Wyrok I PR 175/68

--- STRONA 1 --- _.._ __,_Y_,C,K,2§2!Q3, ,t6K,$t Teksi orzeczenia pochodzi z bazy orzeczeri Sadu Najwyiszego dostcgpnej pod adresem @ Wyrok Sadu Najwyzszego z dnia 27 lutego 2004 r. V CK 282103 1. O rozmiarze naleznego zadoééuczynienia pieniqznego powinien decydowaé wzasadzie rozmiar doznanej krzywcly: stopiefi cierpiefi fizycznych i psychicznych, ich intensywnoéé i czas trwania, nieodwracainoéé nastapstw wypadku i inne podobne okoiicznoéci. Niewyrnierny w peini charakter tych okolicznoéci sprawia, ze sad przy ustalaniu rozmiaru krzywdy i tym samym wysokoéci zadoééuczynienia ma pewnq swobode. Ocena sadu w tym wzgladzie powinna sie opieraé na caioksztaicie okoticznoéci sprawy, nie wyiaczajac takich czynnikéw, jak np. wiek poszkodowanego i postawa sprawcy. Wiek poszkodowanego i postawa sprawcy rnoga rzutowaé na rozmiar krzywdy: gdy poszkodowany jest osoba mioda iub nastepuje szczegélne nasiienie winy sprawcy rozmiar krzywdy moze byé wiekszy, niz gdy takie okolicznoéci nie wystapuja. 2. Ocenny charakter kiyteriéw wyznaczajacych wysokoéé zadoécuczynienia pieniegznego przyznawanego na podstawie art. 445 § 1'k.c., a uprzednio art. 165 § 1 Kodeksu zobowiazafi, dai podstawg do sformuiowania dyrektywy, wediug ktérej zarzut naruszenia ad. 445 § 1 k.c. przez sad drugiej instancji wskutek zawyienia lub zaniienia wysokoéci zasadzonego zadoééuczynienia pieniaznego moze byé, praktycznie rzecz biorac, uwzglegclniony tylko w razie wykazania oczywistego naruszenia tych kwteriéw przez sad drugiej instancji. LEX nr 183777   183777 : aEL_4A5 : art. 155 Skiad orzekajqcy Przewociniczacyz Scgdzia SN Kazimierz Zawada {spr.).' Saciziowie SN: Henryk Pietrzkowski, Zbigniew Strus. Sentencja Sad Najwyzszy w sprawie z powéclztwa Michaia C. dziaiajqcego przez matka Aleksandra C. przeciwko Spéidzielni Mieszkaniowej "T." w T. przy uczestnictwie interwenienta ubocznego Korporacji Ubezpieczeniowe} "F." S.A. w S.  Delegatury w K. 0 zapiata, po rozpoznaniu na rozprawie w izbie Cywilnej W dniu 27 iutego 2004 r. kasacji powoda od wyroku Saciu Apelacyjnego w K. z dnia 6 lutego 2003 r.: 1) zmienia zaskarzony wyrok w ten sposéb, Ze zasadzona w punkcie 1 kwota 35.000 {trzydziestu piaciu tysiacy) 2+ zastapuje kwotq 50.000 {piaédziesieciu tysiecy) 2%, a kwote 2.550 (dwa tysiace piaéset pieédziesiat) zi nalezna Skarbowi Pafistwa z tytuiu nieuiszczonego wpisu sadowego zastepuje kwota 3.600 (tizy tysiace szeééset) zi; 2} w pozostalym zakresie kasacja oddala i znosi wzajemnie pomiadzy stronami koszty postapowania kasacyjnego. Uzasadnienie faktyczne Sad Okregowy w K. wyrokiem z 26 kwietnia 2002 r. zasadzii na rzecz maioletniego powoda zadoééuczynienie pieniezne w kwocie 85.000 zi z ustawowymi odsetkami od daty wyroku oraz ustalii, ze strona pozwana badzie ponosiia odpowiedzialnoéé za przyszie, mogace sia ujawnié skutki wypadku; w pozostaiej czaéci powéciztwo oddaiii. Wyrok ten opierai sia na nastapujacych ustaieniach i ocenach: W dniu 14 wrzeénia 2002 r. niespeina oémioietni powéd przebywai w towarzystwie swej starszej dwunastoletniej siostry na pozostajacym w administracji strony pozwanej placu zabaw przy ui T. w T. Gdy wspinai sia po bocznych rurkach nieposiadajacej siedzenia hustawki, spadi doznajac ciazkiej kontuzji prawej nerki z urwaniem dolnego jej bieguna i rozerwaniem miedniczki nerkowej. W dniu 8 paidziernika 2000 r. przeszedi operacja, w trakcie ktérej usunieto dolny biegun nerki i odtworzono ukiad wydainiczy: miedniczka E moczowbd. W szpitalu przebywai szeéé tygodni. Z opinii biegiego urologa Jana M. wynika, 2e jakkolwiek wynik operacji jest dobry, nie mozna przewidzieé, jak kontuzjowana nerka bacizie funkcjonowaé w przyszioéci. Po opuszczeniu szpitala stwierdzono u powoda pogrubienie jednego uda na skutek rnajacej écisiy zwiazek z przebytym urazem ciezkiej patoiogii Zylnej 0 duzyrn zaawansowaniu. Rozwatajqc wysokoéé zadoséuczynienia, Sad Okragowy miai na uwadze zaréwno okres, jak przebieg leqzenia, nasiienie cierpieh fizycznych i psychicznych zwiazanych z wypadkiem oraz leczeniem, a takze konsekwencje wywoiane charakterem urazu. Sad Apelacyjny na skutek apelacji strony pozwanej zmienii wyrok Sqdu Okragowego w ten sposrfib, 2e obnizyi wysokoéé zasadzonego zadoééuczynienia do sumy 35.000 zi oraz wysokoéé kwoty naieznej Skarbowi Parfistwa od strony System Informacji Prawne] Lex (Lex Omega) 5012013 Stan prawny programu: 20131223 _„_ __,_Y_,QłŚ252!03,' EKSÍ Tekst orzeczenia pochodzi z bazy orzeczeń Sądu Najwyższego dostępnej pod adresem fl Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 lutego 2004 r. V CK 282103 1. O rozmiarze należnego zadośćuczynienia pieniężnego powinien decydować wzasadzie rozmiar doznanej krzywdy: stopień cierpień fizycznych i psychicznych, ich intensywność i czas trwania, nieodwracalność następstw wypadku i inne podobne okoliczności. Niewymierny W pełni charakter tych okoliczności sprawia, że sąd przy ustalaniu rozmiaru krzywdy i tym samym wysokości zadośćuczynienia ma pewną swobodę. Ocena sądu w tym względzie powinna się opierać na całokształcie okoliczności sprawy, nie wyłączając takich czynników, jak np. wiek poszkodowanego i postawa sprawcy. Wiek poszkodowanego i postawa sprawcy mogą rzutować na rozmiar krzywdy: gdy poszkodowany jest osobą młodą iub następuje szczególne nasiłenie winy sprawcy rozmiar krzywdy może być większy, niz gdy takie okoliczności nie występują. 2. Ocenny charakter kryteriów wyznaczających wysokość zadośćuczynienia pieniężnego przyznawanego na podstawie art. 445 § 1`k.c., a uprzednio art. 165 § 1 Kodeksu zobowiązań, dał podstawę do sformułowania dyrektywy, według której zarzut naruszenia art. 445 § 1 k.c. przez sąd drugiej instancji wskutek zawyżenia lub zaniżenia wysokości zasądzonego zadośćuczynienia pieniężnego może być, praktycznie rzecz biorąc, uwzględniony tylko w razie wykazania oczywistego naruszenia tych kryteriów przez sąd drugiej instancji. LEX nr 183777 ' -- 183777 : a.r:L.4A5 : art. 155 Skład orzekający Przewodniczący: Sędzia SN Kazimierz Zawada (spr.).' Sędziowie SN: Henryk Pietrzkowski, Zbigniew Strus. Sentencja Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Michała C. działającego przez matkę Aleksandrę C. przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej "T.'* w T. przy uczestnictwie interwenienta ubocznego Korporacji Ubezpieczeniowej "F." S.A. w S. - Delegatury w K. o zapłatę, po rozpoznaniu na rozprawie w izbie Cywilnej w dniu 27 lutego 2004 r. kasacji powoda od wyroku Sądu Apelacyjnego w K. z dnia 6 lutego 2003 r.: 1) zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że zasądzoną w punkcie 1 kwotę 35.000 (trzydziestu pięciu tysięcy) zł zastępuje kwotą 50.000 (pięćdziesięciu tysięcy) zł, a kwotę 2.550 (dwa tysiące pięćset pięćdziesiąt) zł należną Skarbowi Państwa z tytułu nieuiszczonego wpisu sądowego zastępuje kwotą 3.500 (trzy tysiące sześćset) zł; 2) w pozostałym zakresie kasację oddala i znosi wzajemnie pomiędzy stronami koszty postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie faktyczne Sąd Okręgowy w K. wyrokiem z 26 kwietnia 2002 r. zasądził na rzecz małoletniego powoda zadośćuczynienie pieniężne w kwocie 85.000 zł z ustawowymi odsetkami od daty wyroku oraz ustalił, że strona pozwana będzie ponosiła odpowiedzialność za przyszłe, mogące się ujawnić skutki wypadku; w pozostałej częsci powództwo oddalił. Wyrok ten opierał się na następujących ustaleniach i ocenach: W dniu 14 września 2002 r. niespełna ośmioietni powód przebywał w towarzystwie swej starszej dwunastoletniej siostry na pozostającym w administracji strony pozwanej placu zabaw przy ui T. w T. Gdy wspinał się po bocznych rurkach nieposiadającej siedzenia huśtawki, spadł doznając ciężkiej kontuzji prawej nerki z unruaniem dolnego jej bieguna i rozenrraniem miedniczki nerkowej. W dniu 8 pażdziernika 2000 r. przeszedł operację, w trakcie której usunięto dolny biegun nerki i odtworzono układ wydainiczy: miedniczkę i moczowód. W szpitalu przebywał sześć tygodni. Z opinii biegłego urologa Jana Ni. wynika, że jakkolwiek wynik operacji jest dobry, nie można przewidzieć, jak kontuzjowana nerka będzie funkcjonować w przyszłości. Po opuszczeniu szpitala stwierdzono u powoda pogrubienie jednego uda na skutek mającej ścisły związek z przebytym urazem ciężkiej patologii żylnej o dużym zaawansowaniu. Rozważając wysokość zadośćuczynienia, Sąd Okręgowy miał na uwadze zarówno okres, jak przebieg leczenia, nasilenie cierpień fizycznych i psychicznych związanych z wypadkiem oraz leczeniem, a także konsekwencje wywołane charakterem urazu. Sąd Apelacyjny na skutek apelacji strony pozwanej zmienił wyrok Sądu Okręgowego w ten sposób, że obniżył wysokość zasądzonego zadośćuczynienia do sumy 35.000 zł oraz wysokość kwoty należnej Skarbowi Państwa' od strony System Informacji Prawnej Lex (Lex Omega) 50i'2013 Stan prawny programu: 2013-12-23 --- STRONA 2 --- __ _ ,__ _ _ __ ___ H V CK 282/O3  tekst pozwanej do sumy 2.550 zi; w pozostaiyrn zakresie apelacjo oddaiii. ' ' ' W uzasacinieniu wskazai, 2e w petni podziela ustaienia Sadu Okragowego dotyczace przyczyn i przebiegu wypadku, jak tez wnioski dotyczace materiainoprawnej podstawy odpowiedzialnoéci strony pozwanej. Za bezzasadny uznat W szczegolnoéci zarzut pozwanej dotyczacy rozmiaru szkody doznanej przez powoda. W ocenie Sqdu Ape|acy)nego zgromadzony materiai dowodowy, w szczegolnoéci opinia biegiego Piotra P., nie pozostawia watpliwoéci, i2 ujawniona choroba zyi i stopiefi jej zaawansowania pozostaja w bezpoérednim zwiazku przyczynowym z doznanym urazem. Nie moie byé tez mowy 0 przyozynieniu sio maioietniego powoda do zaistnienia wypadku, gdyz w chwiii jego nastapienia miat on niespeina osiem lat, nie mozna mu wioc przypisaé winy. Podobnie natezy ocenié zarzut przyczynienia sio matki powoda. Nie ma bowiem jakichkolwiek podstaw do przypisaniajej nienaiezytego nadzoru nad powodem. Motywujac obnizenie wysokoéoi zadoééuczynienia, Sad Apelacyjny wyjaénii, 2e uksztaitowane na tie 5xEL_4£1L5 i_<.c. orzeczniotwo nakazuje braé pod uwage przy ustalaniu zadoééuczynienia nie tyiko rozmiar cierpie/1 poszkodowanego, lecz rowniez aktualne stosunki majqtkowe spoieczefistwa. Przy uwzgladnieniu wszystkich tych kryteriow zadoséuczynienie powinno byé przyznane w rozsadnych granicach. Nie kwestionujqc tego, ze maioietni powéd doznat powaznych cierpieri, przyznane mu przez Sad Okregowy zadoééuczynienie nalezaio zdaniem Sadu Apelaoyjnego uznaé za razqco wygorowane w éwletie stosunkow majatkowych przewazajacej czaéci spoieczefistwa. W skardze kasacyjnej kwestionujacej wyrok Sadu Apeiacyjnego w czoéci obnizajqcej zasadzone zadoééuczynienie o kwoto 50.000 zi powod powoiat sia na naruszenie afi_45L5_§_1 k.c. przez uznanie, ze odpowiednia w jego éwietle kwota naleinego zadoééuczynienia jest suma 35.000 zi, oraz na naruszenie a_Lt._328_§_2. k.p.c., przejawiajace sia w iakonicznym wyjaénieniu przyczyn obnizenia zasadzonego zadoééuczynienia. Uzasadnienie prawne Sad Najwyzszy zwazyi, co nastopuje:  ' Zarzut naruszenia aLt_328_§_2 k.p.c. jest chybiony. Fakt lakonicznego wyjasnienia przez Sad Apeiacyjny przyczyny obnizenia wysokoéci zasadzonego zadoéouozynienia nie uniemoziiwia kontroli kasacyjnej zaskarzonego wyroku, a 0 naruszeniu wymienionego przepisu przez sad drugioj instancji moze byé mowa tylko wtedy, gdy treéé uzasadnienia nie pozwala na kontrola kasacyjna zaskarzonego wyroku. Trafny jest natomiast zarzut naruszenia aLt_4A5_§_1 k.c. Wediug tego przepisu w przypadkach przewidzianych w fill 451.51. k.c., a wisgc miocizy innyrni w razie uszkodzenia ciaia, sad moze przyznaé poszkodowanemu ocipowiednia sumo tytuiem zadoééuczynienia pienioznego za doznana krzywdo. W orzeoznictwie ugruntowai sio aprobowany przez piémiennictwo poglad 'opowiadaja,cy sie za kompehsacyjnym charakterem przewidzianego w atL_A£L5_§'_1 k.c. zadoééuczynienia, czyli za tym, 2e ma ono na celu ptzede wszystkim naprawienie szkody niemajatkowej, wyrazajacej sio krzywda w postaci doznanych cierpiefi fizycznych i psychicznych (por. w szczegolnoéci Ln/_)L[QJ$ Sadu Najwyzszego z dnia 4 czerwca 1968 r., I PR 175/68, OSNCP 1969, nr 2, poz. 37, orazuoimtaig peinego sktadu lzby Cywilnej Sadu Najwyzszego z dnia 8 grudnia 1973 r., Ill CZP 37/73, OSNCP 1974, nr 9, poz. 145). 0 rozmiarze naieznego zadoééuczynienia pieniaznego powinien zatem decydowaé w zasadzie rozmiar doznanej krzywdy: stopierfi cierpieri fizycznych i psychicznych, ich intensywnoéé i czas trwania, nieodwracalnoéé nastopstw wypadku i inne podobne okoiioznoéci. Niewymierny w peini charakter tych okolicznoéci sprawia, Ze sad przy ustalaniu rozmiaru kizywdy i tym samym wysokoéci zadoééuozynienia ma pewna swobodeg. Podkreéla sio, Ze ocena sadu w tym wzglodzie powinna sis; opierao na caioksztatcie okolicznoéoi sprawy, nie wyiaczajac takich czynnikow, jak np. wiek poszkodowanego (por. np. orzeczenia Sqdu Najwyzszego: J_9_5_D_L, 3 CR 173/60, OSN 1962, nr I, poz. 14, ll PR 280/65, OSNCP 1966, nr 10, poz. 168, iz IV CKN 1266/00, LEX nr 80272) i postawa sprawcy (por. np. orzeczenia Sadu Najwyzszego: z I CR 224/67, OSNCP 1968, nr 6, poz. 107, oraz IV CR 283/80, OSNCP 1981, nr 5, poz. 81). Wiek poszkodowanego i postawa sprawcy moga rzutowat’: na rozmiar krzywdy: gdy poszkodowany jest osoba mioda lub nastopuje szczegolne nasiienie winy sprawcy rozmiar krzywdy moze byo wiokszy, niz gdy takie okolicznoéci nie wystapuja. Wysokoéé odpowiedniej sumy, ktorej przyznanie przewiduje a£t.A.§L5..§,_1 k.c., zaiezy witgo przede wszystkim od rozmiaru doznanej pizez poszkodowanego krzywdy, ustalonej przez sad przy uwzglednieniu caioksztattu okolicznoéci sprawy. Uzupeinieniem tej zasady, a wiaéciwie jej ograniczeniem, jest wywodzone rowniez 2 uzytego w aLtAA5_§_’L k.c. zwrotu mowiacego o odpowiedniej sumie, przyjmowane konsekwentnie w orzeoznictwie rozwiazanie, zgoclnie z ktorym przy uwzglodnieniu krzywdy poszkodowanegowysokosé zadoséuczynienia powinna byé "utrzymana w rozsadnych granicach, odpowiadajacych aktualnym warunkom i przeciegtnej stopie zyciowej spoieozer'|stwa" (por. zwiaszcza orzaczania Sadu Najwyzszego z dnia 24 czerwca 1965 r., I PR 203/65, OSP 1966, nr 4, poz. 92). Niewatpiiwie takze to ostatnie kryterium brane pod uwago przy ustaianiu wysokoéci zadoééuczynienia ma charakter._ocenny. Konsekwencjq stosowania go byta dtugo utzzymujaoa sio tendencja do zasadzania raczej skromnych sum tytuiem zadoééuczynienia, przeiamana w pewnym stopniu w latach siedemdziesiatych na korzyéé poszkodowanych, podtizymana jednak znow w Iatach osiemdziesiqtych. Proby jej korektury w kierunku zasadzania nieco wyzszych sum na rzecz poszkodowanych mozna zaobserwowaé ponownie w ostatnich latach. _ Ocenny oharakter kryteriow wyznaczajacyoh wysokoéé zacloéouczynienia pieniegznego przyznawanego na podstawie Qstem lnformacji Prawnejfex (Lox Omega) 50/2013 Stan prawfiyirogltamuz 20131223 W 1 7 W 7 __ _ ___ _ _ __ ___ __ V CK 282103 -tekst pozwanej do sumy 2.550 zł; w pozostałym zakresie apelację oddalił. ' ` ' W uzasadnieniu wskazał, że w pełni podziela ustalenia Sądu Okręgowego dotyczące przyczyn i przebiegu wypadku, jak też wnioski dotyczące materiałnoprawnej podstawy odpowiedzialnosci strony pozwanej. Za bezzasadny uznał w szczególności zarzut pozwanej dotyczący rozmiaru szkody doznanej przez powoda. W ocenie Sądu Apelacyjnego zgromadzony materiał dowodowy, w szczególności opinia biegłego Piotra P., nie pozostawia wątpliwości, iż ujawniona choroba żył i stopień jej zaawansowania pozostają w bezpośrednim związku przyczynowym z doznanym urazem. Nie może być też mowy o przyczynieniu się małoletniego powoda do zaistnienia wypadku, gdyż w chwiii jego nastąpienia miał on niespełna osiem lat, nie można mu więc przypisać winy. Podobnie nałeży ocenić zarzut przyczynienia się matki powoda. Nie ma bowiem jakichkolwiek podstaw do przypisania jej nienaieżytego nadzoru nad powodem. lvlotywując obniżenie wysokości zadośćuczynienia, Sąd Apelacyjny wyjaśnił, że ukształtowane na tle aĽt._ś¿Ł5 i_<.c. orzecznictwo nakazuje brać pod uwagę przy ustalaniu zadośćuczynienia nie tyiko rozmiar cierpień poszkodowanego, lecz również aktualne stosunki majątkowe społeczeństwa. Przy uwzględnieniu wszystkich tych kryteriów zadośćuczynienie powinno być przyznane w rozsądnych granicach. Nie kwestionując tego, że małoietni powód doznał poważnych cierpień, przyznane mu przez Sąd Okręgowy zadośćuczynienie należało zdaniem Sądu Apelacyjnego uznać za rażąco wygórowane w świetle stosunków majątkowych przeważającej części społeczeństwa. W skardze kasacyjnej kwestionującej wyrok Sądu Apelacyjnego w części obniżającej zasądzone zadośćuczynienie o kwotę 50.000 zł powód powołał się na naruszenie ad_451„5_§_1 k.c. przez uznanie, że odpowiednią w jego świetle kwotą należnego zadośćuczynienia jest suma 35.000 zł, oraz na naruszenie aLt._328_§_2. k.p.c., przejawiające się w iakonicznym wyjaśnieniu przyczyn obniżenia zasądzonego zadośćuczynienia. Uzasadnienie prawne Sąd Najwyższy zważył, co następuje: - ' Zarzut naruszenia aLt_32B_§_2 k.p.c. jest chybiony. Fakt lakonicznego wyjaśnienia przez Sąd Apelacyjny przyczyny obniżenia wysokości zasądzonego zadośćuczynienia nie uniemożłiwia kontroli kasacyjnej zaskarżonego wyroku, a o naruszeniu wymienionego przepisu przez sąd drugiej instancji może być mowa tylko wtedy, gdy treść uzasadnienia nie pozwala na kontrolę kasacyjną zaskarzonego wyroku. Trafny jest natomiast zarzut naruszenia aĽt_tiś5¬§_1 k.c. Według tego przepisu w przypadkach przewidzianych w art. śzizi k.c., a więc między innymi w razie uszkodzenia ciała, sąd może przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. W orzecznictwie ugruntował się aprobowany przez piśmiennictwo pogląd "opowiadający się za komperrsacyjnym charakterem przewidzianego w aĽt__AśŁ5_§'_i k.c. zadośćuczynienia, czyli za tym, że ma ono na celu przede wszystkim naprawienie szkody niemajątkowej, wyrażającej się krzywdą w postaci doznanych cierpień fizycznych i psychicznych (por. w szczególności nguiok Sądu Najwyższego z dnia 4 czerwca 1968 r., I PR 175i68, OSNCP 1969, nr 2, poz. 37, orazuclmraię pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 8 grudnia 1973 r., lłl CZP 37173, OSNCP 1974, nr 9, poz. 145). O rozmiarze naieżnego zadośćuczynienia pieniężnego powinien zatem decydować w zasadzie rozmiar doznanej krzywdy: stopień cierpień fizycznych i psychicznych, ich intensywność i czas tnrrrania, nieodwracalność następstw wypadku i inne podobne okoliczności. Niewymierny w pełni charakter tych okoliczności sprawia, że sąd przy ustalaniu rozmiaru krzywdy i tym samym wysokości zadośćuczynienia ma pewną swobodę. Podkreśla się, że ocena sądu wtym względzie powinna się opierać na całokształcie okoliczności sprawy, nie wyłączając takich czynników, jak np. wiek poszkodowanego (por. np. orzeczenia Sądu Najwyższego: l960_L., 3 CR 173!60, OSN 1962, nr i, poz. 14, ll PR 280i65, OSNCP 1966, nr 10, poz. 168, iz IV CKN 1266/00, LEX nr 80272) i postawa sprawcy (por. np. orzeczenia Sądu Najwyższego: z l CR 224/67, OSNCP 1968, nr 6, poz. 107”, oraz IV CR 283i80, OSNCP 1981, nr 5, poz. 81). Wiek poszkodowanego i postawa sprawcy mogą rzutować na rozmiar krzywdy: gdy poszkodowany jest osobą młodą lub następuje szczególne nasiienie winy sprawcy rozmiar krzywdy może być większy, niż gdy takie okoliczności nie występują. Wysokość odpowiedniej sumy, której przyznanie przewiduje aLt.A.śL5„.§,_1 kc., zależy więc przede wszystkim od rozmiaru doznanej przez poszkodowanego krzywdy, ustalonej przez sąd przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności sprawy. Uzupełnieniem tej zasady, a właściwie jej ograniczeniem, jest wywodzone również z użytego W aLtJ¿l5_§_'L kc. zwrotu mówiącego o odpowiedniej sumie, przyjmowane konsekwentnie w orzecznictwie rozwiązanie, zgodnie z którym przy uwzględnieniu krzywdy poszkodowanegowysokosć zadośćuczynienia powinna być "utrzymana w rozsądnych granicach, odpowiadających aktualnym warunkom i przeciętnej stopie życiowej społeczeństwa" (por. zwłaszcza orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 24 czerwca 1965 r., I PR 203/65, OSP 1966, nr 4, poz. 92). Niewątpliwie także to ostatnie kryterium brane pod uwagę przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia ma charakterocenny. Konsekwencją stosowania go była długo utrzymująca się tendencja do zasądzania raczej skromnych sum tytułem zadośćuczynienia, przełamana w pewnym stopniu w latach siedemdziesiątych na korzyść poszkodowanych, podtrzymana jednak znów w Iatach osiemdziesiątych. Próby jej korektury w kierunku zasądzania nieco wyższych sum na rzecz poszkodowanych można zaobserwować ponownie w ostatnich latach. _ Ocenny charakter kryteriów wyznaczających wysokość zadośćuczynienia pieniężnego przyznawanego na podstawie Šstem Informacji Prawnejlfex (Lex Omega) 50i2013 Stan prawnyprograrnuz 2013-12-23 M 7 7 W Y --- STRONA 3 --- _ __Z_ ___ _ VQK 282/03tekst a;;12445_§_1 k.c., a uprzednio ant. 165 § 1 Kodeksu zobowiqzan, dai podstawe; do sformuiowania dyrektywy, wedtug ktorej podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia ant, 445 § 1 k.c. przez sad drugiej instancji wskutek zawyzenia Iub zanizenia wysokoéoi zasadzonego zadoééuczynienia pienioznego moze byo, praktycznie rzecz biorac, uwzglodniony tyiko w razie wykazania oczywistego naruszenia tych kryteriow przez sad drugiej instanoji (por. orzeczenia Sadu Najwyzszego: z dnia 26 listopada 1948 r., C 859/48, "Panstwo i Prawo" 1949, nr 11, s. 127, Ill CKN 339/98, OSP 2000, nr 4, poz. 66, IV CKN 128/00, LEX nr 52520). Jak wiadomo, Sad Apeiacyjny podzielii ustalenia Sadu Okregowego co do rozmiaru krzywdy doznanej przez maioietniego powoda, a istotnej zmiany wysokoéci zasagdzonej kwoty zadoééuczynienia dokonai ze wzglodu na Koniecznoso utrzymania zadoééuczynienia w rozsadnych granicach, odpowiadajacych aktualnym warunkom i przeciotnej stopie zyciowej spoteczefistwa. Nalezy zgodzié sio ze skarzacym, Ze wspomniana zmiana wysokoéci zadoééuczynienia zostaia dokonana przez Sad z uchybieniem a1;t..AA5_.§_1 k.c. Narusza ona w sposob niebudzacy watpliwoéci powotane kryterium tej zmiany. Sad Apeiacyjny, z jednej strony, trafnie uznai, 2e przy uwzgladnieniu doznanej przez powoda krzywdy, zasadzone przez Sad Okrogowy na rzecz powoda zadoééuczynienie w kwocie 85.000 zi wykraczaio poza rozsadne granice odpowiadajace aktuainyrn warunkom i przecie,tnej stopie zyciowej spoieczefistwa. Kwota ta bowiem wyrainie przekraczata zasadzane w ostatnich tatach sumy zadoééuczynienia nawet na rzecz osob dotkniatych niewatpliwie wioksza krzywda (por. np. wyrok Sadu Najwyzszego z dnia 11 iipca 2000 r., ll CKN 1199, LEX nr 50884). Z drugiej jednak strony Sad Apelacyjny popadi w przeciwna skrajnoéo. Zestawienie przypadku powoda z innymi pmypadkami uszkodzenia ciaia stanowiacymi podstawo powodztwa o zadoééuczynienie prowadzi do wniosku, ze wykazuje on najwioksze podobienstwo 2 tymi 2 nich, w ktorych, uwzglodniajac podobny rozmiar krzywdy i aktualne warunki zyciowe przewazajacej czaéci spoteczenstwa, zasadzano zadoécuczynienie w kwocie okoio 50.000 zi. W konsekwencji, dokonane w sprawie ustalenia nakazywaiy okreélié wysokosé naleznego powodowi zadoééuczynienia na kwota 50.000 zi. Z przedstawionych przyczyn Sad Najwyzszy na podstawie aLt._3.9.3_15 k.p.c. orzeki, jak w sentencji; podstawo rozstrzygniacia o kosztach stanowiiy przepisy a.[i_J_0_Q k.p.c. i art. 11 usi 1 ustawy z 13 czerwca 1967 r. o kosztach sadowyoh w sprawach cywilnyoh (jedn. tekst: Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 88 ze zm.). System inforrnaoji Prawnej Lex (Lex Omega) 50/2013 Stan prawny programu: 20131223 _ ____ __ _ VQK 282.103-tekst artz4¿1„5_§_'i k.c., a uprzednio art. 165 § 1 Kodeksu zobowiązań, dał podstawę do sformułowania dyrektywy, według której podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art, M5 § 1 k.c. przez sąd drugiej instancji wskutek zawyzenia lub zaniżenia wysokości zasądzonego zadośćuczynienia pieniężnego może być, praktycznie rzecz biorąc, uwzględniony tylko w razie wykazania oczywistego naruszenia tych kryteriów przez sąd drugiej instancji (por. orzeczenia Sądu Najwyższego: z dnia 26 listopada 1948 r., C 859i-48, "Państwo i Prawo" 1949, nr 11, s. 127, lli CKN 339198, OSP 2000, nr 4, poz. 66, IV CKN 128ł00, LEX nr 52520). Jak wiadomo, Sąd Apelacyjny podzielił ustalenia Sądu Okręgowego co do rozmiaru krzywdy doznanej przez małołetniego powoda, a istotnej zmiany wysokości zasądżonej kwoty zadośćuczynienia dokonał ze względu na konieczność utrzymania zadośćuczynienia w rozsądnych granicach, odpowiadających aktualnym warunkom i przeciętnej stopie życiowej społeczeństwa. Należy zgodzić się ze skarzącym, że wspomniana zmiana wysokości zadośćuczynienia została dokonana przez Sąd z uchybieniem ar;t„AA5_„§„1 k.c. Narusza ona w sposób niebudzący wątpliwości powołane kryterium tej zmiany. Sąd Apelacyjny, z jednej strony, trafnie uznał, ze przy uwzględnieniu doznanej przez powoda krzywdy, zasądzone przez Sąd Okręgowy na rzecz powoda zadośćuczynienie w kwocie 85.000 zł wykraczało poza rozsądne granice odpowiadające aktualnym warunkom i przeciętnej stopie życiowej społeczeństwa. Kwota ta bowiem wyraźnie przekraczała zasądzane w ostatnich iatach sumy zadośćuczynienia nawet na rzecz -osób dotkniętych niewątpliwie większą krzywdą (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 lipca 2000 r., li CKN 1199, LEX nr 50884). Z drugiej jednak strony Sąd Apelacyjny popadł w przeciwną skrajność. Zestawienie przypadku powoda z innymi przypadkami uszkodzenia ciała stanowiącymi podstawę powództwa o zadośćuczynienie prowadzi do wniosku, że wykazuje on największe podobieństwo 2 tymi 2 nich, w których, uwzględniając podobny rozmiar krzywdy i aktualne warunki życiowe przeważającej części społeczeństwa, zasądzano zadośćuczynienie w kwocie około 50.000 zł. W konsekwencji, dokonane w sprawie ustalenia nakazywały określić wysokość należnego powodowi zadośćuczynienia na kwotę 50.000 zł. Z przedstawionych przyczyn Sąd Najwyższy na podstawie aLt._3.9_3_1â k.p.c. orzekł, jak w sentencji; podstawę rozstrzygnięcia o kosztach stanowiły przepisy a.[t_J_0.Q k.p.c. i arżt. 11 ust 1 ustawy z 13 czerwca 1967 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (jedn. tekst: Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 88 ze zm.) System informacji Prawnej Lex (Lex Omega) 50ł2013 Stan prawny programu: 2013-12-23