Postanowienie I CSK 653/09

--- STRONA 1 --- WYROK Sądu Najwyższego z dnia 11 sierpnia 2010 I CSK 653/09 1. Szkodę w ujęciu – właściwego tu – z uwagi na treść art 620 § 1 ksh – art 298 kh stanowi obniżenie potencjału majątkowego spółki tj pogorszenie możliwości zaspokojenia wierzyciela. 2. Zdarzeniem wyrządzającym szkodę w rozumieniu art 299 § 2 ksh jest takie zaniechanie zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, które doprowadziło do bezskuteczności egzekucji przeciwko spółce. LEX nr 741022 741022 Dz,U,2000.94.1037: art 299 § 1 Dz.U.1934.57.502: art 298 § 1 Roszczenie przewidziane w art 298 kh przeciwko członkowi zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością ulega przedawnieniu z upływem 10 lat od dnia , w którym przestał on pełnić tę funkcję (art 442 § 1 kc) Biul SN 2010/11/14, M.Prawn.2011/13/721-722 622270 Dz.U.1964.16.93; art 442 1 § 1 Dz.U.1934.57.502; art 298 Skład orzekający Przewodniczący: Sędzia SN Stanisław Dąbrowski Sędziowie SN: Iwona Koper (sprawozdawca), Barbara Myszka Sentencja Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Skarbu Państwa reprezentowanego przez Ministra Skarbu Państwa przeciwko Alfredowi A. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 11 sierpnia 2010r, skargi kasacyjnej pozwanego od wyroku Sądu Apelacyjnego w W. z dnia 29 lipca 2009r uchyla zaskarżony wyrok w części oddalającej apelacje pozwanego Alfreda A. i sprawę przekazuje Sądowi Apelacyjnemu w W. do ponownego rozpoznania wraz z rozstrzygnięciem o kosztach postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie faktyczne Powód – Skarb Państwa – Minister Skarbu Państwa wystąpił w dniu 10 października 2007 roku przeciwko pozwanym Alfredowi A, Krzysztofowi F. I Krzysztofowi M z pozwem o zasądzenie solidarnie kwoty 180.469,35 zł. W uzasadnieniu żądania powołał się na bezskuteczność egzekucji kwoty 34.118,63 zł zasądzonej na jego rzecz z ustawowymi odsetkami od Korporacji Inwestycyjno – Leasingowej „I.L.” Spółki zoo w W. i wskazał, że pozwani jako byli członkowie zarządu Spółki, ponoszą odpowiedzialność za jej zobowiązania w oparciu o art 299 v 1 ksh. Wyrokiem z dnia 1 sierpnia 2008r – zaocznym w stosunku do Krzysztofa M.- Sąd Okręgowy w W uwzględnił powództwo w oparciu o następujące ustalenia faktyczne. Sąd Okręgowy w W. wyrokiem z 22 października 2002r zasądził od Korporacji Inwestycyjno Leasingowej „I.L.” Spółki zoo w W. na rzecz Skarbu Państwa – Ministra Skarbu Państwa kwotę 34.118,63 zł z ustawowymi odsetkami której egzekucja wobec Spółki okazała się --- STRONA 2 --- bezskuteczna. Korporacja Inwestycyjno Leasingowa I.L. Spółka zoo w W. powstała 30 grudnia 1991r pierwotnie pod firmą „D”. W dniu 29 października 1992 r zgromadzenie wspólników spółki „D” powołało na członka zarządu Alfreda A., co zostało ujawnione w rejestrze handlowym. W dniu 31 marca 1993r pozwany Alfred A. zakończył pracę w spółce. Na nadzwyczajnym walnym zgromadzeniu w dniu 10 czerwca 1994r do zarządu powołany został pozwany Krzysztof F. Ponadto podjęto uchwałę o zmianie firmy spółki na Korporacja Inwestycyjno Leasingowa „I.L.” Spółka zoo. Wpis powyższych zmian do rejestru handlowego nastąpił postanowieniem z dnia 11 sierpnia 1994r W dniu 9 sierpnia 1994r w powołaniu się na uchwałę zgromadzenia wspólników z dnia 29 lipca 1994r pozwany Krzysztof F. Wystąpił o wykreślenie pozwanego Alfreda A, ze składu zarządu, co zostało dokonane postanowieniem z dnia 11 sierpnia 1994r.Uchwałą zgromadzenia wspólników z 22 listopada 1996r odwołany dotychczasowy zarząd w osobie pozwanego Krzysztofa F i powołano zarząd w osobie pozwanego Krzysztofa M. Powód przed wystąpieniem z niniejszym pozwem wzywał pozwanych do dobrowolnej zapłaty dochodzonej kwoty, na którą składają się: zasądzona wyrokiem z dnia 22 października 2002r należność główna w kwocie 34.118,63 zł i ustawowe odsetki od niej naliczone do dnia 9 października 2007r w kwocie 146.350, 72 zł W ocenie Sądu Okręgowego, w przytoczonym stanie faktycznym, powód wykazał istnienie przesłanek, o których jest mowa w art 299 § 1 ksh, tj, udowodnił, że egzekucja przeciwko spółce okazała się bezskuteczna. Zasądzona na rzecz powoda należność stanowiła opłaty za użytkowanie lokalu za okres od września 1992 do lutego 1993r. Pozwany Alfred A, był w składzie zarządu spółki w czasie gdy dług ten powstawał. Jego odpowiedzialność za dług, stosownie do art 299 § 1 ksh istnieje niezależnie od tego, czy przestał być członkiem zarządu, jak twierdził 30 czerwca 1993, czy też dopiero na podstawie uchwały zgromadzenia wspólników z 29 lipca 1994r. Zdaniem Sadu Okręgowego ustanie stosunku pracy nie jest jednoznaczne z wygaśnięciem mandatu członka zarządu, a pozwany Alfred A. nie przedstawił dowodu co do tego, że przed 29 lipca 1994r złożył rezygnację, bądź został, zgodnie z wymogami umowy spółki i przepisów prawa, odwołany. Pozwany nie może powoływać się na fakt, że stosunek pracy został z nim rozwiązany bez roszczeń w stosunku do niego, gdyż spór niniejszy nie dotyczy jego odpowiedzialności majątkowej w stosunku do spółki z tytułu zatrudnienia, Również pozostali pozwani pełnili funkcję członka zarządu spółki w czasie gdy istniało jej zadłużenie wobec powoda. Pozwani nie zakwestionowali wysokości zadłużenia Spółki, w tym wyliczenia odsetek za opóźnienie w zapłacie, a równocześnie nie przedstawili okoliczności i dowodów pozwalających na uznanie że wykazali, iż są zwolnieni od odpowiedzialności stosownie do art 299 § 2 ksh. Wyrok Sadu Okręgowego zaskarżyli pozwani Alfred A i Krzysztof F. Pozwany Alfred A zaskarżając wyrok w całości, zarzucił w apelacji nieważność postępowania przed Sądem Okręgowym na podstawie art 379 pkt 5 kpc, naruszenia art 231 i 233 kpc, art 479 12 kpc oraz art 117 kc i art 299 ksh Zaskarżonym obecnie wyrokiem Sąd Apelacyjny w W oddalił obie apelacje uznając, że ich zarzuty nie podważyły trafności rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego. Podniesiony w apelacji pozwanego Alfreda A. zarzut naruszenia art 117 kc rozważał Sąd Apelacyjny rozważał Sąd Apelacyjny w dwóch aspektach, to jest jako zarzut przedawnienia roszczeń powoda wobec spółki, której członkami zarządu byli pozwani oraz jako zarzut przedawnienia roszczeń odszkodowawczych powoda wobec pozwanych członków zarządu. W zakresie pierwszego z nich przyjął, że w postępowaniu przeciwko członkom zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością toczącym się w oparciu o art 299 ksh, fakt wydania przeciwko spółce wyroku uwzględniającego roszczenia powoda, nawet jeśli istniałyby podstawy (które w sprawie nie wystąpiły) do przyjęcia, że w istocie było ono przedawnione, nie podlega badaniu. Członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością , przeciwko któremu wierzyciel spółki występuje z roszczeniem przewidzianym w art 299 ksh, nie może bowiem bronić się zarzutem przedawnienia roszczenia objętego tytułem wykonawczym wystawionym przeciwko spółce. Natomiast odnośnie przedawnienia roszczeń powoda wobec pozwanych stwierdził, że podlega ono ocenie na podstawie przepisów o przedawnieniu roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym. Zgodnie z art 442 1 § 1 kc roszczenia te przedawniają się z upływem lat --- STRONA 3 --- trzech od dnia bezskuteczności egzekucji wierzytelności objętej tytułem egzekucyjnym wystawionym przeciwko Spółce. Powód dowiedział się o bezskuteczności egzekucji z postanowienia o umorzeniu egzekucji z dnia 15 grudnia 2005r a sprawa przeciwko pozwanym została wszczęta dnia 10 października 2007r, a więc przed upływem trzyletniego terminu przedawnienia. Skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego wniósł pozwany Alfred A. Skierowana przeciwko zawartemu w nim rozstrzygnięciu oddalającemu apelacje skarżącego, oparta na obu ustawowych podstawach skarga, zawiera zarzuty naruszenia przepisów art 378 § 1 kpc w zw z art 382, art 385 i art 233 § 1 kpc, art 328 § 2 kpc w zw z art 391 kpc, art 378 § 1 w zw z art 382 i art 385 w zw z art 479 12 § 1 kpc oraz art 442 1 § 1 kc w zw z art 298 kh, art 65 § 1, art 353 § 1 i 2, art 353 1 kc i art 298 kh w zw z art 1 § 1 i art 2 Prawa upadłościowego – rozporządzenie Prezydenta RP z 24 października 1934r (dalej – Pr upadł). Naruszenie art 442 1 § 1 kc, polegające na jego błędnym niezastosowaniu, uzasadniał skarżący przyjęciem przez Sad Apelacyjny, że nie doszło do przedawnienia roszczenia dochodzonego przeciwko niemu, pomimo upływu 10 letniego terminu od zdarzenia wywołującego szkodę, który upłynął w 2004r tj cztery lata przed wytoczeniem powództwa. We wnioskach skargi domagał się uchylenia wyroku Sadu Apelacyjnego w zaskarżonej części i przekazanie sprawy temu sądowi do ponownego rozpoznania. Uzasadnienie prawne Sąd najwyższy zważył, co następuje Skuteczne podniesienie zarzutu przedawnienia jest wystarczające do oddalenia powództwa bez potrzeby ustalenia, czy zachodzą wszystkie inne przesłanki prawnomaterialne uzasadniające jego uwzględnienie, a ich badanie w takiej sytuacji staje się zbędne (uzasadnienie uchwały pełnego składu IC SN z dnia 17 lutego 2006r III CZP 84/05, OSNC 2006r nr 7-8, poz 114) W świetle powyższego, sformułowany w skardze kasacyjnej pozwanego zarzut naruszenia art 442 1 § 1 kc w zw z art 298 kh, podlegać będzie rozpatrzeniu w pierwszej kolejności przed zarzutami kwestionującymi istnienie materialnoprawnej podstawy odpowiedzialności pozwanego, oraz związanymi z nim zarzutami procesowymi, nie mogącymi mieć wpływu na sposób rozstrzygnięcia sprawy ze względu na zarzut przedawnienia roszczenia powoda. Jego zasadność przesądzi bowiem o bezprzedmiotowości badania pozostałych zarzutów. Trafnie podnosi skarżący, ze właściwe zastosowanie przepisów o przedawnieniu roszczeń o naprawienie szkody na mieniu wyrządzonej z czynem niedozwolonym, tj art 442 1 § 1 kc, ale także art 442 § 1 kc stanowiącego podstawę oceny podniesionego w niniejszej sprawie zarzutu przedawnienia, stosownie do art 2 ustawy zmieniającej kodeks cywilny z dnia 16 lutego 2007r (Dz.U. Nr 80 poz 538), powinno uwzględniać nie tylko trzyletni termin, którego bieg rozpoczyna się z chwilą dowiedzenia się przez poszkodowanego o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia ale także, co pominęły Sądy Orzekające, dziesięcioletni termin przedawnienia biegnący od chwili zdarzenia wyrządzającego szkodę. Zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w uchwale pełnego składu IC SN z dnia 17 lutego 2006r (III CZP 84/05), odnośnie do wykładni art 442 § 1 zd drugie kc, roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym przedawnia się z upływem lat dziesięciu od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wyrządzające szkodę, bez względu na to, kiedy szkoda powstała lub się ujawniła. Członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiada za szkodę wyrządzoną wierzycielowi spółki na skutek bezskuteczności egzekucji skierowanej do niej wówczas, jeżeli z własnej winy w czasie sprawowania mandatu nie zgłosił spółki do upadłości. Szkodę w ujęciu – właściwego tu- z uwagi na treść art 620 § 1 ksh- art 298 kh stanowi obniżenie potencjału majątkowego spółki tj pogorszenie możliwości zaspokojenia wierzyciela. Zdarzeniem wyrządzającym szkodę w przyjętym w nim rozumieniu jest takie zaniechanie zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłosci spółki, które doprowadziło do bezskuteczności egzekucji przeciwko spółce. --- STRONA 4 --- Z ustaleń przyjętych za podstawę zaskarżonego wyroku nie wynika jaki czas był właściwy dla zgłoszenia przez pozwanego wniosku o upadłość zgodnie z obowiązującymi ówcześnie art 5 § 1 i 2 Pr upadł. W każdym jednak razie pozwany był uprawniony i jak przyjął Sąd Apelacyjny zobowiązany i do zgłoszenia takiego wniosku, najdalej do utraty mandatu członka zarządu spółki, na podstawie uchwały zgromadzenia wspólników z dnia 29 lipca 1994r Liczony od tej chwili dziesięcioletni termin przedawnienia termin upłynął w 2004r podczas gdy powództwo zostało wytoczone w 2007r Z tych przyczyn Sąd Najwyższy w uwzględnieniu skargi, na podstawie art 398 15 kpc orzekł zgodnie z jej wnioskiem