Wyrok I CKN 124/99

--- STRONA 1 --- WYROK Sądu Najwyższego z dnia 14 maja 1999 I CKN 124/99 Zarzut zaniechania przeprowadzenia przez sąd dowodu ze świadków nie uzasadnia naruszenia przepisu art 258 kpc, bowiem przepis ten określa nie obowiązek sądu, lecz obowiązki strony powołującej się na dowód ze świadków LEX nr 50730 50730 Dz.U.1964.43.296; art 258 Skład orzekający Przewodniczący: Sędzia SN Zb. Kwaśniewski (spr) Sędziowie SN: T. Domińczyk, I. Koper Protokolant: A. Leszczyńska Sentencja Sąd Najwyższy Izba Cywilna po rozpoznaniu w dniu 14 maja 1999r na rozprawie sprawy z powództwa Teresy J. Przeciwko Tomaszowi J o alimenty, na skutek kasacji pozwanego od wyroku Sądu Wojewódzkiego z dnia 28 maja 1998r Oddala kasację Uzasadnienie faktyczne Sąd rejonowy wyrokiem z dnia 20 stycznia 1998r uwzględnił w części powództwo Teresy J. Przeciwko Tomaszowi J o alimenty i zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 250 zł płatną do 15 każdego miesiąca oddalając powództwo w pozostałej części. Apelację pozwanego od tego wyroku w części uwzględniającej powództwo oddalił sąd wojewódzki wyrokiem z dnia 28 maja 1998r W uzasadnieniu tego orzeczenia sąd II instancji, po uzupełnieniu materiału dowodowego, podzielił ocenę sądu I instancji w kwestii możliwości zarobkowych i majątkowych pozwanego oraz potrzeb powódki, uznając za chybiony zarzut apelacji nadmiernego obciążenia pozwanego rentą alimentacyjną w kwocie 250 zł miesięcznie Sąd Wojewódzki podzielił ustalenie Sądu I instancji, że powódka znajduje się w niedostatku, a nadto podkreślił, że świadczenia alimentacyjne wyprzedzają pomoc socjalną ze strony Państwa, świadczoną powódce przez Ośrodek Pomocy Społecznej. Kasacja pozwanego od tego wyroku oparta została na obu podstawach wymienionych w art 393 1 kpc Pozwany zarzuca naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności naruszenie: art 244 § 1 kpc przez pominięcie dowodu z dokumentu, art 256 i art 271 § 1 kpc przez nieprzesłuchanie świadka J.M. Na okoliczność partycypowania w kosztach gospodarstwa domowego, a nadto naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów – art 233 § 1 kpc przez przyjęcie, że powódka pozostaje w niedostatku, a pozwany jest w stanie płacić jej alimenty w wysokości 250 zł miesięcznie Zarzut naruszenia prawa materialnego odnosi skarżący do art 5 kc uzasadniając tenże zarzut przyjęciem, iż powódka pozostaje w niedostatku i wymaga alimentacji, a nadto zarzuca naruszenie art 135 kro wskutek uznania przez Sąd, że potrzeby powódki i możliwości pozwanego uzasadniają alimentowanie powódki w wysokości 250 zł miesięcznie. --- STRONA 2 --- W uzasadnieniu kasacji pozwany kwestionuje ustalenie sądu II instancji odnośnie do wysokości wydatków powódki na leki, zarzuca brak ustalenia, na co powódka wydaje rentę w wysokości 576 zł, a nadto – powołując się na wyrok sądowy – podnosi, że jest pozamałżeńskim dzieckiem powódki, której tryb życia sprawił, ze jest inwalidką I grupy korzystającą z wszelkich form pomocy społecznej Powódka w odpowiedzi na kasację nazwaną „oświadczenie do akt sądowych” kwestionuje zarzuty kasacji, a treść jej pisma dowodzi, iż domaga się oddalenia kasacji. Uzasadnienie prawne Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Ponieważ uzasadnienie zarzutu naruszenia przepisów postępowania zostało dokonane wyłącznie w pkt 1 sformułowanych w kasacji zarzutów, a więc niejako przy okazji przytaczania samej podstawy kasacyjnej, bez jej dalszego uzasadnienia w części będącej uzasadnieniem skargi kasacyjnej, przeto do tego tylko uzasadnienia zarzutów naruszenia przepisów postępowania odnieść się winien Sąd Najwyższy Chybiony jest zarzut naruszenia art 244 § 1 kpc , a uzasadniony pominięciem dowodu z dokumentu, bowiem przepis ten określa jedynie , jaki skutek procesowy wywiera treść dokumentu urzędowego, sporządzonego w wymaganej formie i przez określony w nim organ. Natomiast zarzut bezzasadnego pominięcia środka dowodowego, a więc także będącego dokumentem, może stanowić uzasadnienie dla zarzutu naruszenia przepisu art 217 § 2 kpc, bądź art 381 kpc w ramach wskazanych hipotezą zawartej w nich normy prawnej. Jednakże zarzut naruszenia przepisów zawartych w obu ostatnio wymienionych artykułach nie został w kasacji zgłoszony, a treść uzasadnienia zarzutu sformułowanego w kasacji nie dowodzi naruszenia przepisu art 244 §1 kpc. Zarzut nieprzesłuchania przez sąd odwoławczy świadka Jerzego M. na wskazane w kasacji okoliczności również nie jest adekwatnym uzasadnieniem, mogącym dowodzić naruszenia art 258 kpc i art 271 kpc Pierwszy z tych przepisów określa bowiem nie obowiązki sądu, lecz obowiązki strony procesu, powołującej się na dowód ze świadków, a zatem nawet hipotetycznie tylko przyjęcie wystąpienia zarzucanego sądowi zaniedbania nie może uzasadniać zarzutu naruszenia przepisu art 258 kpc. Z kolei przepis art 271 § 1 kpc określa sposób składania zeznań przez świadka, chronologię tych zeznań oraz uprawnienia sędziów i stron, a więc nie może on zostać naruszony poprzez nieprzesłuchanie świadka na określoną okoliczność. Nie okazał się również zasadny zarzut naruszenia art 233 § 1 kpc bowiem dla powodzenia tego zarzutu niezbędne jest wskazanie, które dowody zostały ocenione przez sąd z naruszeniem zasady swobodnej ich oceny i jakie elementy czy okoliczności mają świadczyć o zarzucanym naruszeniu, a więc, w czym ma się przejawiać istota naruszenia tej zasady i na czym naruszenia to ma polegać. Tymczasem brak jest w kasacji wskazania na elementy mające świadczyć o wadliwym procesie dokonywania przez sąd oceny konkretnych dowodów. Uzasadnienie w kasacji zarzutu naruszenia art 233 § 1 kpc wadliwym przyjęciem, że powódka pozostaje w niedostatku, a pozwany jest w stanie płacić alimenty jest próbą zmierzającą do wykreowania przez kasatora własnych, pożądanych przezeń ustaleń, a więc polega na wskazaniu oczekiwanych, lecz tylko hipotetycznych konsekwencji naruszenia art 233 § 1 kpc natomiast nie dowodzi, by sąd odwoławczy dopuścił się naruszenia tego przepisu. W tej sytuacji, skoro nie można uznać za usprawiedliwioną pierwszej spośród zgłoszonych podstaw kasacyjnych, przeto podstawą dokonania oceny zarzutu, naruszenia prawa materialnego musi być ustalony stan faktyczny, który był wcześniej podstawą rozstrzygania dla sadu I instancji. Pozwany nie wykazał jednoznacznie, którą z postaci naruszenia prawa materialnego zarzuca, a więc czy błędną wykładnię, czy niewłaściwe zastosowania, a tylko takie postacie naruszenia wyartykułował ustawodawca w art 393 1 pkt 1 kpc, jako element ustawowego określenia podstawy kasacyjnej. Nie może więc odnieść zamierzanego przez kasatora skutku zarzut naruszenia --- STRONA 3 --- art 5 kc uzasadniony kwestionowaniem ustalenia , iż powódka pozostaje w niedostatku. Tymczasem wobec wykazanej wyżej bezskutecznej próby zakwestionowania ustaleń faktycznych, wiążącym elementem tych ustaleń jest ustalenie, że powódka pozostaje w niedostatku, co skutkuje istnieniem obowiązku alimentacyjnego pozwanego, korelatem, którego to obowiązku jest uprawnienie powódki do żądania od pozwanego spełnienia tego obowiązku. Jest oczywistym, że korzystanie z praw podmiotowych zostało przez ustawodawcę ograniczone w przepisie art 5 kc, ale pozwany nawet nie twierdzi w kasacji, aby czynienie przez powódkę użytku ze swego prawa było sprzeczne z jego społeczno gospodarczym przeznaczeniem, lub z zasadami współżycia społecznego.. Powodzenie takiego zarzutu wymagałoby zresztą bliższego wskazania , z jaką to zasadą współżycia społecznego miałoby pozostawać w sprzeczności czynienie przez powódkę użytku ze swego prawa wynikającego z art 128 kro w zw z art 138 § 2 kro. W kasacji nie zostało to wykazane, co w konsekwencji również przesądza o bezzasadności zarzutu naruszenia art 5 kc. Akceptowanie przez Sąd odwoławczy zastosowania art 135 § 1 kro kwestionuje pozwany argumentacją zmierzającą w istocie do podważania dokonanych ustaleń, a będących następstwem swobodnej oceny dowodów. Przepis art 135 § 1 kro uzależnia, bowiem zakres świadczeń alimentacyjnych od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego. Skoro więc ocena Sądu I instancji, w odniesieniu do określenia zakresu świadczeń alimentacyjnych, dokonana została z uwzględnieniem poczynionych ustaleń , co do wielkości potrzeb uprawnionej powódki i możliwości zobowiązanego pozwanego, a ustalenia te okazały się wiążące wobec bezzasadnej próby zakwestionowania prawidłowości oceny dowodów będących podstawą dokonanych ustaleń, to w tej sytuacji uznanie prawidłowości dokonanego aktu subsumpcji normy z art 135 § 1 kro, nie może nasuwać żadnych wątpliwości, a zarzut naruszenia tego przepisu uznać należało za chybiony. W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji, działając na podstawie art 393 12 kpc