Wyrok I PR 493/73

--- STRONA 1 --- fl  LQR 170183  tekst Wyrpk Sqdu Najwyiszego z dnia 17 czerwca 1983 r. I CR 170183 Uwzglqdnienie roszczenia z art. 448 k.c. ma, podobnie jak uwzglednienie zqdania zadoééuczynienia, charakter fakultatywny, a wiqc Zqdanie takie nie musi byé uwzgiednione przez Sad, mimo speinienia pr2es1anek ustawowych. LEX nr 8547 ' 8547 _ : 211.558 Skiad orzekajqcy . Ptzewodniczqcy: SSN J. lgnatowicz. Sedziowie SN: L. Grygolajtys, T. Milkowski (spr.). Protokolant: Z. DQDEK. Sentencja _ Sqd Najwyzszy Izba Cywilna i Administracyjna, po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 1983 r. sprawy z powédztwa Czeslawa B. przeciwko: Remigluszowi S. 0 ochronq: débr osobistych, na skutek rewizji powoda od wyroku Sqdu Wojewédzkiego w W. z dnia 29 grudnia 1982 r., I. zmienia zaskarzony wyrok w czeéci oddalajqcej powédztwo w ten sposéb, 2e nakazem przeproszenia powoda, biizej okreélonym w tym wyroku, obejmuje takze wypowiedi pozwanego, stwierdzajagcq, Ze powéd Zyi kosztem zespolu redakcyjnego; ll. w pozostalej czeéci rewizje oddaia i zasqdza od pozwanego na rzecz powoda kwote 4.500 {cztery tysiqce picgéset) 2% tytuéem kosztéw postepowania rewizyjnego. . Uzasadnienie faktyczne ' _ ' " Zaskarionym wyrokiem Sad Wojewédzki zob0wie1za1 pozwanego do przeproszenia powoda w obecnoéci =0s0b obecnych na zebraniu Podstawowej Organizacji Partyjnej w Redakcji "P." w dniu 3.11.1979 r. za zachowanie sig I wypowiedi w stosunku do powoda. Réwnoczeénie Sad ten oddalii Zqdanie przeproszenia powoda za wypowiedi pozwanego na odprawie s1uZbowej w dniu 15.4.1980 r., ktéra to wypowiedi stanowiia zarzut pod adresem powoda, Ze zyje on kosztem zespoiu redakcyjnego. Nie uwzglednil te:'z Sqd wniosku 0 zasqdzenie od pozwanego kwoty 5.000 21 na rzecz Polskiego Czerwonego Krzyza. Z usta1e:’1 Sagdu I instancji wynika, Ze pozwany jest redaktorem naczelnym miesiecznika "P.", a powéd by} jednym z redaktorow wymienionego czasopisma. W dniu 8.11.1979 r. odbywaio sie zebranfe POP dzialajqcej przy wymienionej Redakcji. W czasie wystqpienia powoda, ktére sie przeciqgalo i w czasie ktérego powtarza1 on niepotrzebnie pewne kwestie, pozwany zdenerwow/a1 sie, uderzyi pieécia w stéi i wypowiedzial stowa :“B., nie pieprzcie giupot". Po przerwie w zebraniu pozwany przeprosif zebranych za swoja wypowiedi motywujqc ja uniesieniem sic3. _ Na odprawie s1uZb0wej 15.4.1980 r. pozwany, wypowiadajqc si3 na temat wktadu poszczegélnych redaktoréw w opracowywaniu miesiecznika stwierdzil, i2 powéd zyje kosztem zespo%u redakcyjnego, gdyz oddajedo publikacji znacznie mniej materia1u niz pozostali redaktomy. lnni uczestnicy odprawy solidaryzowali 51¢ z ta wypowiedziq. Pozwany swoja oceng pracy powoda powtérzyi na zebraniu partyjnym w dniu 9.10.1980 r. Powbd z1o2y% wniosek do oficerskiego Sadu Honorowego w zwiqzku z zachowaniem sie pozwanego na zebraniu partyjnym w dniu 8.11.1979 r. Wymieniony Sad odstqpfl od wszczacia sprawy. Natomiast egzekutywa PZPR jednostki nadrzgdnej zwréciia pozwanemu ostrq uwage w zwiqzku z jego zachowaniem sh? na zebraniu. W wyniku doniesienia powoda Prokuratura Warszawskiego Okrcggu Wojskowego umorzy1a dochodzenie z uwagi na ustanie karalnoéci czynéw pozwanego. Sad Wojewéclzki uznai, Ze zqdanie powoda jest uzasadnione jedynie. czzgéciowo, a mianowicie w czegéci dotyczqcej zachowania siQ i wypowiedzi pozwanego na zebraniu w dniu 3.11.1979 r. Z uwagi na to, 2e pozwany dziaiai w afekcie, nie mozna mu przypisaé ziej woli ani umyélnoéci w dzialaniu, brak jest podstaw do Zqdania zasadzenia odpowiedniej kwoty na rzecz PCK. Zdaniem Sqdu I instancji, wypowiedzi pozwanegona odprawie w dniu 15.4.1980 r. nie mozna uznaé za obrazg i zniesiawienie powoda, bowiem pozwany miai prawo, a nawet obowiqzek, dokonaé oceny pracy powoda, a swojq krytycznq wypowiedi 0piera1 na danych iiczbowych dotyczqcych materia1c'>w oddawanych do publikacii pxzez poszczegélnych redaktoréw. Od powyzszego wyroku wn§c'>s% _rewizje powéd, Zqclajqc zmiany tego orzeczenia i zobowiqzania pozwanego, aby System lnformacji Prawne] Lex (Lex Omega} 1012014 Stan prawny programu: 20140306 lllllr' I (_Ę`_R_1?_Üł83 - tekst Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 1? czerwca 1983 r. I CR 'l'?'Oi'B3 Uwzględnienie roszczenia z art. 448 k.c. ma, podobnie jak uwzględnienie żądania zadośćuczynienia, charakter fakultatywny, a więc żądanie takie nie musi być uwzględnione przez Sąd, mimo spełnienia przesłanek ustawowych. LEX nr 854? ' 8547 _ I a_ĽL_ś48. Skład orzekający . Przewodniczący: SSN J. lgnatowicz. Sędziowie SN: Ł. Grygołajtys, T. Miłkowski (spr.]. Protokoiant: Z. Dębek. Sentencja _ Sąd Najwyższy izba Cywilna i Administracyjne, po rozpoznaniu w dniu 1? czerwca 1983 r. sprawy z powództwa Czesława 8. przeciwko: Remigiuszowi S. o ochronę dóbr osobistych, na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w W. z dnia 29 grudnia 1982 r., l. zmienia zaskarżony wyrok w części oddalającej powództwo w ten sposob, że nakazem przeproszenia powoda, bliżej określonym w tym wyroku, obejmuje także wypowiedź pozwanego, stwierdzającą, że powod żył kosztem zespołu redakcyjnego; ll. w pozostałej części rewizję oddała i zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 4.500 (cztery tysiące pięćset) zł tytułem kosztów postępowania rewizyjnego. . Uzasadnienie faktyczne " _ ' " Zaskarzonym wyrokiem Sąd Wojewódzki zobowiązał pozwanego do przeproszenia powoda w obecności osob obecnych na zebraniu Podstawowej "Organizacji Partyjnej w Redakcji "P." w dniu 3.11.19?9 r. za zachowanie się i wypowiedź w stosunku do powoda. Równocześnie Sąd ten oddalił żądanie przeproszenia powoda za wypowiedz pozwanego na odprawie służbowej w dniu 15.4.1980 r., która to wypowiedz stanowiła zarzut pod adresem powoda, że żyje on kosztem zespołu redakcyjnego. Nie uwzględnił też Sąd wniosku o zasądzenie od pozwanego kwoty 5.000 zł na rzecz Polskiego Czerwonego Kmyża. Z ustaien Sądu l instancji wynika, że pozwany jest redaktorem naczelnym miesięcznika "P.", a powod był jednym z redaktorów wymienionego czasopisma. W dniu 8.11.19?9 r. odbywało się zebranie POP działającej przy wymienionej Redakcji. W czasie wystąpienia powoda, które się przeciągało i w czasie ktorego powtarzał on niepotrzebnie pewne kwestie, pozwany zdenerwował się, uderzył pięścią w stół i wypowiedział słowa :"B., nie pieprzcie głupot". Po przerwie w zebraniu pozwany przeprosił zebranych za swoją wypowiedz moiywując ją uniesieniem się. _ Na odprawie służbowej 15.4.1980 r. pozwany, wypowiadając się na temat wkładu poszczegolnych redaktorow w opracowywaniu miesięcznika stwierdził, iz powód żyje kosztem zespołu redakcyjnego, gdyż oddaje _do publikacji znacznie mniej materiału niż pozostali redaktorzy. Inni uczestnicy odprawy solidaryzowali się z tą wypowiedzią. Pozwany swoją ocenę pracy powoda powtórzył na zebraniu pariyjnym w dniu 9.10.1980 r. Powod złożył wniosek do oficerskiego Sądu Honorowego w związku z zachowaniem się pozwanego na zebraniu partyjnym w dniu 8.11.19?9 r. Wymieniony Sąd odstąpił od wszczęcia sprawy. Natomiast egzekutywa PZPR jednostki nadrzędnej zwróciła pozwanemu ostrą uwagę w związku z jego zachowaniem się na zebraniu. W wyniku doniesienia powoda Prokuratura Warszawskiego Okręgu Wojskowego umorzyia dochodzenie z uwagi na ustania karalnośoi czynów pozwanego. Sąd Wojewódzki uznał, że żądanie powoda jest uzasadnione jedynie. częściowo, a mianowicie w części dotyczącej zachowania się i wypowiedzi pozwanego na zebraniu w dniu 3.11.1979 r. Z uwagi nato, że pozwany działał w aiekcie, nie można mu przypisać złej woli ani umyślnosci w działaniu, brak jest podstaw do żądania zasadzenia odpowiedniej kwoty na rzecz PCK. Zdaniem Sądu l instancji, wypowiedzi pozwanego 'na odprawie w dniu 15.4.1980 r. nie można uznać za obrazę i zniesławienie powoda, bowiem pozwany miał prawo, a nawet obowiązek, dokonać oceny pracy powoda, a swoją krytyczną wypowiedz opierał na "danych iiczbowych dotyczących materiałow oddawanych do publikacji przez poszczególnych redaktorów. Od powyższego wyroku wniósł rewizję powod, żądając zmiany tego orzeczenia i zobowiązania pozwanego, aby System Informacji Prawnej Lex (Lex Ümegaj 10i2014 Stan prawny programu: 2014-03-08 --- STRONA 2 --- ‘I. ‘I. _ ____ _ _ _ I CR QOIS3  t_<'=1i_<__S__t przeprosii powoda za wypowiedi, i2 Zyi on kosztem zespoiu i aby odwoiai ten zarzut, ponadto zasqdzenia od powoda na rzecz PCK kwoty 5.000 zi oraz zobowiqzania pozwanego, aby zaprzestai rozpowszechniania oszczerstwa, Ze powod Zyi kosztem zespoiu redakcji P. Rewizja zostaia oparta na zarzucie naruszenia prawa materialnego i sprzecznoéci ustaleri Saidu z treéciq zebranego w sprawie materiaiu. Uzasadnienie prawne Sad Najwyiszy zwazyi, co nastopuje: _ Zarzut naruszenia art. 23 i 24 kc nalezaio uznaé za uzasadniony. Sqd Wojewodzki siusznie przyjai, Ze pozwany bodqc zwierzchnikiem powoda miat prawo, a nawet obowiqzek dokonywaé ocenyjego pracy. Jednakze krytyczna ocena powinna byé wyrazona w forrnie, ktéra nie ponizaiaby godnoéci osobistej ocenianego. Jak wskazai juz Said Najwyzszy w wyroku z dnia 6.12.1973 r., I PR 493/73 (OSMCP 1974, poz. 156), nie narusza godnoéci osobistej pracownika krytyczna ocena wykonywania przez niego zieconych mu konkretnych zadafi, jezeii nie prowadzi do krzywdzqcej dyskwaiifikacji zawodowej i nie zawiera zbodnych sforrnuiowafa wykraczajacych poza potrzebo w ramach konkretnej czynnoéci. Jezeli wiec pozwany ohciai powodowi wytknaé konkretne zaniedbania, powinien byi taktownie 0 tym powiedzieé i wskazaé konkretne zaniedbania z jego strony. Uiyte przez pozwanego sformuiowanie, ze powod zyje kosztem zespoiu, byio w konkretnym wypadku sformuiowaniem dosadnym. uogolniajqco dyskwalifikujqcym powoda. Nadto przeiozonego powinno cechowac‘: opanowaniei oglodnoéo wypowiedzi. 1 . Biorqc powyzsze pod uwage, nalezaio uznaé, ze zachodzq podstawy, aby obowiaizkiem przeproszenia powoda objqé rowniez omawianq wyzej wypowiedi, Zqdajqc rowniez odwoiania zarzutu zawanego w przytoczonym sformuiowaniu i zarzucaiqc niewyjaénienie okoiicznoéci, ktore miaiyby dezaprobowao negatywna oceno pracy powoda, skarzqcy zmierza w istocie rzeczy do tego, by Said ustalii niesiusznoéo stawianych mu zarzutow odnoénie wkiadu praoy w redakcji. Tak daieko idqcego zqdania uwzglodnié nie mozna. Ochrona dobor osobistych w procesie nie moze przeksztaicao sio w kontrolo prawidiowoéoi oceny dochodzqcego tej ochrony jako pracownika. Oceniajqc zasacinoéo rewizji w czoéci dotyczqcej nieuwzgiodnienia Zqdania zasqdzenia od pozwanego okreéionej kwoty na rzecz PCK, Said Najwyzszy miai na uwadze, ze uwzgloclnienie roszczenia z art. 443 kc ma, podobnie jak uwzglodnienie Zqdania zadoééuczynienia, charakter fakultatywny, a wioc Zqdanie takie nie musi byo uwzglodnione przez Sad, mimo speinienia pizesianek ustawowych. Odmawiajqc uwzgizgcinienia rewizji w tym zakresie, Said Najwyzszy miai na uwadze okolicznoéci sprawy, a mianowicie fakt, ze pozwany starai sie; ziagodzié skutki swego nieopanowanego zaohowania sing przez przeproszenie.zebranych..(a._wioc.i powoda) zasiowa wypowiedzianew'trakciezabrania giosu przez powoda, a ponadto okoiicznoéé, Ze pozwanego spotkaiy jui 2 powodu naruszenia dobr osobistych powoda pewne sankcje, jak ostra uwaga zwierzchniej instancji PZPR i uciqzliwoéci zwiqzane z postopowaniem przed organami écigania. W tej sytuacji przeproszenie powoda nakazane przez Sad bedzie wystarczajqce. Zbodna wobec tego staje sie ocena, dyskusyjnego zresztq, stanowiska Sqdu Wojewodzkiego odnoénie nieumyélnosci dziaiania pozwanego, skoronawet odmienne stanowisko w tej kwestii nie uzasadniaioby uwzgiednienia tej czegéci Zqdania. Wobec powyzszego Sad Najwyzszy, na podstawie art. 390 § 1 i 387 kpc, orzeki jak w sentencji. Rozstizygniecie o kosztach opiera sio na art. 100 i 393 § 1 kpc. Pozwanego obciqzono dwiema trzecimi kosztow procesu za obie instancje, pozostawiajqc orzeczenie 0 kosztach w zaskarzonym wyroku bez zmian i zasaidzajqc od pozwanego odpowiednio wyisze koszty w ll instancji.  System Informacji Prawnej Lax (Lax Omega] 1012014 Stan prawny programu: 20140306 / ¬. III' III' __ _ ÍCRÅÍÜÍÜ3 -ielíåi przeprosił powoda za wypowiedz, iż żył on kosztem zespołu i aby odwołał ten zarzut, ponadto zasądzenia od powoda na rzecz PCK kwoty 5.000 zł oraz zobowiązania pozwanego, aby zaprzestał rozpowszechniania oszczerstwa, że powod żył kosztem zespołu redakcji P. Rewizja została oparta na zarzucie naruszenia prawa materialnego i sprzeczności ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału. Uzasadnienie prawne Sąd Najwyższy zważył, co następuje: _ Zarzut naruszenia art." 23 i 24 kc należało uznao za uzasadniony. Sąd Wojewódzki słusznie przyjął, że pozwany będąc zwierzchnikiem powoda miał prawo, a nawet obowiązek dokonywać oceny jego pracy. Jednakże krytyczna ocena powinna być wyrażona w formie, która nie poniżałaby godności osobistej ocenianego. Jak wskazał już Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 8.12.19?3 r., I PR 493ł73 (OSMCP 19?4, poz. 158), nie narusza godności osobistej pracownika krytyczna ocena wykonywania przez niego zleconych mu konkretnych zadań, jeżeii nie prowadzi do krzywdzącej dyskwaiifikacji zawodowej i nie zawiera zbędnych sformułowań wykraczających poza potrzebę w ramach konkretnej czynności. Jeżeli więc pozwany chciał powodowi wytknąo konkretne zaniedbania, powinien był taktownie o tym powiedzieć i wskazać konkretne zaniedbania z jego strony. Użyte przez pozwanego sformułowanie, że powód żyje kosztem zespołu, było w konkretnym wypadku sformułowaniem dosadnym, uogólniająco dyskwalifikującym powoda. Nadto przełożonego powinno cechowaó opanowaniei oględnośó wypowiedzi. " . Biorąc powyższe pod uwagę, należało uznać, że zachodzą podstawy, aby obowiązkiem przeproszenia powoda objąo również omawianą wyżej wypowiedż, Ządając również odwołania zarzutu zawartego w przytoczonym sformułowaniu i zarzucając niewyjasnienie okoliczności, które miałyby dezaprobowao negatywną ocenę pracy powoda, skarżący zmierza w istocie rzeczy do tego, by Sąd ustalił niesłusznośó stawianych mu zarzutów odnośnie wkładu pracy w redakcji. Tak daieko idącego żądania uwzględnić nie można. Ochrona dobór osobistych w procesie nie może przekształcać się w kontrolę prawidłowości oceny dochodzącego tej ochrony jako pracownika. Oceniając zasadność rewizji w części dotyczącej nieuwzgłędnienia żądania zasądzenia od pozwanego określonej kwoty na rzecz PCK, Sąd Najwyższy miał na uwadze, że uwzględnienie roszczenia z art. 443 kc ma, podobnie jak uwzględnienie żądania zadośouczynienia, charakter fakultatywny, a więc żądanie takie nie musi być uwzględnione przez Sąd, mimo spełnienia przesłanek ustawowych. Odmawiając uwzględnienia rewizji w tym zakresie, Sąd Najwyższy miał na uwadze okoliczności sprawy, a mianowicie fakt, że pozwany starał się złagodzić 'skutki swego nieopanowanego zach owania się przez przeproszenia..zebranych...(a..więc.i powoda) za.. słowa wypowiedziąnew--'-trakciezabrania głosu' przez- powoda, a ponadto okołiczność, że pozwanego spotkały już z powodu naruszenia dóbr osobistych powoda pewne sankcje, jak ostra uwaga zwierzchniej instancji PZPR i uciążliwości związane z postępowaniem przed organami ścigania. W tej sytuacji przeproszenia powoda nakazane przez Sąd będzie wystarczające. Zbędna wobec tego staje się ocena, dyskusyjnego zresztą, stanowiska Sądu Wojewódzkiego odnośn.ie nieumyślności działania pozwanego, skoro-nawet odmienne stanowisko w tej kwestii nie uzasadniałoby uwzgłędnienia tej części żądania. Wobec powyższego Sąd Najwyższy, na podstawie art. 390 § 1 i 38? kpc, orzekł jak w sentencji. Rozstrzygnięcie o kosztach opiera się na art. 100 i 393 § 1 kpc. Pozwanego obciążono dwiema trzecimi kosztow procesu za obie instancje, pozostawiając omeczenie o kosztach w zas karżonym 'wyroku bez zmian i zasądzając od pozwanego odpowiednio wyższe koszty w ll instancji. - System informacji Prawnej Lex (Lex Omega] 10r'2014 Stan prawny programu: 2014-03-08 r'