Postanowienie I KZP 43/2005

--- STRONA 1 --- I KZP 43/2005 Uchwala Sqdu Najwyfzszego  Izba Kama Strona 1 z 7 035000 sgvu Efipmmo. swam». 261,02 4 F021] Numer dokumentu LexPOI0m'c'a: 390285 Uchwala Sqdu Najwyiszego  Izba Kama z dnia 17 listopada 2005 r. I KZP 43/2005 < LexPoIonica nr 390285 Biuletyn Prawa Karnego 2005/4 Biuletyn Prawa Karnego 2005/9 Biuletyn Sqdu Najwyiszego 2005/11 Krakowskie Zeszyty Sqdowe 2005/12 poz. 4 Olzecznictwo Sqdu Najwyiszego w Sprawach Karnych 2005 poz. 2093 OSNKW 2005/12 poz. 115 Palestra 2006/1112 str. 283 Prokuratura i Prawo  dodatek 2006/2 poz. 12 Wokanda 2006/6 str. 16 www.sn.p| _ Wyznaczenie skiadu sqdu z naruszeniem regul okreélonych w art. 350 § 1 kpk i art. 351 § 1 kpk stanowi wzglqdnq przyczynq odwolawczq, 0 ktérej mowa w art. 438 pkt 2 kpk. Glosa: Zbrojewska Monika Palestra 2006/ 11_12 str. 283 Krytyczna. . Orzeczenie dotyczyi Dz.U.1997.89.555: art. 350 § 1 pkt 1; art. 351 § 1; art. 438 pkt 2; art. 439 § 1 pkt 2 Orzeczenie zostaio powolane w sprawach: V KK 322/2011, II AKa 89/2012, IV KK 164/2011, IV KK 178/2011, V KO 84/2009, I KZP 19/2009, I KZP 23/2008, V l<K 271/2008, III K0 76/2007, WA 52/2007, WA 36/2007, WA 40/2007, WA 42/2007, III KK 210/2007, III KK 214/2007, III KK 197/2007, II KK 261/2006, V KK 13/2006, III KK 275/2005 W orzeczeniu powolano sprawy: _ WA 31/2004, V KK 195/2004, III KO 40/2003, IV KK 417/2003, II AKzw 177/2004, III KKN 103/2000, II AKa 509/2001, III KKN 489/99, II AK: 330/2002, I KZP 28/2001, V KKN 674/98, I KZP 30/97, I KR 163/72 Przewodniczqcy: Sqdzia SN Piotr Hofmafiski (spljawozdawca). Sqdziowie SN: Andlzej Siuchnifiski, Feliks Tarnowski. , Protokolant: Hanna Kuczyfiska. I . Sad Najwyiszy  Izba Karna w Warszav\/ie na posiedzeniu przy udziale Prokuratora Prokuratury Krajowej Aleksandra Herzoga w sprawie Grzegorza Z. i innych po rozpoznaniu, przedstawionego na podstawie art. 441 § 1 kpk przez Sad Apelacyjny w Warszawie,postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2005 r. II AKa 229/2005 zagadnienia prawnego wymagajqcego zasadniczej wykladni ustawy: qpruriq Prnvwnir.7v T .¢=.Yi.<fi\TeYi .=:®  T .eYPn1nnin2 CT)/‘DVD Stan nrawnv l‘l&'dZiE'.fi 2014061? I KZP 4312005 Uchwała Sądu Najwyższego - Izba Kama Strona 1 z 7 005809 fzgou [f›|‹.1aaa›. sasåaz. 2.'-.maz -==' roz 1] Numer dokumentu I.e:rPo1oni‹E 390285 Uchwała Sądu Najwyższego - Izba Karna z dnia 17 listopada 2005 r. I KZP 43I 2005 '." LezPolonica nr 390285 Biuletyn Prawa Karnego 2005/4 Biuletyn Prawa Karnego 200519 Biuletyn Sądu Najwyższego 2005111 Krakowskie Zeszyty Sądowe 2005/12 poz. 4 Orzecznictwo Sądu Najwyższego w Sprawach Karnych 2005 poz. 2093 OSNKW 2005112 poz. 115 Palestra 2006/11-12 str. 283 Prokuratura i Prawo - dodatek 200612 poz. 12 Wokanda 2006/6 str. 16 www.sn.p| _ Wyznaczenie składu sądu z naruszeniem reguł określonych w art. 350 § 1 kpk i art. 351 § 1 kpk stanowi względną przyczynę odwoławczą, o której mowa w art. 438 pkt 2 kpk. Giosa: Zbrojewska Monika Palestra 2006/11_-12 str. 283 Krytyczna. . Orzeczenie dotyczy: Dz.U.1997.89.555: art. 350 § 1 pkt 1; art. 351 § 1; art. 438 pkt 2; art. 439 § 1 pkt 2 Orzeczenie zostało powołane w sprawach: V KK 32212011, II AKa 8912012, IV KK 16412011, IV KK 11812011, V KD 8412009, I KZP 1912009, I KZP 2312008, V KK 22112008, III KO ?61200?, WA 5212007, WA 3512002, Wa 4012007, Wa 4212002, III KK 21012002, III KK 214/2002, III KK 19212007, II KK 26112006, V KK 1312006, III KK 22512005 W orzeczeniu powołano sprawy: _ Wa 3112004, V KK 19512004, III KÜ 4012003, IV KK 41212003, II AKzw 17'?/2004, III KKN 10312000, II AKa 509/2001, III KKN 489/99, II FIK2 33012002, I KZP 2312001, V KKN 674/98, I KZP 30197, I KR 163/72 Przewodniczący: Sędzia SN Piotr Hofmañski (sprawozdawoa). Sędziowie SN: Andlzej Siuchniñski, Feliks Tarnowski. _ Protokolant: Hanna Kuczyñska. ' . Sąd Najwyższy -Izba Karna w Warszawie na posiedzeniu przy udziale Prokuratora Prokuratury Krajowej Aleksandra Herzoga w sprawie Grzegorza Ż. i innych po rozpoznaniu, przedstawionego na podstawie art. 441 § 1 kpk przez Sąd Apelacyjny w 'w'arszawie,- postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2005 r. II AKa 22912005 zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy: Qoflzric Prouminoro I .r='.1rir:¬J'HI:=r¬sri s=:'I'Ê} - I .eupnlnnína ŰŰÍÜVÜ Štafl HTBWHV HEICIZÍBÍI ÊÜI4-'ŰŰ-I I --- STRONA 2 --- I KZP 43/2005 Uchwala Sadu Najwyzszego  Izba Kama Strona 2 z 7 ,,C2y sformufowan/'e,,sad niena/ez'yc/29 0bsadz0ny”zawarte w art 439 § I pkt 2 kpk, dotyczy rdwnfez‘ sytuacjr} gdy w sk/adz/is sadu omekal sgdz/29 ,,przydzie/ony”d0 rozpoénanxla sprawy przez podmrbt rhnn mi uprawniony do tego ustawa prezes sadu (przewodnizzaqr wydzraiu) wskazujacy sec/ziego  an‘. 350 § 1 pkt I kpk  w sposdb 0/(red/any w art. 351 § 1 kpk?” ‘ uchwalii: udzielié nastegpujacej odpowiedzi. Uzasadnienie Przedstawione przez Sad Apeiacyjny w Warszawie zagadnienie prawne wyioniio siq na tie niiej opisanej sytuacji procesowej. Przed wyznaczeniem skJadu orzekajacego w sprawie VIII K 37/98 Sqdu Okregowego w Warszawie, przewodniczacy Wydzialu w tym Sadzie, pismem z dnia 19 paidziernika 2001 r., zwrooil siq do jego Prezesa ,,o wsparcrka starari Wjvdzrafu w poszukiwaniu sodziego Sadu Okregowego z wydzialdw odwoiawczych, krdrzy  mie dysponujacpowie/zanymi referatam/} jako sgdzfowie p:'en»vszorhstancjgh:'  mogfliby rozpoznar.‘ spraw¢’f Prezes Sadu Okrqgowego w Warszawie przedstawii sprawq na posiedzeniu Kolegium Sadu, ktore w dniu 6 Iistopada 2001 r. podjq%o uchwaie o dokonaniu 2 dniem 15 listopada 2001 r. zmiany w podziale czynnoéci w Sadzie Okrqgowy w ten sposob, 2e: 1. przenieéé Sedziego SO A. Kryie 2 dniem 15 listopada 2001 r. do VIII Wydziaiu Karnego, 2. przydzieiié Sqdziego S0 A. Kryie do referatu i rozpoznania sprawy VIII K 37/98. Przewodniczacy Wydziaiu w Sadzie Okrqgowym w Warszawie wydai w dniu 22 iistopada 2001 r. zarzadzenie o ,,pr2J/dzie!eniu”SQdziego SO A. Klyie do referatu sprawy VIII K 37/98 ,,zg0dnie z decyzja Kofegium Sada Okregowego w Warszawie  K/I20/P501 ’f Segdzia S0 A. Kryie przewodniczyi skiadowi Sadu w sprawie VIII K 37/98 i uczestniczyir w wydaniu wyroku z dnia 29 marca 2005 r., po czym uchwalra Kolegium Sadu Okrogowego w Warszawie z dnia 17 maja 2005 r. [Ji'2Efli8Si0i1Y zostat ponownie do orzekania w IX Wydziaie Odwoiawczym Sadu Okregowego w Warszawie ,,wzw:azku zzakariczen/‘em sprawy tzw. FOZZ w VIII Wydzrisfe Kamymf ' Rozpoznajac apelacje; od wyroku Sadu Okregowégo w Warszawie z dnia 29 marca 2005 r., Sad Apelacyj ny w Warszawie powziai watpliwoéé co do prawidiowoéci wyznaczenia sldadu w Sadzie pierwszej instancji w kontekécie charakteru prawnego regulacji zawartych w art. 350 § 1 pkt 1 oraz art. 351 § 1 kpk i sformuiowai zagadnienie prawne wymagajace, w ooenie tego Sadu, dokonania zasadniczej wykéadni ustawy, przytoczone na wstqpie. Prokurator Prokuratury Krajowej, w piémie 2 dnia 15 wnzeénia 2005 r., zloiyé wniosek o odmowe, podjecia uchwaiy w sprawie. Zdaniem Prokuratora, przedstawione Sadowi Najwyiszemu do rozstizygniecia zagadnienie prawne nie jest osadzone w realiach rogpoznawanej sprawy, albowiem Sqdzia SO A. Kn/2e nie zostai wyznaczony do rozpoznania sprawy VIII K 37/98 uchwaiq Kolegium Sadu ' Okregowego (co stanowi+oby naruszenie regu% przewidzianych przez prawo procesowe), lecz zaizadzeniem Pizewodniczacego Wydziaiu w tym Sadzie, ktore to zarzadzenie byio konsekwencja wspomnianej uchwaiy i w swoisty sposob konwalidowaio tryb obsady skiadu w sprawie. Wobec braku uchybienia procesowego w zwiazku 2 procedurq wyznaczenia skladu, brak jest  wocenie Prokuratora Prokuratury Krajowej  przesianek do rozwaiania kwestii zaistnienia bezwzglqdnej przyczyny odwoiawczej w kontekécie art. 439 § 1 kpk. ' Rozpoznajac przedstawione zagadnienie prawne Sad Najwyiszy zwairyi, co nastqpuje: Wbrew stanowisku Prokuratora Prokuratury Krajowej, w sprawie zachodza przesiariki do podjqcia uchwaiy w twbie art. 441 § 1 kpk. Zarysowujqc stan faktyczny zaistniaiy w rozpoznawanej sprawie, Sad Apeiacyjny w Warszawie zwrocii uwagq na to, ie nastqpstwem uchwaly podjetej przez Kolegium Sadu ......2.. Dvvvv 7..inm1 T .=.vi.1\TA\.im'6\ T a.vDnlnni.~a (‘I1/T\\IT\ Qfnn nraumw rm (171215 7014fifi17 I KZP 4312005 Uchwała Sądu Najwyższego - Izba Kama Strona 2 z 7 „Czy sformoiowanie,,sad nienaieźycie oosadzony"zawarir.=.' w an”. 439 § I pkt 2 .ł'piç. dotyczy rdwniez sytuaçfi gdy w skiadzre sadu oizeirai sędzia „przydzieiony"do rozpoznania sprawy przez podmiot inny, niz' uprawniony do tego ustawa prezes sadu (przewodniczący wydziału) wskazujący sędziego - art. 350 § 1 pkt I kpi' - w sposób okreśiooy w art. 351 § I rł;o.ł'?"' = uchwalił: udzielić następującej odpowiedzi. Uzasadnienie Przedstawione przez Sąd Apelacyjny w warszawie zagadnienie prawne wyłoniło się na tle niżej opisanej sytuacji procesowej. Przed wyznaczeniem składu orzekającego w sprawie VIII K 32198 Sądu Okręgowego w Warszawie, przewodniczący Wydziału w tym Sądzie, pismem z dnia 19 pażdziernika 2001 r., zwrdcił się do jego Prezesa ,,o wsparcie siaiari l/lfj/działu w poszukiwaniu sędziego Sądu Okręgowego z uçydziaidw odwoiawczycir, którzy - nie dysponujacpowieizonyini referataini. jako sędziowie premrszo1irsiancjg'}1r'- mogiiby rozpoznać sprawęif Prezes Sądu Okręgowego w Warszawie przedstawił sprawę na posiedzeniu Kolegium Sądu, ktore w dniu 6 listopada 2001 r. podjęło uchwałę o dokonaniu z dniem 15 listopada 2001 r. zmiany w podziale czynności w Sądzie Okręgowy w ten sposob, że: 1. przenieść Sędziego SO A. Kryże z dniem 15 listopada 2001 r. do VIII Wydziału Karnego, 2. przydzielić Sędziego SO A. Kryże do referatu i rozpoznania sprawy VIII K 37198. Przewodniczący Wydziału w Sądzie Okręgowym w Warszawie wydał w dniu 22 listopada 2001 r. zarządzenie o ,,p:zyo'zieieniu”Sędziego SO A. Kryże do referatu sprawy 'JIII K 3?/98 „zgodnie z decyzja Koiegiom Sade' Okręgowego w Warszawie - i(}'I20)'P5-01 'Ż Sędzia SO A. Kryże przewodniczył składowi Sądu w sprawie VIII K 37/98 i uczestniczył w wydaniu wyroku z dnia 29 marca 2005 r., po czym uchwałą Kolegium Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 17 maja 2005 r. przeniesiony został ponownie do orzekania w IK wydziale Odwoławczyrrr Sądu Okręgowego w Warszawie ,,wzwrazku zzarfroriczeniern sprawy tzw. FOZZ w WII Wydzraie Karnymfí " Rozpoznając apelację od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 29 marca 2005 r., Sąd Apelacyjny w Warszawie powziął wątpliwość co do prawidłowości wyznaczenia składu w Sądzie pierwszej instancji w kontekście charakteru prawnego regulacji zawartych w art. 350 § 1 pkt 1 oraz art. 351 § 1 kpk i sformułował zagadnienie prawne wymagające, w ocenie tego Sądu, dokonania zasadniczej wykładni ustawy, przytoczone na wstępie. Prokurator Prokuratury Krajowej, w piśmie z dnia 15 września 2005 r., złożył wniosek o odmowę podjęcia uchwały w sprawie. Zdaniem Prokuratora, przedstawione Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne nie jest osadzone w realiach rozpoznawanej sprawy, albowiem Sędzia SO A. Kryże nie został wyznaczony do mzpoznania sprawy VIII K 3?/98 uchwałą Kolegium Sądu " Okręgowego (co stanowiłoby naruszenie reguł przewidzianych przez prawo procesowe), lecz zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału w tym Sądzie, ktore to zarządzenie było konsekwencją wspomnianej uchwały i w swoisty sposob konwalidowało tryb obsady składu w sprawie. Wobec braku uchybienia procesowego w związku z procedurą wyznaczenia składu, brak jest - wocenie Prokuratora Prokuratury Krajowej - przesłanek do rozważania kwestii zaistnienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej w kontekście art. 439 § I kpk. ' Rozpoznając przedstawione zagadnienie prawne Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Wbrew stanowisku Prokuratura Prokuratury Krajowej, w sprawie zachodzą przesłanki do podjęcia uchwały w trybie art. 441 § 1 kpk. Zarysowując stan faktyczny zaistniały w rozpoznawanej sprawie, Sąd Apeiacyjny w Warszawie zwrdcił uwagę na to, że następstwem uchwały podjętej przez Kolegium Sądu .-....¬-..I.-. D¬¬¬¬ „..¦.¬.„„ T .=.¬..¬'-lr¬r`l~.T.=r.¬.-¦r=¬r'ñ¬r 'i' .a.¬oD.f¬.l..¬.fił.~a |""'1¬'ii`l=¬fi.1"T"lr Ŝčton 1¬r1*.':r"r.:r.r1"r¬'ir na r7|':"'I.r='.fi 'ÊÜ1 -0--Ü-Š-1 7 --- STRONA 3 --- I KZP 43/2005 Uchwaia Sadu Najwyiszego  Izba Kama Strona 3 Z 7 Okrogowego w Warszawie byio wydanie przez Przewodniczacego Wydziaiu w tym Sadzie zarzadzenia 0 wyznaczeniu sk%adu w sprawie VIII K 37/98, na podstawie art. 350 § 1 pkt 1 kpk. Rzecz zabem nie w tym, 2e skiad zostai ustalony uchwa%a Kolegium Sadu, Iecz w tym, Ze zarzadzenie o wyznaczeniu rozprawy giownej, w czeéci wyznaczajacej sqdziego referenta, zostah wydane w wykonaniu tej uchwahr, nie byio zaé suwerenna decyzja Pmewodniczacego. Z tego wszak powodu, formuiujac zagadnienie prawne w trybie alt. 441 § 1 kpk, Sad Apeiacyjny uiyi sformuiowania ,,pr2ydzs'19l0hy’j nie zaé ,,wyznaczony’f Problem polega zatem nie na tym, 2e sedzia A. Kryze nie zostai wyznaczony przez uprawniony podmiot, ale w tym, 2e decyzja organu uprawnionego organu zostaia zdeterminowana przez wczeéniejsza uchwalre kolegium sadu. < 1 Sad Apelacyjny za uwaia takie, i2 sposob, w jaki ustalony zosta+ sklrad sadu w sprawie VIII K 37/98, narusza reguiy okreélone w art. 351 § 1 kpk, albowiem sedzia A. Kryie nie figurowai na jawnej dla stron liécie sedziow, 2 ktorej , w kolejnoéci wediug wplywu sprawy  wyznacza sie sedziéw powoianych do rozpoznania sprawy, Iecz zostai ,,pr2'ekazany”do Wydzia%u VIII Sadu Okregowego w Warszawie w celu rozpoznania sprawy VIII K 37/98, co w sposob nie budzacy wqtpiiwoéci wynika z treéci uchwaiy Kolegium tego Sadu 2 dnia 15 iistopada 2001 r. Wprawdzie literalna treéé sformuiowanego przez Sad Apeiacyjny w Warszawie zagadnienia prawnego mo2e pozostawiaé watpliwoéci co do tego, czy intencja tego Sadu by+o takie uzyskanie wykiadni art. 439 § 1 pkt 2 kpk w kontekécie braku wskazania w zarzadzeniu prezesa sadu plzyczyny odstgpstwa od kolejnoéci wyznaczania sedziow z jawnej dla stron listy wedlug art. 351 § 1 kpk, niemniej na takie rozumienie postanowienia Sadu Apelacyjnego w Warszawie wskazuje z jednej strony treéé jego u2asadnienia, 2 drugiej zaé nierozerwainy zwiazek zagadnienia ,,pr2'ydzfefenia”  indywidualnie oznaczonego sqdziego do ,,referatu sprawy”z zagadnieniem odstegpstwa od kolejnoéci wyznaczania sedziow, o ktérym mowa w art. 351 § 1 zdanie drugie kpk. W ocenie Sadu_ Najwyiszego nie moina uznaé, 2e na skutek wydania zarzadzenia Przewodniczacego Wyd2ia+u z dnia 22 listopada 2001 r. doszio do skonwalidowania uchybiefi isk+ad wyznaczony zosta+ w zgodzie 2 obowiazujacymi w tej mierze reguiami, zwtaszcza 2e w zarzadzeniu tym nie wskazano 2 jakiej to wainej przyczyny doszto w sprawie do odstqpstwa od kolejnoéci sedziow wyznacza nych we wph/wajacych sprawach. l Uchybienia powyisze stwierdzii Sad Apelacyjny i wyeksponowai je w uzasadnieniu postanowienia z dnia 18 sierpnia 2005 r., powziawszy watpliwoéé co do tego, czy podlegaja one za kwalifikowaniu jako ,,m'ena!ez'yta obsada 5adu"w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 kpk. Sad Najwyiszy podziela zapatrywania wyraione przez Sad Apeiacyjny, i2 w sprawie do wskazanych przez ten Sad uchybieri lzeczywiécie doszlo i uznal, 2e teza ta nie wymaga szerszego uzasadnienia. Trafne jest w szczegolnoéci przyjecie, 2e pomimo treéci art. 31 § 1 pkt 1 usp, to nie Koiegium sadu okregowego okreéla zasady przydziaiu spraw poszczegolnym sedziom, albowiem w postepowaniu karnym ustawa stanowi inaczej w rozumieniu tego przepisu, z uwagi na wyraina reguiacje przewidziana w art. 351 kpk. Siusznie te2 stwierdza Sad Apelacyjny w Warszawie, Ze wérod uprawniefi kolegium sadu okregowego brak jest uprawnienia do wyznaczania w zastepstwie prezesa sadu (pizewodniczacego wydziaiu) skladow sadzacych (por. trafne uwagi komentatorow: T. Erecifiski i inni: Komentarz do prawa o ustroju sadow» powszechnych i ustawy o Krajowej Radzie Sac|ownicl.wa, red. J. Gudowski, Warszawa 2002, str. 85 i nast.). Sad Najwyiszy  odmiennie ni2 zdaje sie to akcentowaé Sad Apelacyjny  za uwaia 2 caia moca, 2e uchybienie prawu w niniejszej sprawie nie polegalo na tym, 2e to Kolegium zdecydowaio o wyznaczeniu sedziego A. K|y2e do skiadu. Wydane w nastepstwie uchwaiy Kolegium zarzqdzenie o wyznaczeniu skiadu nie moie byé w uklqadzie okoiicznoéci wystepujacych w rozpoznawanej sprawie traktowane per non est. Zarzadzenie takie zostaio wydane, tyle 2e jego materialna treéé w takim zakresie, w jakim dotyczy wskazania na sedziego referenta, zdeterminowana zostaia wczeéniejsza decyzja Kolegium i to w+a§nie w sprawie stanowi problem.  Nie wymaga tei szerszego uzasadnienia stwierdzenie, i2 naruszeniem art. 351 § 1 kpk jest Q9rwis Pl‘flVV1“lI(‘.’ZV T.eXis‘.NeXis®  Texpninnica. Cl)!'l')VT) Stan nrawnv r|a'dZier'1 20140617 1 KZP 4312005 Uchwała Sądu Najwyższego - Izba Kama Strona 3 z T Okręgowego w Warszawie było wydanie przez Przewodniczącego Wydziału w tym Sądzie zarządzenia o wyznaczeniu składu w sprawie VIII K 32198, na podstawie art. 350 § 1 pkt 1 kpk. Rzecz zatem nie w tym, że skład został ustalony uchwałą Kolegium Sądu, lecz w tym, że zarządzenie o wyznaczeniu rozprawy głównej, w części wyznaczającej sędziego referenta, zostało wydane w wykonaniu tej uchwały, nie było zaś suwerenną decyzją Przewodniczącego. Z tego wszak powodu, formułując zagadnienie prawne w trybie art. 441 § 1 kpk, Sąd Apelacyjny użył sfomrułowania ,,przydzir1eiorry'}' nie zaś ,,w}zrrar:zorry"f Problem polega zatem nie na tym, że sędzia A. Kryże nie został wyznaczony przez uprawniony podmiot, ale w tym, że decyzja organu uprawnionego organu została zdeterminowana przez wcześniejszą uchwałę kolegium sądu. - 1 Sąd Apelacyjny za uważa także, iż sposób, w jaki ustalony został skład sądu w sprawie VIII K 32198, narusza reguły określone w art. 351 § 1 kpk, albowiem sędzia A. Kryże nie figurował na jawnej dla stron liście sędziów, z której _- w kolejności według wplywu sprawy - wyznacza się sędziów powołanych do rozpoznania sprawy, lecz został ,,przerl.'azarry""do Wydziału VIII Sądu Okręgowego w Warszawie w celu rozpoznania sprawy VIII K 32198, co w sposób nie budzący wątpliwości wynika z treści uchwały Kolegium tego Sądu z dnia 15 listopada 2001 r. Wprawdzie literalna treść sforrnułowanego przez Sąd Apelacyjny w Vriarszawie zagadnienia prawnego może pozostawiać wątpliwości co do tego, czy intencją tego Sądu było także uzyskanie wykładni art. 439 § 1 pkt 2 kpk w kontekście braku wskazania w zarządzaniu prezesa sądu przyczyny odstępstwa od kolejności wyznaczania sędziów z jawnej dla stron listy według art. 351 § 1 kpk, niemniej na takie rozumienie postanowienia Sądu Apelacyjnego w Warszawie wskazuje z jednej strony treść jego uzasadnienia, z drugiej zaś nierozerwalny związek zagadnienia ,,prz;vdzieienia""" ' indywidualnie oznaczonego sędziego do „referatu sprau›;y"'z zagadnieniem odstępstwa od kolejności wyznaczania sędziów, o którym mowa w art. 351 § 1 zdanie drugie kpk. W ocenie Sądu Najwyższego nie można uznać, że na skutek wydania zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 22 listopada 2001 r. doszło do skonwalidowania uchybień i skład wyznaczony został w zgodzie z obowiązującymi w tej mierze regułami, zwłaszcza że w zarządzeniu tym nie wskazano z jakiej to ważnej przyczyny doszło w sprawie do odstępstwa od kolejności sędziów 'wyznacza nych we wpływających sprawach. Uchybienia powyższe stwierdził Sąd Apelacyjny i wyeksponował je w uzasadnieniu postanowienia z dnia 18 sierpnia 2005 r., powziąwszy wątpliwość co do tego, czy podlegają one za kwalifikowaniu jako „nienaieźyra obsada sadufw rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 kpk. Sąd Najwyższy podziela zapatrywania wyrażone przez Sąd Apelacyjny, iż w sprawie do wskazanych przez ten Sąd uchybień rzeczywiście doszło i uznał, że teza ta nie wymaga szerszego uzasadnienia. Trafne jest w szczególności przyjęcie, że pomimo treści art. 31 § 1 pkt 1 usp, to nie Kolegium sądu okręgowego określa zasady przydziału spraw poszczególnym sędziom, albowiem w postępowaniu karnym ustawa stanowi inaczej w rozumieniu tego przepisu, z uwagi na wyraźną regulację przewidzianą w art. 351 kpk. Slusznie też stwierdza Sąd Apelacyjny w Warszawie, że wśród uprawnień kolegium sądu okręgowego brak jest uprawnienia do wyznaczania w zastępstwie prezesa sądu (przewodniczącego wydziału) składów sądzących (por. trafne uwagi komentatorów: T. Ereciński i inni: Komentarz do prawa o ustroju sądów- powszechnych i ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa, red. J. Gudowski, lrVar'szawa 2002, str. 85 i nast.). Sąd Najwyższy - odmiennie niż zdaje się to akcentować Sąd Apelacyjny - za uważa z całą mocą, że uchybienie prawu w niniejszej sprawie nie polegało na tym, że to Kolegium zdecydowało o wyznaczenia sędziego A. Kryże do składu. Wydane w następstwie uchwały Kolegium zarządzenie o wyznaczenia składu nie może być w układzie okoliczności występujących w rozpoznawanej sprawie traktowane per non est. Zarządzenie takie zostało wydane, tyle że jego materialna treść w takim zakresie, w jakim dotyczy wskazania na sędziego referenta, zdeterrninowa na została wcześniejszą decyzją Kolegium i to właśnie w sprawie stanowi problem. - Nie wymaga też szerszego uzasadnienia stwierdzenie, iż naruszeniem art. 351 § 1 kpk jest 'iłeruris Prauwiiezu T.ezisNezislI7Ü - T.ezPr¬rlr¬rniea. ("ÍT)iT}VT) Stan prawny nadziefl 2014-ŰŰ-17 --- STRONA 4 --- [ KZP 43/2005 Uchwala Sa,du Najwyzszego  Izba Kama Strona 4 2 7 wyznaczenie do sidadu sadu innego sedziego nii kolejny sedzia 2 jawnej dla stron iisty sedziow, bez wskazania wainej przyczyny, skoro przepis ten w zdaniu drugim wprost nakazuje wskazania tej plzyczyny w zarzadzeniu. Kwestia, ktéra wymaga pogiebionych rozwaiafi, i ktora byia powodem wystapienia przez Sad Apelacyjny w trybie art. 441 § 1 kpk, jest natomiast zagadnienie interpretacji ustawowego wyraienia ,,m2enalez'yta obsada saduf uiytego przez ustawodawca w art. 439 § 1 pkt 2 kpk, w kontekscie obrazy art. 350 § 1 kpk polegajacej na nie w pelmi ,,suwerennym”podjeciu decyzji o wyznaczeniu skiadu sadu oraz art. 351 § 1 kpk poiegajacej na zignorowaniu listy sedziéw Wydziaiu i wyznaczeniu do skiadu orzekajacego sedziego ,,oddelegowanego”specjalnie w tym celu z innego Wydziaiu, bez jednoczesnegio wskazania wainej przyczyny, czego wymaga ten przepis. Dokonujac interpretacji ustawy tradycyjnie siegnaé naleiy do wykiadni semantycznej E uzmyslowié sobie, 2e nie jest lzecza przypadku to, i2 w art. 439 § 1 pkt 2 kpk ustawodawca poshziyi sie sformu+0waniem ,,by/ nienafeiycré obsadzonyfi nie zaé ,,z0sla/ n/ena/eiycie 0bsaa.z'ony’j co wskazywaé zdaje sie na to, 2e punktem odniesienia uchybienia, o ktorym mowa w tym przepisie jest stan wynikajacy z obsadzenia sadu, nie zaé samo jego obsadzanie.  Pojecie ,,nfenafeZ'ytej 0b$a0’ysadu”w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 kpk by+o wielokrotnie interpretowane w orzecznictwie Sadu Najwyzszego i sadow apelacyjnych. Jak sie wydaje, interpretacja dokonywana w orzecznictwie nie odbiega od rezultatow osiagnietych przy wykorzystaniu wykiadni jezykowej. Wypowiedzi judykatury upowainiaja do stwierdzenia, i2 nienaleiyta obsada sadu skutkujaca bezwzglednym nakazem uchylenia zaskarionego orzeczenia wiazana jest 2: '  udziatem wiekszej lub mniejszej liczby sedziow w skiadzie orzekajacym, nii przewiduje prawo procesowe (tak ostatnio Sad Najwyiszy w postanowieniu 2 dnia 8 marca 2000 r. III KKN 495/2000, w wyroku 2 dnia 3 kwietnia 2000 r. IV KKN 225/99, w wyroku 2 dnia 16 paidziernika 2002 r. III KKN 103/2000 Prokuratura i Prawo  dodatek 2003/11 poz. 14, w wyroku 2 dnia 4 czenvca 2004 r. V KK 3/2004 i w wyroku z dnia 4 paidziernika 2004 r. V KK 222/2004, a takie Sad Apelacyjny w Warszawie w postanowieniu z dnia 5 czerwca 2002 r. II AKZ 330/2002 OSA 2003/3 poz. 26 str. 27),  udziaiem w skéadzie orzekajacym iawnikow zamiast sedziow lub sedziow zamiast iawnikow (tak ' ostatnio Sad Apelacyjny w Katowicach w postanowieniu 2 dnia 14 lipca 2004 r. I AKz 518/2004 OSA 2005/4 poz. 28), oraz ‘  brakiem uprawniefi czionka skiadu onekajacego do orzekania w danym sadzie (tak ostatnio Sad Najwyiszy w uchwale 2 dnia 21 Iistopada 2001 r., I KZP 28/2001 OSNKW 2002/ 12 poz. 3, w wyroku z dnia 3lipca 2002 r. III KKN 489/99 Prokuratura i Prawo  dodatek 2003/1 poz. 18, w postanowieniu 2 dnia 24 czerwca 2004 r. III K0 40/2003 oraz w wyroku 2 dnia 3 lutego 2005 r. WA 31/2004 OSNKW 2005/4 poz. 34, a takie Sad Apeiacyjny w Katowicach w wyroku 2 dnia 10 paidziernika 2002 r. II AKa 509/2001 OSA 2003/7 poz. 76 str.27 i w postanowieniu 2 dnia 7 kwietnia 2004 r. II AKzw 177/2004 Krakowskie Zeszvty Sadowe 2004/9 poz. 105). ,_ Orzecznictwo Sadu Najwyiszego jest natomiast konsekwerntne, gdy chodzi 0 ocene uchybiefi polegajacych na niezachowaniu wymaganych prawem regul rzadzacych obsadzaniem skiadu powoianego do osadzeniar sprawy, ktore to uchybienia kwalifikowane sq jako przyczyny odwoiawcze 0 charakterze wzgiednym, w zwiazku 2 czym ich uwzglednienie przez sad rozpoznajacy érodek odwolawczy wymaga oo najmniej stwierdzenia hipotetycznego ich zwiazku 2 treécia orzeczenia w rozumieniu art. 438 pkt 2 kpk. Takie stanowisko 2a prezentowalr Sad Najwyiszy w postanowieniu z dnia 20 marca 2001 r. V KKN 674/98 w kontekécie uchybiefi towalzyszacych wyznaczeniu lawnikow. Konsekwentnie przyjmuje tei Sad Najwyiszy, 2e nie stanowi bezwzglednej przyczyny odwoiawczej brak stosownych zalzadzefi o wyznaozeniu sktadu, jesli tylko sad o:2eka+ w sktadzie przewidzianym w ustawie dia danej kategorii spraw w danym sadzie. Z tego powodu nie zostai uznany 2a nienaleiyta obsade sadu w rozurriieniu art. 439 § 1 pkt 2 kpk brak zarzadzenia o wyznaczeniu skladu tawniczego w trybie uproszczonym, albowiem W sytuacji Í KZP 43ł'2005 Uchwała Sądu Najwyższego - Izba Kama Strona 4 z 7 wyznaczenie do składu sądu innego sędziego niż kolejny sędzia z jawnej dla stron listy sędziów, bez wskazania ważnej przyczyny, skoro przepis ten w zdaniu drugim wprost nakazuje wskazanie tej przyczyny w zarządzaniu. Kwestią, która wymaga pogłębionych rozważań, i l‹tóra była powodem wystąpienia przez Sąd Apelacyjny w trybie art. 441 § 1 kpk, jest natomiast zagadnienie interpretacji ustawowego wyrażenia ,,nr1enaƒez`yra obsada sąduf użytego przez ustawodawcę w art. 439 § 1 pkt 2 kpk, w kontekście obrazy art. 350 § 1 kpk polegającej na nie w pełni „suwerennym "'podjęciu decyzji o wyznaczeniu składu sądu oraz art. 351 § 1 kpk polegającej na zignorowaniu listy sędziów Wydziału i wyznaczeniu do składu orzekającego sędziego „0do'eƒegowanego"specjalnie w tym celu z innego Wydziału, bez jednoczesnego wskazania ważnej przyczyny, czego wymaga ten przepis. Dokonując interpretacji ustawy tradycyjnie sięgnąć należy do wykładni semantycznej i uzmysłowió sobie, że nie jest rzeczą przypadku to, iż w art. 439 § 1 pkt 2 kpk ustawodawca posłużył się sformułowaniem ,,óyi' nƒenaƒeäycre o.łJsao'zony';' nie zaś „został nfenafeźycfe obsaozorryij co wskazywaó zdaje się na to, że punktem odniesienia uchybienia, o którym mowa w tym przepisie jest stan wynikający z obsadzenia sądu, nie zaś samo jego obsadzanie. - Pojęcie „nfenaƒeżyrej obsady sęoloiiw rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 kpk było wielokrotnie interpretowane w orzecznictwie Sądu Najwyższego i sądów apelacyjnych. Jak się wydaje, interpretacja dokonywana w orzecznictwie nie odbiega od rezultatów osiągniętych przy wykorzystaniu wykładni językowej. Wypowiedzi judykatury upoważniają do stwierdzenia, iż nienależyta obsada sądu skutkująoa bezwzględnym nakazem uchylenia zaskarżonego orzeczenia wiązana jest z: " - udziałem większej lub mniejszej liczby sędziów w składzie orzekającym, niż przewiduje prawo procesowe (tak ostatnio Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 8 marca 2000 r. III KKN 495ƒ2000, w wyroku z dnia 3 kwietnia 2000 r. IV KKN 225/99, w wyroku z dnia 16 pażdziernika 2002 r. III KKN 103/2000 Prokuratura i Prawo - dodatek 2003;'11 poz. 14, w wyroku z dnia 4 czerwca 2004 r. V KK 3}'2004 i w wyroku z dnia 4 października 2004 r. V KK 22212004, a także Sąd Apelacyjny w Warszawie w posta nowieniu z dnia 5 czerwca 2002 r. II AK: 330,!2002 OSA 20=03f3 poz. 26 str. 27), - udziałem w składzie orzekającym ławników zamiast sędziów lub sędziów zamiast ławników (tak ' ostatnio Sąd Apelacyjny w Katowicach w postanowieniu z dnia 14 lipca 2004 r. I AKz 518/2004 OSA 2005/4 poz. 28), oraz ' - brakiem uprawnień członka składu orzekającego do orzekania w da nym sądzie (tak ostatnio Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 21 listopada 2001 r., I KZP 2812001 ÜSNl(W 2002/ 1-2 poz. 3, w wyroku z dnia 3.lipca 2002 r. III KKN 489,199 Prokuratura i Prawo - dodatek 200311 poz. 18, w postanowieniu z dnia 24 czerwca 2004 r. III Ko 40,i2003 oraz w wyroku z dnia 3 lutego 2005 r. WA 31}2004 ÜSNl<W 2005/4 poz. 34, a także Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z dnia 10 pażdziernika 2002 r. II AKa 509,"2001 OSA 2003!? poz. 76 str.2? iw postanowieniu z dnia? kwietnia 2004 r. II AKzw 1??/2004 Krakowskie Zeszyty Sądowe 2004,19 poz. 105). __ Orzecznictwo Sądu Najwyższego jest natomiast konsekwerrtne, gdy chodzi o ocenę uchybień polegających na niezachowaniu wymaganych prawem reguł rządzących obsadzaniem składu powołanego do osądzenia" sprawy, które to uchybienia kwalifikowane są jako przyczyny odwoławcze o charakterze względnym, w związku z czym ich uwzględnienie przez sąd rozpoznający środek odwoławczy wymaga co najmniej stwierdzenia hipotetycznego ich związku z treścią orzeczenia w rozumieniu art. 438 pkt 2 kpk. Takie stanowisko za prezentował Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 20 marca 2001 r. V KKN 674;*98 w kontekście uchybień towarzyszących wyznaczeniu ławników. Konsekwentnie przyjmuje też Sąd" Najwyższy, że nie stanowi bezwzględnej przyczyny odwoławcze] brak stosownych zarządzeń o wyznaczeniu składu, jeśli tylko sąd orzekał w składzie przewidzianym w ustawie dla danej kategorii spraw w danym sądzie. Z tego powodu nie został uznany za nienależytą obsadę sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 kpk brak zarządzenia o wyznaczeniu składu ławniczego w trybie uproszczonym, albowiem w sytuacji Å Ż 11 Ż Ż Å J żí nie fl'l.| 1.1-1.3 J1.-ll -ii --- STRONA 5 --- J. I KZP 43/2005 Uchwaia Sadu Najwyiszego  Izba Kama Strona 5 2 7 przewidzianej w art. 476 § 1 zdanie drugie kpk skiad kolegialny przewidziany jest dla spraw rozpoznawanych w trybie uproszczonym (uchwala z dnia 20 iistopada 1997 r. I KZP 30/97 OSNl<W 1997/ 1112 poz. 92 oraz OSP 1998/4 poz. 71 z aprobujaca glosa W. Glzeszczyka). Z tego tak2e powodu, jeszcze na gruncie art. 388 kpk 2 1969 r., nie uznano za bezwzgledna przyczyne odwoiawcza sytuacji, w ktorej w skiadzie sadu uczestniczyi in ny Iawnik ni2 wskazany w Z<':ll'2E:1dZ8i'liU prezesa o wyznaczeniu rozprawy (wyrok Sadu Najwyiszego z dnia 27 iipca 1997 r. I KR 163/72 OSNPG 1972/ 11 poz. 185 str.24) I Sad Najwyiszy dwukrotnie wypowiedzial sie takie w kwestii oceny naruszenia prawa procesowego, polegajaoego na niewskazaniu przy wyznaczaniu skiadu sadu ,,/hoe} wazhejprzym/ny”powodujacej odstepstwo od kolejnosci wyznaczania sedziow z listy, o ktorej mowa w art. 351 § 1 kpk lub iawnikow wbrew ograniczeniom wynikajacym 2 art. 170 § 1 usp i dwukrotnie stwierdzii, 2e uchybienie takie nie stanowi bezwzglednej przyczyny uchyienia orzeczenia wymienionej w art. 439 § 1 pkt 2 kpk (postanowienia 2 dnia 21 kwietnia 2004 r. IV KK 417/2003 OSNKW 2004/5 poz. 54 oraz 2 dnia 23 Iistopada 2004 r. V KK 195/2004 OSNKW 2005/1 poz. 5). W pismiennictwie zagadnienie nienaieiytej obsady sadu wia2e sie jednoznacznie 2 olzekaniem w skiadzie nieznanym ustawie albo w skIadzie niepizewidzianym dla danej kategorii spraw w sadzie danego szczebla, orzekajacym w okreéionym trybie (np. T. Grzegorczyk: Kodeks postepowania karnego, Komenta|2, Krakow 2003, str. 1144; J. Grajewski (w:) J. Grajewski, L. Paprzycki, M. P+achta: Kodeks postepowania karnego, tom II, Komentarz do art. 425673 kpk, Krakow 2003, str. 76), przy czym siusznie wskazuje sie, 2e 2 nienaleiyta obsada sadu, w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 kpk, nie mamy do czynienia wowczas, gdy w skiadzie sadu orzekaia osoba w ogole nieuprawniona do orzekania, o czym przesadza treso § 1 pkt 1 kpk tego przepisu (S. Zabtocki (w): J. Bratoszewski i inni: Kodeks postepowania karnego. Komentarz, Warszawa 2004, tom_III, str. 151). Stanowisko doktryny zdaje sie byé nawet mniej rygorystyczne ni2 judykatury, skoro wyznaczenie do sldadu sadu wyiacznie sedziow zawodowych zamiast . iawnikow, czy te2 wyznaczenie skiadu ilosciowo wiekszego ni2 przewidziany przez ustawe, nie zawsze uwaiane jest 2a przyczyne odwolawcza 0 charakterze bezwzglednym (D. SzumitoKulczycka: Prawo do sadu wtasciwego w polskim procesie karnymi gwarancje jego reaiizacji (w.:) Zasady procesu karnego wobec wyzwafi wspotczesnosci. Ksiega ku czci profesora Stanis+awa Waltosia, Warszawa 2000, str. 254 255 i powoiana tam literatura). Z drugiej jednak strony, naruszenie regul okreélonych w art. 351 kpk, ze wzgledu na gwarancyjny charakter tego przepisu, niektorzy przedstawiciele doktryny sktonni sa uznawao 2a przyczyne odwoiawcza o charakterze bezwzgiednym (L. Paprzycki (w:) J. Grajewski, L. Paprzycki, M. P+achta: Kodeks postepowania karnego, tom I, komentaaz do art. 425673 kpk, Krakow 2003," str. 891; ten2e w wywiadzie udzielonym na iamach Gazety Sadowej 2004/1011 str. 6; D. SzumiioKulczycka, Prawo do sadu wiasciwego..., op. cit., str. 256). Stanowisko to argumentowane jest niekiedy charakterem prawnym regulacji zawarcej w art. 351 § 1 kpk, ktora ma zapewnié realizacje zasady bezstronnosci w sensie obiektywnym, w zwiazku z czym za pnyjeciem, 2e naruszenie tego przepisu stanowi przyczyne odwoiawcza o charakterze bezwzglednym, przemawia nadrzednoso Konstytucji i traktatow miedzynarodowych nad ustawa, w kontekscie okreslonego w art. 45 Konstytucji oraz w art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Cztowieka i Podstawowych Wolnosci prawa do sadu bezstronnego (W. Gontarski: System automatycznego przydzielania spraw sedziom z art. 351 § 1 kpk w swietle standardow Rady Europy, Przeglad Prawa Karnego 2004/23 str. 4041; tenie: Dlaczego sedzia z automatu? Rzeczpospolita 2 dnia 12 paidziernika 2005 r.). W kwestii konsekwencji naruszenia regu% okresionych w art. 351 § 2 kpk (zaniechanie Iosowania) wypowiedziala sie ponadto A._ Hordyoska (Skutki naruszenia przepisow o skiadzie sadu w polskim procesie karnym, Prokuratura i Prawo  dodatek 2003/3 str. 5859) doohodzac do wniosku, 2e uchybienie takie powinno byé traktowane jako bezwzgledne w rozumieniu art. 439 §'1 pkt 2 kpk. ' Nie jest to ani stanowisko jedyne, ani tei nawet dominujace. Zdaniem T. Grzegorczyka, naruszenie Anwuv:r< '|‘}anvvW11....... T ..I.."kT..__I_rfl\ T _ 1"\ 1 ' l‘lI'\ J'I‘\'(1'I\ "1 2  '~ *  — I KZP 4372005 Uchwała Sądu Najwyższego - Izba Kama Strona 5 z 7 przewidzianej w art. 476 § 1 zdanie drugie kpk skład kolegialny przewidziany jest dla spraw rozpoznawanych w trybie uproszczonym (uchwała z dnia 20 listopada 1997 r. I KZP 30197 OSNKW 1997/11-12 poz. 92 oraz OSP 1998/4 poz. 71 z aprobującą glosą W. Grzeszczyka). Z tego także powodu, jeszcze na gruncie art. 388 kpk 2 1969 r., nie uznano za bezwzględną przyczynę odwoławczą sytuacji, w której w składzie sądu uczestniczył inny ławnik niż wskazany w zarządzaniu prezesa o wyznaczeniu rozprawy (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 lipca 1997 r. I KR 163772 OSNPG 1972/ 11 poz. 185 str.24). - Sąd Najwyższy dwukrotnie wypowiedział się także w l‹westii oceny naruszenia prawa procesowego, polegającego na niewskazaniu przy wyznaczeniu składu sądu ,,rIooe_}' wazioejprzj/cz',/oy"powodującej odstępstwo od kolejności wyznaczania sędziów z listy, o której mowa w art. 351 § 1 kpk lub ławników wbrew ograniczeniom wynikającym z art. 170 § 1 usp i dwu krotnie stwierdził, że uchybienie takie nie stanowi bezwzględnej przyczyny uchylenia orzeczenia wymienionej w art. 439 § 1 pkt 2 kpk (postanowienia z dnia 21 kwietnia 2004 r. Iy' KK 41772003 OSNł<W 2004,15 poz. 54 oraz z dnia 23 listopada 2004 r. V KK 19572004 OSNI<"A+' 2005,11 poz. 5). W piśmiennictwie zagadnienie nienależytej obsady sądu wiąże się jednoznacznie z orzekaniem w składzie nieznanym ustawie albo w składzie nieprzewidzianym dla danej kategorii spraw w sądzie danego szczebla, orzekającym w określonym trybie (np. T. Grzegorczyk: Kodeks postępowania karnego, Komentarz, Kraków 2003, str. 1144; J. Grajewski (w:) J. Grajewski, L. Paprzycki, M. Płachta: Kodeks postępowania karnego, tom II, komentarz do art. 425-673 kpk, Kraków 2003, str. 76), przy czym słusznie wskazuje się, że z nienależytą obsadą sądu, w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 kpk, nie mamy do czynienia wówczas, gdy w składzie sądu orzekała osoba w ogóle nieuprawniona do orzekania, o czym przesądza treść § 1 pkt 1 kpk tego przepisu (S. Zabłocki (w): J. Eiratoszewski i inni: Kodeks postępowania karnego. Komentarz, Warszawa 2004, tom_III, str. 151). Stanowisko doktryny zdaje się być nawet mniej rygorystyczne niż judykatury, skoro wyznaczenie do składu sądu wyłącznie sędziów zawodowych zamiast ławników, czy też wyznaczenie składu ilościowo większego niż przewidziany przez ustawę, nie zawsze uważane jest za przyczynę odwoławczą o charakterze trezwzg lędnym (D. Szumiło-Kulczycka: Prawo do sądu właściwego w polskim procesie karnym-i gwarancje jego realizacji (w.:) Zasady procesu karnego wobec wyzwań współczesności. Księga ku czci profesora Stanisława Waltosia, Warszawa 2000, str. 254- 255 i powołana tam literatura). Z drugiej jednak strony, naruszenie reguł określonych w art. 351 kpk, ze względu na gwarancyjny charakter tego przepisu, niektórzy przedstawiciele doktryny skłonni są uznawać za przyczynę odwoławczą o charakterze bezwzględnym (L. Paprzycki (w:) J. Grajewski, L. Paprzycki, M. Płachta: Kodeks postępowania karnego, tom I, komentarz do art. 425-673 kpk, Kraków 2003,' str. 891; tenże w wywiadzie udzielonym na łamach Gazety Sądowej 2004!10-11 str. 6; D. Szumiło-Kulczycka,` Prawo do sądu właściwego..., op. cit., str. 256). Stanowisko to argumentowane jest niekiedy charakterem prawnym regulacji zawartej w art. 351 § 1 kpk, która ma zapewnić realizację zasady bezstronności w sensie obiektywnym, w związku z czym za przyjęciem, że naruszenie tego przepisu stanowi przyczynę odwoławczą o charakterze' bezwzględnym, przemawia nadrzędność Konstytucji i traktatów międzynarodowych nad ustawą, w kontekście określonego w art. 45 Konstytucji oraz w art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych WoIn'ości prawa do sądu bezstronnego (W. Gontarski: System automatycznego przydzielania spraw sędziom z art. 351 § 1 kpk w świetle standardów Rady Europy, Przegląd Prawa Karnego 2004723 str. 40-41; tenże: Dlaczego sędzia z automatu? Rzeczpospolita z dnia 1-2 pażdziernika 2005 r.). W kwestii konsekwencji naruszenia reguł określonych w art. 351 § 2 kpk (zaniechanie losowania) wypowiedziała się ponadto A. Hordyńska (Skutki naruszenia przepisów o składzie sądu w polskim procesie karnym, Prokuratura i Prawo - dodatek 2003/3 str. 58-59) dochodząc do wniosku, że uchybienie takie powinno być traktowane jako bezwzględne w rozumieniu art. 439 §`1 pkt 2 kpk. ` _ Nie jest to ani stanowisko jedyne, ani też nawet dorninujące. Zdaniem T. Grzegorczyka, naruszenie I-".-1-"r¬|s-:.r¬ TI'-..„¬.¬=¬-H.-..Ŝ.-..-..- T ..--¦.¬"h.T..__I_r"iÊ"'. T _ "l"'| 1 ' .i"¬"|¬l¬..r"l¬.."r1'-|-".. H ¬f - "' " - _ --- STRONA 6 --- 1 KZP 43r’2005 Uchwala Sa,du Najwyzszego  Izba Kama Strona 6 2 7 rygorow art. 351 kpk mo2e byo ro2vva2ane jedynie w aspekcie art. 438 pkt 2 kpk (Kodeks..., op. cit., str. 1145). Stanowisko to podzielaja takie inni komentatorzy (zob. np. R. Stefa|‘rski.(w): J. Bratoszewski i inni: Kodeks... op. cit., tom II, str. 622623). Za uznaniem naruszenia art. 351 § 1 kpk za przyczyne odwoiawcza o charakterze wzgiednym wypowiedziar sie tak2e J. Iwaniec (Zasady wyznaczania sktadu orzekajacego w sprawach karnych, artykui przyjety do druku w miesieczniku Prokuratura i Prawo). . Brak jest wypowiedzi judykatury i doktryny odnoszacych sie bezpoérednio do konsekwencji prawnych naruszenia regui wyznaczania skiadu sadu okresionych art. 350 kpk, Rozwatajac konsekwencje proceduralne naruszenia regul wyznaczania skiadu sadu, przewidzianych w art. 350 i art. 351 kpk, naleiy poclkreélié w piemrszej kolejnosci, 2e nie prowadzi ono  samo w so5ie  do sytuacji, w ktorej w sprawie orzeka sad w sktaclzie nieznanym ustawie, albo te2 sytuacji, w ktorej w skradzie uczestniczy sedzia nieuprawniony do orzekania w danej sprawie. Zgodnie zatem z dotychczasowa linia orzecznictwa Sadu Najwyiszego, nie powinno prowadzié do uchylenia orzeczenia bez wzgiedu na granice zaskarienia podniesionych zarzutow oraz bez wzgledu na wpryw uchybienia na treso orzeczenia na podstawie art. 439 § 1 pkt 2 kpk. Nie sposob nie zauwaiyo, 2e jesii prezes sadu (przewodniczacy wydziatu) na postawie art. 350 § 1 pkt 1 kpk wyznaczyiby  z naruszeniem art. 351 § 1 kpk  skrad sadu nieprzewidziany w ustawie dia danej kategorii spraw, aibo te2 wyznaczy+ osobe nieuprawniona do orzekania w danymsadzie, uchybienie musiaioby byé zakwalifikowane jako bezwzgledna przyczyna uchylenia orzeczenia. W takiej jednak sytuacji uchybienie procesowe poiegaioby nie tylko na naruszeniu art. 351 kpk, ale 'tal<2e na naruszeniu przepisow o skiadzie sadu zamieszonych w rozdziale 1 Kodeksu postepowania karnego i w innych przepisach tego kodeksu oraz w przepisach ustrojowych okreélajacych kompetencje sedziow do orzekania w danym sadzie. Tak samo byloby wowczas, gdyby prezes sadu wydar ,,nr1ssuwerenne”2ar2ad2enie o wyznaczeniu skiadu sadu nie przewidzianego w ustawie Iub o wyzrraczeniu do sktadu osoby, ktora nie miaia uprawnieri do orzekania w danym sadzie. Dosztoby wowczas do obrazy przepisow postepowania podlegajacego Jrwartfikowanrb kumufalj/wnemut Tego rodzaju sytuacje nie miaiy miejsca w rozpoznawanej sprawie; naruszono tu bowiem ,,jea'ynr;e”art. 350 § 1 iart. 351 § 1 kpk. ‘ W ocenie Sadu Najwyiszego takie samoistne naruszenie wskazanych wyzej przepisow mo2e byo potraktowane jako wzgledna przyczyna odwotawcza, a ewentualnie tak2e jako podstawa domagania sie vwtaczenia seciziego na podstawie art. 41 kpk (tak trafnie B. Michalski: Czy naruszenie art. 351 § 1 kpk stanowi podstawa do zastosowania art. 41 § 1 kpk?, Gazeta Sadowa 2004/1011 str. 1011). Nie stanowi jednak bezwzgiednej przyczyny uchylenia orzeczenia okreslonej w art. 439 § 1 pkt 2 kpk. Nie jest trafny jedyny podnoszony na korzysé tezy przeciwnej argument, opierajacy sie na referowanej powy2ej tezie, i2 rozstrzygajace znaczenie ma tu charakter prawny art. 351 § 1 kpk. ' Nie ulega watpiiwosci, 2e wprowadzenie do polskiego Kodeksu postepowania karnego reguiacji zawartych art. 351 kpk miaio na celu wyiaczenie niebezpieczefistwa manipulowania skiadami sadu i w ten sposob zapewnienie poszarqowania zasady jego bezstronnosci (por. Uzasadnienie rzadowego projektu Kodeksu postepowania karnego, str. 429), w szczegolnosci w jej aspekcie obiektywnym poprzez budowanie zaufania do sadu (T. Grzegorczyk, J. Tylman: Polskie postepowanie karne, Warszawa 1998, str. 635). Nie przesadzajac tego, czy poprzez unormowania zawa rte w art. 351 § 1 kpk rzeczywiscie moina tego niebezpieczeristwa uniknao, zauwazyé trzeba, i2 brak jest podstaw do przyjecia, i2 naruszenie przepisow o charakterze gwarancyjnym zawsze prowadzi do uchylenia orzeczenia na podstawie art. 439 § 1 kpk. W kodeksie postepowania karnego jest przeciei bardzo wiele przepisow, co do ktorych gwarancyjnego charakteru nie mo2na mieo Zadnych watpliwosci, a poza sporem pozostaje, i2 naruszenie ich nie prowadzi do uchylenia orzeczenia bez wzgledu na granice zaskarzenia i granice podniesionych za rzutow oraz bez wzgiedu na wpryw uchybienia na tresé orzeczenia. Tak wiec rra przyldad, nieodroczenie rozprawy w sytuacji wskazanej w art. 353 § 2 kpk stanowi niewatpliwie naruszenie gwarancji skiadajacej sie na prawo do obrony, nie jest jednak uchybieniem stanowiacym bezwzgiedna przyczyne odwoiawcza. ‘1 3“ T \1 u,. 4   1 KZP 4372005 Uchwała Sądu Najwyższego - Izba Karna Strona 6 z 7 rygorów art. 351 kpk może być rozważane jedynie w aspekcie art. 438 pkt 2 kpk (Kodeks..., op. cit., str. 1145). Stanowisko to podzielają także inni komentatorzy (zob. np. R. Stefański.(w): J. Bratoszewski i inni: Kodeks... cp. cit., tom II, str. 622-623). Za uznaniem naruszenia art. 351 § 1 kpk za przyczynę odwoławczą o charakterze uoględnym wypowiedział się także J. Iwaniec (Zasady wyznaczania składu orzekającego w sprawach karnych, artykuł przyjęty do druku w miesięczniku Prokuratura i Prawo). . Brak jest wypowiedzi judykatury i doktryny odnoszących się bezpośrednio do konsekwencji prawnych naruszenia reguł wyznaczania składu sądu określonych art. 350 kpk, I Rozważając konsekwencje proceduralne naruszenia reguł wyznaczania składu sądu, przewidziaeych w art. 350 i art. 351 kpk, nalezy podkreślić w pienrrszej kolejności, że nie prowadzi ono - samo w sobie - do sytuacji, w której w sprawie orzeka sąd w składzie nieznanym ustawie, aibo też sytuacji, w której w składzie uczestniczy sędzia nieuprawniony do orzekania w danej sprawie. Zgodnie zatem z dotychczasową linią orzecznictwa Sądu Najwyższego, nie powinno prowadzić do uchylenia orzeczenia bez względu na granice zaskarzenia podniesionych zarzutów oraz bez wzglądu na wpływ uchybienia na treść orzeczenia na podstawie art. 439 § 1 pkt 2 kpk. Nie sposób nie zauważyć, że jeśli prezes sądu (przewodniczący wydziału) na postawie art. 350 § 1 pkt 1 kpk wyznaczyłby - z naruszeniem art. 351 § 1 kpk - skład sądu nieprzewidziany w ustawie dla danej kategorii spraw, albo też wyznaczył osobę nieuprawnioną do orzekania w danymsądzie, uchybienie musiałoby być zakwalifikowane jako bezwzględna przyczyna uchylenia orzeczenia. W takiej jednak sytuacji uchybienie procesowe polegałoby nie tylko na naruszeniu art. 351 kpk, ale 'także na naruszeniu przepisów o składzie sądu zamieszonych w rozdziale 1 Kodeksu postępowania" karnego i w in nych przepisach tego kodeksu oraz w przepisach ustrojowych określających kompetencje sędziów do orzekania w danym sądzie. Tak samo byłoby wówczas, gdyby prezes sądu wydał ,flriesowereooeiizarządzenie o wyznaczeniu składu sądu nie przewidzianego w ustawie lub o wyznaczeniu do składu osoby, która nie miała uprawnień do orzekania w danym sądzie. Doszłoby wówczas do obrazy przepisów postępowania podlegającego „knfaaiżkowaorb iromuƒalj/wnemuf Tego rodzaju sytuacje nie mialy miejsca w rozpoznawanej sprawie; naruszono tu bowiem ,Jeo'yn.‹ie”art. 350 § 1 iart. 351 § 1 kpk. ' W ocenie Sądu Najwyższego takie samoistne naruszenie wskazanych wyżej przepisów może być potraktowane jako względna przyczyna odwoławczą, a ewentualnie także jako podstawa domagania się wyłączenia sędziego na podstawie art. 41 kpk (tak trafnie 8. Michalski: Czy naruszenie art. 351 § 1 kpk stanowi podstawę do zastosowania art. 41 § 1 kpk?, Gazeta Sądowa 2004710-11 str. 10-11). Nie stanowi jednak bezwzględnej przyczyny uchylenia orzeczenia określonej w art. 439 § 1 pkt 2 kpk. Nie jest trafny jedyny podnoszony na korzyść tezy przeciwnej argument, opierający się na referowanej powyżej tezie, iż rozstrzygające znaczenie ma tu charakter prawny art. 351 § 1 kpk. ` Nie ulega wątpliwości, że wprowadzenie do polskiego Kodeksu postępowania karnego regulacji zawartych art. 351 kpk miało na celu wyłączenie niebezpieczeństwa manipulowania składami sądu iw ten sposób zapewnienie poszanowania zasady jego bezstronności (por. _Uzasadnienie rządowego projektu Kodeksu postępowania karnego, str. 429), w szczególności w jej aspekcie obiektywnym poprzez budowanie zaufania do sądu (T. Grzegorczyk, J. Tylman: Polskie postępowanie karne, Warszawa 1998, str. 635). Nie przesądzając tego, czy poprzez unormowania zawarte w art. 351 § 1 kpk rzeczywiście można tego niebezpieczeństwa uniknąć, zauważyć trzeba, iż brak jest podstaw do przyjęcia, iż naruszenie przepisów o charakterze gwarancyjnym zawsze prowadzi do uchylenia orzeczenia na podstawie art. 439 § 1 kpk. W kodeksie postępowania karnego jest przecież bardzo wiele przepisów, co do których gwarancyjnego charakteru nie można mieć żadnych wątpliwości, a poza sporem pozostaje, iż naruszenie ich nie prowadzi do uchylenia orzeczenia bez względu na granice zaskarzenia i granice podniesionych zarzutów oraz bez względu na wpływ uchybienia na treść orzeczenia. Tak więc na przykład, nieodroczenie rozprawy w sytuacji wskazanej w art. 353 § 2 kpk stanowi niewątpliwie naruszenie gwarancji składającej się na prawo do obrony, nie jest jednak uchybieniem stanowiącym bezwzględna przyczynę odwoławczą. Ü ll '_'-` 1|' 'l|.'r II .ru 4- -'u- I -i --- STRONA 7 --- I KZP 43/2005 Uchwaia Sadu Najwyzszego  Izba Kama Strona 7 z 7 Brak jest takie powodow do tvvierdzenia, 2e jeieli okreslone uchybienie proceduralne stanowi pogwatcenie prawa do rzetelnego (sprawiedliwego) procesu w rozumieniu art. 45 ust. Konstytucji Iub art. 6 Konwencji, to siia rzeczy musi byé ono kwalifikowane jako bezwzgledna przyczyna odwoiawcza, o ktorej mowa w art. 439 § 1 kpk. Nie mo2na zatem na plzykiad wywodzio, 2e uniemoiliwienie obronie zadania pytao swiadkom oskarienia powoduje uchylenie oneczenia na podstawie art. 439 § 1 kpk, chocia2 stanowi oczywiste naruszenie art. 6 ust. 3 pkt cl Konwencji o Ochronie Praw Cziowieka i Podstawowych Woinosci. Podobnie, rozpoznanie sprawy przez sad wyiszego rzedu ni2 rzeczowo wtaéciwy, stanowi naruszenie prawa do sadu wiasciwego, niemniej nie prowadzi do zastosowania art. 439 § 1 kpk ze wzgledu na wyraine brzmienie jego pkt 4. Owszem, fakt, 2e okresione uchybienie oznacza L sjarzeniewielzenie sie gwarancjom konstytucyjnym, czy te2 gwarancjom przewidzianym w Konwencji o Ochronie Praw Cztowieka i Podstawowych Wolnosci, winno byé brane pod uwage przy dokorrywanej przez sad odwolawczy ooenie, czy uchybienie mogto mieé wplyw na tresé orzeczenia, niemniej ocena ta dokonywana byé musi  poza wypadkami sciéle okreslonymi w art. 439 § 1 kpk  w ptaszczyinie art. 438 kpk. ' Nie moina tak2e zaakceptowaé tezy, i2 uchybienie polegajace na ,,narzucenr1r”p.re2esowi sadu osoby sedziego wyznaczanego przezefi do skiadu orzekajacego stanowi bezwzgiedna przyczyne uchylenia orzeczenia. Nie mo2e bowiem ulegao watpliwosci, 2e na skutek tej niewatpiiwej nieprawidtowosci nie doszto do sytuacji, w ktorej w skradzie sadu omekaiby sedzia nieuprawniony do orzekania w danej kategorii spraw i w da nym trybie. Uprawnieo takich nie czerpie sie pr2ecie2 2 zarzadzenia przewodniczacego, ale 2 faktu uzyskania nominacji Iub delegacji. Powyisze ro2wa2ania pozwaiaja na bardziej ogolna konstatacje sprowadzajaca sie do rozroinienia tego, co stanowi podstawa uchylenia orzeczenia w oparciu o art. 439 § 1 pkt 2 kpk od tego co stanowi przyczyne stanu uznanego przez ustawodawca za bezwzgledny powod uchylenia olzeczenia. O ile nienaleiyta obsada sadu jest takim wiasnie przewidzianym w art. 439 § 1 pkt 2 kpk stanem, o tyle naruszenie regut wyznaczania skiadu sadu moie, ale in concreto wcale nie musi, do takiego stanu prowadzié. ' Biorac pod uwage powyisze, Sad Najwyiszy orzek+ jak w uchwale. I '11 1 \v ,4. 1 T.1 ¢ ..,.... .   — »I KZP 43r'2ÜÜ5 Uchwała Sądu Najwyższego - Izba Kama Strona 7 z 7 Brak jest także powodćw do twierdzenia, że jeżeli określone uchybienia proceduralne stanowi pogwałcenie prawa do rzetelnego (sprawiedliwego) procesu w rozumieniu art. 45 ust. Konstytucji lub art. 6 Konwencji, to siłą rzeczy musi być ono kwalifikowane jako bezwzględna przyczyna odwoławcza, o ktorej mowa w art. 439 § 1 kpk. Nie można zatem na przykład wywodzić, że uniemożliwien ie obronie zadania pytań świadkom oskarżenia powoduje uchylenie orzeczenia na podstawie art. 439 § 1 kpk, chociaż stanowi oczywiste naruszenie art. 6 ust. 3 pkt cl Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Podobnie, rozpoznanie sprawy przez sad wyższego rzędu niż rzeczowo właściwy, stanowi naruszenie prawa do sądu właściwego, niemniej nie prowadzi do zastosowania art. 439 § 1 kpk ze względu na wyraźne brzmienie jego pkt 4. Owszem, fakt, że określone uchybienia oznacza Ĺ sprzeniewierzenie się gwarancjom konstytucyjnym, czy też gwarancjorn przewidzianym w Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, winno być brane pod uwagę przy dokonywanej przez sad odwoławczy ocenie, czy uchybienie mogło mieć wplyw na treść orzeczenia, niemniej ocena ta dokonywana być musi - poza wypadkami ściśle określonymi w art. 439 § 1 kpk - w płaszczyżnie art. 438 kpk. ' Nie można także zaakceptować tezy, iż uchybienie polegające na ,,narzucenrŁ'”p'rezesowi sądu osoby sędziego wyznaczonego przezeń do składu orzekającego stanowi bezwzględna przyczynę uchylenia orzeczenia. Nie może bowiem ulegać wątpliwości, że na skutek tej niewątpliwej nieprawidłowości nie doszło do sytuacji, w ktorej w składzie sądu orzekałby sędzia nieuprawniony do orzekania w danej kategorii spraw i w da nym trybie. Uprawnieñ takich nie czerpie się przecież z zarządzenia przewodniczącego, ale z faktu uzyskania nominacji lub delegacji. Powyższe rozważania pozwalaja na bardziej ogćlną konstatację sprowadzającą się do rozrożnierria tego, co stanowi podstawę uchylenia orzeczenia w oparciu o art. 439 § 1 pkt 2 kpk od tego co stanowi przyczynę stanu uznanego przez ustawodawcę za bezwzględny powod uchylenia orzeczenia. O ile nienależyta obsada sądu jest takim właśnie przewidzianym w art. 439 § 1 pkt 2 kpk stanem, o tyle naruszenie reguł wyznaczania składu sądu może, ale in concreto wcale nie musi, do takiego stanu prowadzić. ' Biorąc pod uwagę powyższe, Sad Najwyższy orzekł jak w uchwale. I 'I¬I| 'I' "I|."l" I 1-911. 1- ¬l¬r.. "l i .-"'r||"l-.J"I-.llrlllllrz-I-_ -Fu _'H' ""* '*