Postanowienie I KZP 45/02

--- STRONA 1 --- Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 22 stycznia 2003 r. I KZP 45/02 TEZA aktualna Poniesione przez operatorów sieci telekomunikacyjnych koszty wydruków połączeń telefonicznych, wykonywanych na potrzeby postępowania karnego na polecenie sądu lub prokuratora, należą do wydatków wykładanych tymczasowo przez Skarb Państwa, w rozumieniu przepisów art. 618 § 1 k.p.k. w zw. z art. 619 § 1 k.p.k. PUBLIKACJE Glosa do uchwały SN z dnia 22 stycznia 2003 r., I KZP 45/02.  Przegląd uchwał Izby Karnej Sądu Najwyższego w zakresie prawa karnego procesowego za 2003 r.  UZASADNIENIE Skład orzekający Przewodniczący: sędzia SN W. Kozielewicz. Sędziowie SN: J. Dołhy (sprawozdawca), J. Szewczyk. Zastępca Prokuratora Generalnego: R. Stefański. Sentencja Sąd Najwyższy w sprawie Magdaleny R. i Rafała S. po rozpoznaniu, przekazanego na podstawie art. 441 § 1 k.p.k. przez Sąd Okręgowy w P. postanowieniem z dnia 5 listopada 2002 r., zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy: "Czy koszty wydruków połączeń telefonicznych ponoszone przez prywatnych operatorów telefonii komórkowej (np. Polska Telefonia Cyfrowa Sp. z o.o., Polkomtel Plus GSM Sp. z o.o.) należą do kosztów sądowych, obejmujących m.in. wydatki ponoszone przez Skarb Państwa od chwili wszczęcia postępowania karnego." uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej . Uzasadnienie faktyczne Przedstawione Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne wyłoniło się na tle następującej sytuacji procesowej: Przed Sądem Rejonowym w T. toczyło się postępowanie karne przeciwko Magdalenie R. i Rafałowi S., zakończone prawomocnym wyrokiem z dnia 20 września 2002 r., skazującym oskarżonych za przestępstwa określone w art. 190 § 1 k.k. W toku tego postępowania przeprowadzono dowód z wykazu połączeń telefonicznych, sporządzonych na polecenie sądu przez operatora - Polską Telefonię Cyfrową Sp. z o.o. w W. Operator zwrócił się do sądu z wnioskiem o wypłatę kwoty 130,30 zł z tytułu kosztów sporządzenia billingu. Sąd Rejonowy w T., postanowieniem z dnia 20 września 2002 r., nie uwzględnił wniosku. W uzasadnieniu powołał się na art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 21 lipca 2000 r. - Prawo telekomunikacyjne, który - jego zdaniem - zobowiązuje operatorów telefonii cyfrowej do wykonywania zadań na rzecz m.in. sądów, w postaci np. sporządzania tzw. billingów, bez jednoczesnego obciążania sądów kosztami z tym związanymi. I KZP 45/02 - Uchwała Sądu Najwyższego --- STRONA 2 --- Pełnomocnik Polskiej Telefonii Cyfrowej Sp. z o.o. w zażaleniu na to postanowienie podniósł zarzut błędnej wykładni art. 40 Prawa telekomunikacyjnego, wskazując że przepis ten nie nakazuje wykonywania na koszt operatora zadań zleconych przez organy prowadzące postępowanie karne, a zatem koszty osobowe poniesione przez operatora przy realizacji zleconego zadania obciążają organ postępowania karnego. Sąd Okręgowy w P., rozpoznając zażalenie, uznał, że wyłoniło się zagadnienie prawne wymagające zasadniczej wykładni ustawy. W uzasadnieniu postanowienia Sąd Okręgowy wskazał na brak wyraźnej regulacji ustawowej odnoszącej się do przedstawionego zagadnienia w przepisach procedury karnej oraz na rozbieżności w praktyce sądów i prokuratury, co do uznawania za wydatki Skarbu Państwa kosztów sporządzania billingów. Uzasadnienie prawne Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Na gruncie kodeksu postępowania karnego obowiązki nałożone na urzędy, instytucje oraz podmioty prowadzące działalność w dziedzinie poczty lub działalność telekomunikacyjną, jedynie w zakresie czynności zatrzymania rzeczy oraz przeprowadzenia kontroli rozmów telefonicznych, określają art. 218 § 1, art. 237 § 5 oraz wydanego na podstawie art. 242 rozporządzenia wykonawczego Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 sierpnia 1998 r. (Dz.U. Nr 114, poz. 739). Zgodnie z art. 40 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 lipca 2000 r. - Prawo telekomunikacyjne (Dz.U. Nr 73, poz. 852 ze zm.), operatorzy prowadzący działalność telekomunikacyjną są obowiązani do wykonywania zadań na rzecz obronności, bezpieczeństwa państwa oraz bezpieczeństwa i porządku publicznego w zakresie i na warunkach określonych w tej ustawie oraz przepisach odrębnych. Obowiązek ten dotyczy zapewnienia, na koszt operatora, technicznych i organizacyjnych możliwości wykonywania w sieci telekomunikacyjnej, eksploatowanej przez operatora, zadań, m.in. na rzecz prokuratury i sądów. Podobne regulacje zawierają, w zakresie czynności operacyjnych, przepisy art. 19 ust. 12 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (jedn. tekst: Dz.U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58 ze zm.) i art. 9e ust. 13 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (jedn. tekst: Dz.U. z 2002 r. Nr 171, poz. 1399), w myśl których operatorzy prowadzący działalność telekomunikacyjną w sieciach publicznych oraz podmioty świadczące usługi pocztowe są obowiązani do zapewnienia na własny koszt warunków technicznych i organizacyjnych umożliwiających prowadzenie przez Policję lub Straż Graniczną kontroli operacyjnej. Zgodnie zaś z art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (Dz.U. Nr 74, poz. 676), udostępnienie przez operatora sieci telekomunikacyjnej danych, ściśle określonych w art. 28 ust. 1 ustawy, niezbędnych do realizacji przez Agencje zadań następuje nieodpłatnie. Przedstawione uregulowania, zawarte w przepisach odrębnych, pozostają w symetrii z treścią art. 40 ust. 1 i 2 Prawa telekomunikacyjnego, gdyż obciążają operatora sieci telekomunikacyjnej kosztami stworzenia warunków technicznych i organizacyjnych do wykonywania ustawowo określonych zadań. W zakres tych obciążeń wchodzi zatem m.in. zakup systemu billingowego, koszty jego wdrożenia i utrzymania. Oznacza to, że kosztami tymi nie mogą być obciążone organy prowadzące postępowanie karne. Natomiast w świetle regulacji zawartych w art. 40 ust. 1 i 2 Prawa telekomunikacyjnego oraz w przepisach odrębnych, operatora sieci telekomunikacyjnej nie mogą obciążać rzeczywiste koszty związane z realizacją zadania zleconego przez prokuratora lub sąd, tj. sporządzenia informacji o połączeniach telefonicznych (tzw. billingu). Operator, który na żądanie organu procesowego opracowuje i przedstawia określone informacje, niewątpliwie świadczy określony nakład pracy i ponosi także koszty materiałowe. Tak więc kosztami związanymi z wykonywaniem zadania zleconego operatorowi są nakłady ponoszone przez niego na sporządzenie wydruku połączeń telefonicznych, obejmujące zarówno koszty osobowe (koszt roboczogodziny personelu zatrudnionego przy realizacji zleconego zadania), jak i materiałowe (nośnika informacji użytego do wykonania usługi). Poczyniony wywód prowadzi do wniosku, że operator jest zobowiązany jedynie do ponoszenia kosztów związanych z zapewnieniem technicznych i organizacyjnych możliwości wykonania tzw. billingu, a nie wydatków dotyczących samego sporządzenia rejestru połączeń telefonicznych. Poniesione przez operatora koszty wydruków połączeń telefonicznych, wykonywanych na polecenie prokuratora lub sądu, zaliczyć należy do wydatków Skarbu Państwa w rozumieniu art. 618 § 1 k.p.k. Wprawdzie wypłaty z tego tytułu nie są wprost wymienione w art. 618 § 1 k.p.k., lecz wyliczenie w tym przepisie wydatków ponoszonych przez Skarb Państwa nie jest wyczerpujące, a ma charakter przykładowy, o czym świadczy użyte w nim słowo "w szczególności". Nie można nie dostrzegać istnienia istotnych względów systemowych i wynikającej z nich potrzeby zachowania spójności rozwiązań prawnych w zakresie określenia wydatków jako składnika kosztów sądowych. W postępowaniu cywilnym do wydatków należą opłaty należne innym osobom lub instytucjom (art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych - jedn. tekst: Dz.U. z 2002 r. Nr 9, poz. 88). Przez opłaty te rozumie się opłaty należne osobom lub instytucjom uczestniczącym w postępowaniu, podejmującym w nim określone czynności, które mogą wynikać z ustawy lub też mogą być nałożone przez sąd w związku z konkretnym postępowaniem. --- STRONA 3 --- W świetle dotychczasowych rozważań uznać należy, że koszty wykonania tzw. billingu stanowią wydatek Skarbu Państwa w postępowaniu karnym. Wysokość tych wydatków ustala się - zgodnie z § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministrów Sprawiedliwości i Obrony Narodowej z dnia 19 sierpnia 1998 r. w sprawie wysokości i sposobu obliczania wydatków Skarbu Państwa w postępowaniu karnym (Dz.U. Nr 111, poz. 705) - według faktycznie poniesionych kosztów. Mając te wywody na względzie, Sąd Najwyższy podjął uchwałę o treści sformułowanej na wstępie.