqia powoda kosztami postegpowania apelacyjnegog _ V. przyznaje radcy prawnemu M. K. od Skarbu PafistwaSqdu Okrqgowego W Katowicach 3 321 (trzy tysiape t1zystadwadzieécia jeden) Z101}/ch, W tym 621 (szeééset dwadzieécia jeden) z10tych podatku ocl towaréw i usiug, tytuhem Wynagrodzenia za nieoplaconq pomoc prawnq udzielonqpowodowi z urzqdu w postqpowaniu apelacyjnym. Sygn. akt IACa 1006/11 . Ya' St* „zz øłly -f..-.-'‹W\\§=_-.. f' \ 'ëăisf ` WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 lutego 2012 r._ fl Sąd Apelacyjny W Katowicach I Wydział Cywilny W składzie: Przewodniczący : SSA Piotr Wójtowicz Sędziowie- : SA Barbara Owczarek (spr.) _ SO del. Tomasz Ślęzak Protokolant : Małgorzata Korszun po rozpoznaniu W dniu 9 lutego 2012 r. W Katowicach na rozprawie sprawy z powództwa A. R. przeciwko Skarbowi Państwa-Dyrektorowi Zakładu Karnego W W., Dyrektorowi Zakładu Karnego W N. o zapłatę ~ na skutek apelacji obu stron od wyroku Sądu Okręgowego W Katowicach z dnia 28 Września 2011 r., sygn. akt I C 352109 I. zmienia zaskarżony Wyrok W punktach 1., 2. i 3. W ten sposób, że: 1) zasądza na rzecz powoda od pozwanego Skarbu Państwa-Dyrektora Zakładu Karnego W W. 1 000 (tysiąc) złotych oraz od pozwanego Skarbu Państwa-Dyrektora Zakładu Karnego W N. 2 O00 (dwa tysiące) złotych, z ustawowymi odsetkami od dnia 3 sierpnia 2009r., 2) w pozostałej części powództwo oddała; 3) nie obciąża powoda kosztami procesu; II. oddala apelację powoda W pozostałym zakresie; III. oddala apelację pozwanego; Ą IV. nie obciąża powoda kosztami postępowania apelacyj nego; _ V. przyznaje radcy prawnemu M. K. od Skarbu Państwa-Sądu Okręgowego W Katowicach 3 321 (trzy tysiące trzystadwadzieścia jeden) złotych, W tym 621 (sześćset dwadzieścia jeden) złotych podatku od towarów i usług, tytułem Wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzielonąpowodowi z urzędu W postępowaniu apelac-yjnym. --- STRONA 2 --- 2 Sygn. akt I ACa 1006f11 Uzasadnienie Powéd A. R. domagal sing zasqdzenia od pozwanego Skarbu Pafistwa — Dyrektora Zakladu Karnego W W. i Dyrektora Zakladu Karnego W N. kwot po 2.000 zl z odsetkami ustawowymi za kaidy miesiap przebywania W pozwanycht jednostkach. Zagianie sW0je uzasadnial tym, Ze W okresie 0bjQtym pozwem pozwany nie zap:3Wnil mu minimalnych Warunkéw bytowych, W1QC odpowiada za przeludnienie, brak Wyposaienia i zly stan cel, brak prywatnoéci podczas korzystania z sanitgariatéw oraz przeciagony system opieki medycznej. Ostatecznie powéd. domagal siq lzgcznie kwoty 76 940 zl, W tym kwoty 34.600 21 W zwiqzku z przebywaniem W Zakladzie Karnym W W. Oraz kwoty 42.340 Z1 W zwiatzku z przebywaniem W Zakladzie Karnym W N. W odpowiedzi na p0zeW'p0zWa11y Skarb Pafistwa — Dyrektor Zakladu Karnego W W., Dyrektor Zakladu Karnego W N. Wnieéli 0 ocldalenie powédztwa i podnieéli brak bezprawnoéci dzialania pozwanego W umieszczaniu powoda W Warunkach, W ktérych powierzchnia celi na 1 osobq Wynosila mniej 111:3: 31112 oraz zaprzeczyli pozostalym zarzutom. Wskazali, fie powéd W Zakladzie Karnym W W. odbywal réwnieé karq W systemie pélotwartym, nadto nie Wykazal szkody, jej Wysokoéci oraz normalnego zwiqzku przyczynowego. 0 Ostatecznie powéd cofnaj pozew ze zrzeczeniem sig roszczenia odnoénie kwoty 20 600 Z1, na 00 pozwany nie Wyrazil zgody. Zaskarzonym wyrokiem Sqd Okrqgowy W Katowicach zasqdzil 0d pozwanego Skarbu Pafistwa " Dyrektora Zakladu Karnego W N. na rzecz powoda kwoteg 1000 21 2 odsetkami ustawowymi 0d dnia 28 Wrzeénia 2011 roku tytulem zadoééuczynienia, W pozostalej czegéci powédztwo 0dda1i1,0dda1i1 Wniosek pozwanego 0 zwrot kosztéw procesu, przyznal radcy prawnemu M. K. ze Skarbu Pafistwa — Sqdu Okrggowego W Katowicach kwotq 4 428 Z1, W tym kwoteg 828 z]: jako podatek VAT, tytulem kosztéw nieoplaconej pomocy prawnej udzielonej przez pelnomocnika ustanowionego z urzqdu.  Said ustalil nastgpujapy stan faktycznyi 2 Sygn. akt I ACa 1006!11 Uzasadnienie Powód A. R. domagał się zasądzenia od pozwanego Skarbu Państwa - Dyrektora Zakładu Karnego W W. i Dyrektora Zakładu Karnego W N. kwot po 2.000 zł z odsetkami ustawowymi za każdy miesiąc przebywania W pozwanyclr. jednostkach. Zadanie swoje uzasadniał tym, że W okresie objętym pozwem pozwany nie zapewnił mu minimalnych warunków bytowych, więc odpowiada za przeludnienie, brak wyposażenia i zły stan cel, brak prywatności podczas korzystania z sanitariatów oraz przeciążony system opieki medycznej. Ostatecznie powód domagał się łącznie kwoty 76 940 zł, W tym kwoty 34.600 zł w związku z przebywaniem W Zakładzie Karnym W W. oraz kwoty 42.340 zł W związku z przebywaniem W Zakładzie Karnym W N. W odpowiedzi na pozew' pozwany Skarb Państwa - Dyrektor Zakładu Karnego W W., Dyrektor Zakładu Karnego W N. wnieśli o oddalenie powództwa i podnieśli brak bezprawności działania pozwanego W umieszczaniu powoda W warunkach, .w których powierzchnia celi na 1 osobę wynosiła mniej niż 53m2 oraz zaprzeczyli pozostałym zarzutem. Wskazali, że powód w Zakładzie Karnym W W. odbywał również karę W systemie półotwartym, nadto nie wykazał szkody, jej wysokości oraz normalnego związku przyczynowego. l Ostatecznie powód cofnął pozew ze zrzeczeniem się roszczenia odnośnie kwoty 20 600 zł, na co pozwany nie wyraził zgody. Zaskarzonym wyrokiem Sąd Okręgowy W Katowicach zasądził od pozwanego Skarbu Państwa ' Dyrektora Zakładu Karnego W N. na rzecz powoda kwotę 1000 zł z odsetkami ustawowymi od dnia 28 Września 2011 roku tytułem zadośćuczynienia, W pozostałej części powództwo oddalił, oddalił wniosek pozwanego o zwrot kosztów procesu, przyznał radcy prawnemu M. K. ze Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego W Katowicach kwotę 4 428 zł, W tym kwotę 828 zł jako podatek VAT, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu. ' Sad ustalił następujący stan faktycznyi --- STRONA 3 --- 3 PoW6d przebywai W Zakladzie Karnym W W. W okresie od 21 sierpnia 2006 r. do 81 lipca 2007 1'. W oddziale mieszkalnym (.) W celach nr (...) .W okresie od 23 czerwca 2008 1". do 11 grudnia 2008 1'. poW6d przebywal W oddziale (...) W celi nr (), a nastegpnie W oddziale (...) polotwartym. Ustalenie numeru celi, W ktérej Wéwczas byl zakwaterowany nie jest moZ1iWe, poniewaic nie prowadzono W tym czasie szczegéiowej ewidencji rozmieszczenia osadzonych W oddziale pélotwartym. W Zakladzie Karnym W W. jest oddzial, W ktérym umieszczane sq osoby tymczasowo aresztowane, nie ma natomiast odregbnej, jednostki penitencjarnej W postaci A1esztu Qledczego. Na oddzialed tym powéd byi umieszczony 11:1 poczqtku izolacji. Oddzial Aresztu spelnial Wszystkie Wymogi przewidziane prawem — kapiki sanitarne zapewnialy intymnoéé, byly nowe okna plastikowe zapewniajqce doplyw éwiezego powietrza i éwiatla sionecznego, Osadzonym zapewniono zajqcia na éwietlicy oraz Wypoiyczanie ksiagek. Jak Wynikalo z protokolu Wizytacji Zakladu Karnego W W. przeprowadzonej przez scgdziego Sqdu Okra:ggowego W Katowicach, obejmujapej okres od 1 stycznia 2006 r. do 1 kwietnia 2007 1'. oraz okres od 15 marca 2008 1'. do 25 czerwca 2009 1'. i zeznafi éwiadkéw, W kaidej celi znajdowaly sing metalowe, piotrowe Ioicka z materacami, stoly drewniane, taborety, szafki, Wiadra, kosze, gloéniki radiowe i inne przedmioty naleiqce do osadzonych. W‘zak1adzie typu polotWarte go sale mieszkalne nie byly skanalizowane, W kaidym pawilonie byly zbiorowe Lazienki oraz ubikacje. Cele posiadaly natomiast kapiki higieniczne skladajape sir.3 z umywalki i toalety. Okna W ceiach zapewnialy odpowiedni doplyw éwiatla naturalnego. Skazani mieli zapewnionq mozliwoéé przebywania na éwieiym powietrzu. W celu poprawy Warunkow odbywania kary pozbawienia Wolnoéci przeprowadzono liczne prace remontowe. W protokole tym stwierdzono, ie kierownictwo Zakiadu Karnego W W. W sposéb prawidlowy realizowalo We Wskazanym okresie zadania Wynikajqce z przepiséw, W tym kodeksu karnego Wykonawczego. Skazani mieli moiliwoéé podjegoia nauki, zatrudnienia oraz Wykonywania praktyk religijnych. Na terenie Zakladu byly prowadzone zajocia ku1tu1~a1no oéwiatowe i sportowe, W tym na éwiezym powietrzu, funkcjonowala biblioteka. Osadzonym zapewniono dostqp do badafi psychologicznych i pomocy postpenitencjarnej. Powod podczas pobytu W Zakladzie Karnym W W. nie skladal skarg. .'  ' ' _ . 3 Powód przebywał W Zakładzie Karnym w W. W okresie od 21 sierpnia 2006 r. do 31 lipca 2007 r. W oddziale mieszkalnym (...) W celach nr (...) .W okresie od 23 czerwca 2008 r. do 11 grudnia 2008 r. powód przebywał W oddziale (...) W celi nr (W), a następnie W oddziale (...) półotwartym. Ustalenie numeru celi, W której wówczas był zakwaterowany nie jest możliwe, ponieważ nie prowadzono W tym czasie szczegółowej ewidencji rozmieszczenia osadzonych W oddziale półotwartym. W Zakładzie Karnym w W. jest oddział, W którym umieszczane są osoby tymczasowo aresztowano, nie ma natomiast odrębnej, jednostki penitencjarnej W postaci Aresztu Śledczego. Na oddziale tym powód był umieszczony na początku izolacji. Oddział Aresztu spełniał wszystkie wymogi przewidziane prawem - kąciki sanitarne zapewniały intymność, były nowe okna plastikowe zapewniające dopływ świeżego powietrza i światła słonecznego, Osadzonym zapewnione zajęcia na świetlicy oraz wypożyczanie książek. Jak wynikało z protokołu Wizytacji Zakładu Karnego W W. przeprowadzonej przez sędziego Sądu Okręgowego w Katowicach, obejmującej okres od 1 stycznia 2006 r. do 1 kwietnia 2007 r. oraz okres od 15 marca 2008 r. do 25 czerwca 2009 r. i zeznań Świadków, W każdej celi znajdowały się metalowe, piętrowe łóżka z materacami, stoły drewniane, taborety, szafki, wiadra, kosze, głośniki radiowe i inne przedmioty należące do osadzonych. Wzakładzie typu półot-warte go sale mieszkalne nie były skanalizowane, w kazdym pawilonie były zbiorowe łazienki oraz- ubikacje. Cele posiadały natomiast kąciki higieniczne składające się z umywalki i toalety. Okna W celach zapewniały odpowiedni dopływ światła naturalnego. Skazani mieli zapewnioną możliwość przebywania na świeżym powietrzu. W celu poprawy warunków odbywania kary pozbawienia wolności przeprowadzono liczne prace remontowe. W protokole tym stwierdzono, że kierownictwo Zakładu Karnego W W. W sposób prawidłowy realizowało we wskazanym okresie zadania wynikające z przepisów, W tym kodeksu karnego wykonawczego. Skazani mieli możliwość podjęcia nauki, zatrudnienia oraz wykonywania praktyk religijnych. Na terenie zakładu były prowadzone zajęcia kulturalne' oświatowe i sportowe, W tym na świeżym powietrzu, funkcjonowała biblioteka. Osadzonym zapewnione dostęp do badań psychologicznych i pomocy postpenitencjarnej. Powód podczas pobytu W Zakładzie Karnym w W. nie składał skarg. ." - ' ' _ . --- STRONA 4 --- 4 Zdarzalo sio okresowo, gdy powod przebywal W Zakladzie Karnyrn W W. na oddziale, W ktorym umieszczane sq osoby tymczasowo aresztowane, Ze by} osadzony z czterema innymi osobami W celi o powierzchni 12 m’, gdzie znajdowalo sio 5 léiek oraz pomieszczenie sanitarne, przy czym powierzchnia przeznaczona do poruszania sieg Wynosila okolo 5 mg i bylo ciasno. Podobnie okresowo zdarzalo siq, gdy powéd przebywal W Zakladzie Karnym W W., W pawilonie nr (...) W celi nr (...), 0 powierzchni 20 m2, fie W celi przebywalo 9, 10 osob; W celi nr (...), przeznaczonej dla 3 oséb ' przebywalo 6 osob, co p0W0doWa1o;. is bylo ciasno tak, Ze nie mozna bylo sio swobodnie poruszaé. Podczas pobytu W Zakladzie Karnym W W. powéd mial zapewniong opieko lekarskq. Do lekarza oddzialowego mozna bylo zapisaé siq dziefi Wczeéniej. Psycholog rowniez by} dostopny na terenie zakladu przez caly czas. Czas oczekiwania 11a W1ZY13Q u lekarza specjalisty Wynosil okolo jednego miesiapa. Z ksiageczki zdrowia poWoda Wynikalo, 12 nie zglaszai Zadnych skarg. Mial przeprowadzone badanie radiologiczne i profilaktyczne, zostal zakwalifikowany do Wykonywania pracy 11a budowie.  W Zakladzie Karnym W N. powod przebywal od 11 grudnia 2008 1'. do 21 maja 2009 1'. W celi nr (...), W okresie od 21 maja 2009 1'. do 23 lipca 2009 1'. W celi 111' (...), od 23 lipca 2009 1'. do 9 paidziernika 2009 1'. W celi 111' () oraz W okresie od 9 paédziernika 2009 1'. do 3 grudnia 2009 1. W celi nr (...). Od 21 maja 2009 r. do 8 grudnia 2009 1'. powod przebywal W celi na oddziale pc’)1otWa1'tym. Ze sprawozdania z Wizytacji Zakladu Karnego W N. przeprowadzonej przez sodziego 'Wizytato1'a do spraw penitencjarnych Sqdu Okrogowego W O. obejmujapej okres od 1 listopada 2008 1'. do 31 lipca 2009 1'. Wynikalo, Ze pojemnoéé tej jednostki penitencjarnej Wynosila 749 miejsc. a liczba skazanych odbywajapych karo pozbawienia Wolnoéci na dzie1'1 31 lipca 2009 1'. Wyniosla 821. Dla pewnej czoéci skazanych W tym czasie norma 3m2 zostala naruszona. Osadzeni mieli mozliwoéé podjocia nauki, zapewniono im zajqcia ku1tu1'a1no' oéwiatowe i sportowe, korzystanie z biblioteki oraz wykonywanie praktyk religijnych. Skazani objoci byli opiekq medycznav W tym 'stomato1ogiczn:1 i okulistycznq. Do lekarza internisty zapisywano sis; dziefi Wczeéniej. Zapewniona byla takie opieka ze strony psychologa. Powod ko1'zysta1 z pomooy medycznej W tym zakladzie. l  ' 4 Zdarzało się okresowo, gdy powód przebywał W Zakładzie Karnym w W. na oddziale, W którym umieszczane są osoby tymczasowo aresztowano, że był osadzony z czterema innymi osobami W celi o powierzchni 12 mł, gdzie znajdowało się 5 łóżek oraz pomieszczenie sanitarne, przy czym powierzchnia przeznaczona do poruszania się wynosiła około 5 in” i było ciasno. Podobnie okresowo zdarzało się, gdy powód przebywał W Zakładzie Karnym W W., W pawilonie nr (...) W celi nr (...), 0 powierzchni 20 m2, że W celi przebywało 9, 10 osób; W celi nr (...), przeznaczonej dla 3 osób ' przebywało 6 osób, co powodowało; że było ciasno tak, że nie można było się swobodnie poruszać. Podczas pobytu W Zakładzie Karnym W W. powód miał zapewnioną opiekę lekarską. Do lekarza oddziałowego można było zapisać się dzień Wcześniej. Psycholog również był dostępny na terenie zakładu przez cały czas. Czas oczekiwania na wizytę u lekarza specjalisty wynosił około jednego miesiąca. Z książeczki zdrowia powoda wynikało, iż nie zgłaszał żadnych skarg. Miał przeprowadzone badanie radiologiczne i profilaktyczne, został zakwalifikowany do wykonywania pracy na budowie. - W Zakładzie Karnym W N. powód przebywał od 11 grudnia 2008 r. do 21 maja 2009 r. w celi nr (...), W okresie od 21 maja 2009 r. do 23 lipca 2009 r. W celi nr (...), od 23 lipca 2009 r. do 9 pażdziernika 2009 r. w celi nr Ĺ---) oraz W okresie od 9 pażdziernika 2009 r. do 3 grudnia 2009 r. W celi nr (...). Od 21 maja 2009 r. do 3 grudnia 2009 r. powód przebywał W celi na oddziale półotwartym. Ze sprawozdania z Wizytacji Zakładu Karnego W N. przeprowadzonej przez sędziego "wizytatora do spraw penitencjarnych Sądu Okręgowego W O. obejmującej okres od 1 listopada 2008 r. do 31 lipca 2009 r. wynikało, że pojemność tej jednostki penitencjarnej wynosiła 749 miejsc, a liczba skazanych odbywających karę pozbawienia wolności na dzień 31 lipca 2009 r. wyniosła 821. Dla pewnej części skazanych W tym czasie norma 3m2 została naruszona. Osadzeni mieli możliwość podjęcia nauki, zapewnione im zajęcia kulturalne' oświatowe i sportowe, korzystanie z biblioteki oraz wykonywanie praktyk religijnych. Skazani objęci byli opieką medyczną, W tym 'stomatologiczna i okulistyczna. Do lekarza internisty zapisywane się dzień wcześniej. Zapewniona była także opieka ze strony psychologa. Powód korzystał z pomocy medycznej W tym zakładzie. I - " --- STRONA 5 --- 5 Cele jednostki penitencjarnej byly Wyposaione W podstawowy sprzet, 1621121, stoly, krzesla. K:ztciki sanitarne byly odgrodzone od reszty pomieszczenia plytq piléoiowg. Dla zachowania prywatnoéci osadzeni montowali dodatkowe zaslonki. Wedlug zeznafi éwiadkéw okna byiy nieszczelne, co powodowalo, Ze zimq W celach bylo zimno, natomiast Wentylacja dzialala 1 nie bylo insektow. Z informacji o zaludnieniu Zakladu Karnego W N. Wynika, 2e jednostka ta W latach 2008 i 2009 byla permanentnie przeludniona. Na podstawie decyzji Dyrektora Zakladu Karnego W N. z dnia 11 grudnia 2008 r. poWc'>d zostal. umieszczony W Warunkach, W ktorych powierzchnia W celi mieszkalnej na jednq osobe Wynosila mniej nii 31112, na okres do dnia 15 kwietnia 2009 1'. Z uwagi na przeludnienie dochodzilo pomiedzy osadzonymi do konfliktow. Przed osadzeniem powod mieszkal z matkau pelnoletnim bratem i konkubentem matki W mieszkaniu typu M3 o powierzchni 401112, Razem z bratem zajmowal pokoj o powierzchni 121112. Po opuszczeniu zakladu karnego powod przez okolo 5 miesiecy p1'acoWa1 W Oz. Po poW1'oc1e do kraju podejmuje dorywcze prace budowlane, razem Ze swojq dziewczynq Wynajmuje mieszkanie, ma kilkumiesiecznq corke. _ Powod byl skazany za czyny z art. 13 § 2 k.k. W zwizltzku z art. 280 § 1 k.k., 158 § 1 k.k., 157 § 1 k.k. W zwiagku z art. 11 § 2 k.k., z art. 158 § 1 k.k. W zwialzku z art. 157 § 2 k.k. W zwiagzku Z art. 11 § 2 k.k. oraz z art. 190 § 1 k.k.; jest recydywistq penitencjarnym. W czasie odliywania kary pozbawienia Wolnoéci pracowal. W Zakladzie Karnym W W. poprawnie funkcjonowai W érodowisku Wspolosadzonych, nie nalezal do podkultury przestepczej, nie zglaszal zagroiefi bezpieczefistwa Wlasnego, nie mial takie zastrzezefi co do Warunkow socja1no' bytowych. Kilkakrotnie otrzymywal nagrody. Powod stwierdzil, 12 panujape warunki bytowania oraz inne czynniki nie powodowaly u niego cierpiefi psychicznych 1 W zwiagku z tymi Warunkami nie musia1 korzystaé z pomocy psychologicznej. Kaidy z osadzonych miai zapeWnione Wlaene loiko, natomiast nie kaidy mial zapewnione krzeslo czy miejsee przy stole, z uwagi na ciasnote W celach. Na podstawie dokumentowi sprawozdania z Wizytacji zakladu karnego sporzqdzonego przez sedziego do spraw peniteencjarnych, za1'zz1dzenia Dyrektora Z.K. W N. i informacji o zaludnieniu Sqd poczynil ustalenia odnoénie przeludnienia W ce1ach, copotwierdzili W swych zeznaniach éwiadkowie osadzeni 5 Cele jednostki penitencjarnej były wyposażone W podstawowy sprzęt, łóżka, stoły, krzesła. Kąciki sanitarne były odgrodzone od reszty pomieszczenia płytą pilśniowa. Dla zachowania prywatności osadzeni montowali dodatkowe zasłcnkí. Według zeznań świadków okna były nieszczelne, co powodowało, że zimą w celach było zimno, natomiast wentylacja działała i nie było insektów. Z informacji o zaludnieniu Zakładu Karnego W N. wynika, że jednostka ta W latach 2008 i 2009 była permanentnie przeludniona. Na podstawie decyzji Dyrektora Zakładu Karnego W N. z dnia 11 grudnia 2008 r. powód został. umieszczony W warunkach, w których powierzchnia w celi mieszkalnej na jedną osobę wynosiła mniej niz 3m2, na okres do dnia 15 kwietnia 2009 r. Z uwagi na przeludnienie dochodziło pomiędzy osadzonymi do konfliktów. Przed osadzeniem powód mieszkał z matką, pełnoletnim bratem i konkubent-em matki W mieszkaniu typu M'3 o powierzchni 4Üm2._ Razem z bratem zajmował pokój o powierzchni 12m2. Po opuszczeniu zakładu karnego powód przez około 5 miesięcy pracował w Cz. Po powrocie do kraju podejmuje dorywcze prace budowlane, razem ze swoją dziewczyną wynajmuje mieszkanie, ma kilkumiesięczną córkę. _ Powód był skazany za czyny z art. 13 § 2 k.k. W zwiazku z art. 280 § 1 k.k., 158 § 1 k.k., 157 § 1 k.k. w związku z art. 11 § 2 k.k., z art. 158 § 1 k.k. W związku z art. 157 § 2 k.k. w związku z art. 11 § 2 k.k. oraz z art. 190 § 1 k.k.; jest recydywistą penitencjarnym. W czasie odbywania kary pozbawienia wolności pracował. W Zakładzie Karnym W W. poprawnie funkcjonował W środowisku współosadzonych, nie należał do podkultury przestępczej, nie zgłaszał zagrożeń bezpieczeństwa własnego, nie miał także zastrzeżeń co do warunków socjalne' bytowych. Kilkakrotnie otrzymywał nagrody. Powód stwierdził, iż panujące warunki bytowania oraz inne czynniki nie powodowały u niego cierpień psychicznych i w związku z tymi warunkami nie musiał korzystać z pomocy psychologicznej. Każdy z osadzonych miał zapewnione własne łóżko, natomiast nie każdy miał zapewnione krzesło czy miejsce przy stole, z uwagi na ciasnotę w celach. Na podstawie dokumentów! sprawozdania z Wizytacji zakładu karnego sporządzonego przez sędziego do spraw penitencjarnych, zarządzenia Dyrektora ZK. w N. i informacji o zaludnieniu Sąd- poczynił ustalenia odnośnie przeludnienia w celach, copotwierdzili w swych zeznaniach świadkowie osadzeni --- STRONA 6 --- 6 z powodem. 8Wiadkowie zeznali, ze nadmierna ciasnota panujaccz1 W celach, W ' zwidzku z niedostatecznie oslonietymi kqcikami sanitarnymi. prowadzila do braku prywatnoéci przy korzystaniu z toalety W Zakiadzie Karnym W N., co rowniez prowadzilo do konfliktéw miedzy osadzonymi. Rowniez éwiadkowie osadzeni z powodem W Z.K. W W. zgodnie potwierdziii nadmierne zageszczenie oséb W celach. Na pods’:awie powyzszych ustalefi Sa.d Okregowy rozwazal, czy powod odbywal kare pozbawienia Wolnoéci W Warunkach poszanowania jego godnoéci», osobistej. Sad Wskazal, Ze dobra osobiste czlowieka chronione set przez Konstytucje Rzeczpospolitej Polskiej, ze zapewnienie przez Pafistwo godziwych Warunkow odbywania kary stanowi jedno z zasadniczych Wymagafi demokratycznego pafistwa prawnego, bedqce przedmiotem uregulowafi  o charakterze miedzynarodowym. Przebywanie W przeludnionej celi moze W konkret11ym przypadku zostaé uznane za rodzaj ponizajqcego traktowania, skutkujzrcego naruszeniemgodnoéci osobistej, jednakze do przypisania odpowiedzialnosciz tego tytulu koniecznym jest bezprawne zachowanie sie sprawcy. ' Sqd Okregowy Wskazai, iz zgodnie z tresciq art. 110 skazanego osadza sis W celi mieszkalnej Wieloosobowej lub jednoosobowej, a powierzchnia W celi mieszkalnej, przypadajapa na skazanego, Wynosi nie mniej niz 3m2. Cele Wyposaza sie W odpowiedni sprzet kwaterunkowy, zapewniajapy skazanemu osobne miejsce do spania, odpowiednie Warunki hig'1e11y, dostateczny doplyw powietrza 1 odpowiedniq do pory roku temperature, Wedlug norm okreélonych dla pomieszczefi mieszkalnych, a takze oéwietlenie odpowiednie do czytania i Wykonywania pracy. Do dnia 6 grudnia 2009 1'. oboWiag.yWa1 przepis art. 248 § 1 ll k.k.W., ktory dopuszczal W Wyjajckowych Wypadkach mozliwosc osadzenia Wieznia W celi Wieloosobowej, gdzie przypadalaby na niego powierzchnia mniejsza 1112 31112. Sqd Okregowy Wskazal, ze orzecznictwo dotyczqce przyznawania zadoééuczynienia W zwiqzku z pobytem W jednostkach penitencjarnych, Wskazuje sie na koniecznosé oceny skumulowanego efektu takich Warunkow jak np. z1e Warunki sanitarne, niehigieniczno brak prywatnoéci przy korzystaniu (fix px z u1'z2rdzefi sanitarnych i zla Wentylacja. Dopiero zaistnienie sumy takich Warunkéw towarzyszapych przeludnieniu W celi moze prowadzié do stwierdzenia, ze dobra osobiste osad'zo11'ego zostaly na1'uszone.. Samo umieszczenie W 6 z powodem. Świadkowie zeznali, że nadmierna ciasnota panująca W celach, W " związku z niedostatecznie osłoniętymi kącikami sanitarnymi. prowadziła do braku prywatności przy korzystaniu z toalety W Zakładzie Karnym W N., co również prowadziło do konfliktów między osadzonymi. Również świadkowie osadzeni z powodem W Z.K. W W. zgodnie potwierdzili nadmierne zagęszczenie osób W celach. Na podstawie powyższych ustaleń Sąd Okręgowy rozważał, czy powód odbywał karę pozbawienia wolności w warunkach poszanowania jego godności; osobistej. Sąd wskazał, że dobra osobiste człowieka chronione są przez Konstytucję Rzeczpospolitej Polskiej, że zapewnienie przez Państwo godziwych warunków odbywania kary stanowi jedno z zasadniczych wymagań demokratycznego państwa prawnego, będące przedmiotem uregulowań - o charakterze międzynarodowym. Przebywanie w przeludnionej celi może w konkretnym przypadku zostać uznane za rodzaj poniżającego traktowania, skutkującego naruszeniem-godności osobistej, jednakże do przypisania odpowiedzialnościz tego tytułu koniecznym jest bezprawne zachowanie się sprawcy. " Sąd Okręgowy wskazał, iż zgodnie z treścią art. 110 skazanego osadza się w celi mieszkalnej wieloosobowej lub jednoosobowej, a powierzchnia W celi mieszkalnej, przypadająca na skazanego, wynosi nie mniej niż 3m2. Cele Wyposaża się W odpowiedni sprzęt kwaterunkowy, zapewniający skazanemu osobne miejsce do spania, odpowiednie warunki higieny, dostateczny dopływ powietrza i odpowiednią do pory roku temperaturę, według norm określonych dla pomieszczeń mieszkalnych, a także oświetlenie odpowiednie do czytania i wykonywania pracy. Do dnia 6 grudnia 2009 r. obowiązywał przepis art. 248 § 1 I/ k.k.w., który dopuszczał w wyjątkowych wypadkach mozliwosc osadzenia wíężnia W celi wieloosobowej, gdzie przypadałaby na niego powie1'zchnía mniejsza niż 3m2. Sąd Okręgowy wskazał, że orzecznictwo dotyczące przyznawania zadośćuczynienia W związku z pobytem w jednostkach penitencjarnych, wskazuje się na konieczność oceny skumulowanego efektu takich warunków jak np. złe Warunki sanitarne, niehigieniczno brak prywatności przy korzystaniu mx px z urządzeń sanitarnych i zła wentylacja. Dopiero zaistnienie sumy takich warunków towarzyszących przeludnieniu w celi może prowadzić do stwierdzenia, że. dobra osobiste osadzonego zostały naruszone.. Samo umieszczenie W --- STRONA 7 --- 7 przeludnionej celi nie jest bowiem Wystarczajaca podstawa do uwzglednienia zadania zasadzenia zadoséuczynienia. Natomiast z ustalefi Sadu dotyczacych osadzenia powoda W Zakladzie Karnym W W., W tym na oddziale dla osob tymczasowo aresztowanych Wynika, ze poWéd okresowo przebywal W Warunkach przeludnienia, jednak samo zaistnienie przeludnienia nie stanowi podstawy do przyjecia naruszenia dobr osobistych /1 skutkujacego przyznaniem zadoscuczynienia. Warunki bytowo 'socja1ne W tej jednostce byly Wlaéciwe i odpowiadaly przewidzianym prawem standardom._ Powod od czerwca 2008 1'. przebywal W oddziale polotwartym i mial mozliwoéé opuszczenia celi W ciagu dnia (odbywania spacerow, pracy poza zakladem karnym), zatem nie odczuwal W sposob ciagly uciazliwoéci zwiazanych z przeludnieniem W celach. Ponadto z zeznafi powoda Wynika, ze przeludnienie W celach powodowalo u niego tylko stres, ktéry tlumil W sobie kladac sie na Iozku, jednak nie spowodowalo to u niego choroby czy uszczerbku na zdroWiu. Powod zeznal, ze bedac W zakladzie karnym nie odczuwal potrzeby kontaktu z lekarzami specjalistami o1'az z psychologiem. Majac powyzsze okolicznosci na uwadze Sad stwierdzil, ze powod nie Wykazai, by doszlo do naruszenia jego dobr osobistych podczas pobytu W Zakladzie Karnym W W. i Wobec braku podstaw przewidzianych W art. 24 k.c. i 448 k.c. powodztwo oddalil. Natomiast z ustalefi Sadu Wynikalo, ze W czasie pobytu powoda W Zakladzie Karnym W N. panowalo przeludnienie. Fakt ten zosta1 ustalony W oparciu o dowody z dokumentow, ktorych strony nie kwestionowaly, z informacji o przeludnieniu oraz z indywidualnej decyzji Dyrektora tego zakliadu podjetej W stosunku do powoda 0 jego czasowym osadzeniu W celi, W ktorej powierzchnia p1'z§qaadajaca na jedna osobe byla mniejsza niz 3m? . Wskazana W indywidualnej decyzji Dyrektora Zakladu Karnego adnotacja, ze powod przjiimuje do Wiadomoéci te decyzje nie oznacza, ze powod na umieszczenie go W celi W okreélonych WE1I'l.1l1k&Ch i przez czas Wskazany W decyzji Wyrazil zgode. W okresie obowiazywania art. 248 § 1 k.k.W. umieszczenie skazanego bylo nastepstwem szczegolnie uzasadnionego Wypadku i nastepowalo na czas okreslony, a o umieszczeniu nalezalo niezwlocznie powiadomié sedziego penitencjarnego. Pozwany nie przedstawii dokumentow I éwiadczacych o powiadomieniu sedziego penitencjarnego o umieszczeniu powoda W trybie art. 248 k.k.W., W przeludnionej celi. Nie stanowia takiego dokumentu powolane przez 7 przeludnionej celi nie jest bowiem wystarczającą podstawą do uwzględnienia żądania zasądzenia zadośćuczynienia. Natomiast z ustaleń Sądu dotyczących osadzenia powoda W Zakładzie Karnym W W., w tym na oddziale dla osób tymczasowo aresztowanych wynika, że powód okresowo przebywał w warunkach przeludnienia, jednak samo zaistnienie przeludnienia nie stanowi podstawy do przyjęcia naruszenia dóbr osobistych /1 skutkującego przyznaniem zadośćuczynienia. Warunki bytowo 'socjalne W tej jednostce były właściwe i odpowiadały przewidzianym prawem standardom._ Powód od czerwca 2008 r. przebywał w oddziale półotwartym i miał możliwość opuszczenia celi W ciągu dnia (odbywania spacerów, pracy poza zakładem karnym), zatem nie odczuwał w sposób ciągły uciążliwości związanych z przeludnieniem W celach. Ponadto z zeznań powoda wynika, że przeludnienie w celach powodowało u niego tylko stres, który tłumił W sobie kładąc się na łóżku, jednak nie spowodowało to u niego choroby czy uszczerbku na zdrowiu. Powód zeznał, że będąc W zakładzie karnym nie odczuwał potrzeby kontaktu z lekarzami specjalistami oraz z psychologiem. Mając powyższe okoliczności na uwadze Sąd stwierdził, że powód nie wykazał, by doszło do naruszenia jego dóbr osobistych podczas pobytu w Zakładzie Karnym W W. i wobec braku podstaw przewidzianych W art. 24 k.c. i 448 k.c. powództwo oddalił. Natomiast z ustaleń Sądu wynikało, że W czasie pobytu powoda W Zakładzie Karnym W N. panowało przeludnienie. Fakt ten został ustalony W oparciu o dowody z dokumentów, których strony nie kwestionowały, z informacji o przeludnieniu oraz z indywidualnej decyzji Dyrektora tego zakładu podjętej W stosunku do powoda o jego czasowym osadzeniu w celi, w której powierzchnia przjqaadająca na jedną osobę była mniejsza niż 3m2 . Wskazane W indywidualnej decyzji Dyrektora Zakładu Karnego adnotacja, że powód przyjmuje do wiadomości tę decyzję nie oznacza, że powód na umieszczenie go W celi w określonych warunkach i przez czas wskazany W decyzji wyraził zgodę. W okresie obowiązywania art. Ź48 § 1 k.k.w. umieszczenie skazanego było następstwem szczególnie uzasadnionego wypadku i następowało na czas określony, a o umieszczeniu należało niezwłocznie powiadomić sędziego penitencjarnego. Pozwany nie przedstawił dokumentów I świadczących o powiadomieniu sędziego penit-encjarnego o umieszczeniu powoda W trybie art. 248 k.k.w., W przeludnionej celi. Nie stanowią takiego dokumentu powołane przez --- STRONA 8 --- 8 pozwanego informacje o zaludnieniu, ktore maja charakter ogélny, a nie indywidualny. _ Majac powyzsze na uwadze Sad Okregowy przyjaj, ze umieszczenie powoda W celi mieszkalnej z naruszeniem normy 8m2 na osadzonego stanowilo naruszenie przepisu art.248 kkw i bylo bezprawne. Sad Okregowy zaznaczyl, ze dla uwzglednienia roszczenia 0 zaplate przez Skarb Pafistwa zadoééuczynienia o jakim mowa W art.448 k.c. nie jest niezbedne Wykazanie Winy. Od 1 Wrzeénia 2004 1'. obowiazuje nowe brzmienie przepisu art.417 k.c.,zg0dnie z» ktorym przeslanka odpowiedzialnosci jest niezgodnoéé z prawem okreélonego dziaiania lub zaniechania. Przepis ten nie Wymaga Wykazania Winy Wyrzadzajacego szkode. Wymogu takiego nie zawiera tez przepis art.448 k.c.' Sad Okregowy uznai ponadto, ze powod W trakcie przebywania W Zakladzie Karnym W N. odbywai kare W celach, W ktérych kaciki sanitarne nie byly odgrodzone od reszty pomieszczenia W sposob zapewniajacy poszanowanie intymnosci i godnoéci osadzonych, co W powiazaniu z panujaca ciasnota W celach powodowalo, ze miedzy osadzonymi dochodzilo do konfliktow. W Zakiadzie Karnym W N. doszlo Wiec do kumulacji negatywnych Warunkow Wskutek czego naruszone zostaly dobra osobiste powoda, co daio podstawy do przyznania mu z tego tytulu stosownego zadoséuczynienia. Pozwany naruszyl bo_Wiem dobro osobiste powoda W postaci godnoéci i prawa do intymnoéci, co uzasadnia przyznanie powodowi zadoééuczynienia na podstawie art. 24 k.c. i 448 k.c. Sad Wycenil Wysokoéé doznanych krzywd na kwote 1.000 z1. Ustalajac Wysokosé zadoééuczynienia Sad Wzial pod uwage, ze od 21 maja 2009 r. powod zostai przeniesiony do zakladu poltwardego, gdzie mial mozliwoéé Wyjécia z celi W ciagu dnia, co zmniejszaio odczuwane niedogodnoéci zwiazane z przeludnieniem W celach. Sad uwzglednil rowniez, ze ustalenie naleznej kwoty nie moze odbywaé sie W oderwaniu od Warunkow byt0Wo's0cja1nych, W jakich osadzony przebywai na Wolnosci. W niniejszej sprawie znamiennym bylo, ze powod przed osadzeniem mieszkal Wraz z trzema innymi doroslymieosobami W niewielkim mieszkaniu o przecietnym standardzie, zajmujac Wspolnie z bratem jeden pokoj. Sad Wskazal, iz odbywanie kary pozbawienia Wolnoéci zawsze Iaczy sie z pewnymi niedogodnosciami, ktore dlaosoby bedacej recydywista penitencjarnym tak jak poWod, Winno byé oczywiste. Ponadto zadoséuczynienie Wynikajace z tych utrudnionych Warunkow Wykonywania kary pozbawienia Wolnosci nie moze byé 8 pozwanego informacje o zaludnieniu, które mają charakter ogólny, a nie indywidualny. _ Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy przyjął, że umieszczenie powoda W celi mieszkalnej z naruszeniem normy 3m2 na osadzonego stanowiło _naruszenie przepisu art.248 kkw i było bezprawne. Sąd Okręgowy zaznaczył, że dla uwzględnienia roszczenia o zapłatę przez Skarb Państwa zadośćuczynienia o jakim mowa W art.448 k.c. nie jest niezbędne wykazanie winy. Od 1 września 2004 r. obowiązuje nowe brzmienie przepisu art.417 k.c.,zgodnie z' którym przesłanką odpowiedzialności jest niezgodność z prawem określonego działania lub zaniechania. Przepis ten nie wymaga wykazania winy wyrządzającego szkodę. Wymogu takiego nie zawiera też przepis art.4-48 k.c.' Sąd Okręgowy uznał ponadto, że powód W trakcie przebywania W Zakładzie Karnym w N. odbywał karę w celach, w których kąciki sanitarne nie były odgrodzone od reszty pomieszczenia W sposób zapewniający poszanowanie intymności i godności osadzonych, co w powiązaniu z panującą ciasnotą w celach powodowało, że między osadzonymi dochodziło do konfliktów. W Zakładzie Karnym W N. doszło więc do kumulacji negatywnych warunków wskutek czego naruszone zostały dobra osobiste powoda, co dało podstawy do przyznania mu z tego tytułu stosownego zadośćuczynienia. Pozwany naruszył bowiem dobro osobiste powoda W postaci godności i prawa do intymności, co uzasadnia przyznanie powodowi zadośćuczynienia na podstawie art. 24 k.c. i 448 k.c. Sąd wycenił wysokość doznanych krzywd, na kwotę 1.000 zł. Ustalając wysokość zadośćuczynienia Sąd wziął pod uwagę, że od 21 maja 2009 r. powód został przeniesiony do zakładu półtwardego, gdzie miał możliwość wyjścia z celi W ciągu dnia, co zmniejszało odczuwane niedogodności związane z przeludníeniem w celach. Sąd uwzględnił również, że ustalenie należnej kwoty nie może odbywać się W oderwaniu od warunków bytowo'socjalnych, w jakich osadzony przebywał na Wolności. W niniejszej sprawie znamiennym było, że powód przed osadzeniem mieszkał wraz z trzema innymi dorosłymiosobami w niewielkim mieszkaniu o przeciętnym standardzie, zajmując wspólnie z bratem jeden pokój. Sąd wskazał, iż odbywanie kary pozbawienia wolności zawsze łączy się z pewnymi niedogodnościami, które dlaosoby będącej recydywistą penitencjarnym tak jak powód, winno być oczywiste. Ponadto zadośćuczynienie wynikające z tych ut1'udnionych warunków- wykonywania kary pozbawienia wolności nie może być --- STRONA 9 --- 9 Wysokie i mieé charakteru innego, niz symboliczny. Wobec tego W pozostalym zakresie Sad powodztwo oddalil. _ Sad zasadzfl kwote 1000 z1. z odsetkami na podstawie art. 481 § 1 i 2 k.c. od dnia Wyrokowania, uwzgledniajac przeslanke Wymagalnosci roszczenia. Orzekajac o kosztach procesu Sad zastosowal art. 100 zdanie 2 k.p.c., a na mocy § 6 pkt 6 i § 2 ust. 3 Rozporzadzenia Ministra Sprawiedliwoéci z dnia 28 Wrzeénia 2002r. W sprawie czynnoéci radcéw prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Pafistwa kosztow pomocy prawnej udzielonej przez radce prawnego. 1 ustanowionego z urzedu zasadzii od Skarbu Pa1'1stWa na rzecz pelnomocnika powoda ustanowionego z urzedu kwote 4 428 zl. Powyzszy Wyrok zaskarzyi apelacjapowéd i pozwany Skarb Pa1istWa. PoW5d zaskarzyl Wyrok W zakresie objetym pkt 1 Wyroku ' W czesci, W jakiej Sa_d zasadzil odsetki ustawowe od dnia Wyrokowania, a nie od dnia Wniesienia pozwu oraz W zakresie objetym pkt 2 Wyroku  W czeéci oddalajacej powodztwa odnosnie kwoty 55 340 zi, z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia Wniesienia pozwu. Skarzacy Wyjasnil, iz W zakresie ponad kwote 56 340 zl ' powéd cofnal pozew ze zrzeczeniem sie roszczenia, Sad jednak nie umorzy]: postepowania W zakresie przekraczajacym ta kwote. Zaskarzonemu Wyrokowi zarzucili 1) Naruszenie przepiséw prawa materialnego, a W szczegolnoscii a) art. 24 W zW. z art. 448 Kodeksu Cywilnego poprzez bledne ich zastosowanie i przyjecie, ze podczas przebywania powoda W Zakladzie Karnym W W. nie doszlo do naruszenia jego débr osobistych 1 konsekwencji oddalenie roszczenia W tym zakresie, oraz poprzez dokonanie wyceny Wysokoéci doznanych przez krzywd na kwote 1000 z1iW konsekwencji oddalenie pozostalych roszczefi. Ponadt0 — zdaniem powoda — naruszenie WW. przepisow nastapilo poprzez bezpodstawne uznanie, iz zadoééuczylaienie za naruszenie dobr osobistych moze . ' I ‘ m1ec charakter Wylacznie symboliczny. ' b) art. 481 kc W zW. z art. 455 kc  poprzez uznanie, iz Wymagalnosé roszczenia W niniejszej sprawie powstala od chwili Wyrokowania. c) nastepujacych przepisow Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.I  ' ' . 9 wysokie i mieć charakteru innego, niż symboliczny. Wobec tego W pozostałym zakresie Sąd powództwo oddalił. _ Sąd zasądził kwotę 1000 zł. z odsetkami na podstawie art.. 481 § 1 i 2 k.c. od dnia wyrokowania, uwzględniając przesłankę wymagalności roszczenia. Orzekając o kosztach procesu Sąd zastosował art. 100 zdanie 2 k.p.c., a na mocy § 6 pkt 6 i § 2 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 Września 2002r. W sprawie czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego, 1 ustanowionego z urzędu zasądził od Skarbu Państwa na rzecz pełnomocnika powoda ustanowionego z urzędu kwotę 4 428 zł. Powyższy wyrok zaskarżył apelacją powód i pozwany Skarb Państwa;- Powód zaskarżył wyrok W zakresie objętym pkt 1 wyroku ' W części, W jakiej Sąd zasądził odsetki ustawowe od dnia wyrokowania, a nie od dnia wniesienia pozwu oraz w zakresie objętym pkt 2 wyroku - W części oddalającej powództwa odnośnie kwoty 55 340 zł, z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia wniesienia pozwu. Skarżący wyjaśnił, iż W zakresie ponad kwotę 56 340 zł ' powód cofnął pozew ze zrzeczeniem się roszczenia, Sąd jednak nie umorzył postępowania W zakresie przekraczającym tą kwotę. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciłí 1) Naruszenie przepisów prawa materialnego, a W szczególności? a) art. 24 W zw. z art. 448 Kodeksu Cywilnego poprzez błędne ich zastosowanie i przyjęcie, że podczas przebywania powoda W Zakładzie Karnym W W. nie doszło do naruszenia jego dóbr osobistych i konsekwencji oddalenie roszczenia w tym zakresie, oraz poprzez dokonanie wyceny wysokości doznanych przez krzywd na kwotę 1000 zł i W konsekwencji oddalenie pozostałych roszczeń. Ponadto - zdaniem powoda - naruszenie ww. przepisów nastąpiło poprzez bezpodstawne uznanie, iż zadośćuczynienie za naruszenie dóbr osobistych może _ _ I ` miec charakter wyłącznie symboliczny. ' b) art. 481 kc W zw. z art. 455 kc ' poprzez uznanie, iż wymagalność roszczenia W niniejszej sprawie powstała od chwili wyrokowania. c) następujących przepisów Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.!- - ' ' . --- STRONA 10 --- 10 ' — art. 30, art. 40, art. 41 iart. 47. 2) Naruszenie prawa procesowego, a W szczegélnoécii — art. 278 W zw. Z art. 227 § 1 kpc — poprzez oddalenie Wniosku pelnomocnika powoda 0 przeprowadzenie dowodu z bieglych z zakresu Warunkéw sanitarnych, medycyny oraz bieglego psychologa, — art. 233 § 1 kpc poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodow polegajace na dowolnym 1 fragmentarycznym rozwazeniu materialu dowodowego,  konsekwencja niezasadnego oddalenia powodztwa bylo naruszenie przepiséw postepowania dotyczacych kosztéw postepowania W zakresie kosztéw zastepstwa radcowskiego poprzez niezasadzenie tychze od pozwanego na rzecz powoda. W zwiazku z powyzszym, na podstawie art. 381 oraz 382 kpc domagal sie uzupelnienia materialu dowodowego i przeprowadzenia dowodu z opinii bieglych z zakresu Warunkéw sanitarnych oraz medycyny 1 z bieglego psychologa. Wskazujac 11a podniesione zarzuty powod domagal sie zmiany zaskarzonego Wyroku poprzez zasadzenie na jego rzecz dodatkowo kwoty 55 340 zl oraz zwrotu kosztow postepowania 1 zasadzenie od pozwanego 11a rzecz powoda kosztdw postepowania W postepowaniu apelacyjnym W Wysokosci dwukrotnoéci staWk1 minimalnej, ewentualnie uchylenia zaskarzonego Wyroku W zakresie objetym apelacja 1 przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sadowi pierwszej instancji. Pozwany zaskarzyl Wyrok W zakresie punktu 1 i 3'go, ' Wyrokowi zarzucili 1. naruszenie przepiséw postepowania, ktore mialo istotny Wp1yW na Wynik sprawyi ~’ art. 233 § 1 k.p.c. ' poprzez dowolne uznanie przez Sad I instancji Wiarygodnosci, zeznafi swiadkéwi A., I. 1 Z. W zakresie sposobu oddzielenia kacika sanitarnego od pozostalej czeéci celi W Zakladzie Karnym W N., podczas gdy dowody z dokumentow powyzszemu przecza a zeznania tychze éwiadkéw sa niespojne;   art. 100 k.p.c. ' poprzez oddalenie wniosku pozwanego o zwrot kosztéw procesu, pomimo, ze Skarb Pafistwa Wygral sprawe W I instancji W ponad98 %._'  ' ' .  10 " - art. 30, art. 40, art. 41 iart. 47. 2) Naruszenie prawa procesowego, a W szczególnościi - art. 278 w zw. z art. 227 § 1 kpc - poprzez oddalenie wniosku pełnomocnika powoda o przeprowadzenie dowodu z biegłych z zakresu Warunków sanitarnych, medycyny oraz biegłego psychologa, - art. 233 § 1 kpc poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów polegające na dowolnym i fragmentarycznym rozważeniu materiału dowodowego, - konsekwencją niezasadnego oddalenia powództwa było naruszenie przepisów postępowania dotyczących kosztów postępowania W zakresie kosztów zastępstwa radcowskiego poprzez niezasądzenie tychże od pozwanego na rzecz powoda. W związku z powyższym, na podstawie art. 381 oraz 382 kpc domagał się uzupełnienia materiału dowodowego i przeprowadzenia dowodu z opinii biegłych z zakresu Warunków sanitarnych oraz medycyny i z biegłego psychologa. Wskazując na podńiesione zarzuty powód domagał się zmiany zaskarżonego wyroku poprzez zasądzenie na jego rzecz dodatkowo kwoty 55 340 zł oraz zwrotu kosztów postępowania i zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania W postępowaniu apelacyjnym W wysokości dwukrotności stawki minimalnej, ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku W zakresie objętym apelacją i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Pozwany zaskarżył wyrok W zakresie punktu 1 i 3-go, ' Wyrokowi zarzuciłí I. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na Wynik sprawy! ~' art. 233 § 1 k.p.c. ' poprzez dowolne uznanie przez Sąd I instancji wiarygodności, zeznań świadkówi A., l. i Ż. W zakresie sposobu oddzielenia kącika sanitarnego od pozostałej części celi W Zakładzie Karnym W N., podczas gdy dowody z dokumentów powyższemu przeczą a zeznania tychże świadków są niespójne; - - art. 100 k.p.c. ' poprzez oddalenie wniosku pozwanego o zwrot kosztów procesu, pomimo, że Skarb Państwa wygrał sprawę w I instancji W ponad98 %._' - " ` . - --- STRONA 11 --- 11 II. naruszenie prawa materialnegoi 1. art. 24 § 1 k.c, poprzez stwierdzenie bezprawnego naruszenia dobr osobistych powoda, podczas gdy powod nie skladal zadnych skarg ani nawet prééb zwiazanych z warunkami odbywania kary pozbawienia Wolnoéci, co swiadczy 0 godzeniu sie powoda z tymi Warunkami, 2. art. 24 § 1 k.c. W zw. z art. 248 § 1 k.k.W. W brzmieniu obowiazujacym przed dniem 6 grudnia 2009r. W zW. z art. 34 § 1 k.k.W. poprzez stwierdzenie bezprawnoéci zachowania pozwanego pomimo, ze pozWany_ zawiadamiai Sad penitencjarny o okresowo Wystepujacym przeludnieniu W celach, a sedzia penitencjarny nigdy nie uchylil powyzszej czynnoéci pozwanego; 3. § 28 rozporzadzenia l\/Iinistra Sprawiedliwoéci z dnia 25 sierpnia 20031". W sprawie regulaminu organizacyjnoporzadkowego Wykonywania kary pozbawienia Wolnoéci (Dz. U. Nr 152, poz. 1493) poprzez uznanie, ze kaciki sanitarne znajdujace sie W celach Zakladu Karnego W N. nie byly odgrodzone od reszty pomieszczenia W sposéb zapewniajacy poszanowanie intymnosci i godnoéci osadzonych, podczas gdy normy prawne zobowiazuja jednostki penitencjarne jedynie do zapewnienia niekrepujacego uzytkowania urzadzefi sanitarnych; 4. art. 361 § 2 k.c. W zW. z art. 448 k.c. poprzez uznanie, ze poW6d poniésli krzywde W Wyniku. zachowania pozwanego; ' 5. art. 5 k.c. poprzez niezastosowanie, pomimo, ze zadanie powoda stanowi naduzycie prawa podmiotowego W sytuacji, gdy powod Wielokrotnie przebywajac W Warunkach izolacji Wieziennej Wiedzial o warunkach pobytu W W1ez1eniu§ Wskazujac na powyzsze zarzuty domagal sie zmiany zaskarzonego Wyroku poprzez. jego uchylenie W zaskarzonej czeéci 1 oddalenia powodztwa oraz zasadzenia kosztow postepowania ewentualnie jego uchylenia 1 przekazania ‘sprawy Sadowi I instancji ‘do ponownego rozpoznania, W kazdym z powyzszych przypadkow zasadzenia kosztow postepowania apelacyjnego. . A _  ' SadApe1acyjny zwazyli . 11 ll. naruszenie prawa materialnegoi 1. art. 24 § 1 k.c, poprzez stwierdzenie bezprawnego naruszenia dóbr osobistych powoda, podczas gdy powód nie składał żadnych skarg ani nawet próśb związanych z warunkami odbywania kary pozbawienia wolności, co świadczy o godzeniu się powoda z tymi warunkami, 2. art. 24 § 1 k.c. W zw. z art. 248 § 1 k.k.w. W brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 grudnia 2009r. W zw. z art. 34 § 1 k.k.w. poprzez stwierdzenie bezprawności zachowania pozwanego pomimo, że pozwany, zawiadamiał Sąd penitencjarny o okresowo występującym przeludnieniu W celach, a sędzia penitencjarny nigdy nie uchylił powyższej czynności pozwanego; 3. § 28 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003r. W sprawie regulaminu organizacyjne'porządkowego wykonywania kary pozbawienia Wolności (Dz. U. Nr 152, poz; 1493) poprzez uznanie, że kąciki sanitarne znajdujące się W celach Zakładu Karnego w N. nie były odgrodzone od reszty pomieszczenia W sposób zapewniający poszanowanie intymności i godności osadzonych, podczas gdy normy prawne zobowiązują jednostki penitencjarne jedynie do zapewnienia niekrępującego użytkowania urządzeń sanitarnych; 4. art. 361 § 2 k.c. W zw. z art. 448 k.c. poprzez uznanie, że powód poniósł krzywdę W wyniku zachowania pozwanego; ' 5. art. 5 k.c. poprzez niezastosowanie, pomimo, że żądanie powoda stanowi nadużycie prawa podmiotowego W sytuacji, gdy powód wielokrotnie przebywając W Warunkach izolacji Więziennej wiedział o warunkach pobytu W więzieniu; Wskazując na powyższe zarzuty domagał się zmiany zaskarżonego wyroku poprzez. jego uchylenie W zaskarżonej części i oddalenia powództwa oraz zasądzenia kosztów postępowania ewentualnie jego uchylenia i przekazania sprawy Sądowi I instancji 'do ponownego rozpoznania, W każdym z powyższych przypadków zasądzenia kosztów postępowania apelacyjnego. _ , _ - ' Sąd Apelacyjny zważyłí . --- STRONA 12 --- 12 Apelacja powoda tylko W nieznacznym zakresie podlega uwzglednieniu, natomiast apelacja pozwanego jest nieuzasadniona. Ustalenia Sadu Okregowego W zdecydowanej ich czeéci Sad Apelacyjny podziela 1 uznaje za Wlasne, natomiast nie podziela W czesci ustalefi 1 oceny odnoszacych sie do Warunkow pobytu powoda W Zakladzie Karnym W W. Nieprawidlowa ocena dotyczy — zdaniem Sadu Apelacyjnego — uznania, iz W Zakladzie Karnym W W. nie doszio w ogéle do naruszenia godnosci powoda oraz; ze adekwatna kwota zadoééuczynienia za naruszenie dobr osobistych powoda W Zakladzie Karnym W N. jest zasadzona kwota 1000 zl z ustawowymi odsetkami od dnia Wyrokowania. Z apelacji powodai Apelacja jest czesciowo uzasadniona. W pierwszej kolejnosci nalezy odniesé sie do zarz11t5W naruszenia przepiséw postepowania albowiem ocena naruszenia prawa materialnego moze Wowczas zostaé dokonana, gdy stan faktyczny sprawy zostal prawidlowo ustalony. Odnosnie zarzutu dotyczacego oddalenia Wniosku poWoda o dopuszczenie dowodu z opinii bieglych z zakresu Warunkow sanitarnych oraz medycyny a takze psychologa, zarzut jest bezzasadny. Warunki odbywania kary pozbawienia Wolnosci przez powoda, W tym Warunki sanitarne zostaly przez Sad ustalone zeznaniami éwiadkow, powoda 1 przedlozonymi dokumentami. Przeprowadzenie dowodu z opinii bieglego od spraw sanitarnych nie ma zadnego uzasadnienia bowiem ustalenie tej kwestii nie Wymaga Wiadomoéci specjalnych. Odnosnie do Wniosku powoda domagajacego sie przeprowadzenia dowodu z opinii bieglych z zakresu medycyny i psychologa na podniesione W apelacji okolicznosci, to rowniez — W ocenie Sadu Apelacyjnego — nie zachodziia i nie zachodzi potrzeba przeprowadzenia Wyzej Wymienionych dowodow. Powéd jest zdrowy i cieszyl sie dobrym zdrowiem W czasie jego pobytu W jednostkach penitencjarnych, nie korzystal 1 nie korzysta z pomocy psychologa, nie poniosl tez zadnego uszczerbku na zdrowiu. Doszukiwanie sie Wiec blizej nieokreslonych mozliwosci zachorowania W przyszloéci przez powoda, bez udowodnienia j akichkolwiek podstaw do takich przypuszczefi, nie, moze stanowié przeslanki do przeprowadzenia Wnioskowanych dowodow. Dlatego siusznie Sad 12 Apelacja powoda tylko W nieznacznym zakresie podlega uwzględnieniu, natomiast apelacja pozwanego jest nieuzasadniona. Ustalenia Sądu Okręgowego W zdecydowanej ich części Sąd Apelacyjny podziela i uznaje za własne, natomiast nie podziela W części ustaleń i oceny odnoszących się do warunków pobytu powoda W Zakładzie Karnym W W. Nieprawidłowe ocena dotyczy - zdaniem Sądu Apelacyjnego - uznania, iż W Zakładzie Karnym W W. nie doszło W ogóle do naruszenia godności powoda oraz; że adekwatną kwotą zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych powoda W Zakładzie Karnym W N. jest zasądzona kwota 1000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia wyrokowania, Z apelacji powodai Apelacja jest częściowo uzasadnione. W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania albowiem ocena naruszenia prawa materialnego może wówczas zostać dokonana, gdy stan faktyczny sprawy został prawidłowo ustalony. Odnośnie zarzutu dotyczącego oddalenia wniosku powoda o dopuszczenie dowodu z opinii biegłych z zakresu warunków sanitarnych oraz medycyny a także psychologa, zarzut jest bezzasadny. Warunki odbywania kary pozbawienia wolności przez powoda, W tym warunki sanitarne zostały przez Sąd ustalone zeznaniami świadków, powoda i przedłożonymi dokumentami. Przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego od spraw sanitarnych nie ma żadnego uzasadnienia bowiem ustalenie tej kwestii nie wymaga Wiadomości specjalnych. Odnośnie do wniosku powoda domagającego się przeprowadzenia dowodu z opinii biegłych z zakresu medycyny i psychologa na podńiesione W apelacji okoliczności, to również - W ocenie Sądu Apelacyjnego - nie zachodziła i nie zachodzi potrzeba przeprowadzenia Wyżej wymienionych dowodów. Powód jest zdrowy i cieszył się dobrym zdrowiem W czasie jego pobytu W jednostkach penitencjarnych, nie korzystał i nie korzysta z pomocy psychologa, nie poniósł też żadnego uszczerbku na zdrowiu. Doszukiwanie się Więc bliżej nieokreślonych możliwości zachorowania W przyszłości przez powoda, bez udowodnienia jakichkolwiek podstaw do takich przypuszczeń, nie, może stanowić przesłanki do przeprowadzenia wnioskowanych -dowodów. Dlatego słusznie Sąd --- STRONA 13 --- I3 Okregowy oddalil Wnioski doWodoWe powoda, co uczynil takze Sad Apelacyjny W postepowaniu odwolawczym. Odnoszac sie natomiast do zarzutu Wadliwoéci poczynionych przez Sad ustalefi W zakresie Warunkow panujacych W Zakladzie Karnym W W., Sad Apelacyjny podziela te, ktore Wskazuja na panujace przeludnienie W celach zaroWno W oddziale Aresztu 81edczeg0 jak i Zakladu Karnego. Sad Okregowy usta111, ze W celach panowala ciasnota, brak bylo odpowiedniej ilosci krzesel, miejsca przy stole i swobodnego przemieszczania sie po celi. Ocenil natomiast, ze samo przeludnienie ce1 nie stanowi podstawy do przyjecia, ze doszlo do naruszenia dobra osobistego osadzonego W postaci godnego odbywania kary pozbawienia Wolnosci, bowiem tylko kumulatywne zaistnienie efektu takich Warunkéw jak np. Warunki sanitarne, moze skutkowaé przyjeciem naruszenia dobr osobistych. Sad Okregowy podkreélil nadto, ze W przypadku Zakladu Karnego W W. powéd odbywal kare W Warunkach zakladu polotwartego. Z taka ocena poczynionych ustalefi Sad Apelacyjny sie nie zgadza. Uszlo uWag'i Sadu I instancji, ze poW5d przez okres 11'tu miesiecy przebywal W Zakladzie Karnym W W. 11a oddziale Aresztu 81edczego. Nie byly to Warunki polwolnosoiowe z otwartymi celami W ciagu dnia i mozliwoscia swobodnego przemieszczania sie osadzonych. Uciazliwoéci przebywania W przeludnionych celach, zwlaszcza na oddziale Aresztu zostaly udowodnione zeznaniami swiadkow R. K., S. L., K. S., osadzonych 1'azem z powodem. Strona pozwana nie Wykazala, aby powod by} umieszczony WyjatkoWo i na okreslony czas W celach, W ktérych powierzchnia na jednego osadzonego byia mniejsza niz 31112. Ma to znaczenie o tyle, ze obowiazujacy Wéwczas art. 248 § 1 kkw upowaznial dyrektora Aresztu 81edczego do umieszczenia skazanego W celi, W ktorej na 1 osadzonego przypadalo mniej niz 31112. Pozwany natomiast nie przedlozyl odpowiednich decyzji dyrektora, co potwierdza bezprawnoéé dzialania pozwanego. Pozwany nie przedlozyl rowniez doWod6W, ktére mialyby Wskazywaé, W ktorej celi, W jakim czasie oraz o 11e m. zostala przekroczona norma powierzchni przypadajaca na 1'go osadzonego. Zatem Sad orzekajacy mial pehle podstawy do oparcia swoich ustalefi na dowodach z zezna1'1 swiadkéw strony powodowej 1 samego powoda. Zeznania te Wskazuja, ze norma 31112 na osadzonego W celi zostala znacznie_przekroczor1a 1 Wielokrotnie Wynosila okolo 2m2  13 Okręgowy oddalił wnioski dowodowe powoda, co uczynił także Sąd Apelacyjny w postępowaniu odwoławczym. Odnosząc się natomiast do zarzutu wadliwości poczynionych przez Sąd ustaleń W zakresie warunków panujących W Zakładzie Karnym W W., Sąd Apelacyjny podziela te, które wskazują na panujące przeludnienie W celach zarówno W oddziale Aresztu Śledczego jak i Zakładu Karnego. Sąd Okręgowy ustalił, ze w celach panowała ciasnota, brak było odpowiedniej ilości krzeseł, miejsca przy stole i swobodnego przemieszczania się po celi. Ocenił natomiast, że samo przeludnienia cel nie stanowi podstawy do przyjęcia, że doszło do naruszenia dobra osobistego osadzonego w postaci godnego odbywania kary pozbawienia wolności, bowiem tylko kumulatywne zaistnienia efektu takich warunków jak np. warunki sanitarne, może skutkować przyjęciem naruszenia dóbr osobistych. Sąd Okręgowy podkreślił nadto, że w przypadku Zakładu Karnego w W. powód odbywał karę W warunkach zakładu półotwartego. Z taką oceną poczynionych ustaleń Sąd Apelacyjny się nie zgadza. Uszło uwagi Sądu I instancji, ze powód przez okres l1'tu miesięcy przebywał w Zakładzie Karnym W W. na oddziale Aresztu Śledczego. Nie były to warunki półwolnościowe z otwartymi celami w ciągu dnia i możliwością swobodnego przemieszczania się osadzonych. Uciązliwości przebywania W przeludnionych celach, zwłaszcza na oddziale Aresztu zostały udowodnione zeznaniami świadków R. K., S. L., K. S., osadzonych razem z powodem. Strona pozwana nie wykazała, aby powód był umieszczony wyjątkowo i na określony czas W celach, w których powierzchnia na jednego osadzonego była mniejsza niż 3m2. Ma to znaczenie o tyle, że obowiązujący wówczas art. 248 § 1 kkw upowazniał dyrektora Aresztu Śledczego do umieszczenia skazanego W celi, W której na 1 osadzonego przypadało mniej niz 31:12. Pozwany natomiast nie przedłożył odpowiednich decyzji dyrektora, co potwierdza bezprawność działania pozwanego. Pozwany nie przedłożył równiez dowodów, które miałyby wskazywać, W której celi, W jakim czasie oraz o ile m. została przekroczona norma powierzchni przypadająca na 1-go osadzonego. Zatem Sąd orzekający miał pełne podstawy do oparcia swoich ustaleń na dowodach z zeznań świadków strony powodowej i samego powoda. Zeznania te wskazują, że norma 3m2 na osadzonego w celi została znacznieprzekroczona i wielokrotnie wynosiła około 2m2- . --- STRONA 14 --- I4 . Uszlo uwagi Sadu ze powéd, zeznajac stwierdzih 1z godzinami oczekiwal do toalety W ZK W W., na co mialo Wplyw panujace W tej jednostce przeludnienie. Jeéli Wezmie sie pod uwage niemoznoéé poruszania sie po zatloczonej ceIi  W ocenie Sadu Apelacyjnego — zostaly spelnione przeslanki przyznania poWodoWi zadoséuczynienia z art. 24 kc W zwiazku z art. 448 kc, réwniez odnoénie Zakladu Karnego W W. Zdaniem Sadu Apelacyjnego zadoééuczynienie za naruszenie débr osobistych powoda W postaci godnoéci i prawa do prywatnosci powinno Wynosié 1000 zl za Warunki odbywania kary pozbawienia wolnosci W Zakladzie Karnym W W. 1 2000 z1 za Warunki odbywania kary pozbawienia Wolnoéci W Zakladzie Karnym W N., lacznie 3000 z1. Odsetki ustawowe od zasadzonej kwoty naleza sie od doreczenia odpisu pozwu (a nie od Wytoczenia powodztwa, jak to chce powod), co jest zgodne z treécia art. 455 kc 1 481 kc. Racje ma skarzacy, ze Wysokoéé zadoééuczynienia ma byé odpowiednia, przy czym nie istnieja ustawowe kryteria ustalenia naleznej kwoty. Nie moze to byé jednak kwota liczona  j ak chce powod — jako iloczyn sumy miesiecy odbytych W jednostkach penitencjarnych X 2000 zi. Abstrahujac od faktu, iz powod nie przez caly czas przebywal W Warunkach przeludnienia We Wskazanych jednostkach, to Wyliczona W powyzszy sposéb krzywda powoda nie ma zadnej racji bytu. Po opuszczeniu Zakladu Karnego powod nie odczuwal zadnego dyskomfortu zwiazanego z pobytem W pozwanych Zakladach Karnych i nawet nie twierdzil, aby mialo to jakikolwiek Wplyw na jego dalsze zycie.  Uwzgledniajac potrzebe udzielenia powodowi satysfakcji, rodzaj naruszonego dobra oraz intensywnosé jego negatywnych przezyé, laczna kwota 3000 z1 jest — zdaniem Sadu Apelacyjnego — adekwatna do Wszystkich Wyzej Wymienionych okolicznoéci. Spowodowalo to zmiane zaskarzonego Wyroku W Wymienionym zakresie 1 uwzglednienie powédztwa, W pozostalej czesci jego oddalenie oraz oddalenie apelacji powoda W pozostalym zakresie. Z apelacji pozwanegoi Apelacja pozwanego jest nieuzasadniona. ' Chybiony jest zarzut doWo1nej oceny materialu dowodowego, W szczegélnoéci zeznafi swiadkéw, dotyczacych sposobu. oddzielenia kacika sanitarnego od pozostalej czesci celi W Zakiadzie Karnym W N. Wbrew twierdzeniom pozwanego nie sta11oW1 dowodu przeciwnego do zeznafi éwiadkow sprawozdanie sedziego 14 . Uszło uwagi Sądu że powód, zeznając stwierdził, iż godzinami oczekiwał do toalety W ZK W W., na co miało Wpływ panujące W tej jednostce przeludnienie. Jeśli weźmie się pod uwagę niemożność poruszania się po zatłoczonej celi - W ocenie Sądu Apelacyjnego - zostały spełnione przesłanki przyznania powodowi zadośćuczynienia z art. 24 kc w związku z art. 448 kc, również odnośnie Zakładu Karnego w W. Zdaniem Sądu Apelacyjnego zadośćuczynienie za naruszenie dóbr osobistych powoda W postaci godności i prawa do prywatności powinno wynosić 1000 zł za- warunki odbywania kary pozbawienia wolności W Zakładzie Karnym W W. i 2000 zł za Warunki odbywania kary pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym W N., łącznie 3000 zł. Odsetki ustawowe od zasądzonej kwoty należą się od doręczenia odpisu pozwu (a nie od Wytoczenia powództwa, jak to chce powód), co jest zgodne z treścią art. 455 kc i 481 kc. Rację ma skarżący, że wysokość zadośćuczynienia ma być odpowiednia, przy czym nie istnieją ustawowe kryteria ustalenia należnej kwoty. Nie może to być jednak kwota liczona - jak chce powód - jako iloczyn sumy miesięcy odbytych w jednostkach penitencjarnych X 2000 zł. Abstrahując od faktu, iż powód nie przez cały czas przebywał w warunkach przeludnienia we wskazanych jednostkach, to wyliczona w powyższy sposób krzywda powoda nie ma żadnej racji bytu. Po opuszczeniu Zakładu Karnego powód nie odczuwał żadnego dyskomfortu związanego z pobytem w pozwanych Zakładach Karnych i nawet nie twierdził, aby miało to jakikolwiek wpływ na jego dalsze zycie. - Uwzględniając potrzebę udzielenia powodowi satysfakcji, rodzaj naruszonego dobra oraz intensywność jego negatywnych przeżyć, łączna kwota 3000 zł jest - zdaniem Sądu Apelacyjnego - adekwatna do wszystkich wyżej wymienionych okoliczności. Spowodowało to zmianę zaskarżonego wyroku W wymienionym zakresie' i uwzględnienie powództwa, W pozostałej części jego oddalenie oraz oddalenie apelacji powoda w pozostałym zakresie. Z apelacji pozwanegoi Apelacja pozwanego jest nieuzasadniona. ` Chybiony jest zarzut dowolnej oceny materiału dowodowego, W szczególności zeznań świadków, dotyczących sposobu, oddzielenia kącika sanitarnego od pozostałej części celi w Zakładzie Karnym W N. Wbrew twierdzeniom pozwanego nie stanowi dowodu przeciwnego do zeznań świadków sprawozdanie sędziego --- STRONA 15 --- 15 penitencjarnego Zakladu Karnego W N. za okres od 1.11.2008r. do 31.07.2001)r., z ktérego mialyby Wynikaé przeciwstawne okolicznosci. Pozwany chyba niezbyt dokladnie zapoznal sie z trescia tego sprawozdania, ktore przeciez nie zawiera opisu eel osadzonych. Wskazuje natomiast na Wysokie przeludnienie (liczba osadzonych W 50% przebywa W przeludnionych celach, k. 290291). Ciezar dowodu, ze Warunki W zakladzie karnym odpowiadaly obowiazujacym normom spoczywa na stronie pozwanej (art. 6 W zwiazku z art. 24 kc). Nie sposéb zgodzié sie z twierdzeniem pozwanego, jakoby W sprawie 0. zadoséuczynienie za niegodne odbywanie kary pozbawienia Wolnosci sad cywilny Wkraczal W uprawnienia sedziego penitencjarnego. Ocena legalnoéci 1 praW1d1oWosc1 Wykonywania kary pozbawienia Wolnosci nalezaca do sedziego penitencjarnego nie powoduje niemoznosci Wystapienia osadzonego z odpowiednim pozwem 1 rozpoznanie tego roszczenia p1'zez Sad Cywilny. Nieco rozbiezne relacje swiadkow strony powodowej co do Wysokosci écianki (zaslonki) odgradzajacej kaciki sanitarne od pozostalej czeéci pomieszczenia nie ea podstawa do uznania braku Wiarygodnoéci tych swiadkow. W zaleznoéci choéby od Wzrostu osadzonego, scianka mogla Wydawaé sie Wyzsza Iub nizsza a pozwany nie przedstawil zadnego dowodu, ze bylo inaczej, kwestionujac jedynie zeznania éwiadkow. Brak rowniez podstaw do uwzglednienia zarzutow naruszenia prawa rnaterialnego. Nie do przyjecia jest poglad skarzacego, ze brak skarg powoda na Warunki odbywania kary pozbawienia Wolnosci swiadczy o jego godzeniu sie z tymi Warunkami a tym samym z naruszeniem dobr osobistych powoda. Takie rozumowanie jest nieuprawnione i nie Wymaga komentarza. W art. 110 § 2 kkw zawarte sa Wymogi dotyczace Warunkow bytowych W celach, W tym powierzchnia na skazanego nie mniejsza niz 31112. Tylko W szczegolnie uzasadnionych Wypadkach okreslonych W art. 248 kkw 1 przy zachowaniu trybu postepowania Wskazanego W tym przepisie oraz w przewidzianych W nim przepisach Wykonawczych, moglo dojéé do ograniczenia wielkosci i powierzchni celi na jednego skazanego ponizej 31112, jednakze na czas okreslony i nie nadrniernie dlugi. Chodzi bowiem o Wyjatekj od zasady. ' Sad Okregowy praW1d1oWo uznal, ze nie zostaly dochowane Wszystkie Wymogi z art. 248 kkw, a przyjecie do Wiadomosci przez powoda zarzadzenia dyrektora Zakladu Karnego W N. o umieszczeniu go W przeludnionej celi oznacza Wylacznie przyjecie decyzji do Wiadomosci. Powod udowodnil, ze odbywal kare pozbawienia 15 penitencjarnego Zakładu Karnego W N. za okres od 1.11.2008r. do 31.07.2009r., z którego miałyby wynikać przeciwstawne okoliczności. Pozwany chyba niezbyt- dokładnie zapoznał się z treścią tego sprawozdania, które przecież nie zawiera opisu cel osadzonych. Wskazuje natomiast na wysokie przeludnienie (liczba osadzonych W 50% przebywa W przeludnionych celach, k. 290-291). Ciężar dowodu, że Warunki W zakładzie karnym odpowiadały obowiązującym normom spoczywa na stronie pozwanej (art. 6 W związku z art. 24 kc). Nie sposób zgodzić się z twierdzeniom pozwanego, jakoby w sprawie o. zadośćuczynienie za niegodne odbywanie kary pozbawienia wolności sąd cywilny wkraczał W uprawnienia sędziego penitencjarnego. Ocena legalności i prawidłowości wykonywania kary pozbawienia wolności należąca do sędziego penitencjarnego nie powoduje niemożności wystąpienia osadzonego z odpowiednim pozwem i rozpoznanie tego roszczenia przez Sąd Cywilny. Nieco rozbieżne relacje świadków strony powodowej co do wysokości ścianki (zasłonki) odgradzającej kąciki sanitarne od pozostałej części pomieszczenia nie są podstawą do uznania braku wiarygodności tych świadków. W zależności choćby od wzrostu osadzonego, ścianka mogła wydawać się wyższa lub niższa a pozwany nie przedstawił żadnego dowodu, że było inaczej, kwestionując jedynie zeznania świadków. Brak również podstaw do uwzględnienia zarzutów naruszenia prawa materialnego. Nie do przyjęcia jest pogląd skarżącego, że brak skarg powoda na warunki odbywania kary pozbawienia wolności świadczy o jego godzeniu się z tymi warunkami a tym samym z naruszeniem dóbr osobistych powoda. Takie rozumowanie jest nieuprawnione i nie wymaga komentarza. W art. 110 § 2 kkw zawarte są Wymogi dotyczące warunków bytowych w celach, W tym powierzchnia na skazanego nie mniejsza niż 3m2. Tylko W szczególnie uzasadnionych wypadkach określonych W art. 248 kkw i przy zachowaniu trybu postępowania wskazanego W tym przepisie oraz w przewidzianych W nim przepisach wykonawczych, mogło dojść do ograniczenia wielkości i powierzchni celi na jednego skazanego poniżej 31112, jednakże na czas określony i nie nadmiernie długi. Chodzi bowiem o wyjątek od zasady. ' Sąd Okręgowy prawidłowo uznał, że nie zostały dochowane Wszystkie wymogi z art. 248 kkw, a przyjęcie do wiadomości przez powoda zarządzenia dyrektora Zakładu Karnego w N. o umieszczeniu go w przeludnionej celi oznacza wyłącznie przyjęcie decyzji do wiadomości. Powód udowodnił, że odbywał karę pozbawienia --- STRONA 16 --- 16 Wolntméci W Warunkach przeludnienia. Art. 24 kc stanowiqcy podstaweg naruszenia débr osobistych nie Wymaga dla odpowiedzialnoéci Winy sprawcy oraz przewiduje domniemanie bezprawnoéci dzialania naruszajapego dobra osobistego, co powoduje, Ze dochodzgcy ochrony nie musi tej przesianki udowadniaé, natomiast na sprawcy ciagy obowiqzek wykazania, ii jego dzialanie bylo zgodne z prawem. Uszlo uwagi pozwanego, Ze permanentne przeludnienie jednostki penitencjarnej nie stanowi tej szczegélnej okolicznoéci, 0 jakiej m6Wi art. 248 kkw, ktéry W okresie objgtym pozwem nie by! stosowany wyjzJttkowo, ale nagminnie. 1, Powolywany W apelacji przez pozwanego § 28 Rozporzqdzenia Ministra Sprawiedliwoéci z dnia 25 sierpnia 20031“. W sprawie regulaminu organizacyjno — porzqdkowego wykonywanie kary pozbawienia wolnoéci (Dz. U. Nr 152, poz. 1493) stanowiapy 0 wyposazeniu cel, W ocenie Sqdu Apelacyjnego, nie potwierdza prawidlowoéci zachowania pozwanego. Wrqcz przeciwnie, odczytany Wlaéciwie i W zwiqzku z zebranymi dowodami éwiadczy 0 brakach wyposaienia przeludnionych ce1 (brak odpowiedniej iloéci krzesel, stoiéw, szafek, ciasnota videi zeznania éwiadkéw strony powodowej). Fakt, Ze zaklady karne nie prowadzq odpowiedniej ewidencji i nie potrafiq udzielié écislej informacji, W jakim czasie i przy jakim przekroczeniu dopuszczalnej liczby osadzonych odbywal kareg powéd W poszczegélnych celach, nie m0Ze wywolywaé dla niego negatywnych skutkéw procesowych i matrialnoprawnych. Nie podziela réwniez Sqd Apelacyjny rozwazafi pozwanego, ii powéd bqdqc recydywistq dobrze znal Warunki panujqce W zakladach karnych, WiQC nie poniésl jakiejkolwiek krzywdy. Nie stanowi réwniez podstawy Zqdania nieuwzglzgdnienia powédztwa wskazywanie znacznie gorszych warunkéw odbwvania kary pozbawienia Wolnoéci W krajach opisanych przez pozwanego W apelacji. Zauwazyé przy tym naleiy, 2e brak skarg powoda na Warunki pobytu W czasie odbywania kary, takie licznie otrzymywane nagrody mogz; éwiadczyé 0 prawidlowej resocjalizacji powoda. Sad Apelacyjny nie dostrzegl podnoszonego przez pozwanego W apelacji konfliktu Wartoéci W postaci naruszenia dobra osobistego skazanego (umieszczeniu W przeludnionej celi z' jednej strony) i potrzebgg jego izolacji 0d spoleczefistwa, a to wobec zadafi represyjnych Pafistwa, ktérych Wykonanie nie mote prowadzié do wiQkszeg0 ograniczenia praw czlowieka i jego godnoéci, nit to Wynika z zadaii ochronnych i celu zastosowanego érodka represji. "  ' ' _ . 16 wolności W warunkach przeludnienia. Art. 24 kc stanowiący podstawę naruszenia dóbr osobistych nie wymaga dla odpowiedzialności winy sprawcy oraz przewiduje domniemanie bezprawności działania naruszającego dobra osobistego, co powoduje, że dochodzący ochrony nie musi tej przesłanki udowadniać, natomiast na sprawcy ciąży obowiązek wykazania, iż jego działanie było zgodne z prawem. Uszło uwagi pozwanego, że permanentne przeludnienie jednostki penitencjarnej nie stanowi tej szczególnej okoliczności, o jakiej mówi art. 248 kkw, który W okresie objętym pozwem nie był stosowany wyjątkowo, ale nagminnie. -¬, Powoływany w apelacji przez pozwanego § 28 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003r. W sprawie regulaminu o1'ganizacyjno - porządkowego wykonywanie kary pozbawienia wolności (Dz. U. Nr 152, poz. 1493) stanowiący o wyposażeniu cel, W ocenie Sądu Apelacyjnego, nie potwierdza prawidłowości zachowania pozwanego. Wręcz przeciwnie, odczytany właściwie iw związku z zebranymi dowodami świadczy o brakach wyposażenia przeludnionych cel (brak odpowiedniej ilości krzeseł, stołów, szafek, ciasnota vide! zeznania świadków strony powodowej). Fakt, że zakłady karne nie prowadzą odpowiedniej ewidencji i nie potrafią udzielić ścisłej informacji, W jakim czasie i przy jakim przekroczeniu dopuszczalnej liczby osadzonych odbywał karę powód W poszczególnych celach, nie może wywoływać dla niego negatywnych skutków procesowych i matrialnoprawnych. Nie podziela również Sąd Apelacyjny rozważań pozwanego, iż powód będąc recydywistą dobrze znał Warunki panujące W zakładach karnych, więc nie poniósł jakiejkolwiek krzywdy. Nie stanowi również podstawy żądania nieuwzględnienia powództwa Wskazywanie znacznie gorszych warunków odbjwvania kary pozbawienia wolności w krajach opisanych przez pozwanego W apelacji. Zauważyć przy tym należy, że brak skarg powoda na warunki pobytu w czasie odbywania kary, takze licznie otrzymywane nagrody mogą świadczyć o prawidłowej resocjalizacji powoda. Sąd Apelacyjny nie dostrzegł podnoszonego przez pozwanego w apelacji konfliktu wartości W postaci naruszenia dobra osobistego skazanego (umieszczeniu w przeludnionej celi z' jednej strony) i potrzebę jego izolacji od społeczeństwa, a to wobec zadań represyjnych Państwa, których wykonanie nie może prowadzić do większego ograniczenia praw człowieka i jego godności, niż to wynika z zadań ochronnych i celu zastosowanego środka represji. ' - ' ' _ . --- STRONA 17 --- 17 Racjq ma natomiast skarzapy, Ze roszczenie powoda W ksztalcie zaproponowanych W pozwie mote byé uznane za naduzycie prawa, co nie znaczy, Ze W ogéle nie doszlo do naruszenia dobr osobistych powoda skutkujapych odmowag przyznania stosownego zadoééuczynienia. Brak rowniei podstaw do zastosowania W sprawie art. 5 kc z przyozyn Wskazanych przez pozwanego W apelacji. ' Powyisze okolicznoéci spowodowaly oddalenie apelacji pozwanego. Czqéciowe uwzglegdnienie apelacji powoda nastegpilo na zasadzie art. 386 § 1 kpc, a oddalenie, W oparciu 0 art. 385 kpc. Odnoszap sie do rozstrzygnicgcia Sqdu Okrqgowego 0 kosztach procesu S2rd Apelacyjny uznal za zasadne zastosowanie Wobec powoda art. 102 kpc. Dotyczy to nie obciagiania kosztami procesu powoda przed saflami obu instancji uznajgc, Ze charakter Zqdania oraz sytuacja majajzkowa i Zyciowa powoda uzasadnia odstqpienie od zasady odpowiedzialnoéci za Wynik sprawy. Koszty zastopstwa procesowego pelnomocnika powoda z urzodu W post;gpowaniu apelacyjnym zostaly zasqdzone na zasadzie § 6 p.6 i § 12 p.2 Rozporzqdzenia Ministra Sprawiedliwoéci z dnia 28 Wrzeénia 2002r. W sprawie czynnoéci radcéw prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Paflstwa kosztow pomocy prawnej udzielonej przez radco prawnego z urzgdu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze 2111.). 4 17 Rację ma natomiast skarżący, że roszczenie powoda w kształcie zaproponowanych w pozwie może być uznane za nadużycie prawa, co nie znaczy, że w ogóle nie doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda skutkujących odmową przyznania stosownego zadośćuczynienia. Brak również podstaw do zastosowania w sprawie art. 5 kc z przyczyn wskazanych przez pozwanego w apelacji. ' Powyższe okoliczności spowodowały oddalenie apelacji pozwanego. Częściowe uwzględnienie apelacji powoda nastąpiło na zasadzie art. 386 § 1 kpc a oddalenie, W oparciu o art. 385 kpc. Odnosząc się do rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego o kosztach procesu Sąd Apelacyjny uznał za zasadne zastosowanie wobec powoda art. 102 kpc. Dotyczy to nie obciążania kosztami procesu powoda przed sądami obu instancji uznając, że charakter żądania oraz sytuacja majątkowa i życiowa powoda uzasadnia odstąpienie od zasady odpowiedzialności za wynik sprawy. Koszty zastępstwa procesowego pełnomocnika powoda z urzędu W postępowaniu apelacyjnym zostały zasądzone na zasadzie § 6 p.6 i § 12 p.2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. W sprawie czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). ‹