Postanowienie I Cps 22/10

--- STRONA 1 --- S YGN . AKT I C 434/10 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ D NIA 23 LISTOPADA 2011 R . S ĄD O KRĘGOWY WE W ROCŁAWIU – W YDZIAŁ I C YWILNY w składzie: P RZEWODNICZĄCY : SSO J OLANTA B URDUKIEWICZ - K RAWCZYK P ROTOKOLANT : M ARCIN G UZIK po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2011 r. we Wrocławiu sprawy z powództwa T. Ł. przeciwko S KARBOWI P AŃSTWA – (...) WE W. o ZAPŁATĘ I. oddala powództwo; II. nie obciąża powoda kosztami procesu na rzecz strony pozwanej; --- STRONA 2 --- I C 434/10 UZASADNIENIE T. Ł. w pozwie wniesionym w dniu 12.04.2010r. (data nadania, k.6) domagał się zasądzenia na swoją rzecz od Skarbu Państwa - (...) we W. kwoty 93.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia wyroku oraz wniósł o zasądzenie od strony pozwanej na jego rzecz kosztów procesu. Podniósł, że jako skazany przebywał w okresie od 7.06.2006r. do 2.02.2009r. w (...) we W. W tym okresie pozwany nie zapewnił mu należytych warunków odbywania kary. Zdaniem powoda, Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność za nadmierne przeludnienie w celach oraz wynikający z tego brak należytego ich wyposażenia, brak możliwości korzystania z aparatu telefonicznego w celu kontaktowania się z rodziną, opóźnienia w doręczeniach lub brak doręczenia przesyłek listowych, w tym priorytetowych, niewystarczająca ilość i jakość pożywienia, utrudniony dostęp do opieki lekarskiej oraz niewłaściwe leczenie polegające na podawaniu osadzonym leków zastępczych, co powoduje rozstrój zdrowia. W tej sytuacji, strona pozwana dopuściła się naruszenia norm Konstytucji RP oraz przepisów międzynarodowych. Niezapewnienie powodowi niewłaściwych warunków odbywania kary pozbawienia wolności spowodowało zaś szkodę niematerialną, której powód wyrównania domaga się przez zapłatę na jego rzecz zadośćuczynienia w wysokości wskazanej w żądaniu. Skarb Państwa - (...) we W. w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych (k.29-34). Pozwany zarzucił, że powód nie wykazał przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa w zakresie żądania zadośćuczynienia z art. 448 kc., ani odszkodowania z art. 417 kc. W przypadku roszczenia majątkowego, w zakresie ochrony dób osobistych, to na powodzie spoczywa ciężar dowodu. Przede wszystkim zaś, powód nie wykazał winy po stronie Skarbu Państwa, czego wymaga art. 448 kc. uzasadniający ogólne roszczenie o ochronę majątkową dóbr osobistych. Ponadto, nie wykazał on bezprawności działania Skarbu Państwa, a legalności pozbawienia go wolności na podstawie prawomocnych orzeczeń sądowych powód nawet nie kwestionuje. Pomimo tego, że powód nie wykazał, aby był osadzony w warunkach przeludnienia, to i tak w okresie objętym pozwem, obowiązywał art. 248 § 1 kkw. Zatem, nawet zapewnienie przypadającej na jednego skazanego powierzchni celi niższej niż 3 m 2 było działaniem zgodnym z prawem. Z ostrożności procesowej, strona pozwana podniosła zarzut przedawnienia, twierdząc, że części roszczeń powoda obejmujących okres przed 9.04.2007r. uległa już przedawnieniu. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: T. Ł. przebywał w (...) we W. w okresie od 7.06.2006r. do 2.02.2009r. odbywając karę pozbawienia wolności. --- STRONA 3 --- (okoliczność bezsporna) W okresie pobytu powoda w (...) we W. utrzymywało się przeludnienie. Dyrektor (...) we W. informował Sąd Penitencjarny o przeludnieniu jednostki. Powód przebywał w wielu celach mających różne powierzchnie. W dwuosobowej celi o powierzchni 8 m 2 był osadzony w trzy lub cztery osoby. W większych celach o powierzchni 16 m 2 przebywał w siedem, a czasami osiem osób. (dowody: - przesłuchanie powoda w charakterze strony, k.56 - zeznania K. K. przesłuchiwanego za stronę pozwaną, k.154v.-155 - pismo z 31.10.2008r., k.87 - zeznania świadków K. M. i R. S., k.176-177) W (...) we W. cele mieszkalne wyposażone są w otwierane okno oraz otwór wentylacyjny umożliwiający wymianę powietrza. Cele są wyposażone w sprzęt kwaterunkowy zgodnie z właściwymi przepisami, który jest na bieżąco, w miarę posiadanych środków naprawiany. Kąciki sanitarne oddzielone są od celi mieszkalnej osłoną wykonaną z płyty paździerzowej oraz zasłonką z materiału zamykającą wejście do kącika. W celach jest dostęp do zimnej wody. Osadzonym są wydawane środki czystości i środki higieny osobistej. Mają oni również możliwość dokonywania dodatkowych zakupów artykułów higienicznych na własny koszt. W związku z pojawiającymi się w (...) insektami, regularnie na podstawie umowy z firmą zewnętrzną w okresie pobytu powoda w (...) we W. były przeprowadzane dezynfekcje, które obejmowały także cele gdzie zakwaterowany był powód. (dowód: - zeznania K. K. w charakterze strony, k.154v.-153) Korespondencja osadzonych jest wysyłana na bieżąco, zgodnie z przepisami najpóźniej w ciągu 48 godzin od jej odebrania. W (...) we W. osadzeni mają możliwość korzystania z aparatu telefonicznego samoinkasującego. Korzystanie z aparatu jest ustalone porządkiem wewnętrznym. Z uwagi na dużą ilość osadzonych w (…) osób, ilość i częstotliwość prowadzonych rozmów, mogła być ograniczona. (dowód: - wyjaśnienia z 30.06.2010r., k.90) T. Ł. w czasie pobytu w (...) we W. miał zapewnioną opiekę medyczną. W czasie swojego pobytu w (...) powód był u lekarza łącznie 67 razy. Podawał, że od 2001r. jest chory na (…) i jest uczulony na (…). Zalecono mu leczenie (…) i skierowano do lekarza (…). W badaniu lekarskim nie stwierdzono nasilenia objawów (…). Kontynuowano zalecone leczenie i wykonywano dodatkowe badania. Powód otrzymywał zalecone leczenie, miał wykonywane badania i był konsultowany przez (…). Każdorazowo otrzymywał leki zalecone przez lekarzy ambulatorium. Był też 10 razy u (…) i miał wykonane zdjęcie rtg (…). Wykonano mu dwa razy zdjęcie rtg (…) oraz --- STRONA 4 --- pięć razy zdjęcia innych organów. Jeden raz powód odmówił zdjęcia rtg (…). Kilkakrotnie powód rezygnował z wizyty u lekarza. (dowód: - dołączona do akt książeczka zdrowia powoda) Wyżywienie osadzonych w (...) we W. przygotowywane jest według przepisów określonych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości w sprawie określenia wartości dziennej normy wyżywienia oraz rodzaju diet wydawanych osobom osadzonym w (…) i (…). Każdego dnia osadzeniu otrzymują trzy posiłki: śniadanie, kolację a także obiad składający się z zupy, drugiego dania, ewentualnie kompotu. Powód i inni osadzeni w (…) skarżą się na jakość i ilość podawanego im pożywienia. (dowód: - zeznania K.K. przesłuchiwanego za stronę pozwaną, k.154v. - częściowo zeznania świadków K. M. i R. S., k.176-177 Powód w okresie pobytu w (...) we W. składał skargi do Ministerstwa Sprawiedliwości, Centralnego Zarządu Służby Więziennej, Rzecznika Praw Obywatelskich. Przedmiotem skarg były zarzuty dotyczące utrudnień w dostępie do służby zdrowia, a także dotyczące warunków bytowych panujących w (...) we W. - braków sprzętu, insektów w celach, wentylacji, stanu technicznego celi, stanu instalacji sanitarnej i wyżywienia. W przedmiocie skarg powoda przeprowadzano postępowania wyjaśniające i udzielano wyjaśnień właściwym organom, nie potwierdzając zasadności stawianych przez powoda zarzutów. (dowody: - sprawozdania wyjaśniające, k. 92-109) W latach 2007-2009 w wyniku wizytacji (...) we W. przez sędziego penitencjarnego stwierdzano, że kara pozbawienia wolności wykonywana jest w tej jednostce zgodnie z właściwymi przepisami, a kierownictwo (...) we W. podejmuje niezbędne czynności zapewniające porządek, dyscyplinę i właściwe warunki bytowe wśród skazanych. Potwierdzano fakt występującego tam przeludnienia. (dowody: - sprawozdania z wizytacji, k.110-115) Sąd zważył, że Powództwo w całości nie zasługiwało na uwzględnienie. Bezsporne w rozpoznawanej sprawie było to, że T. Ł. przebywał w (...) we W. w okresie od 7.06.2006r. do 2.02.2009r. odbywając karę pozbawienia wolności. Przesłuchiwany za stronę pozwaną Dyrektor (...) we W. przyznał również, że w tym okresie w (...) we W. utrzymywało się przeludnienie. Sąd ustalił przedstawiony wyżej stan faktyczny na podstawie podanych wyżej dokumentów, a także częściowo na podstawie zeznań świadków K. M. i R. S. oraz posiłkowo na podstawie przesłuchania powoda w charakterze strony (którego to dowód Sąd --- STRONA 5 --- przeprowadził w trybie pomocy prawnej przed Sądem Rejonowym w Strzelinie, sygn. akt I Cps 22/10, k.47-56) oraz na podstawie zeznań K. K. przesłuchiwanego za stronę pozwaną w trybie art. 300 § 2 kpc. W szczególności, wskazać należy, że przebieg odbywania kary pozbawienia wolności przez powoda został ustalony na podstawie zeznań powoda przesłuchiwanego w charakterze strony, zeznań K. K. zeznającego za stronę pozwaną, a także sprawozdań z wizytacji (...) we W.. Istotnie, postępowanie dowodowe potwierdziło podnoszony przez powoda zarzut przeludnienia w celach, w których przebywał powód. Niemniej jednak, zebrany w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza tego, że w celach panowały takie warunki, które uwłaczały ludzkiej godności. Z zeznań K. K. wynika bowiem, że wszystkie cele były wyposażane zgodnie z przepisami w sprzęt kwaterunkowy, skazani mieli zapewnione środki czystości i higieny osobistej, w razie potrzeby była zaś przeprowadzana dezynfekcja cel. Także w protokołach wizytacyjnych nie stwierdzano uchybień, oceniając warunki panujące w (...) we W. jako zadowalające. W przeważającej mierze zaś podnoszone zarówno przez powoda, jak i świadków K. M. i R. S., zarzuty co do braku wyżywienia w odpowiedniej ilości i jakości, były przedmiotem licznych skarg jakie powód składał do różnych organów ochrony i pomocy prawnej. Na podstawie sprawozdań wyjaśniających w sprawie tych skarg Sąd dokonał ustaleń w zakresie wyjaśnień udzielanych przez administrację (...) w związku z tymi postępowaniami. W ocenie Sądu przekonanie powoda i świadków o niewłaściwej jakości wyżywienia ma charakter subiektywny, a nie sposób założyć, że wyżywienie w (...) będzie odpowiadało smakom i potrzebom indywidualnym wszystkich osadzonych. Niewątpliwie budzić może wątpliwości kwestia należytego zapewnienia intymności przy załatwianiu potrzeb fizjologicznych, jeżeli w celi, w której siedzi kilka osób toaleta jest oddzielona od reszty pomieszczenia jedynie dyktą i zasłonką. Pozwala to co prawda na zachowanie intymności w pewnym minimalnym zakresie, w ocenie Sądu jest jednak elementem wymagającym zmiany i polepszenia warunków odbywania kary pozbawienia wolności. Nie może to jednak w ocenie Sądu stanowić bezwzględnej przesłanki do uwzględnienia powództwa, o czym niżej. Podstawową przesłanką odpowiedzialności Skarbu Państwa za działania jego funkcjonariuszy, w tym przypadku organów wymiaru sprawiedliwości, jest dopuszczenie się przez jednostkę organizacyjną uprawnioną do wykonywania władzy publicznej bezprawnego działania lub zaniechania powodującego szkodę (art. 417 kc.). Powód w reżimie odpowiedzialności deliktowej dochodził w niniejszej sprawie roszczeń majątkowych wynikających z faktu naruszenia jego dóbr osobistych na skutek niezapewnienia właściwych warunków odbywania kary pozbawienia wolności, które w ocenie powoda były poniżające i naruszające jego godność osobistą. Żądane zadośćuczynienie w wysokości 93.000 zł miało stanowić środek ochrony dóbr osobistych powoda – jego godności. Podstawę prawną żądania pozwu stanowił zatem przepis art. 23 w zw. z art. 24 w zw. z art. 448 k.c., zaś niehumanitarne warunki izolacji polegać miały, zdaniem powoda, na umieszczeniu w celach o nadmiernym przeludnieniu, wynikającym z tego brakiem należytego ich wyposażenia. Ponadto powód zarzucał brak możliwości korzystania z aparatu telefonicznego w celu kontaktowania się z rodziną, opóźnienia w doręczeniach lub brak doręczenia przesyłek listowych, w tym priorytetowych, niewystarczająca ilość i jakość pożywienia, utrudniony dostęp do opieki lekarskiej oraz --- STRONA 6 --- niewłaściwe leczenie polegające na podawaniu osadzonym leków zastępczych, co powoduje rozstrój zdrowia. Ze względu jednak na stanowisko strony pozwanej, w pierwszej kolejności wymagał rozważenia podniesiony w sprawie zarzut przedawnienia roszczeń powoda. Swoje roszczenia wywodził on bowiem z faktu naruszenia dóbr osobistych, jakie miały miejsce w czasie jego pobytu w (...) we W. w okresie 7.06.2006r. - 2.02.2009r. Skoro przepis art. 24 k.c. przewiduje, że odpowiedzialność majątkowa za naruszenie dóbr osobistych możliwa jest na zasadach przewidzianych w kodeksie cywilnym, a zasady te uregulowane są w art. 448 k.c., który z kolei znajduje się wśród przepisów regulujących odpowiedzialność za wyrządzenie szkody czynem niedozwolonym, to do majątkowego roszczenia o zasądzenie zadośćuczynienia z tytułu naruszenia dóbr osobistych na podstawie art. 448 k.c. w zw. z art. 24 k.c. należy stosować terminy przedawnienia przewidziane w art. 442 1 k.c. Zgodnie z tym przepisem, roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę (§ 1). W razie wyrządzenia szkody na osobie, przedawnienie nie może skończyć się wcześniej niż z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia (§ 3). W tym konkretnym przypadku zgodzić należy się ze stroną pozwaną, że zastosowanie znajdzie przepis art. 442 1 k.c. wprowadzony do porządku prawnego na skutek zmiany kodeksu cywilnego dokonanej w ustawie z dnia 16 lutego 2007 r. o zmianie ustawy Kodeks Cywilny (Dz.U. 2007, nr 80, poz. 538). Zmiana ta weszła w życie z dniem 10 sierpnia 2007 r., a zgodnie z art. 2 wymienionej wyżej ustawy, przepisy znowelizowane (czyli aktualny art. 442¹ k.c.) stosuje się do tych roszczeń, które nie uległy przedawnieniu do dnia wejścia w życie nowelizacji z dnia 16 lutego 2007 r. czyli do dnia 10 sierpnia 2007 r. Powód przebywał w (...) we W. w okresie od 7.06.2006r. do 2.02.2009r. Już wtedy dochodziło do działań i zaniechań strony pozwanej, które jak twierdzi powód, naruszały jego dobra osobiste. Uznać więc należy, że już w tym okresie powód wiedział już zarówno o swojej szkodzie, jak i osobie zobowiązanej do jej naprawienia. Zdawał sobie bowiem sprawę, co naruszało jego dobra osobiste i kto jest za to odpowiedzialny. Uwzględniając jednak początkową datę pobytu powoda w (...) we W., nie sposób jednak przyjąć, że stosownie do poprzednio obowiązującego art. 442 kc. w dniu wejścia ustawy nowelizującej jego roszczenie majątkowe były już przedawnione. Uzasadnia to stosowanie do kwestii oceny zasadności zarzutu przedawnienia przepisów aktualnych. Skoro zaś powód wystąpił z pozwem w niniejszej sprawie w dniu 12 kwietnia 2010r., podniesiony przez stronę pozwaną zarzut przedawnienia należało uznać za częściowo zasadny, a więc przedawnione są te roszczenia które wynikają z twierdzeń powoda dotyczących pobytu w (…) w okresie 7.06.2006r. do 12.04.2007r. Właściwą chwilą dla określenia początku trzyletniego biegu przedawnienia jest bowiem moment „dowiedzenia się o szkodzie”, gdy poszkodowany „zdaje sobie sprawę z ujemnych następstw zdarzenia wskazujących na fakt powstania szkody”; inaczej rzecz ujmując, gdy ma „świadomość doznanej szkody” (por. uchwałę składu 7 sędziów SN z 11 lutego 1963 r., III PO 6/62, OSNCP 1964, nr 5, poz. 87). --- STRONA 7 --- Niezależnie od częściowego przedawniania roszczeń powoda, zdaniem Sądu wyniki przeprowadzonego w sprawie postępowania nie pozwalają na uwzględnienie jego żądań w zakresie majątkowej ochrony dóbr osobistych. Zgodnie z art. 23 k.c. dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Art. 24 k.c. określa z kolei środki ochrony dóbr osobistych, wskazując że ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie, a na zasadach przewidzianych w kodeksie może również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. W zakresie żądania zadośćuczynienia z tytułu naruszenia dóbr osobistych cytowany art. 24 k.c. odsyła więc do przepisów o czynach niedozwolonych, w szczególności do art. 448 k.c., w myśl którego w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, m.in. odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego. W sprawie konieczne było w pierwszej kolejności ustalenie, czy doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda i czy działanie pozwanego było bezprawne, następnie na dalszym etapie ustalenie, czy pozwany ponosi odpowiedzialność za naruszenie dóbr osobistych powoda, a w końcu stwierdzenie, że ewentualne naruszenie dóbr osobistych powoda uzasadnia przyznanie mu majątkowej ochrony dóbr osobistych. Mając na uwadze powyższe, w pierwszej kolejności należy wskazać, że to na powodzie jako żądającym ochrony dóbr osobistych spoczywał ciężar dowodu, iż odbywał on karę pozbawienia wolności w warunkach naruszających jego godność. Zgodnie bowiem z ogólną regułą wynikającą z art. 6 k.c. ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Powód nie miał natomiast obowiązku wykazać, że funkcjonariusze jednostki organizacyjnej Skarbu Państwa, z której działalnością wiąże się dochodzone roszczenie, ponoszą winę za wyrządzoną powodowi krzywdę w związku z naruszeniem dóbr osobistych (por. uchwała składu 7 sędziów SN z dnia 18 października 2011 r., sygn. akt III CZP 25/11, nie publ.). Strona pozwana powinna zaś była wykazać, że zapewniła powodowi odbywanie kary w warunkach zgodnych z obowiązującymi przepisami prawa, a wskutek legalności jej działań nie doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda. Zdaniem Sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w przeważającej części nie potwierdza twierdzeń powoda odnośnie niewłaściwych warunków odbywania kary pozbawienia wolności, zwłaszcza co do niezapewnienia powodowi właściwej opieki medycznej, utrudnienia kontaktów z rodziną, czy co do niewłaściwego wyżywienia. Spośród okoliczności, które zgodnie z treścią pozwu miały powodować naruszenie dóbr osobistych powoda, niewątpliwie za udowodnione można uznać umieszczanie go w celach, w których powierzchnia przypadająca na jednego osadzonego wynosiła mniej niż 3 m 2 . Przeludnienie w polskich jednostkach penitencjarnych i częste naruszanie norm dotyczących powierzchni celi przypadającej na osadzonego, wynikających z wiążących --- STRONA 8 --- Polskę przepisów prawa międzynarodowego i art. 110 k.k.w., stanowi, zdaniem Sądu, fakt powszechnie znany. Między stronami bezsporne zaś było, że w czasie odbywania kary pozbawienia wolności stan zaludnienia cel, w jednostkach, w których osadzono powoda, przekraczał dopuszczalne normy. Zgodnie z powołanym art. 110 k.k.w. skazanego osadza się w celi mieszkalnej wieloosobowej lub jednoosobowej, a powierzchnia w celi mieszkalnej przypadająca na skazanego powinna wynosić nie mniej niż 3 m 2 . W dalszej części cytowany art. 110 k.k.w. stanowi, że cele wyposaża się w odpowiedni sprzęt kwaterunkowy zapewniający skazanemu osobne miejsce do spania, odpowiednie warunki higieny, dostateczny dopływ powietrza i odpowiednią do pory roku temperaturę, według norm określonych dla pomieszczeń mieszkalnych, a także oświetlenie odpowiednie do czytania i wykonywania pracy. Powód nie udowodnił, na czym miałyby polegać nieprawidłowości w zakresie wyposażenia cel, w których przebywał. Z przesłuchania Dyrektora (...) we W., a także z protokołów wizytacji przeprowadzanych przez sędziów penitencjarnych wynika natomiast, że cele są wyposażone zgodnie z przepisami. W dalszej kolejności, Sąd miał na uwadze to, że pozwana nie zaprzeczyła, że w (...) we W. pojawiał się problem insektów w celach. Niemniej jednak, zlecano odpowiedniej firmie przeprowadzenie dezynsekcji, a zdaniem Sądu, trudno przyjąć, że pojawianie się insektów wynika z działań administracji jednostki, która w sposób adekwatny zwalczała ten stan rzeczy. Z materiału dowodowego zebranego w sprawie nie wynika, aby doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda w wyniku niewłaściwej opieki medycznej w (...) we W.. Jak bowiem zostało ustalone na podstawie książeczki zdrowia powoda, T. Ł. w czasie pobytu w (...) we W. miał zapewnioną opiekę medyczną. W czasie swojego pobytu w (...) powód był u lekarza łącznie 67 razy. Podawał, że od 2001r. jest chory na (…) i jest uczulony na (…). Zalecono mu leczenie (…) i skierowano do lekarza (…). W badaniu lekarskim nie stwierdzono nasilenia objawów (…). Kontynuowano zalecone leczenie i wykonywano dodatkowe badania. Powód otrzymywał zalecone leczenie, miał wykonywane badania i był konsultowany przez (…). Każdorazowo otrzymywał leki zalecone przez lekarzy ambulatorium. Był też 10 razy u (…) i miał wykonane zdjęcie rtg (…). Wykonano mu dwa razy zdjęcie rtg (…) oraz pięć razy zdjęcia innych organów. Jeden raz powód odmówił zdjęcia rtg (…). Kilkakrotnie powód rezygnował z wizyty u lekarza. W świetle takich ustaleń trudno dopatrywać się, że w jakikolwiek sposób doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda. Nie wykazał on natomiast prawdziwości swoich twierdzeń odnośnie tego, że był leczony w sposób niewłaściwy, co doprowadziło do pogorszenia stanu jego zdrowia, lub też groziło takimi konsekwencjami. W świetle tego co zostało powiedziane wyżej należy również zauważyć, że w procesie o ochronę dóbr osobistych (nawet przeciwko Skarbowi Państwa) w żaden sposób nie jest wyłączona zasada kontradyktoryjności wynikająca z art. 6 kc. i 232 kpc. Powód tym samym powinien udowodnić swoje twierdzenia, w takim zakresie, w jakim to na nim spoczywa ciężar dowodu. Mając na uwadze to, że wniosek powoda o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu w niniejszej sprawie został prawomocnie oddalony (postanowienie z 11.06.2010r., k.17 postanowienie Sądu Apelacyjnego z 29.07.2010r., I ACa 1087/10, k.37), na podstawie art. 5 kpc. Przewodniczący na rozprawie w dniu 2.09.2011r. pouczył powoda o treści art. 6 kc. i 232 kpc. (k.153v.). Sąd postanowił też zakreślić powodowi termin na złożenie dalszych wniosków dowodowych w sprawie, wobec jego oświadczenia, że złoży wszelkie wnioski dowodowe, w tym dokumentację na okoliczność nieprawidłowego leczenia. Jedynymi wnioskami dowodowymi jakie powód złożył był natomiast wniosek o --- STRONA 9 --- przesłuchanie świadków na okoliczność warunków panujących w celach, przeludnienia cel i jakości posiłków podawanych osadzonym w (...) we W.. Powód nie wykazał natomiast, aby w trakcie jego pobytu w (...) doszło do naruszenia jego godności poprzez utrudnianie mu kontaktu z rodziną. Jak wynika z zeznań dyrektora (...), a także z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, na terenie (...) zainstalowany jest samoinkasujący aparat telefoniczny, a korespondencja jest przekazywana skazanym zgodnie z przepisami. Jakiekolwiek ograniczenia w wykonywaniu rozmów telefonicznych zdaniem Sądu są nieuchronne w celu zapewnienia porządku wewnętrznego w jednostce penitencjarnej, a powód nie wykazał, że dolegliwości z tym związane są na tyle istotne, że uzasadniają stwierdzenie, że doszło do naruszenia godności powoda. Powołani zaś przez niego świadkowie nie potwierdzali sytuacji, które świadczyłyby o jakimkolwiek utrudnieniu w kontaktach z rodziną. Postępowanie dowodowe nie potwierdziło również prawdziwości twierdzeń powoda dotyczących niewłaściwego wyżywienia w (...) we W.. Wyżywienie osadzonych w (...) we W. przygotowywane jest według przepisów określonych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości w sprawie określenia wartości dziennej normy wyżywienia oraz rodzaju diet wydawanych osobom osadzonym w (…) i (…), co potwierdzały wizytacje sędziego penitencjarnego oraz wyniki postępowań wyjaśniających w związku ze skargami powoda. Każdego dnia osadzeni otrzymują trzy posiłki: śniadanie, kolację a także obiad składający się z zupy, drugiego dania, ewentualnie kompotu. Powód i inni osadzeni w (…) skarżą się na jakość i ilość podawanego im pożywienia. Niemniej jednak, w braku w tym zakresie jakichkolwiek naruszeń obowiązujących norm, brak jest podstaw do przyjęcia zasadności tych zarzutów. Jeśli zaś subiektywnie podawane powodowi posiłki nie smakowały powodowi, miał on możliwość zapewnienia sobie dodatkowego wyżywienia poprzez zakupy dokonywane na terenie jednostki lub z paczek żywnościowych uzyskiwanych od rodziny. Jak wynika z dotychczasowych rozważań, wśród okoliczności wskazanych przez powoda jako naruszenie jego dóbr osobistych, potwierdzenie w wynikach postępowania dowodowego znalazł tylko zarzut umieszczania go w celach nieodpowiadających normom co do powierzchni przypadającej na jednego skazanego. Umieszczenie osoby pozbawionej wolności w celi o powierzchni przypadającej na osadzonego mniejszej niż 3 m 2 może stanowić wystarczającą przesłankę stwierdzenia naruszenia jej dóbr osobistych (zob. uchwała składu 7 sędziów SN z dnia 18 października 2011 r., sygn. akt III CZP 25/11 niepubl.). Samo stwierdzenie naruszenia dóbr osobistych skazanego (niezapewnienie wyznaczonej normami powierzchni pociąga bowiem za sobą brak minimum przestrzeni ruchowej, i utrudnia zachowanie higieny, co powinno być uznane za jeden z elementów naruszenia dobra osobistego w postaci godności człowieka), nie uzasadnia jednak zasądzenia na jego rzecz zadośćuczynienia. Sąd nie ma obowiązku zasądzenia zadośćuczynienia pieniężnego w każdym przypadku naruszenia dóbr osobistych, co wynika zarówno z redakcji art. 448 k.c. („sąd może przyznać”), jak i z funkcji zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych. Przy stosowaniu tego przepisu sąd bierze pod uwagę całokształt okoliczności faktycznych (Sąd Najwyższy w wyroku z 19 kwietnia 2006 r. , II PK 245/05, OSNP 2007 Nr 7-8, poz. 101, a pogląd ten sad orzekający podziela). Istotnym kryterium jest rozmiar krzywdy, zadośćuczynienie ma bowiem na celu zrekompensowanie pokrzywdzonemu wszelkich ujemnych doznań psychicznych lub fizycznych będących następstwem działania lub --- STRONA 10 --- zaniechania sprawcy. Ponadto według orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka cierpienie i upokorzenie związane z odbywaniem kary więzienia tylko wówczas stanowią naruszenie art. 3 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, gdy przekraczają nieunikniony element cierpienia wpisanego w pozbawienie wolności (por. uzasadnienie wyroku SN z dnia 2 października 2007 r., II CSK 269/07). Dochodząc do przekonania, że nie było podstaw do uwzględnienia roszczenia majątkowego powoda, Sąd miał na względzie przede wszystkim fakt, iż nie wykazał on, ażeby rozmiar jego cierpień uzasadniał zasądzenie na jego rzecz kwoty żądanej w pozwie, ani sumy, jakiej domagał się na wskazany cel społeczny. Powód nie podał w pozwie i w toku rozpoznania sprawy, jakie negatywne skutki w jego sferze psychicznej i fizycznej wywoływało większe niż przewidują przepisy zagęszczenie w celach (ograniczył się do ogólnikowego wskazania, że wywołało to zwiększone napięcie, brak możliwości utrzymania higieny, brak należytej opieki medycznej), odczuwanie negatywnych emocji jest zaś związane z samą istotą odbywania kary izolacyjnej, wynikającym z tego ograniczeniem w sferze prywatności, brakiem swobody dokonywania wyborów, koniecznością przebywania w towarzystwie innych, przypadkowych osób, świadomością izolacji i perspektywą dalszego jej trwania. Nie sposób także pominąć tego, że kara pełni w systemie społecznym funkcję sprawiedliwościową i zmierza do wyrównania swoistej krzywdy, jaką powód wyrządził popełniając przestępstwa). Innymi słowy, to że odbywając karę powód może mieć poczucie pewnego dyskomfortu jest właśnie istotą dolegliwości karnej i funkcją kary, jaka ma u niego wywołać przeświadczenie, że naruszanie ładu społecznego i prawnego zawsze będzie wiązać się z nieuchronną reakcją Państwa stojącego przecież na straży tego ładu. Dopóki zaś stopień tych dolegliwości nie przekracza tego co mieści się w istocie kary i nie osiąga stopnia traktowania nieludzkiego (a tego powód nie wykazał) brak jest zdaniem Sądu podstaw do zasądzenia zadośćuczynienia. Natomiast zgłoszenie w rozpoznawanej sprawie wyłącznie żądania zasądzenia kwoty pieniężnej i to w znacznej wysokości, nieskorzystanie z innych uprawnień przysługujących na wypadek naruszenia dóbr osobistych (np. roszczenie o zaprzestanie naruszeń), okoliczności sprawy i charakter roszczenia, w wyznaczonych przez art. 448 k.c. granicach uznania sędziowskiego, uzasadniają zdaniem Sądu oddalenie żądania powoda. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 102 kpc. Mając na uwadze sytuację życiową powoda, który dopiero niedawno opuścił (...), Sąd uznał za zasadne nie obciążanie go kosztami procesu poniesionymi przez stronę pozwaną.