Postanowienie IAC11 361/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 sierpnia 2012 r. Sąd Apelacyjny W Lubl

--- STRONA 1 --- Sygn. akt IAC11 361/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 sierpnia 2012 r. Sąd Apelacyjny W Lublinie, I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący - Sędzia SA Zbigniew Grzywaczewski Sędzia: SA Ewa Popek Sędzia: ` SA Walentyna Łukornska-Drzymała (Spr.) Protokolant seknsądowy Dorota Kabala po rozpoznaniu w dniu 22 sierpnia 2012 r. w Lublinie na rozprawie sprawy z powództwa K. C. przeciwko Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Zakładu Karnego W S. zastępowanemu przez Prokllratorię Generalna Skarbu Państwa o zadośćuczynienie na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Űkręgowego W Siedlcach z dnia 21 marca 2012 r., sygn. akt I C 1287/11 l. oddala apelację; Il . zasądza od powoda K. C. na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 2.745 (dwa tysiące siedemset czterdzieści pięć) złotych tytułem kosztów postępowania apelacyj nego. ' Sygn. akt I ACa 361/12 Ą Ą Ą UZASADNIENIE --- STRONA 2 --- Wyrokiem z dnia 21 marca 2012 r. Sąd Okręgowy w Siedlcach oddalił powództwo powoda K. C., który domagał się zasądzenia od pozwanego Skarbu Państwa reprezentowanego przez Dyrektora Zakładu Karnego w S. kwoty 150.000 zł tytułem zadośćuczynienia w związku z naruszeniem jego dóbr osobistych poprzez udarernnienie mu wzięcia udziału w wyborach parlamentarnych w dniu 9 października 2011 r. [pkt I) oraz odstąpił od obciążenia powoda kosztami procesu (pkt II). W uzasadnieniu wyroku Sąd Okręgowy wskazał na następujące ustalenia i motywy swego rozstrzygnięcia: wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2000 r. powód K. C. został skazany m.in. na karę dożywotniego pozbawienia wolności. Wobec powoda została także orzeczona kara dodatkowa w postaci pozbawienia praw publicznych na okres 10 lat. Powyższy wyrok uprawomocnił się w dniu 6 marca 2001 r. W dniu 2 maja 2001 r. wydany został nakaz przyjęcia powoda do odbycia kary pozbawienia wolności. Postanowieniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 4 sierpnia 2011 r. została wyznaczona data wyborów do Sejmu i Senatu RP na dzień 9 października 2011 r. W październiku 2011 r. powód odbywał karę pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w S.. W piśmie z dnia 7 września 2011 r. Sąd Okręgowy w Warszaude poinformował Urząd Miasta S., że wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2000 r. powód został pozbawiony praw publicznych na okres 10 lat i pozbawienie tych praw nie ustaje do dnia wyborów do Parlamentu zarządzonych na dzień 9 października 2011 r. Z uwagi na pozbawienie powoda praw publicznych, które skutkowało nieumieszczeniem powoda w spisie wyborców, nie mógł on w tym dniu wziąć udziału w wyborach i oddać głosu przed obwodową kornisją wyborczą w Zakładzie Karnym w S.. ` Powyższy stan faktyczny _Sąd Okręgowy_ ustalił n_a podstawie dowodów _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ z dokumentów wskazanych w uzasadnieniu wyroku. W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Okręgowy uznał żądanie pozwu za nieuzasadnione. Po przytoczeniu przepisu art. 417 § 1 kc, art. 77 Konstytucji RP, art. 448 kc i art. 24 § 1 kc oraz dokonaniu ich wykładni dla ustalenia przesłanek odpowiedzialności Skarbu Państwa, Sąd Okręgowy wskazał, iż do uwzględnienia powództwa o zadośćuczynienie za naruszenie dóbr osobistych konieczne jest ustalenie bezprawności działania sprawcy naruszającego dobra osobiste. Zgodnie z art. 40 § 1 kk pozbawienie praw publicznych obejmuje utratę czynnego i biemego prawa wyborczego do organu władzy publicznej, samorządu zawodowego lub gospodarczego. Stosownie,do treści art. 43 § 2 kk pozbawienie praw publicznych obowiązuje od uprawornocnienia się orzeczenia; okres, na który środek orzeczono, nie biegnie w czasie odbywania kary pozbawienia wolności, chociażby orzeczonej za inne przestępstwo. Intencją ustawodawcy było uniknięcie fikcji pozbawienia praw publicznych lub określonego zakazu, skoro skazany, przebywając W zakładzie karny, nie mógłby korzystać z praw publicznych albo wykonywać działalności objętej zakazem. Kara pozbawienia wolności sama w sobie powoduje liczne ograniczenia W możliwości korzystania z praw publicznych. Chodzi wiec 0 to, żeby osoba odbywaj ąca karę pozbawienia wolności odczuła dolegliwość wynikającą z orzeczonego środka karnego, ale dopiero po opuszczeniu zakładu karnego. W tym stanie nie ulega wątpliwości, że w dniu 9 października 2011 r. obowiązywała orzeczona wobec powoda kara pozbawienia praw publicznych. Tym samym powód nie mógł zostać ujęty W spisie wyborców i nie mógł wziąć udziału w wyborach do Sejmu i Senatu RP. Co więcej 10-letni okres pozbawienia praw publicznych zacznie swój bieg dopiero po zakończeniu odbywania przez niego kary pozbawienia wolności. Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy uznał, iż działanie pozwanego nie nosiło znamion bezprawności, co w niniejszej sprawie miałoby kluczowe znaczenie dla określenia podstaw e I --- STRONA 3 --- i zakresu odpowiedzialności Skarbu Państwa. Działanie, które nie było bezprawne i miało swoje umocowanie w obowiązujących normach prawnych nie mogło doprowadzić do naruszenia dóbr osobistych powoda. Z przedstawionych względów Sąd Okręgowy oddalił powództwo. Wobec trudnej sytuacji materialnej powoda sąd na podstawie art. 102 kpc odstąpił od obciążania powoda kosztami procesu. Apelację od powyższego wyroku złożył powód zarzucając wadliwość stanowiska sądu dotyczącego obowiązywania wobec powoda kary pozbawienia praw publicznych W dacie wyborów do Parlamentu RP. Skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i uwzględnienie powództwa. Sąd Apelacyjny zważył, co uastęptüe: Apelacja powoda nie zasługuje na uwzględnienie. Apelacja nie zawiera żadnych uzasadnionych zarzutów, stanowiąc polemikę z prawidlowymi ustaleniami i wnioskami sądu pierwszej instancji. W ocenie Sądu Apelacyjnego Sąd Okręgowy dokonał w sprawie prawidłowych ustaleń w zakresie okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia i okoliczności te należy podzielić, i uznać za podstawę orzeczenia. Apelacja opiera się na kwestionowaniu stanowiska sądu, iż nie upłynął 10 letni okres orzeczenia środka karnego w postaci pozbawienia powoda praw publicznych i w dniu wyborów powodowi nie przysługiwalo czynne prawo wyborcze. Wbrewjednak wywodom apelacji stanowisko sądu jest prawidłowe, logiczne i znajduje podstawę w przepisach prawa. Stosownie do prawidłowo zastosowanego przepisu art. 43 § 2 kk pozbawienie praw publicznych obowiązuje od uprawomocnienia się orzeczenia, jednakże okres na który ten środek karny orzeczono nie biegnie w czasie odbywania kary pozbawienia wolności, chociażby orzeczonej za inne przestępstwo. W przypadku powoda pozbawienie praw publicznych, na okres dziesięciu lat, obowiązywaio już od uprawomocnienia się orzeczenia, obowiązywało w dacie wyborów i obowiązuje nadal wo'b'e`c odbywania przez powoda kary pozbawienia wolności. Okres, na który orzeczono pozbawienie" praw publicznych rozpocznie bieg dopiero po zakończeniu odbywania przez powoda kary pozbawienia wolności (art. 43 § 2 kk). Istota przedstawionej regulacji oznacza, iż środek w postaci pozbawienia praw publicznych obowiązuje podczas całego okresu odbywania kary pozbawienia wolności i dodatkowo przez wskazany w wyroku okres 10 iat po jej zakończeniu. Jest oczywiste, że przyjęcie odmiennej wykładni, oczekiwanej przez powoda, przez liczenie 10 letniego terminu od dnia uprawomocnienia się wyroku, równolegle z odbywaniern kary pozbawienia wolności powodowałoby, że dolegliwość środka karnego, jednocześnie wykonywanego, stawałaby się fikcją. Wobec powyższego Sąd Apelacyjny calkowicie podziela pogląd Sądu Okręgowego, iż w dniu wyborów tj. w dniu 9 pażdziernika 2011 r. powód nie mógł wziąć udzialu W wyborach zi uwagi na obowiązywanie w tym dniu orzeczonego wobec niego środka karnego w postaci pozbawienia go praw publicznych. ` Dodatkowo podnieść należy, iż w okolicznościach sprawy kwestia dopuszczenia powoda do udzialu w wyborach nie była wynikiem decyzji Dyrektora Zakładu Karnego. Wynikało to z faktu nieurnieszczenia powoda W spisie wyborców. Czynności związane z prowadzeniem rejestrówi na ich podstawie spisów wyborców stosownie do przepisów ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (Dz, U. Nr 21, poz. 112] prowadzą gminy lub miasta na prawach powiatu (art. 5 pkt 4 i 6, art. 18 i n. oraz art. 26 i 11.). Osoby pozbawione praw publicznych zostają skreślone z rejestru wyborców na podstawie przekazywanych gminom zawiadomień sądu (art. 21 § 1 kodeksu wyborczego). Takie zawiadomienie odnośnie powoda zostało nadesłane do Urzędu Miasta S. przez Sąd Okręgowy w Warszawie /k.28/. Jednocześnie stosownie do przepisu art. 29 § 3 i § 4 kodeksu wyborczego wykazy osób, które w dniu wyborów będą znajdować się w zakładzie karnym, osoba kierująca daną jednostką: czyli dyrektor zakładu, przekazuje do urzędu gminy lub, jak w sprawie niniejszej, do urzędu miasta. Przy czym w wykazie osób, które będą przebywały w zakładzie karnym, nie umieszcza się osób pozbawionych praw publicznych prawomocnym orzeczeniem sądu. Stosownie do przepisu art. 37 kodeksu wyborczego na pominięcie w spisie wyborców sporządzonyrn przez organy gminy służy postępowanie I'el<lar'nacy§ne. Jak wynika z twierdzen powoda został on doprowadzony do pomieszczenia komisji wyborczej /k.`42v/, --- STRONA 4 --- a zatem służba więzienna stworzyła powodowi możliwość fizyczną uczestniczenia w wyborach. Powód nie mógł oddać głosu, gdyz na skutek pozbawienia praw publicznych nie był ujęty w spisie wyborców. lNbrew twierdzeniom powoda zrniana w spisie wyborców nie należała do kompetencji Dyrektora pozwanego Zakładu Karnego. A zatem to nie decyzją władz pozwanego Zakładu powód nie mógł uczesmiczyć w wyborach parlarnentarnycłr. W ocenie Sądu Apelacyjnego niezależnie od tego, że do kwestionowania prawidłowości sporządzenia spisu wyborców właściwy jest tryb postępowania reklamacyjnego przewidziany w Kodeksie wyborczym (art. 37), a nie tryb procesu cywilnego, podnieść należy, iż w tych okolicznościach sprawy niemożność uczestniczenia przez powoda w wyborach nie może być badane w kategoriach naruszenia dóbr osobistych powoda. Prawo do wybierania posłów, senatorów W świetle przepisów Konstytucji RP (art. 62) jest określonejako element wolnościi praw politycznych. Prawo do wybierania nie należy do kategorii dóbr osobistych człowieka, wskazanychwart. 23 kc. Wtym przedmiocie Sąd Apelacyjny podziela stanowisko wyrażone w odpowiedzi na pozew, iż czynnego prawa wyborczego nie można zaliczyć do katalogu dóbr osobistych wymienionych w art. 23 kc, które to dobra są ściśle związane z człowiekiem i w sposób nierozerwalny towarzyszą mu przez całe życie, niezależnie od sytuacji W jakiej znajduje się w danej chwili. Taka konstatacja prowadzi również do wniosku o braku podstaw do uwzględnienia żądania pozwu. Zadośćuczynienie może być przyznane wyłącznie w wypadkach prawem przewidzianych. Takie roszczenie przewiduje przepis art. 445 kc {z tytułu uszkodzenia ciała itp.), art.446 § 3 kc (śmierć osoby najbliższej) oraz art. 448 kc (naruszenie dóbr osobistych). W sytuacji, gdy żadna z tych sytuacji nie zachodzi w okolicznościach sprawy niniejszej "żądanie powoda zasądzenia zadośćuczynienia za -jak to określił - pozbawienie go możliwości udziału w wyborach nie znajduje podstawy prawnej. Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny uznał, iż apelacja nie zawiera uzasadnionych zarzutów, zaś zaskarżony wyrok odpowiada prawu. Z tych też względów i na mocy art. 385 kpc Sąd Apelacyjny oddalił apelację jako bezzasadną. Sąd Apelacyjny na mocy art. 98 § 1 i § 3 kpc w zw. z art. 99 kpci art. 108 § 1 kpc zasądził od powoda na rzecz pozwanego zwrot kosztów procesu stosownie do zasady odpowiedzialności za wynika procesu. Sam zły stan majątkowy powoda i fakt przebywania w zakładzie karnyrn nie uzasadniają zwolnienia powoda od zwrotu poniesionych przez stronę przeciwną kosztów postępowania apelacyjnego. Znając argumentację sądu pierwszej instancji powód świadomie podjął decyzję o wniesieniu apelacji, musiał zatem liczyć się z obowiązkiem poniesienia kosztów procesu w przypadku nieuwzględnieniajego apelacji. Zwłaszcza w sytuacji, gdyw swojej apelacji nie wskazał żadnych konkretnych zarzutów wskazujących na wadliwość zaskarżonego wyroku. Koszty poniesione przez stronę pozwaną zostały wywołane wniesioną przez powoda apelacją. _ /. Z przedstawionych względów' i na mocy cyt. przepisów Sąd Apelacyjny orzekł jak w sentencji.