Postanowienie I CKN 581/99

--- STRONA 1 --- ' 1 ____W |1 CSK523,!'06tokst Tekst orzeczenia pochodzf z bazy orzeozefi Sqdu Najwyzszego dostopnej pod adresem l Wyrok Sqdu Najwyzszego z dnia 28 marca 2007 r. ll CSK 523106 1. Podstawy roszczen odszkodowawczych nie mote stanowié orzeozenie nieprawomocne, czy nieostateozna decyzja, nawet wadliwe, ktore zostaio nastepnie skorygowane przez instancjge odwoiawozq. Odmienna ocena godzi w zasado instancyjnoéci postopowania, ponadto rnoze prowadzié do rozbieznyoh rozstrzygniegé w toku instancji i w procesie odszkodowawczym. ‘ 2. Przed dokonaniem konstytutywnego wpisu w ksiedze wieczystej, a po z%ozeniu wniosku 0 jego dokonanie, osobie, na ktérej rzecz wpis ma nastapié, przysiugujq wszystkie uprawnienia wynikajgce z umowy o ustanowieniu prawa, ktére ma byé wpisane, oprocz samego prawa. Take} sytuacje prawnq okreéla 51¢ jako ekspektatywo. Osoba ta moze wiegc zbyé ekspektatywo prawa wieczystego uzytkowania nawet jeszcze przed wpisem tego prawa do ksiogi wieczystej. Powstanie prawa wieczystego uzytkowania uzaleznione jest co prawcla od dokonania wpisu, ale ma tu zastosowanie wynikajqca z art. 29 u.k.w.h. zasada wstecznego dzia{ania wpisu. jezeii ostatecznie tego wpisu dokonano. ' ' LEX nr 253425 253425 : a : aIiL2E glosa knrtyczna: }i0_|1d_eJ< .J.M. G1osa_do mmoku SN_z &&3@fi Sklad orzekajqcy Przewodniczqcyt Sqadzia SN Antoni Gorski. Sodziowie SN: Teresa BielskaSobkowicz (spr.), Marian Kocon. Sentencja Sad Najwyzszy w sprawie z powodztwa G. Banku Spokizielczego przeoiwko Skarbowi Panstwa  Sqdowi Rejonowemu o zapiatq, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w lzbie Cywilnej w dniu 28 marca 2007 r., skargi kasacyjnej strony powodowej od wyroku Sqdu Apeiacyjnego w Szczecinie z dnia 12 kwietnia 2006 r., oddala skargo kasacyjnq i zasqdza od powoda na rzecz pozwanego 3.600 (trzy tysiqce szeééset) z1otyoh tytu1em zwrotu kosztow postopowania kasacyjnego. Uzasadnienie faktyczne Powéd Gospodarozy Bank W. S.A. domaga% sio zasqdzenia od pozwanego Skarbu Panstwa  Sqdu Rejonowego kwoty 481.469 z% wraz z odsetkami ustawowymi oraz kosztami procesu, tytukem odszkodowania za niezgodne z prawem dziaianie funkcjonariusza panstwowego. Wyrokiern z dnia 5 iipoa 2005 r. Sad Okrogowy w Szczecinie oddalii powodztwo. Na skutek apelacji powoda, wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2006 r. Sad Apelacy}ny w Szczecinie oddalii apelacjo. U podstaw tego rozstrzygniecia legiy nastepujace ustalenia faktyczne 1 ioh ocena prawna: W dniu 30 grudnia 2000 r. Mirostaw i Anna J. zbyii na rzecz P. S.A. prawo uzytkowania wieczystego dzia%ki gruntu nr 712, polozonej w M., wraz ze zwiqzanq z tyrn prawern wlasnoéciq budowli. Nabywca w § 6 aktu notarialnego wniosi o ujawnienie tego prawa na jego rzecz w ksiodze wieczystej nr 2175, prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomoéoi przez Sqd Rejonowy w M. Dnia 6 kwietnia 2001 r. P. S.A., oéwiadczajqc, 2e jest wpisany w ksiodze wieczystej jako uzytkownik wieczysty dziaiki oraz wiaéciciei budynkow na niej posadowionych, zawari umowo sprzedazy przedmiotowej nieruchomoéci, przenoszqcq jej wkasnoéé na "S." Sp. z o.o, ktora jako kupujqcy wnosiia w§ 10 aktu notarialnego 0 wpis jej prawa w ksiodze wieozystej. Wniosek ten wp1ynq1 do Sqdu Rejonowego dnia 11 kwietnia 2001 r. Postanowieniem z dnia 30 maja 2001 r. w ksiedze wieczystej nr 2175 dokonano wpisu, na podstawie umowy sprzedazy z dnia 30 grudnia 2000 r., praw na rzecz powodowego P. S.A. Postanowieniem z dnia 1 czerwca 2001 r. Sod Rejonowy odmowil dokonania wpisu na rzecz "S." Sp. z 0.0. Na skutek powtérnego ziozenia tego wniosku, w dniu 11 lipca 2001 r. dokonano ostatnio wzmiankowanego wpisu. W dniu 13 iipca 2001 r. powod G. S.A. zawari ze "S." Sp. z 0.0. umowo o kredyt inwestycyjny. Zabezpieczeniem wierzytelnoéci miaio byé ustanowienie na rzecz powoda hipoteki zwyktej na przedmiotowej nieruchomoéci, nabytej przez System lnformacji Pféivnej Lex (Lei:YOrnega) 1212014 Stan prawnyi brogramI1:220140407 2 2 I _________ _ Il CSK 52_Ę_„!'Ü'ř`r - 'ĽĘKSÍ Tekst orzeczenia pochodzi z bazy orzeczeń Sądu Najwyższego dostępnej' pod adresem m Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 marca 200? r. Il CSK 523r'06 1. Podstawy roszczeń odszkodowawczyoh nie może stanowić orzeczenie nieprawomocne, czy nieostateczna decyzja, nawet wadliwe, które zostało następnie skorygowane przez instancję odwoławczą. Odmienna ocena godzi w zasadę instanoyjnosci postępowania, ponadto może prowadzic do rozbieżnych rozstrzygnięć w toku instancji i w procesie odszkodowawozym. ' 2. Przed dokonaniem konstytutywnego wpisu w księdze wieczystej, a po złożeniu wniosku o jego dokonanie, osobie, na ktorej rzecz wpis ma nastąpić, przysługują wszystkie uprawnienia wynikające z umowy o ustanowieniu prawa, ktore ma być wpisane, oprocz samego prawa. Taką sytuację prawną określa się jako ekspektatywę. Osoba ta może więc zbyt: ekspektatywę prawa wieczystego użytkowania nawet jeszcze przed wpisem tego prawa do księgi wieczystej. Powstanie prawa wieczystego użytkowania uzależnione jest co prawda od dokonania wpisu, ale ma tu zastosowanie wynikająca z art. 29 u.k.w.h. zasada wstecznego działania wpisu, jeżeli ostatecznie tego wpisu dokonano. ' ' LEX nr 253425 253425 : 2 : ĘIILŻH glosakrytyczna: rr 1-". -._ L u.. tu.. ¬ ll 1... I- Skład orzekający Przewodniczący: Sędzia SN Antoni Górski. Sędziowie SN: Teresa Bielska-Sobkowicz (spr.), Marian Kocon. Sentencja Sąd Najwyższy w sprawie 2 powództwa G. Banku Społdzieiczego przeciwko Skarbowi Panstwa - Sądowi Rejonowemu o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 28 marca 200? r., skargi kasacyjnej strony powodowej od wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 12 kwietnia 2006 r., oddala skargę kasacyjną i zasądza od powoda na rzecz pozwanego 3.600 (trzy tysiące szescset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyj nego. Uzasadnienie faktyczne Powod Gospodarczy Bank W. SA. domagał się żasądzenia od pozwanego Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego kwoty 481.460 zł wraz z odsetkami ustawowymi oraz kosztami procesu, tytułem odszkodowania za niezgodne z prawem działanie funkcjonariusza państwowego. Wyrokiem z dnia 5 iipca 2005 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie oddalił powodztwo. Na skutek apeiacji powoda, wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2000 r. Sąd .apelacyjny w Szczecinie oddalił apelację. U podstaw tego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia faktyczne i ich ocena prawna: W dniu 30 grudnia 2000 r. Mirosław i Anna J. zbyłi na rzecz P. S.A. prawo użytkowania wieczystego działki gruntu nr ?r'2, położonej w M., wraz ze związaną z tym prawem własnością budowli. Nabywca w § 6 aktu notarialnego wniosł o ujawnienie tego prawa na jego rzecz w księdze wieczystej nr 21?5, prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomosci przez Sąd Rejonowy w M. Dnia 6 kwietnia 2001 r. P. S.A., oświadczając, ze jest wpisany w księdze wieczystej jako użytkownik wieczysty działki oraz właściciel budynków na niej posadowionych, zawarł umowę sprzedaży przedmiotowej nieruchomosci, przenoszącą jej własność na "S." Sp. z o.o, ktora jako kupujący wnosiła w § 10 aktu notarialnego o wpis jej prawa w księdze wieczystej. Wniosek ten wpłynął do Sądu Rejonowego dnia 11 kwietnia 2001 r. Postanowieniern z dnia 30 maja 2001 r. w księdze wieczystej nr 21T5 dokonano wpisu, na podstawie umowy sprzedaży z dnia 30 grudnia 2000 r., praw na rzecz powodowego P. SA. Postanowieniem z dnia 1 czerwca 2001 r. Sąd Rejonowy odmówił dokonania wpisu na rzecz "S." Sp. z o.o. Na skutek powtórnego złożenia tego wniosku, w dniu 11 lipca 2001 r. dokonano ostatnio wzmiankowanego wpisu. W dniu 13 łipca 2001 r. powód G. SA. zawarł ze "S." Sp. z o.o. umowę o kredyt inwestycyjny. Zabezpieczeniem wierzytelności miało być ustanowienie na rzecz powoda hipoteki zwykłej na przedmiotowej nieruchomości, nabytej przez System Informacji Prawnej Lek (Lex Ümegaj 12i2014 Stan prawny program_u:"2014-04-0? _ _ --- STRONA 2 --- o 0 _ 0 1 1| csigszsroe  tekst kredytobiorco. Na skutek wniosku powoda z dnia 13 lipca 2001 r., Sad Rejonowy dokonai Zqdanego Wpi5Ll hipoteki zwykiej na nieruchomoéci, 0 czym powiadomii powoda oraz spéike "S.". Jednakze, na skutek apelacji Syndyka Masy Upadioéci P. S.A., postanowienie w tym przedmiocie zostaio uchylone przez Sqd Okregowy w Szczecinie, ktory wniosek o wpis oddalii. Kasacja spoiki "S." od powyzszego postanowienia zostaia prawomocnie odrzucona. . Pismem z dnia 19 listopada 2003 r. powod wezwai Prezesa pozwanego Sqdu Rejonowego do zapiaty kwoty 500.000 zi wraz z odsetkami 20% w stosunku rocznym tytuiem odszkodowania za dokonanie biednego wpisu prawa uzytkowania wieczystego na rzecz "S." Sp. z o.o. Pismem z dnia 9 grudnia 2003 r. Prezes Sa_du Rejonowego odmowii zapiaty, powoiufqc sie w szczegolnoéci na brak przesianek odpowiedzialnoéci odszkodowawczej oraz na nieuprawomocnienie wpisu. W dniu 21 iistopada 2003 r. syndyk upadiego P. S.A. zbyi przedmiotowq nieruchomoéé na rzecz osoby trzeciej. Przy tak poozynionych ustaleniach faktycznych w sprawie, ktore Sad drugiej instancji przyjqi w caioéoi za wiasne, roszczenie powoda zostaio uznane za bezzasadne. Rozwijajac tezo postawionq przez Sqd Okrogowy, ze powod nie wykazai kumulatywnego wystqpienia przesianek odpowiedzialnoéci Skarbu Panstwa na podstawie a:.t_4JJ..§_1 k.o. w brzmieniu obowiqzujqcym w dniu 11 lipca 2001 r., Sad Apelacyjny wskazai, i2 odpowiedzialnoéo za szkodg wyrzqdzonq przez wykonywanie wiadzy publicznej jest uzasadniona obiektywnq niezgodnoéciq aktu wiadzy z prawem, co nalezy rozumiéé jako zaprzeczenie zachowania uwzgiedniajqcego nakazy i zakazy wynikajace z normy prawnej. Pojocie "niezgodnoéci z prawem", o ktorym mowa w a|1t.lM5l_1 Konstytucji RP, musi byo rozumiane weziej ni2 na gruncie prawa cywilnego, wykiucza ono bowiem uznanie za bezprawne dziaiania Iub zaniechania organu wiadzy publicznej, ktory narusza klauzule generalne odwoiujqce sio do etycznych wzorcow zachowania, jak chociazby "zasady wspoi2ycia_spoiecznego" czy tez "dobre obyczaje". Odpowiedziainoéo, 0 ktorej mowa, nalezy wiazaé z roznego rodzaju zachowaniami, zarowno faktycznymi, jak i majqcymi postaé orzeczen iub decyzji, przy czym opiera sic; ona na zasadzie obiektywnie pojotej bezprawnoéci, nie zaé winy. Powoiujqc sio na orzecznictwo Sqdu Najwyzszego odnoszqce sio do odpowiedzialnoéci odszkodowawczej Skarbu Panstwa za dziaiaraia funkojonariuszy, Sad Apelacyjny uznal, ze nieprawomocne orzeczenie sqdu nie moze byo uznane za niezgodne z prawem w razie jego uchylenia iub zmiany w toku kontroli instancyjnej, bowiem postopowanie odwoiawcze moze doprowadzié jeszcze do skorygowania nieprawidiowoéci. Cechq: "niezgodnoéci z prawem“ przypisaé zatem mozna dopiero orzeczeniu formalnie prawomocnemu. _  " Nie bez znaczenia dla oceny zasadnoéci roszczenia jest takze, zdaniem Sqdu drugiej instancji fakt, ze kredyt zabezpieozony hipotekq zostai uruchomiony faktycznie jeszczeaprzed jej ustanowieniem, a takze 2e istnieje (niewyjaéniona przez powoda) rozbieznoéé pomiedzy ogolnq kwotq udzielonego kredytu a wartoéciq nieruchomoéci, ktora wediug treéci umowy zawartej przez powodowy Bank ze spoikq "S." byia faktycznie znacznie nizsza i wynosila jedynie 220.000 zi. _ W ogolnej ocenie Sqdu Apelacyjnego, powoda nie mogia chronic‘: rokojmia wiary publicznej ksiqg wieczystych, gdyz poprzestai on na zapewnieniu o istnieniu prawa, podczas gdy przy zachowaniu nalezytej starannosoi mogi z iatwoéciq ustalié wiaéciwy stan IZBCZ)'. Takie postopowanie powoda byio sprzeczne 2 wysokimi wymaganiami profesjonalizmu, jakie nalezy stawiao przed bankami jako instytucjami rynku finansowego, stale i zawodowo zajmujqcymi sio udzielaniem kredytow. Nie odpowiadaio ono wzorcowi nalezytej starannoéci, albowiem powod zaniechai dowiedzenia sio 0 faktach, ktore z iatwoéciq ujawniiby, gdyby zapoznai sig z treéciq dziaiu ll ksiegi wieczystej. Sqd drugiej instancji zwrocii uwagg, 2e prawo uzytkowania wieczystego na rzecz spoiki "S." nie mogio wygasnqé, gdyz nigdy nie powstaio z uwagi na niewaznoéé umowy. Nie mogia zatem powstaé rowniez i hipoteka, gdyz wpis tego ograniczonego prawa rzeczowego do ksiogi wieozystej ma charakter konstytutywny. SKSFQQ kasacyjna, od powyzszego wyroku powod oparl na obu podstawaoh 2 ai1_3&8mi§,1 k.p.c., w ramach pierwszej podstawy kasacyjnej wskazujqc na: 1) biednq wykiadnio a:;t.Aj1 k.c. poprzez przyjecie, ze pozwany nie wyrzqdzii swoim dziaianiem powodowi szkody, gdyz nie byio ono bezprawne, a nadto 2e pozwany nie wykazai w ogoie faktu powstania szkody; 2) biecinq wykiadnie a£1;._.4.11“1'§_2 k.c. przez przyjecie, 2e szkodg moze wyrzqdzio tyiko oizeczenie prawomocne; 3) biodna wykiadnie al1§_§_1 i 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o ksiogach wieozystych i hipoteoe (tekstjedn; Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zm.; dale]: “u.k.w.h.") przez przyjqcie, ze rokojmia wiary publicznej nie chroniia powoda, gdyz dziaiai on w ziej wierze. Z kolei w ramach podstawy naruszenia przepisow postopowania, skarzqcy powoiywai sie na naruszenie zaskarzonym wyrokiem: 1) ar1_&80_ k.p.c. w zw. z a[I._.222 k.p.c. i w zw. z a1?.__21Z k.p.c. poprzez brak rozpoznania postanowien Sqdu pienrvszej instancji oddalajqcych wnioski dowodowe powoda, ktore to postanowienia nie podiegaiy zaskarzeniu zazaleniem, a miaiy wpiyw na wynik sprawy; 2) . k.p.c. w zw. z aLL22A k.p.c. oraz w zw. z aLt._22I k.p.c. poprzez brak rozwazenia wszelkioh przedstawionych w apeiacji zarzutow, w szczegolnoéci dotyczqcych nieprzeprowadzenia przez Sad pierwszej instancji postopowania dowodowego w zakresie wnioskowanym przez powoda, a istotnymdla rozstrzygniocia sprawy oraz zarzutu zamkniecia rozprawy bez uprzedniego udzielenia giosu stronom. Wskazujqo na powyzsze podstawy zaskarzenia kasacyjnego, skariqcy Zqdai uchylenia zaskarzonego wyroku w caioécii przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasqdzenia od pozwanego na rzecz powoda kosztow prooesu, a ewentuainie o zmianq zaskarzonego wyroku w caioéci poprzez zasadzenie od pozwanego na rzecz powoda kwoty dochodzonej pozwem oraz kosztow procesu. Systeih lnformacji Prawnej Lax (Lex omega; 12:2014"S1an prawn)' programu: 20140407 z W _ _ _ _ Ü5_lŚ§2'_3fÜ5 - iükrfi kredytobiorcę. Na skutek wniosku powoda z dnia 13 lipca 2001 r., Sąd Rejonowy dokonał żądanego wpisu hipoteki zwykłej na nieruchomości, o czym powiadomił powoda oraz spółkę Jednakże, na skutek apelacji Syndyka Masy Upadłości P. S.A., postanowienie w tym przedmiocie zostało uchylone przez Sąd Okręgowy w Szczecinie, który wniosek o wpis oddalił. Kasacja spółki "S." od powyższego postanowienia została prawomocnie odrzucona. _ Pismem z dnia 19 listopada 2003 r. powód wezwał Prezesa pozwanego Sądu Rejonowego do zapłaty kwoty 500.000 zł wraz z odsetkami 20% w stosunku rocznym tytułem odszkodowania za dokonanie błędnego wpisu prawa użytkowania wieczystego na rzecz "S." Sp. z o.o. Pismem z dnia 9 grudnia 2003 r. Prezes Sądu Rejonowego odmówił zapłaty, powołując się w szczególności na brak przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej oraz na nieuprawomocnienie wprsu. W dniu 21 iistopada 2003 r. syndyk upadłego P. S.A. zbył przedmiotową nieruchomość na rzecz osoby trzeciej. Przy tak poczynionych ustaleniach faktycznych w sprawie, które Sąd drugiej instancji przyjął w całości za własne, roszczenie powoda zostało uznane za bezzasadne. Rozwijając tezę postawioną przez Sąd Okręgowy, że powód nie wykazał kumulatywnego wystąpienia przesłanek odpowiedzialności Skarbu Państwa na podstawie ar;t_śl.'l_Z_§_1 k.c. w brzmieniu obowiązującym w dniu 11 lipca 2001 r., Sąd Apelacyjny wskazał, iż odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez wykonywanie władzy publicznej jest uzasadniona obiektywną niezgodnością aktu władzy z prawem, co należy rozumieć jako zaprzeczenie zachowania uwzgiędniającego nakazy i zakazy wynikające z normy prawnej. Pojęcie "niezgodności z prawem", o którym mowa w a.r:t._ĹHst._1 Konstytucji RP, musi być rozumiane węziej niż na gruncie prawa cywilnego, wykiucza ono bowiem uznanie za bezprawne działania lub zaniechania organu władzy publicznej, który narusza klauzule generalne odwołujące się do etycznych wzorców zachowania, jak chociażby "zasady współżycia_społecznego" czy też "dobre obyczaje". Odpowiedzialność, o której mowa, należy wiązać z różnego rodzaju zachowaniami, zarówno faktycznymi, jak i mającymi postać orzeczeń łub decyzji, przy czym opiera się ona na zasadzie obiektywnie pojętej bezprawności, nie zaś winy. Powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego odnoszące się do odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa za działania funkcjonariuszy, Sąd Apelacyjny uznał, że nieprawomocne orzeczenie sądu nie może być uznane za niezgodne z prawem w razie jego uchylenia iub zmiany w toku kontroli instancyjnej, bowiem postępowanie odwoławcze może doprowadzić jeszcze do skorygowania nieprawidłowości. Oechę "niezgodności z prawem" przypisać zatem można dopiero orzeczeniu formatnie prawomocnemu. _ - ' Nie bez znaczenia dla oceny zasadności roszczenia -jest także, zdaniem Sądu drugiej instancji fakt, że kredyt zabezpieczony hipoteką został uruchomiony faktycznie jeszcze--przed jej ustanowieniem, a także że istnieje (niewyjaśniona przez powoda) rozbieżność pomiędzy ogólną kwotą udzielonego kredytu a wartością nieruchomości, która według treści umowy zawartej przez powodowy Bank ze spółką "S." była faktycznie znacznie niższa i wynosiła jedynie 220.000 zł. _ W ogólnej ocenie Sądu Apelacyjnego, powoda nie mogła chronić rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych, gdyż poprzestał on na zapewnieniu o istnieniu prawa, podczas gdy przy zachowaniu należytej staranności mógł z łatwością ustalić właściwy stan rzeczy. Takie postępowanie powoda było sprzeczne z wysokimi wymaganiami profesjonalizmu, jakie należy stawiać przed bankami jako instytucjami rynku finansowego, stale i zawodowo zajmującymi się udzielaniem kredytów. Nie odpowiadało ono wzorcowi należytej staranności, albowiem powód zaniechał dowiedzenia się o faktach, które z łatwością ujawniłby, gdyby zapoznał się z treścią działu ll księgi wieczystej. Sąd drugiej instancji zwrócił uwagę, że prawo użytkowania wieczystego na rzecz spółki "S." nie mogło wygasnąć, gdyż nigdy nie powstało z uwagi na nieważność umowy. Nie mogła zatem powstać również i hipoteka, gdyz wpis tego ograniczonego prawa rzeczowego do księgi wieczystej ma charakter konstytutywny. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku powód oparł na obu podstawach z ar:t_3.9_S._„í§_.1 k.p.c., w ramach pierwszej podstawy kasacyjnej wskazując na: 1} błędną wykładnię a_d.JJl k.c. poprzez przyjęcie, że pozwany nie wyrządził swoim działaniem powodowi szkody, gdyż nie było ono bezprawne, a nadto że pozwany nie wykazał w ogoie faktu powstania szkody; 2) błędną wykładnię arIt.__'-.1_2l1“1"å2 k.c. przez przyjęcie, że szkodę może wyrządzić tylko orzeczenie prawomocne; 3) błędną wykładnię e.r1_6_§._1i2. ustawy z dnia S iipca 1082 r. o księgach wieczystych i hipotece itekstjedn.: Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zm.; dalej: “u.k.w.h.") przez pmyjęcie, że rękojmia wiary publicznej nie chroniła powoda, gdyż działał on w złej wierze. Z kolei w ramach podstawy naruszenia przepisów postępowania, skarżący powoływał się na naruszenie zaskarżonym wyrokiem: 1) aĽt._3fiEl k.p.c. w zw. z arżt.__222 k.p.c. i w zw. z ar:t__21I k.p.c. poprzez brak rozpoznania postanowień Sądu pierwszej instancji oddalających wnioski dowodowe powoda, które to postanowienia nie podlegały zaskarżeniu zażalenie-m, a miały wpływ na wynik sprawy; 2) a[t.„3_'Ĺ8_§_1 k.p.c. w zw. 2 a|:t._22A k.p.c. oraz w zw. z aLt._22l k. p.c. poprzez brak rozważania wszelkich przedstawionych w apeiacji zarzutów, w szczególności dotyczących nieprzeprowadzenia przez Sąd pierwszej instancji postępowania dowodowego w zakresie wnioskowanym przez powoda, a istotnymdla rozstrzygnięcia sprawy oraz zarzutu zamknięcia rozprawy bez uprzedniego udzielenia głosu stronom. Wskazując na powyższe podstawy zaskarżenia kasacyjnego, skarżący żądał uchylenia zaskarżonego wyroku w całościi przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz żasądzenia od pozwanego na rzecz powoda kosztów procesu, a ewentualnie o zmianę zaskarżonego wyroku w całości poprzez zasądzenie od-pozwanego na rzecz powoda kwoty dochodzo nej pozwem oraz kosztów procesu. śysrařiirnrcrmaaji Prawnej Lei (Lex ofiiédzj rzrzor4`siāir prawny prrzgramrrz zo14-or.-or ' --- STRONA 3 --- _ ...___ . ___ ___ II CSl'_( 523106  tekst W piémie procesowym z dnia 21 grudnia 2008 r., stanowiqcym odpowiedz na skarge kasacyjnq, reprezentujqca pozwanego Prokuratoria Generalna Skarbu Panstwa wnosiia 0 jej oddalenie w caioéci, wskazujqc miedzy innymi, 2e przesianki odpowiedzialnoéci odszkodowawczej nie zostaiy przez powoda wykazane, zaé skarga kasacyjna w zakresie pierwszej podstawy kasacyjne} ma w istdcie charakter polemiki z ustaleniami faktycznymi sejdow meriti w sprawie. Uzasadnienie prawne Sad Najwyzszy zwazyi, co nastepuje: Nie jest trafny zarzut naruszenia a11._4_1_ZJ_§_2 K.p.o. ju2 tylko 2 tego wzgledu, ze Sad drugiej instancji go nie stosowat, nie mogi wiec dokonaé jego biednej wykiadni. Zdarzenie, w ktorym skariqcy upatruje Zrddio szkody miaio miejsce przed dniem 1 wrzeénia 2004 r., to jest przed wejéciem w Zycie 1.1s_tawy z dnia 17 czerwca 2004 r. 0 zmianie ustawy  Kodeks cywilny oraz niektorych innych ustaw (Dz. U. Nr 162, poz. 1692), ktorq m.in. ten przepis do Kodeksu cywilnego zostai dodany. Zgodnie z a|:t._5 tej ustawy do zdarzefi i stanow prawnych powstaiyoh przed wejéciem w zycie ustawy nowelizujqcej stosuje sie przepisy dotychczasowe, a wiec a.|:t.A_1_Z k.c., ktory naiezy rozumieé w sposob ustalony przez Trybunat Konstytucyjny w !N_§LLO_i$1.1 z dnia 4 grudnia 2001 r., SK 18/00 (OTK 2001, nr 8, poz. 14). Zgodnie 2 wyktadniq przedstawionq w tym wyroku, Skarb Panstwa ponosi odpowiedzialnoeé za szkode wyrzqdzonq przez niezgodne z prawem dziaianie funkcjonariusza panstwowego przy wykonywaniu powierzonej rnu czynnoéci, przy czym odpowiedziainoéé ta nie jest uwarunkowana stwierdzeniem winy funkcjonariusza. Nie ulega takze wajtpiiwoéci, ze zasada ta znajduje zastosowanie takze wtedy, gdy szkoda wynikia na skutek wydania zarzqdzenia Iub orzeczenie (por. m.in. wyroki Sqdu Najwyzszego I CKN 581/99, OSNC 2002, nr 10, poz. 128, a 2Q02_[., V CKN 1305100, nie pub|., IV CKN 1532/00, nie pub|., IV CKN 357101, nie pub|.). W orzecznictwie Sqdu Najwyzszego za ugruntowany nalezy takze przyjqé poglqd, ze podstawe roszczen odszkodowawczyoh wynikiych wskutek wydania niezgodnego z prawem orzeczenie Iub zarzqdzenia stanowii (pmed wejéciem w Zyoie ariijll k.c.) BJLGJZ k.c., wyktadany zgodnie 2 ar:t.lLu5i_1 Konstytucji, nie zaé sam alIt.lZ_u.5i. 1 Konstytucji. Poza stanowiskiem wyraionymw mtimsu z dnia 6 iutego 2002 r., V CKN 1248100 (OSP 2002, nr 10, poz. 128), uznaje sie w orzeoznictwie Sqdu Najwyzszego, Ze podstawy roszczen odszkodowawczych nie moze stanowié orzeczenie nieprawomocne, czy nieostateczna decyzja, nawet wadliwe, ktore zostaio nastepnie skorygowane przez instancje odwoiawczq (por. wyroki SN , IV CKN 357101, nie pub|., , V CK 206104, nie pubI., , V CK 250104, OSP 2005, nr 78, poz. 98). Ten poglqd nalezy podzielié, odmienna ocena godzi w zasade instancyjnoéci postepowania, ponadto moze prowadzio do rozbieznych rozstrzygnieé w toku instancji iw procesie odszkodowawczym.   ' Podstawq dochodzonego w sprawie roszczenia byio orzeczenie 0 wpisie w ksiedze wieczystej nieprawomocne, nastepnie uchylone. Juz zatem z tej tylko przyczyny nie mozna doszukaé sie przesianki odpowiedzialnoéci Skarbu Panstwa za niezgodne z prawem dziaianie funkcjonariusza. Na marginesie zatem juz tylko, bowiem nie ma to znaczenia dla rozstrzygniecia o zasadnoéci skargi, mozna zwrocié uwage, 2e wqtpliwoéci moze budzio uznanie za niezgodny z prawem wpisu prawa wieozystego uzytkowania spotki "S." w ksiedze wieczystej. Tizeba bowiem zwrécié uwage, ze przed dokonaniem konstytutywnego wpisu, a po ziozeniu wniosku ojego dokonanie, osobie, na ktorej rzecz wpis ma nastqpié, przysiugujq wszystkie uprawnienia wynikajajce z umowy 0 ustanowieniu prawa, ktére ma byé wpisane, oprocz samego prawa. Taka sytuacje prawnaj okreéia sie jako ekspektatywe. P. Leasing mogi wiec w dniu 6 kwietnia 2001 r. zbyé ekspektatywe prawa wieczystego uzytkowania na rzecz spéiki "S.", nawet jeszcze przed wpisem tego prawa do ksiegi wieczystej, co nastqpiio z dniem 30 maja 2001 r. Powstanie prawa wieczystego uzytkowania uzaleznione jest co prawda od dokonania wpisu, ale ma tu zastosowanie w/nikajajca z a|:t._2§i u.k.w.h. zasada wstecznego dziaiania wpisu, jezeli ostatecznie tego wpisu dokonano. Tak wiec rowniez i 2 tej przyczyny brak podstaw do formuiowania roszczenia odszkodowawczego wobec Skarbu Panstwa za szkode wywoianq niezgodnym 2 prawem orzeozeniem o wpisie prawa wieczystego uzytkowania okreéionej w pozwie nieruchomoéci. Wobeo powyzszego nie wymagajq juz oceny zarzuty naruszenia artmfi u.k.w.i1. Jezeli bowiem uznaé, ze orzeczenie nieprawomocne nie moze stanowio podstawy roszczenia odszkodowawczego, to nie ma juz znaczenia, czy wedtug ooeny skarzejcego wpis spoiki "S." w chwili uruchomienia kredytu byi prawomocny czy tez nie, bqdi tez, czy mogt ten fakt ustaiié na podstawie badania ksiegi wieczystej, skoro nie sq to czynniki decydujqce 0 przymiocie prawomocnoéci orzeczenia. Nie sq zasadne zarzuty podnoszone w ramach drugiej podstawy kasacyjnej. SK3l'Z21Cy zarzucai w tym zakresie Iakonicznq ocene podnoszonych w apelacji zarzutow naruszenia pi'Z€Z Sajd pierwszej instancji a_r.2L_2J1, 222, 2251 i ZZZ k.p.c., a dotyczecych pominiecia przez ten Sad wnioskow dowodowych na okolicznoéé kondycji finansowej kredytobiorcy i wykazania wysokoéoi szkody. Zarzuty te zostaiy ocenione, Sad drugiej instancji uznai bowiem za uzasadnione stanowisko, Ze wskazywane przez skarzqcego okolicznoéci nie maja dla rozstrzygniecia sprawy znaczenia. W sytuecji bowiem, gdy podstawq oddalenia roszczenia odszkodowawczego przeciwko Skarbowi Panstwa byi fakt wywodzenia tego roszczenia z nieprawomocnego orzeozenia, nastepnie uchylonego w toku instancji, prowadzenie dowodow na te okoiicznoéoi byio bezprzedmiotowe. Przypomnieé nalezy, Ze zarzuty natury procesowej mogq stanowio podstawe kasacyjnq wtedy, jeieli skarzqcy wykaze, 2e naruszenie zasad proceduralnych przez sad drugiej instancji mogio mteé istotny wpiyw na treéé rozstrzygniecia. lstnienta takiej mozliwoéci skarzqcy nie wykazai. System lnformacji Prawnej'LexW(’Lex Omefia) 1212014 Stan prawny programti: 20150407 7 _ __ _ _ ||CSl'_<__523łÜ'ö-IEKSÍ W piśmie procesowyrm z dnia 21 grudnia 2008 r., stanowiącym odpowiedż na skargę kasacyjną, reprezentująca pozwanego Prokuratoria Generalna Skarbu Państwa wnosiła o jej oddalenie w całości, wskazując między innymi, że przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej nie zostały przez powoda wykazane, zaś skarga kasacyjna w zakresie pierwszej podstawy kasacyjnej ma w istocie charakter polemiki ż ustaleniami faktycznymi sądów meriti w sprawie.- Uzasadnienie prawne Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Nie jest trafny zarzut naruszenia a.r:t.A_113-_§_2 k.p.c. już tylko z tego względu, że Sąd drugiej instancji go nie stosował, nie mógł więc dokonać jego błędnej wykładni. Zdarzenie, w którym skarżący upatruje źródło szkody miało miejsce przed dniem 1 września 2004 r., to jest przed wejściem w życie rr_si.ar.rr;.r z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 182, poz. 1692), którą m.in. ten przepis do Kodeksu cywilnego został dodany. Zgodnie z ar:t._5 tej ustawy do zdarzeń i stanów prawnych powstałych przed wejściem w życie ustawy nowelizującej stosuje się przepisy dotychczasowe, a więc .a|:t._4_11 k.c., który naieży rozumieć w sposób ustalony przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 4 grudnia 2001 r., SK t8i00 (OTK 2001, nr 8, poz. 14). Zgodnie z wykładnią przedstawioną w tym wyroku, Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie funkcjonariusza państwowego przy wykonywaniu powierzone] mu czynności, przy czym odpowiedzialność ta nie jest uwarunkowane stwierdzeniem winy funkcjonariusza. Nie ulega także wątpiiwości, że zasada ta znajduje zastosowanie także wtedy, gdy szkoda wynikła na skutek wydania zarządzenia lub orzeczenia (por. m.in. wyroki Sądu Najwyższego I 'SKN 581r'99, OSNC 2002, nr 10, poz. 128, a 20_0_2_r;, V SKN 1305r00, nie publ., IV 'SKN 1532r'00, nie publ., IV SKN 357701, nie publ.}. W orzecznictwie Sądu Najwyższego za ugruntowany należy także przyjąć pogląd, że podstawę roszczeń odszkodowawczych wynikłych wskutek wydania niezgodnego z prawem orzeczenia lub zarządzenia stanowił (pmed wejściem w życie ariślíl k.c.) ar1._'.āł_'l_Z k.c., wykładany zgodnie z a_r:t._?_Ĺus1._'i Konstytucji, nie zaś sam ar:t._}'_E_r.1.ś_t. 1 Konstytucji. Poza stanowiskiem wyrażonymw wyroku z dnia 8 'lutego 2002 r., V CKM 1248r'00 (OSP 2002, nr 10, poz. 128), uznaje się w orzecznictwie Sądu Najwyższego, że podstawy roszczeń odszkodowawczych nie może stanowić orzeczenie nieprawomocne, czy nieostateczna decyzja, nawet wadliwe, które zostało następnie skorygowane przez instancję odwoławczą (por. wyroki SN , IV CKN 35?ƒ01, nie publ., , V CK 208r'04, nie publ., , V CK 250r'04, OSP 2005, nr 7-8, poz. 98). Ten pogląd należy podzielić, odmienna ocena godzi w zasadę instancyjności postępowania, ponadto może prowadzić do rozbieżnych rozśtrzygnięó w toku instancji iw procesie odszkodowawczym. . - ' Podstawą dochodzonego w sprawie roszczenia było orzeczenie o wpisie w księdze wieczystej nieprawomocn_e, następnie uchylone. Już zatem z tej tylko przyczyny nie można doszukać się przesłanki odpowiedzialności Skarbu Państwa za niezgodne z prawem działanie funkcjonariusza. Na marginesie zatem już tylko, bowiem nie ma to znaczenia dla rozstrzygnięcia o zasadności skargi, można zwrócić uwagę, że wątpliwości może budzić uznanie za niezgodny z prawem wpisu prawa wieczystego użytkowania spółki "S." w księdze wieczystej. Trzeba bowiem zwrócić uwagę, że przed dokonaniem konstytutywnego wpisu, a po złożeniu wniosku o jego dokonanie, osobie, na której rzecz wpis ma nastąpić, przysługują wszystkie uprawnienia wynikające z umowy o ustanowieniu prawa, które ma być wpisane, oprócz samego prawa. Taką sytuację prawną określa się jako ekspektatywę. P. Leasing mógł więc w dniu 8 kwietnia 2001 r. zbyć ekspektatywę prawa wieczystego użytkowania na rzecz spółki "S.", nawet jeszcze przed wpisem tego prawa do księgi wieczystej, co nastąpiło z dniem 30 maja 2001 r. Powstanie prawa wieczystego użytkowania uzależnione jest co prawda od dokonania wpisu, ale ma tu zastosowanie wynikająca z ar:t_2.t`-1 u.k.w.h. zasada wstecznego działania wpisu, jeżeli ostatecznie tego wpisu dokonano. Tak więc również i z tej przyczyny brak podstaw do formułowania roszczenia odszkodowawczego wobec Skarbu Państwa za szkodę wywołaną niezgodnym z prawem orzeczeniem o wpisie prawa wieczystego użytkowania okreśionej w pozwie nieruchomości. Wobec powyższego nie wymagają już oceny zamuty naruszenia ar1t__S u.k.w.h. Jeżeli bowiem uznać, że orzeczenie nieprawomocne nie może stanowić podstawy roszczenia odszkodowawczego, to nie ma już znaczenia, czy według oceny skarżącego wpis spółki w chwili uruchomienia kredytu był prawomocny czy też nie, bądż też, czy mógł ten fakt ustałić na podstawie badania księgi wieczystej, skoro nie są to czynniki decydujące o przymiocie prawomocności orzeczenia. Nie są zasadne zarzuty podnoszone w ramach drugiej podstawy kasacyjnej. Skarżący zarzucał w tym zakresie lakoniczną ocenę podnoszonych w apelacji zarzutów naruszenia przez Sąd pierwszej instancji e_r:t..2J1. 222, 225i i 221 k.p.c., a dotyczących pominięcie przez ten Sąd wniosków dowodowych na okoliczność kondycji finansowej kredytobiorcy i wykazania wysokości szkody. Zarzuty te zostały ocenione, Sąd drugiej instancji uznał bowiem za uzasadnione stanowisko, że wskazywane przez skarżącego okoliczności nie mają dla rozstrzygnięcia sprawy znaczenia. W sytuacji bowiem, gdy podstawą oddalenia roszczenia odszkodowawczego przeciwko Skarbowi Państwa był fakt wywodzenia tego roszczenia z nieprawomocnego orzeczenia, następnie uchylonego w toku instancji, prowadzenie dowodów na te okoliczności było bezprzedmiotowe. Przypomnieć należy, że zarzuty natury procesowej mogą stanowić podstawę kasacyjną wtedy, jeżeli skarżący wykaże, że naruszenie zasad proceduralnych przez sąd drugiej instancji mogło mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. istnienia takiej możliwości skarżący nie wykazał. System Informacji Prawnej'Le.kÍLex Omegaj"12i2014 Stan prawny programu: 2014-04-0? _ --- STRONA 4 --- ll CSK 523i'O6 tekst _1A Wobeo powyzszego orzeczono jak w sentencji na podstawie ad;...&9_B k.p.c. SyetemTnf0rmacji Prawnej Lex (Lax omega) 1212014 Stan prawny programut 2014040? ” ” II CSK 523fÜ6 Íekāt _'IA Wobeo powyższego orzeczono jek w eentenojí ne podstawie erthâāë ł<.|o.o. eył-.tem |{-.fmmazji Prawnej Lex (Lex orfie`§ā} 12f2o=i"¿e'±a'n prawny pr-zgrzmuz 2o14-o-4-o?` " `