Wyrok I II C 1162/09 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 maja 2010roku Sz.

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I II C 1162/09 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 maja 2010roku Sz.yd Okregowy W Warszawie , Wydzial III Cywilny W skiadzie: Przewodniczqey : SSO Joanna Korzefi Protokolant: 15rotok01ant sa.doWy  stazysta Katarzy.na Boehenek. do irégsgfifim po rozpoznamu W dnlu 18 Hlfljfl 2010r. W Warszawle na rozprawle sprawy Z powggfiqjaygf ,.¢%.;,un:iczn.=1 wiormie przeeiwko Skarbowi Pafistwa Centralnemu Zarzqdowi Sluzby Wieziennej 0 zapléflemfifllv Fub W ‘OWE PFIBIWOTIWI T 1 Oddala powédzrwo; ‘ ..... ............... 2. odstqpuje od obeiqiania Powoda kosztami P0s’lQPOWania W Sprawie. mi iE°*"°“‘Z;Y ..... Sygn. akt III C 1162/09 Uzasadnienie Hdleswnivskvdmv Pozwem Wniesionym W dniu 13 paidziemika 2009 roku przeciwko Skarbowi Pafistwa Centralnemu Zarzqdowi Shszby Wieziennej R. K. domagal sie zasqdzenia na swojq rzeez kwoty 300.000 Z1 tytuiem zadoéeuezynienia za naruszenie dobr osobistych W postaci godnoéci oraz prawa do prywatnoéci i intymnoéei. W uzasadnieniu powod wskazal, 2e przebywal w przeludnionyeh celaeh, w ktéryeh brak bylo na1e2;yeie oddzielonych od pomieszczefi mieszkainyeh kqcikow sanitarnych, dostepu do zajeé kulturalno  oéwiafowych oraz Wlaéeiwyeh Warunkow sanitarnyeh (pozew  k. 23). _ W odpowiedzi na pozew pozwany vmiosl 0 oddaienie powodztwa W ealoéei oraz zasqdzenie od powoda kosztow zastepstwa proeesowego (k. 21  23). Sagd ustalil nastepujqey Stan faktyezny. R. K. przebywai W nastepuj qeyeh jednostkaeh penitenej amyeh:  W Areszeie 81edczym (. . .) W W.  W okresach: od dnia 27 kwietnia 2005 roku do dnia 29 ezerwea 2005 roku, od dnia 21 ezerwea 2006 roku do dnia 17 styeznia 2007 roku, od dnia 28 Iutego 2007 roku do dnia' 26 lipea 2007 roku, od dnia 13 W1'ze§nia”‘008 roku do ehwili obeenej,  W Zaldadzie Karnym W C.  W okresie od dnia 17 stycznia 2007 roku do dnia 28 lutego 2007 roku oraz od dnia 26 Iipea 2007 roku do dnia 12 lutego 2008 roku, . _  W Areszeie 81edczym (. . .) W W. W ohesie od 12 paidziernika 2005 roku do dnia 25 paidziemika 2005 roku, od dnia 29 marea 2005 roku do dnia 12 kwietnia 2005 roku, . W Zaldadzie Karnym We W.  W dniu 21 grudnia 2005 roku,  W Areszeie 81edczym (. . .) W W.  W okresie od dnia 21 grudnia 2005 roku do dnia 12 styeznia 2006 roku,  W Zaldadzie Karnym W P.  W okresie od dnia 12 kwietnia 2005 roku do dnia 27 kwietnia 2005 roku (infonnaeja o polbytaeh i orzeezeniaeh  k. 65  70). We Wskazanyeh jednostkaeh R. K. przebywal okresowo W eelaeh, W ktoryeh powierzehnia mieszkalna byla mniej sza 1112 3 mg na osobe (bezsporne  pozew, odpowiedi na pozeW). PodezaS'pobytu W Areszeie Sledczym (. . .) R. K. przebyWaI W Pawilonie (. . .), oddziaI (. . .), W celaeh o nr (...),(...),(. . .) i (...). Cele, W ktorych przebywai R. K. byly przepeinionego ezym Dyrektor Za.kIadu Karnego infonnowal sedziow penitencjarnyeh Sqdu Okregowego W W.. W kazdej z Wymienionyeh eel znajduje sie oddzieione murem od pomieszezenia mieszkalnego kaLciki sanitame, wyposaione W zasIonki z nieprzejrzystego tworzywa sztueznego. Cele Wyposazone sq standardowo, kazdy 2 osadzonyeh dysponuje Ioikiem i taboretem, W kazdej Z eel znajduje sie stol. Osadzeni W Areszcie 81edezym (. . .) maja. zapewniony dostep do opieki medycznej, zarowno z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej, jak i do opieki lekarzy speejalistow. Na terenie Aresztu funkejonuje biblioteka, zapewnione sq dzialania kulturalno  oéwiatowe dla osadzonyeh (dostep do radia i telewizji, dziaiajq éwietlice oddzialowe, kola zainteresowafl). Wszystkie eele Aresztu posiadajq glosiniki radioWezIa oraz wyposaione sqw gniazda antenowe do odbioru telewizji kablowej (pisrna  k. 86, 8788, 90, 91, sprawozdania 2 wizytacji k. 93 ~ 103, k. 1041 13, ezeéciowo zeznania powoda  k. 54). ’ Podezas pobytu W Zakladzie Karnym W C. R. K. przebywaI W eelaeh mieszkalnyeh oddziahow (. . .) i (...) ((...)). Cele, W ktoryeh przebywal R. K. byly przeludnione. O fakeie przeludnienia Dyrektor Zaldadu Karnego informowal sedziow penitenej arnyeh, wyclqi qe jednoezeénie decyzje W przedmiocie doposazenia eel W dodatkowe Iéika. W kazdej 2 Wymienionyeh A eel znajduj e sie wydzieiony kqeik sanitarny, W pelni obudowany materiaiem z nieprzejrzystego tworzywa sztueznego. Cele V»/yposa20ne'saL standardowo, kazdy Z osadzonyeh dysponuje Ioikiem i taboretem, W kaidej z eel znaj duje sie stol. Na terenie ZakIadu' funkejonuja. éwietliee, osadzeni majq dostep do radiowezla zjaldadowego, telewizji kablowej, biblioteki. Zaldad zapewnia dostep do epieki medyeznej (podstawowej i lek_arzy speejalistow), um021iWia_ Wykonywanie praktyk religijnyeh (deeyzje k. 72  74, 76  77, 78  80, 82 .84, pisma  k. 75, 76, 81, 84, sprawozdania z Wizytaeji  k. 129 140). ' Podezas pobytu W jednostkaeh penitencjarnych‘ powod odbyl Wizyty u Iekarzy speejalistow  laryngolo ga, a ta.kZe psychologa (zeznania po_Woda  k. 54)  Sqd zwazyl, eo nastepuje.  . ' --- STRONA 2 --- _ Niniej szym pozwem powod doehodzil zadoééuezynienia pienieznego za naruszenie jego dobr osobistyeh, jakimi sa godnoée, prawo prywatnoéci i prawo do intytnnoéei. Zrédla naruszenia swoieh dobr osobistyeh powod upatrywal W przebywaniu W eelaeh nie spelniajaeyeh Wymogow metrazowyeh, braku Wlaéciwego Wyposazenia eel, braku Wyposazenia eel w odpowiednio oddzielone kaeiki sanitarne, braku dos_tepu"do zajee kulturalno 'o§WiatoWyel1(l<. 2v.). W oeenie Sadu niniejsze5powodztwo jest niezasadne ijako takie podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 23 l<.e. dobra osobiste ezlowieka, jak W szezegolnoéci zdrowie, Wolnoée, ezeée, swoboda sumienia (. ..) pozostaj a pod oel1ro_na_praWa eywilnego, niezaleinie od oehrony przewidzianej W innyeh przepisaeh. Z kolei art. 448 k.e. przeWidL'1je,‘i2'W razie naruszenia dobra osobistego sad mote przyznaé temu ezyje dobro zostalo naruszone, odp_oWi_e_dni_a some tytulem zadoéeuezynienia pienieznego za doznana krzywde lub na jego Zadanie zasadzié odpowiedniq sume pieniedzy na Wskazany przez niego eel spoleezny niezaleznie od innyeh érodkow potrzebnyeh do usunieeia skutkéw naruszenia. _ W pierwszej kolejnoéei Wymaga Wiee rozwazenia okolicznoéé ezy i jakie dobra osobiste powoda. zostaly naruszone. , Odnoszqe sie do Zrodla naruszenia dobr osobistych powoda w postaei braku wlaéeiwego dosfcepu do zajeé kulturalno  oéwiatowyeh, braku moiliwoéci korzystania z silowni, ezy biblioteki (k. 2v.,"“ k. 54) stwierdzié nalezy, co nastepuje. Jak Wynika z dokumentow przedloionyel1 do akt sprawy, W szczegolnoéei z protolcolow z Wizytaeji przeprowadzonych W Areszeie 8Iedezy1n (. . .)i Zakladzie Karnym W C. W jednostkaeh penitenejamyeh funkejonuja biblioteki, osadzeni maja dostep do ksiagek i biezaeej prasy, filmow DVD. Nadto, podkreélie nalezy, i2 osadzeni maja zapewniony bezplatny clostep do programow radiowyeh i telewizyj nyeh, W zakiadaeh funkcjonuja éwietlice i kola zainteresowafl. Powyzsze jednoznaeznie Wskazuje na fakt, Ze Wbre_W twierdzeniom pozwu i zeznaniom R. K., powod mial dostep do zajee kulturalno  oéwiatowyeh. Mozliwoée korzyétania z bezplatnego dostepu do programow radiowo  telewizyjnyeh, W tym rowniez telewizji kablowej i filmow DVD ezyni  W tym Wzgledzie  poloienie powoda naWet korzystniejszym nit polozenie ezeéei obywateli przebywaj aeyeh na Wolnoéei i respektujaeyeh obowiazujaey porzadek prawny, a ktorzy nie maja érodkow na korzystanie z takieh form rozrywek. Jako nieuprawnione nalezalo rovmiez potraktowae twierdzenia powoda o naruszeniu jego prawa do intymnoéei poprzez brak Wlaéeiwego oddzielenia kacikow sanitarnyeh od pomieszezefi mieszkalnyeh. Jak Wynika z zebranego W sprawie materialu doWodoWego kaeiki sanitarne W celaeh, W ktoryeh przebywal powod byly oddzielone murem u badé dykta od p0Z‘l1I6SZCZ€3fl mieszkalnyeh W sposob chroniaey intymnoée osadzonyeh. Nalezy tez podkreélie, Ze Wyposazenia eel, W tym kaeikow sanitarnyeh, odpowiadaja Wymogom konstytuowanym przez przepisy rozporzadzenia Ministra Sprawiedliwoéei z dnia 25 sierpnia 2003 roku W sprawie regulaminu organizaeyjnoporzadkowego Wykonywania kary pozbawienia Wolnoéei (Dz. U. nr 152, poz. 1493). Kaida 2. eel Wyposaionajest W oddzielne lozka i taborety dla osadzonyeh, a takie We Wspolny stol (zeznania powoda  k. 54). Urzadzenia sanitame zapewniqa  poprzez oddzielenie od ezeéei mieszkalnej  ieh nieskrepowane uzytkowanie, eo ezyni niezasadnym zarzut naruszenia prawa do intymnoéei. Okolicznoée, iz poW6d odbywal kare W przeludnionyeh eelach jest W niniejszej sprawie bezsporna, zostala przyznana przez pozwanego, wynika z przedlozonyeh do akt sprawy dokurnentow W postaei pism Dyrektorow Zakladow Karnyeh i sprawozdafi Z Wizytaeji. Zdaniem Sadu nie zapewnienie przez Paflstwo osadzonym W jednostkaeh penitenejamyeh minimalnych norm powierzehniowyeh nie moze bye stanem, kto1y zasluguje na aprobate. Niewatpliwie zatem osadzenie R. K. W celach nadmiemie przeluclnionyeh, W Warunkaeh nie zapewniajqcyeh intymnoéei przy Wykonywanych czynnoéciaeh higienieznyeh stanowi naruszenie dobr osobistyeh powoda W postaei jego godnoéci. Powyzszego nie.moZnajed11a1< traktowae jako aktu represji skierowanego indywiduainie przeeiwko powodowi. Jak bowiem Wynika z dolaczonej do akt sprawy dokumentaeji niedogodnoéei, ktore spotkaly powoda W zwiazku z odbywaniem kary W takim samym stopniu dotyezyly innych osadzonyeh. Warunki te zaé. byly takie, jak W danej sytuacji mogla optymalnie zapewnié aclministraeja aresztu. . Pomimo uznania, i2 Warunki, W ktoryeh byl osadzony powod naruszyly jego godrloéé i prawo do prywatnoéei, to gradaej a tyeh naruszefi nie przybrala jednak takiej formy, W ktorej mozna by podzielié twierdzenie powoda o osadzeniu go W niegodziwyeh, nieludzkieh Warunkaeh, eo dopiero W oeenie Sadu uzasadnialoby Zadanie zasadzenia zadoéfzuezynienia. W tym miejseu naleiy zwroeie uwage, Ze pomimo Wskazanyeh Wyzej niedogodnoéei powod mial zapewnione miejeee do spania, bezplatna opieke medyezna dostep do zajee kulturalnooéwiatowyeh. Mial zatem lepsze Warunld n_i2 znaezna ezeéé osob przebywajaeych na Wolnoéei, ktore, W przeeiwiefistwie do powoda, respektujanormy prawakarnego, “a ktore ezesto bez swoj ej Winy zyjaw niedostatku i ubostwie. Sad meriti podziela poglad wyra2':ony'przez Sad Najwyzszy W Wyroku z dnia 2 paidziernika 20071‘. II CSK, 269/'07, zgodnie z ktorym samo osadzenie W przeludnionej eeli nie jest Wystarezajaca podstawa do uWzgle'dnienia_2adania zasadzenia zadoééuezyoienia. Takze W orzeezeniaeh ETPC najezesleiej zwraeano uwage na zle Warunki sanitame, niehigienieznoéé i brak prywatnoéei przy --- STRONA 3 --- korzystaniu Z urzadzefi sanitarnyeh, permanentna niemoiliwoéé zaspokojenia potrzeby snu spowodowana niewystarezajaea iloéeia loiek jak i nieustannie zapalonyrn éwiatlem czy panujaeym halasem, nieclostateczne oéwietlenie uniemozliwiajaee ezytanie, zla Wentylaeje, W€lI'LLl'll(l prowadzaee do rozprzestrzeniania sie ehorob badi brak mozliwoéei leezenia. Trybunal uwzglednial skumulowany efekt tyeh Warunkow, a takze speeyfiezne zarzuty podnoszone przez skariacyeh. Zdaniem Sadu R. K. popehiiajae przestepstwo musial liezye sie z tym, i2 kare za swoj ezyn bedzie Odb}/‘Will W Wiezieniu, W ktoiym z oezywistyeh Wzgledow nie ma kornfortu. Nadto, podkreélenia Wymaga, 2e jak przyznal sam powod na kare pozbawienia Wolnoéei skazywany byl kilkakrotnie (k. 53), a zatem byl éwiadomy Warunkow panuj aeyeh W zakladaeh penitenejarnyeh. Rowniei Sad Najwyzszy WW1/roku z dnia 28 lutego 2007r. nie uzaleinil moiliwoéei zasadzenia zadoéeuezynienia od potwierdzenia faktu osadzenia W Warunkaeh metrazowyeh odbiegajqeyeh od norm Wskazanej W art. 110 § 2 k.l<.W. Mozliwoéé taka zostala bowiem polaezona z jednoezesnyrn naruszeniem takieh podstawowyeh standardow jak zapewnienie kazdemu osadzonemu oddzielnego miej sea do spania albo oddzielenia Wezla sanitarnego od ogolnej przestrzeni eeli. W niniejszej zaé sprawie brak bylo podstaw do przyjeeia, i2 powod W takieh warunkach odbywal kare pozbawienia wolnosici. Powyzsze okolieznoéei nie znalazly potwierdzenia W zebranym W sprawie materiale dowodowym. Podkreélié nalezy, i2 kazdy 2 osaclzonyeh mial swoje miej see do spania, eo Wynika z protokoiow Wizytaeji jednostek penitenejarnyeh oraz decyzji Dyrektorow Zakladow Kamyeh, na moey ktorego eele, W ktoryeh panowalo przeluclnienie zostaly doposazone W dodatkowe lozka. Nadto, jak juz podkreélono pozostale Wyposazenie eel realizuje podstawowe standardy i odpowiada obowiazuj aeym przepisom prawnym. Reasumujae, zdaniem Sadu brak jest podstaw do zasadzenia na rzeez powoda jakiejkolwiek kwoty zadoéeuezynienia za naruszenie jego dobr osobistyeh, ktore Wiazalo sie 2 Vv’ElI'LI.11l(&I1'1I odbywania kary. W orzeeznietwie Sadu Najwyzszego ugruntowany jest poglad, zgodnie, Z ktorym sad nie ma obowiazku zasadzenia zadoéeuezynienia W kazdym przypadku naruszenia dobr osobistyeh (pot. Wyrok SN Z dnia 19.04.2006r. II PK 245f05 OSNP 2007;’?8r’ 101). Zasadzenie zadoééuezynienia ma zatem eharakter fakultatywny i od oeeny sadu opartej na anaiizie okolieznoéci konkretnej sprawy zalezy przyznanie pokrzywdzonemu oehrony W tej formie (vide Wyrok SA W spr. I ACa 833f06). Podstawowyrn kryterium deeyduj aeym o mozliwoéei zasadzenia zadoééuezynienia Winien bye min. stopiefi Winy, naruszyeiela, rodzaj naruszonego dobra oraz poezueie pokrzywdzenia poszkodowanego. W Wyroku Sadu Najwyzszego z dnia l2.12.2002r. V CKN 1581»’00 Wskazano takie, i2 deeyzja o zasadzeniu zadoéeuezynienia Winna bye poprzedzona talkie zbadaniem nasilenia zlej woli naruszyeiela i eelowoéei zastosowania tego érodka. Odnoszae sie do kwestii Winy to ta przeslanke odpowiedzialnoéei za niezapewnienie osadzonym Warunkow metrazowyeh zgodnyeh z art. 110 § 2 l{.l(.W. upatrywaé naleiy poza jednostkami organizaeyjnymi, ktore bezpoérednino odpowiadajaza Warunki W jakich powod odbywal kare. Jednostki te pomimo przepelnienia, nie moga odrnowié przyjeeia skazanego, a gospodarke finansowa, prowadzaw opareiu o prawo budzetowe. O kosztaeh sadowyeh rozstrzygnieto na podstawie alt. I02 k.p.e, zgodnie 2 brzmieniem, ktorego W Wypadkaeh szezegolnie uzasadnionyeh sad mote zasadzié od strony przegrywajaeej tylko czeéé kosztow albo nie obeiaiae je W ogole kosztami. Povryzszy przepis ustanawia zasade slusznoéei, bedaea odstepstwem od zasady odpowiedzialnoéei za Wynik proeesu. Nie konkretyzuje on pojeeia ,,v~3/padkow szezegolnie uzasadnionyeh", pozostajae ieh kwalifikaeje, przy uwzglednieniu ealoksztaltu okolieznoéei danej sprawy, Sadowi (orzeezenie SN z dnia 20 grudnia l973r., II CZ 210/73, niepubl.).