Wyrok I CSK 41/08

--- STRONA 1 --- Sygn. aktlC 59/ 1() ,W IMIENIU’ RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ I M.I.\'| 3 ~‘.'.'.  '.»¢ =?s'~' M‘. 2!';/=. “  ‘\"gy~,J‘ =2 , A WYROK Y Dnia 21 czerwca 20101". Sqd Okrqgowy we Wioclawku I Wydzi;1iCywi1ny Przewodniczqcy : S.S.,O. Maria Woéniak Protbkolant : sek. sqd. Katarzyna Domafiska p0 rozpoznaniu W dniu 7 czerwca 2010i‘. We Wloclawku na rozprawie sprawy z powédztwa T H l przeciwko Skarbowi Par'1stv{ra Zaldadgwi Kamemu zastqpowanemu przez 0 zapiatq 1. Oddala powédztwo . 3 1 I Ii’ ‘?~aTW2 ,<<'""efit 3.i;.".> ;1:~1..<i_.»"5.,.=@<.u.¥~'.2. 2. Nie obciaza nowovda ,.__.. . kosztami postqpowania __....v v_.___J V V _ W 3. Kosztami sqdowymi , 0d uiszczenia ktérych powéd by} zwolniony obciaga Skarb Pafistwa. --- STRONA 2 --- IC59/10 ~ UZASADNIENIE Powéd T‘ _ S d0maga1 siq zasqdzezfia 0d pozwanego S P  Z K > W WT ' zastqpowanego przez P ' ‘ G: ST ,1“ ' 1WW:". ~U:kwoty80000z1. W uzasadnieniu pociai , Ze byl dsadzony u pozwanego W okresie od kwietnia 1989r. do 5 Iistopada 200912 W okresie 0d stycznia 19971". do 5 listopada 2009r. przebyWa1 W 4 célifi _w»ie10os0b0wej, gdzie powierzchnia przypadaj apa na jednego skazanego nie bdpowiadzfla obwiqzujapym przepisom. Takie Warunki p0w0d0Wa1y sires i niepotrzebne napigcia pomiqdzy skazanymi . W przytoczonym olcresie powéd kqrzysial itrzykrotnie z przerw W odbywaniu kaly pozbawienia Wolnoéci .TrWa1y One kazdorazowo rok . ' W zlmzonej odpowiedzi na pozezw pozwany S P  Z K W W reprezentowany przez P‘ Y G " _S‘ 1P _ _W Warszawie Wniés1 0 oddalenie powédiztwa i zasqdzenie kosztéw postqpowania , W tym kosztéw zastcgpstwa procesowego [k .1523 ] . Sqd ustalil co nastgpuje : 0 *~ ‘,1 Powéd T S i by1 osadgony u pozwanego W okresach : 27 marca. 1990r. 10 lipca 19901". , 10 grudnia 1990r.25 paidzicmika l993r. , 9 grudnia 1993120 paidzieznika1995r. , 29 stycznia. 1997r.~ 14 paxidziemika 1999r. , 16 pazidziernika 2000r.24 paidziemika 200115., _ 14 stycznia 20031".29 paidziernika 2003r. , I listopada 2004r.5 listopada 2009r. Korzysta1 trzykrotnie z przerwy w odbywaniu dhxgoletniej kary pozbawienia Wolnoéci W okresach : 14 paidziemika 1999r.  16 paidziernika 2000r. , " 24 paidziemika 2001r. 25 paidziernika 20021‘. , 29 paidziemika 2003r.1 listopada 2004r.  P0 dniu 9 wrzeénia 20081. powéd przebyvs/a1 u pozwanego W celi nr 217 pawilonu A , ktéra miala powierzchni 12.431112 i byla przeznaczona dla 4—ech osadzonych .  1 , --- STRONA 3 --- W okresach : 10 W1‘zesinia. 20081".7 paidziernika 20081‘. przebyWa10 W niej 5—ciu osadzonych, 7 paidziemika 2008r.18 gmdnia 20081". przebywz110 W niej 6ciu osadzonych , 18 grudnia 20081‘.19 lutego 2009r. p1_rzeby'Wa10 W niej 5ciu osadzonych , 19 lutego 2009r.24 lutego 20091: przebyWa10 W niej 6ciu osadzonych , 24 lutego 20091".2'7 marca 20091". przdbywaio W niej 5ciu osadzonych . W powyzszych okresach dyrekttor i zastqpca dyrektora Z 1 K W .1 W ' informowali co V1 vmiesiatc segdziego penitencjarnego 0 podtrzymaniu ‘d/ecyzji dotyczqcej umieszczenia skazanych i tymczasowo aresztowanych na czas utrzymujqcego sigprzeludnienia jednostki w celach , W ktérych powierzchna na jednegd skazanego Wynosila mniej 1112 3 m2 . Przeludnienie to W W/W okresach ksztalflowaio siq na poziomie 106%108% pojemnoéci jednostki . bezspome oraz informacje k. 2425 , k. 3135 . Dokonujqc powyiszych ugfialefi imajqc je na uwadze Sqd zwaizyl : Powéd T: S zaréwno W uzasadnieniu powédztwa jak i zeznaniu Z1020ny1n W charakterze st1;9ny'[ 38v] tWierdzi1 , ze odbywanie u ppzwanego kary pozbawienia W01n§?§éci przeludnionej celi , W ktérej na jednego skazanego przypadaha mniéj nit 3 1112 , mialo na niego negatyvmy Wplyw — by1 zestresowany przebywajap Wéréd skazanych , u 1ctérych wystegpowai duzy stopiefi napiqcia spowodowany przeludnieniem W celach . Z tych fez przyczyn dochodzii on od pozwanego kwoty 80 000 21 . Wskazane okolicznoéci skutkowaly przyjegciem , Ze powéd opiera zg10sz0ne roszczenie 0 przepisy art. 417 par. 1 k.C_. iart. 445 par. 1 k.c. Byl zatem zoboxviqzany do udowodnienia tego , ze niezgodne z prawem dziaianie pozwanego przy wykonywaniu wladzy publicznej wyrzqdziio szkodg W jego zdrowiu . Za “wykonywanie Wkadzy publicznej" W rozumieniu art. 417 § 1 k.c. nalezy uznaé tylko takie dzia1ania , ktére ze swej istoty , a W1QC ze Wzglzgdu na charalcter i rodzaj funkcji przynaleinej w1ad_zy publiczncj xvynikajq z kompetencji okreéionych W samej_K0nstytudji oraz innych przepisach prawa. Wykonywanie W%adzy publicznej Z reguly lqczy sir; z mozliwoécia; Wiadczego ksztaitowania sytuacji jednostki (element podporzqdkowania). Chodzi zatem 0 . 2 --- STRONA 4 --- dzialanie W takirn obszarze , W ktozym mote dojéé do namszenia prawa i Wolnoéci jednostki ze strony Wiadzy publicznej. Jest to istotne zastrzezenie , gdyf: oznacza , Ze za szkody Wyrzqdzone przez S P: ' przy Wykonywaniu innych zadafi , nie nalezqcyoh do sfery tzw. imperium , ponosi on odpowiedzialnoéé 11a zasadach ogohfiych ~[art. 416, 427, 430, 435436 14.0. i inne]. Niewqtpliwie osadzenie powoda W zaldadzie karnym celem Wy1<1o11ania orzeczonego Wobec niego wyroku nalezy uznaé za Wykonywanie przez ten zaldad , wiadzy publicznej W znaczeniu 77 Konstytucji , gdyz W dzia1aniu tym posluguje siq metodami Whidozymi _i jest zobligowany do podjqcia takiego dzialania . Ksztaltuje on bowiem W tyn1 zakresie W drodze przymusu sytuacjcg prawnq jednostki [ tak misgdzy inny_n1i: Sqd Najwyiszy W wyroku z dnia 5 Wrzeénia 200812 I CSK 41/08 niepubl. L'EX~»~11r 457851 ] . Z takim rozumieniern wykonywanej W zakresiie W1adzy publicznej Wiqze sic; zapewnienie osadzonemu odpoWied.11ich~ Warunkow odbywania kary pozbawiexiia Wolnoéci. 1"; A Istotnie zgodnie z art. 110 par. 2 k.k.w. kazdy osadzony ma prawo do zajmowania W celi powierzchni nie mn1ej szej 1112 3 1112. Jednakze W myél art. 248 par. 1 1<.k.w__1 W szczegolnie uzasadnionych Wypadkach dyrelctor zaldadu karnego moze wnieécié osadzonego , na czas oloreélony, W Warunkach , W lctorych powierzohnia W coli "na jednq osobo Wynosi m11ie_j 1112 3 m2 i 0 ta.kim umieszczeniu ma obowizizek bezzW1ocznie powiadomié segdziego penitencj arnego. ' " Nadto dyrektor zakladu kamego podobnie jak i inne jego organ)' nadrzodne Winny Wykonywaé swoje obowiqzku W powyrézszym za1<fesie zgodnie z zapisarni rozporzqdzenia Ministra Sprawiedliwoéci Z dnia 19 kWietnia.'2006 r. W sprawie hybu postopowania W18.!§C1\?\/}’Ch 0rga1;;c7>vs/' Wjwypadku , gdy liczba osadzonych W zaldadach karnych lub aresztach élddczyoh przekroczy W skali kraju ogé1na_ poj emnoéé tych zaldadow [ Dz. U. 2006 r.~ , nr 65 , poz. 459 ] .  W rozpatrywanej sprawie pozwany nie negowai faktu Wystqpowania okresow0 W trakcie odbywania przez powoda W tej jednostce kary pozbawienia W0111oéoi przeludnjenia W celach , ale przez ca1y ten okres dyrektor pozwanego Wydawait W oparciu 0 art. 248 par. 1 k.k.W. _stosoWne decyzje, 0 ktorych kafzdorazowo poWiadamia1 sqdziego penitencj arnego [ k . 3135 ] . Takiemu dzialaniu nie mozna bylo zatem przypisaé cechy bezprawnoéci skoro by1a ona oparta 0 przepis prawa [ art. 248 par. 1 k.k.W. ] . W taki W1aé11ie sposob WypoWiedzia1 sit; Sqd Najwyzszy W wyroku 2 dnia 2 paidziemika 2007 r. II CSK 269/07 swvierdzajqc , Ze ,, zapewnienie przez Pafistwo godziwych Warunkow odbywania kary pozbawienia Wolnoéci jest jednym z podstawowych Wymagafi demokratycznego pa1'1s1Wa prawnego, jednakze osadzenie skazanego W celi W Warunlcach, W ktorych powierzclmia na jednq osobo Wynosila mniej niz 3 ‘"1112 , przy spehaieniu przes1anek okreélonych W art. 248 § 1 k.k.W. , jest zgodne Z pfawem "[ OSNCZD 2008/3/75 ] .. . I 3 S --- STRONA 5 --- Niezaprzeczalnym jest , ze przepis ten zosta1 uznany przez Wyrok Trybunalu Konstytucyjnego .2 dnia 26 maja 20081‘. SK 25/O7 [ OTKA 2008/4/62 ] za niezgodny Z art. 40, art. 41 ust. 4 i art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji , jed11ak2e:5utraci1 on swojamoc obowiazujaca z uplywem 18 (osiemnastu) miesiecybd dnia og1oszenia Wyroku W Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej , tj. ‘"6 grudnia 2009r. W dacie W1QC1 odbywania przez ‘powoda 11 pozwanego kary pozbawienia Wolnoéci przepis art. 248 par. 1 l<_.k.W. 0b0WiaZyWa1 i staI1oWi1 podstawe praW11a_ do wydawanych przez jego dyrektora idecyzji W przedmiocie zrnniej szenia powierzchni celi przypadaj ace} na jedigego skazanego ponizej 3 1112 . Powéd nie udoW0dni1 Wiec , >Ze takie dzia1anie pozwanego by1o bezprawne , co stanowi g1c3\>v11a,prz<::s1ar11§e,; odpowiedzialnoéci z art. 417 par. 1 k.c. ' 39 Nawet W sytuacji , gdyby powéd udowodnfl Wystapienie tej przes1a111d to jak stWierdzi1 Sad Najwyzszy W wyrokuz dnia 27 sierpnia 20081. II CSK 132/08 [ niepubl. LEX nr 465603 ] ;,_, samo stwierdzenie bezprawnoéci dzia1ania fu111<cjonariuszy Skarbu Paflstwa‘ nie powoduje powstania obowiazku odszkodowawczego przy braku szkodyi. " i Brak by1o przedstawienia ze strony powoda jakiegoko1Wiek materialu dowodowego , ktory potwierdzfiby fakt , 2e zosta1a mu Wyrzadzona jakakolwiek szkoda W zwiazku z umieszcze11iem go W oeli , W lctérej okresowo przebyWa1o Wiecej 1112 4ech osadzonych . '5 Powéd nie ud0Wod11i11'6WnieZ , aby przed dniem 9 Wrzeénia 20081. przebyWa1 u pozwanego W celach , W ktéxych nie dy_sponoWa1 on poWierzc1u1ia3 1112 , zaé po tej daoie sam pozwany przyz11a1 , ze wystepowz110 przeludrtienie , ale W tym zakresie ftlllkcjonariusze pozwanego dopehiiali swoich oboWiaz1<6W Wskazanych W powyiszych rozWa2a11j;§1ch . 1 Maj ac zatem powyzsze 11a uWaE1ze Sad na podstawie art. 417 par. 1 14.0., a contrario, art. 445 par. 1 14.0. , a contrario, oddalil powodztwo jako pozbawione ja.kic11koIWiek podstaw. _ Rozpatrujac natomiast roszczenie powoda W kontekécie art. 23 — 24 1<.c. i art. 448 k.c. nie by1o 0110 réwniez uzasadnione . Przeslarika odpowiedzialnoéci za naruszenie cudzego dobra osobistego jest bezprawnoéé dzia1a11ia , przez ktora rozumie sie dzia1a11ie badi za11iec11anie sprzeczne z porzadkiem prawnym i zasadami Wspé1Zycia spo1ecz.nego. Przepis art. 24 k.c. przewiduje domniemanie bezprawnoéci dzia1a11ia naruszajapego dobra osobiste, co powoduje, Ze na nim spoczywa ciezar wykazania , 12 jego dzia1anie by10 zgodne z prawem.  . Pozwany S P= ' — Z K; ' W W ' vvykaZ_a1 , Ze jego dzialanie polegajace na czasowym ograniczeniu osadzonym poWierze11ni celi ponizej Wymaganego minimum 3 1112 nie bylo bezprawne , gdyi: opierako sie o przepis aft. 248 par. 1 k.k.W. Dyrektor pozwanego wydaWa1 W tym zakresie 4 . --- STRONA 6 --- stosowne deoyzje _, o ktoryeh byl kazdorazowo informowany sedzia penitencjarny . Sad Najwyfzszy W Wyroku z dnia 25 kwietnia 1989 r., I CR 143/89 [OSPiKA 1990, M 9, poz. 330] Wyjaénil , rise godnoéé osobista jest ta sfera osobowoéci , ktora konkretyzuje sie 3W poezuciu W18.S116j Wartoéci cz1owieka i oezekiwaniu szaeunku ze strony innyth ludzi. Poezueie to , stanowiaee istotny element psyehiki cz1oWieka, ksztaltowane jest przez 01<o1icz.110éei zewnetrzne. Zapewnienie przez Pafistwo godziwych waru111<6W odbywania kary pozbawienia Welnoéei jest jednym Z podstaw0w_yc11~Wyn1aga11 demokratycznego pafistwa prawnego, znajdujacym wyraz W i101tmach prawa miedzynarodowego. Wynika to Wprost 2 art. 10 ust. 1 ratyfikowanegoprzez Polske miedzynarodowego paktu praw osobistych i pub1ic2.nyc11 z dnia_19 grudnia 1966 r. [Dz.U. z 1977 r. N1" 38, poz. 167 i 169] oraz Z art. 3 e.1<.p.c., étahowiacych , Ze kaida osoba pozbawiona Wolnoéei bedzie traktowana W sposéb _,hu111anita111y i Z poszanowaniem przyrodzonej godnoéei oziowieka. Te zasady prawa 111iedzy11arodoWego Wyrazaja art. 40, 41 ust. 4 i 47 Konstj/tucji. Powéd , aby m6g1 sie 11a powyzsze zasady poW01ac’: Wizlienudowodnié , Ze zosta1y one przez pozwanego I1&1‘Ll,S2OH6 . W kontekéoie obowiazujaeego W daeie odbywania przez powoda u pozwanego ka1y pozbawienia Wolnoéci , jaki obecnie , przepisu art. 248 par. 1 k.k1W. , o takim stanie rzeczy nie rnoglo bye mowy . Nie stanowi takjej podstawy réwniei Wyrok Sadu Najwyzszego z dnia 28 lutego 2007 r., V CSK 431/06 [OSNC 20081". , nr 1, poz.13 ] , W ktérym przyjeto , ze odbywanie ka1y W przeludnionej celi narusza dobro osobiste . Zosta1 on bowiem Wydany W irmym stanie falctycznym , anizeli tym , W ktérym powéd odbyWa1 kare pozbawienia Wolnoéei i dotyezyl nie tylko przeludnionej celi , ale réwniez W takiej , W 1ctorej nie oddzielono urzadzefi :§a11itar11ye11 od reszty pomieszezenia i nie zapewniono Wszystkim skaza11y111 osobnego miej sea do spania . W przypadku powoda W trakcie odbywania u powoda kary pozbawienia Wolnoéci taka sytuacja nie mia1a miejsca .  Powod nie zg1asza1 W trakeie osadzenia go u pozwanego zzadnych zastrzezefi co do Warunkow odbywania kary pozbawienia Wolnoéei . Rozwazaj ac zatem roszezenie powoda W opareiu o art. 24 k.e. i art. 448 1<.c. na1eZa1o stwierdzié , Ze nie Wykazal on , 12 zosta10 naruszone jego okreélone dobro osobiste , a warunki panujace W celi by1y niezgodne z Lmonnowaniami art. 248 § 1 i 2 k.k.W. oraz eytowanego powyzej rozporzadzenia Ministra Sprawiedliwoéci z dnia 19 kwietnia 2006r. W sprawie trybu postepowania organéw, W Wypadku gdy Iiczba osadzonyeh W zakiadzie karnym lub areszeie éledezym przekr0ezy1a W skali kraju pojemnoéé tych zaldadow . Tym samym nie udoWod11i1 , Ze dzialania pozwanego 'by1y dzia1ania111i__ bezprawnymi. Panujacy W zakiadzie karnyrn dyskomfort jest elementem odbywania kary pozbawienia Wolnoéci , z ktérym powéd powinien sie 1iezyc': pope1niajac przestepstwo , a istniejace przeludnienie W celi nie wykracza poza graniee , 5 . --- STRONA 7 --- ktére. mog1yby stanowié o namszeniu jego godnoéei , oezywiécie przy uwzglednieniu iimyeh elementéw , ktére Wplywaja, na okreélenie Warun1<6w , W jakieh Winna bye odbywana kara pozbawienia Wolnoéei [ tak townie: : Sad AP ' W G W uzasadnieniu do Wyroku Z dnia 18 grudnia 20081. W Sprawie 1 ACa 1229/08 ] . " Majatczatem powyzsze 11a uwadze Sad 11a podstawie art. 24 k.c. , a contrario, art. 448 k.e. , a contra1'io,, odda1i1 powédztwo rowniez i na tej podstawie prawnej . I O kosztaeh zastepstwa procesowego pozwanego postanowiono na podstawie art. 102 k.p.c. majac n'a iuwadze trudna sytuacje finansowa powoda , zaé o kosztaeh sadowych dodatkowo nalpodstawie art. 113 ust. 1 , a eontrario, ustawy 2 dnia 28 Iipea 20051. o kosztach sadowych W sprawach cywilnych. S.S.O. 6 .