Postanowienie I CKN 1032/00

--- STRONA 1 --- IV C 230/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 grudnia 2016 r. Sąd Okręgowy w Warszawie Wydział IV Cywilny w składzie: SSO Magdalena Kubczak protokolant: Agnieszka Kozicka po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2016 r. w Warszawie sprawy z powództwa D. B. (1) przeciwko Skarbowi Państwa-Najwyższej Izbie Kontroli, M. P. (1) i M. K. (1) o ochronę dóbr osobistych 1. zasądza na rzecz (...) Stowarzyszenia (...) w G. od: a) Skarbu Państwa-Najwyższej Izby Kontroli kwotę 5000 ( pięć tysięcy) złotych; b) M. P. (1) kwotę 4000 ( cztery tysiące) złotych; 2. oddala powództwo o zasądzenie kwoty na wskazany cel społeczny w pozostałym zakresie; 3. oddala powództwo o zobowiązanie do złożenia oświadczenia; 4. zasądza od D. B. (1) na rzecz M. K. (1) kwotę 600 ( sześćset) złotych tytułem kosztów procesu; 5. zasądza od D. B. (1) na rzecz Skarbu Państwa –Najwyższej Izby Kontroli kwotę 110 ( sto dziesięć) złotych tytułem kosztów procesu; 6. zasądza od M. P. (1) na rzecz D. B. (1) kwotę 435 ( czterysta trzydzieści pięć) złotych tytułem kosztów procesu. IV C 230/15 UZASADNIENIE Pozwem z 14 stycznia 2009 r. D. B. (1) wniosła o: 1)nakazanie pozwanemu Skarbowi Państwa –Najwyższej Izbie Kontroli usunięcia ze strony internetowej BIP NIK stanowiska zamieszczonego w dniu 19 stycznia 2006 r. z jednoczesnym zamieszczeniem stwierdzenia na głównych stronach internetowych BIP --- STRONA 2 --- NIK i na oficjalnej stronie NIK czcionką TIMES NEW ROMAN rozmiar 16, że stanowisko powyższe usunięto jako nieuprawnione jego zamieszczenie w związku z nakazem sądowym. 2) nakazanie NIK zamieszczenia na głównych stronach internetowych: BIP NIK, na portalu O., głównej stronie NIK oraz na pierwszych stronach dzienników: (...), Gazeta (...), (...) oraz na 3 stronie tygodników N., (...) oficjalnego stanowiska o treści:,, NIK informuje, że znieważyła funkcjonariusza publicznego NIK D. B. (1) w ten sposób, iż na stronie internetowej (...) zamieściła w dniu 19 stycznia 2006 r. nieprawdziwe, szkalujące informacje dotyczące D. B. (1), będące odwetem za wyemitowanie przez (...) programu (...), na który to D. B. (1) nie miała żadnego wpływu. Informacje zamieszczone przez NIK naraziły D. B. (1) na utratę zaufania niezbędną przy wykonywaniu zawodu funkcjonariusza publicznego NIK. Mając powyższe na uwadze, NIK przepraszając pracownika NIK-funkcjonariusza publicznego zatrudnionego w Delegaturze (...) NIK stwierdza, że D. B. (1) jest pracownikiem o nieposzlakowanej opinii, rzetelnie i zgodnie ze sztuką kontrolerską wykonującą powierzone jej obowiązki”- z obowiązkiem zamieszczenia tego oświadczenia czcionką TIMES NEW ROMAN rozmiar 16. Ponadto wniosła, aby w tygodnikach N. i (...) w związku z zapisami na stronie trzeciej, umieszczono wzmiankę na stronie pierwszej, że NIK zamieszcza przeprosiny w związku z wypełnieniem nakazu sądowego i odesłaniem do czytania tekstu na stronie trzeciej; 3)nakazanie pozwanym- M. P. (1) i M. K. (1) zamieszczenia na pierwszych stronach dzienników: (...), Gazeta (...), (...) oraz na trzeciej stronie tygodników N. i (...) stanowiska o treści: ,, M. P. (1)/M. K. (1) informuje, że znieważyła/ł funkcjonariusza publicznego NIK D. B. (1) w ten sposób, iż rozpowszechniał nieprawdziwe, szkalujące informacje dotyczące D. B. (1), będące odwetem za wyemitowanie przez (...) programu (...), na który to D. B. (1) nie miała żadnego wpływu. Działaniem tym naraziła/ł (...) na utratę zaufania niezbędną przy wykonywaniu zawodu funkcjonariusza publicznego NIK. Mając powyższe na uwadze (...)/M. K. (1) przepraszając pracownika NIK-funkcjonariusza publicznego zatrudnionego w Delegaturze (...) NIK stwierdza, że D. B. (1) jest pracownikiem o nieposzlakowanej opinii, rzetelnie i zgodnie ze sztuką kontrolerską wykonującą powierzone jej obowiązki”. 4) zasądzenie od NIK kwoty 10.000 zł, a od pozostałych pozwanych po 5000 zł na rzecz (...) Stowarzyszenia (...) OSA, 80-838 G., ul. (...) tytułem zadośćuczynienia ( pozew k 2). W uzasadnieniu wskazano, iż naruszenie dóbr osobistych powódki nastąpiło poprzez zamieszczenie na stronie internetowej (...) komunikatu z 19 stycznia 2006r., w którym podano, iż na skutek działań powódki doszło do zdeprecjonowania autorytetu NIK w oczach opinii publicznej. W komunikacie tym znajdują się znieważające zarzuty sugerujące udostępnienie przez powódkę dokumentów ówczesnemu Min. Zdrowia- (...), oraz stwierdzenia, iż powódka była narzędziem w rozgrywkach personalnych. W piśmie procesowym z dnia 16 września 2010 r. powódka zmodyfikowała żądanie pozwu i wniosła o ( k 232): 1. nakazanie pozwanej NIK zamieszczenia na głównych stronach internetowych: BIP NIK, portalu O., NIK, na pierwszych stronach dzienników: (...), Gazeta (...), (...) oraz na 3 stronie tygodników N., (...) czcionką TIMES NEW ROMAN rozmiar 16, informacji zawierającej przeprosiny o treści: ” Najwyższa Izba Kontroli przeprasza D. B. (1) za naruszenie jej dobrego imienia, sławy i czci poprzez podanie na stronie internetowej (...) do publicznej wiadomości w dniu 19 stycznia 2006 r. nieprawdziwych, szkalujących informacji dotyczących D. B. (1). Przedmiotowe informacje naraziły D. B. (1) na utratę zaufania niezbędną przy wykonywaniu zawodu funkcjonariusza publicznego Najwyższej Izby Kontroli. Mając powyższe na uwadze NIK przepraszając pracownika NIK- funkcjonariusza publicznego zatrudnionego w Delegaturze (...) NIK stwierdza, że D. B. (1) jest pracownikiem o nieposzlakowanej opinii, rzetelnie i zgodnie ze sztuką kontrolerską wykonującą powierzone jej obowiązki”. 2. nakazanie pozwanym M. P. (1) i M. K. (1) umieszczenia na pierwszych stronach dzienników: (...), Gazeta (...), (...) oraz na 3 stronie tygodników N., (...) czcionką TIMES NEW ROMAN rozmiar 16 informacji zawierającej przeprosiny o treści:,, M. P. (1) przeprasza D. B. (1) za naruszenie jej dobrego imienia, sławy i czci poprzez nieuprawnione przekazanie do stanowiska zamieszczonego na stronie internetowej (...) i podanego do publicznej wiadomości w dniu 19 stycznia 2006 r. nieprawdziwych, szkalujących informacji dotyczących D. B. (1). Przedmiotowe informacje naraziły D. B. (1) na utratę zaufania niezbędną przy wykonywaniu zawodu funkcjonariusza publicznego Najwyższej Izby Kontroli. Mając powyższe na uwadze NIK przepraszając pracownika NIK-funkcjonariusza publicznego zatrudnionego w Delegaturze (...) NIK stwierdza, że D. B. (1) jest pracownikiem o nieposzlakowanej opinii, rzetelnie i zgodnie ze sztuką kontrolerską wykonującą powierzone jej obowiązki”; --- STRONA 3 --- ” M. K. (1) przeprasza D. B. (1) za naruszenie jej dobrego imienia, sławy i czci poprzez przygotowanie i przekazanie Rzecznikowi Prasowemu NIK informacji służących do opracowania Stanowiska zamieszczonego na stronie internetowej BIP NIK i podanego do publicznej wiadomości w dniu 19 stycznia 2006 r. nieprawdziwych, szkalujących informacji dotyczących D. B. (1). Przedmiotowe informacje naraziły D. B. (1) na utratę zaufania niezbędną przy wykonywaniu zawodu funkcjonariusza publicznego Najwyższej Izby Kontroli. Mając powyższe na uwadze NIK przepraszając pracownika NIK-funkcjonariusza publicznego zatrudnionego w Delegaturze (...) NIK stwierdza, że D. B. (1) jest pracownikiem o nieposzlakowanej opinii, rzetelnie i zgodnie ze sztuką kontrolerską wykonującą powierzone jej obowiązki”. Powódka cofnęła żądanie usunięcia stanowiska ze strony (...) i podtrzymała powództwo o zapłatę w pozostałym zakresie ( pismo k 232). Pozwana M. P. (1) wniosła o oddalenie powództwa, zarzucając, iż swoje obowiązki wykonywała z uwagi na zajmowane stanowisko rzecznika prasowego NIK i były to działania podejmowane na polecenie i w porozumieniu z kierownictwem NIK ( odpowiedź na pozew k 44). Skarb Państwa-Najwyższa Izba Kontroli wniosła o oddalenie powództwa z uwagi na jego niezasadność, zarzucono też brak legitymacji biernej po stronie pozostałych pozwanych. Podniesiono, iż pozwana działała w granicach prawa, a informacje podane w komunikacie są informacjami publicznymi i stanowią ustosunkowanie się do zarzutów stawianych w programie konfrontacja oraz publikacjach prasowych ( odpowiedź na pozew k 54). W toku strony podtrzymały swoje stanowiska ( pisma powódki k 211, 232, 341, 462, 467, 554, 606,633, pisma NIK k 239, 458, 531, 622, M. P. k 261, 344, 378, 521, 617, 714, M. K. k 461, 628). Wyrokiem z 30 stycznia 2014r. sad II instancji uchylił wyrok I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania ( wyrok z uzasadnieniem k 763). Wyrokiem z 22 stycznia 2015r. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie powódki od tego wyroku ( wyrok z uzasadnieniem k 808). Zajmując ostateczne stanowisko pozwany- Skarb Państwa-Najwyższa Izba Kontroli, M. P. (3) i M. K. (3) wnieśli o oddalenie powództwa ( stanowisko k 940, pismo M. P. k 942, pismo NIK k 946). Zajmując ostateczne stanowisko powódka wniosła o : 1) nakazanie NIK zamieszczenia na głównej stronie internetowej BIP NIK oświadczenia o treści:,, Najwyższa Izba Kontroli przeprasza D. B. (1) za naruszenie jej dobrego imienia, sławy i czci poprzez podanie na stronie internetowej BIP NIK w dniu 19 stycznia 2006r. nieprawdziwych, szkalujących informacji dotyczących D. B. (1)’’ , przy czym oświadczenie ma być opublikowane czcionką Times New Roman, rozmiar 16, z jednoczesnym zobowiązaniem NIK do pozostawienia na stronie (...) powyższych przeprosin na okres 6 miesięcy, a ponadto zobowiązanie NIK do zamieszczenia powyższych przeprosin na pierwszych stronach dzienników- (...) oraz Gazeta (...), a także na trzeciej stronie tygodnika N.-czcionką Times New Roman rozmiar 14; 2) nakazanie M. P. (1) zamieszczenia na pierwszych stronach dzienników: Gazeta (...), Gazeta (...) oraz na trzeciej stronie tygodnika (...) przeprosin o treści: ,, M. P. (1) przeprasza D. B. (1) za naruszenie jej dobrego imienia, sławy i czci poprzez przygotowanie i przekazanie do stanowiska zamieszczonego na stronie internetowej BIP NIK i podanego do publicznej wiadomości w dniu 19 stycznia 2006r., nieprawdziwych, szkalujących informacji dotyczących D. B. (1)’’, przy czym przeprosiny mają być opublikowanej czcionką Times New Roman, rozmiar 14 ; 3) nakazanie M. K. (1) zamieszczenia na pierwszych stronach dzienników: Gazeta (...), Gazeta (...) oraz na trzeciej stronie tygodnika (...) przeprosin o treści: ,, M. K. (1) przeprasza D. B. (1) za naruszenie jej dobrego imienia, sławy i czci poprzez przygotowanie i przekazanie rzecznikowi prasowemu NIK informacji służących do opracowania stanowiska zamieszczonego na stronie internetowej BIP NIK i podanego do publicznej wiadomości w dniu 19 stycznia 2006r., nieprawdziwych, szkalujących informacji dotyczących D. B. (1)’’ ; --- STRONA 4 --- 4) zobowiązanie NIK do zapłaty kwoty 5.000 zł na rzecz (...) Stowarzyszenia (...)- organizacji pożytku publicznego; 5) zobowiązanie M. P. (1) do zapłaty w/w organizacji kwoty 4000 złotych; 6) zobowiązanie M. K. (1) do zapłaty na rzecz w/w organizacji kwoty 4000 złotych Oraz wniosła o zasądzenie kosztów procesu, w tym zastępstwa procesowego (stanowisko k 928, pismo z 28.10.2016r. k 948, pismo k 959). Postanowieniem z 20 grudnia 2016r. sąd umorzył postępowanie w zakresie: -żądania zasądzenia od Skarbu Państwa-Najwyższej Izby Kontroli kwoty ponad 5000 złotych; -żądania zasądzenia od M. P. (1) kwoty ponad 4000 złotych; -żądania zasądzenia od M. K. (1) kwoty ponad 4000 złotych; -żądania nakazania usunięcia komunikatu z 19.01.2006r.; -co do złożenia oświadczenia- ponad żądania określone w piśmie procesowym z 28 października 2016r. - k 948 ( postanowienie k 962). Sąd ustalił: W 2006r. M. K. (1) był (...) delegatury NIK w W.. D. B. (1) w tym czasie była od wielu lat zatrudniona jako (...)w tej delegaturze ( zeznania M. K. k 901v). M. P. (1) była wówczas zatrudniona na stanowisku rzecznika prasowego I.. Od 1 marca 2008r. nie pełni funkcji rzecznika prasowego. ( powierzenie obowiązków k 46, pismo k 47, zakres obowiązków k 48, 50, akt mianowania k 51). Znacznie wcześniej- w I połowie 2002r. D. B. (1) prowadziła kontrolę w SP ZOZ im. (...) przy ul. (...) w W., ponadto kontrolę w zakresie prawidłowości wykorzystania przez firmę (...) majątku szpitala przy ul. (...), oraz kontrolę w (...) ( bezsporne-uzasadnienie wyroku k 76v) W piśmie z 15 sierpnia 2002r. ówczesny Minister Zdrowia M. Ł. podziękował prezesowi NIK za wyróżniające efekty kontroli przeprowadzonej przez powódkę m.in. w SP ZOZ im. B. i powódce przyznano nagrodę za efekty tej kontroli ( pismo k 421, 29). Powódka nie pozostawała M. Ł. w stałych kontaktach w czasie kontroli szpitala przy ul. (...). M. Ł. jednak rozmawiał z nią i innym funkcjonariuszem o tych kontrolach ( zeznania świadka M. Ł. k 423). W czerwcu 2003r. i marcu 2004r. w gazetach pojawiły się artykuły dotyczące konfliktu pomiędzy ówczesnym Ministrem Zdrowia M. Ł. (2) oraz A. K. (1) –od 2001r. prezesem (...), a wcześniej właścicielem firmy, która tworzyła komercyjną przychodnię na terenie szpitala przy ul. (...). W jednym z artykułów pojawił się zarzut, iż kontroler NIK- określony jako ,,D. B.’’ ujawniła tajemnicę kontrolerską poprzez przekazanie innym podmiotom dokumentów, którymi był zainteresowany Minister Zdrowia oraz nakłaniała sekretarkę dyrektora delegatury do antydatowania dokumentów i składania fałszywych zeznań. W artykule też przytoczono treść notatki służbowej, którą miała spisać kontrolerka podczas kontroli w (...), wskazującej na proponowanie jej przez A. K. przywiezienia bliżej niesprecyzowanych w artykule prezentów z Bliskiego Wschodu. Podobnej treści artykuły pojawiły się kwietniu i maju 2006r. ( artykuły k 66-69). --- STRONA 5 --- Wobec powódki od 2003r. toczyło się postępowanie dyscyplinarne o czyn w postaci naruszenia tajemnicy kontrolerskiej poprzez ujawnienie w okresie luty-kwiecień 2002r. innym podmiotom informacji uzyskanych w związku z prowadzoną kontrolą w SP ZOZ im. (...)w W.. Postępowanie zostało umorzone w 2008r. z uwagi na przedawnienie karalności tego czynu ( orzeczenie k 13). Ponadto było prowadzone postępowanie karne o przestępstwo ujawnienia tajemnicy służbowej ( art. 266 par. 2 kk), które zostało umorzone w 2007r. na etapie postępowania przygotowawczego z uwagi na brak znamion czynu karalnego ( postanowienie k 17). W toku innego postępowania przygotowawczego w 2006r. -3 (...) powódka, która miała być przesłuchana jako świadek zawiadamiała prokuraturę, iż wstrzymano jej wnioski o zwolnienie z tajemnicy kontrolerskiej , co uniemożliwia jej składanie zeznań ( pisma k 30, 32). Umorzono też w 2006r. postepowanie dyscyplinarne o czyn w postaci nakłaniania innej osoby do antydatowania daty notatki służbowej i nakłaniania do składania fałszywych zeznań ( wniosek o ukaranie k 105, orzeczenie k 113) W latach 2004, 2005 i 2006 powódka przez znaczną część czasu pracy była nieobecna z powodu zwolnień lekarskich ( zestawienie czasu pracy k 97-100, pismo z 10.04.2006r. k 101). Powódka kandydowała na stanowisko senatora ( informacja prasowa k 104). Pismem z 30 września 2004r. M. Ł. (2) –wówczas poseł zwrócił się do prezesa NIK o podanie, czy ktokolwiek z NIK zapoznał się z notatką służbową D. B. (1), o której była mowa w artykule prasowym pt. (...) ‘’ opublikowanym w tygodniku (...) z 26.08.2004r. i czy Prezes NIK zna treść tej notatki, czy zmiany personalne z (...) delegaturze NIK oraz wszczęte postępowania wobec powódki miały związek z tą notatką , czy treść tej notatki znał wiceprezes NIK, i czy spotykał się on z prezesem (...) w trakcie prowadzenia kontroli. W dalszym piśmie M. Ł. (2) podaje, iż wie, że przeciwko powódce toczą się dwa postępowania dyscyplinarne, mające związek z prowadzonymi kontrolami i zwrócił się o wyjaśnienie, czy postępowanie przeciwko D. B. (1) toczy się w związku z tym, iż miałaby ona namawiać sekretarkę ówczesnego dyrektora (...) delegatury- J. K. do zmiany daty wpływu notatki służbowej w sytuacji, w której sekretarka nie poniosła żadnych konsekwencji i otrzymuje wysokie nagrody oraz zwrócił się o wyjaśnienie, dlaczego NIK dopuszcza do zatrudniania na eksponowanych stanowiskach osób, które nie mają doświadczenia, przy czym pytanie zostało zadane w związku z zatrudnieniem W. B. (1), która miała zostać zatrudniona na stanowisku doradcy kontroli państwowej bez odbycia aplikacji kontrolerskiej i powierzenie jej szkolenia aplikantów ( pismo k 826, 827). W odpowiedzi z 5 grudnia 2004r. Prezes NIK poinformował, iż nie doszło do odwołania trzech członków kierownictwa (...) delegatury, poinformował też, iż W. B. została zatrudniona zgodnie z obowiązującymi przepisami, a przeciwko D. B. toczy się jedno postępowanie dyscyplinarne ( odpowiedź k 824). Powódka otrzymała negatywną ocenę kwalifikacyjną za 2005r. i 2006r.( ocena k 33, zarządzenie w/s okresowych ocen kwalifikacyjnych k 70, postanowienie k 121, ocena k 126). W marcu 2005r. i kwietniu 2006r. powódka została skierowana do lekarza orzecznika ZUS celem ustalenia, czy jej stan zdrowia pozwala na zatrudnienie na zajmowanym stanowisku ( decyzja k 538, 540) D. B. (1) wniosła w 2005r. pozew do sądu pracy z zarzutem mobbingu i dyskryminacji w miejscu pracy. Wyrokiem z października 2013r. powództwo zostało oddalone, a wyrokiem z 28 października 2014r. powyższy wyrok został utrzymany w mocy ( wyrok z uzasadnieniem k 729-743, wyrok II instancji k 856-879). Najwyższa Izba Kontroli była pytana przez dziennikarzy o sprawę korupcji, i o to, czy kierownictwo wiedziało o propozycji korupcyjnej złożonej powódce. W 2005r. w telewizji wyemitowano program (...) autorstwa S. L. (1), który był poświęcony działalności NIK, w tym prawdopodobnej korupcji. Prezes NIK w wyniku tego polecił podjęcie działań rzecznikowi prasowemu NIK-M. P. (1). M. P. (1) zredagowała tekst odpowiedniego komunikatu, prezes NIK-u z nim się zapoznał przed opublikowaniem i uznał, że odpowiada on na pytania dziennikarzy. Treść komunikatu nie była konsultowana z powódką ( zeznania świadka M. S. k 938v). --- STRONA 6 --- Pod koniec grudnia 2005r. S. L. (1) zwrócił się drogą mailową do M. P. (1) o udzielenie odpowiedzi na pytanie, dlaczego NIK nie poinformowała prokuratury o próbie skorumpowania D. B. (1) po otrzymaniu od niej notatki z 10 maja 2002r. i jakie konsekwencje wyciągnięto w stosunku do dyrektora delegatury. M. P. przekazała odpowiedź, w której podano, iż notatkę D. B. potraktowano jako żart z uwagi na jej nieprzekonywujący treść, zaś D. B. dopiero dwa lata później przypomniała sobie , iż ta propozycja korupcyjna była szersza, bo miała obejmować też znaczną kwotę pieniężną i mieszkanie ( wydruk maili k 63, odpowiedź k 64, notatka k 90, zeznania świadka S. L. k 368). D. B. (1) nie brała udziału w programie S. L. (1), kontaktowała się z nim. Jej wizerunek został pokazany w zapowiedzi programu (...), tzw. zajawce w dniu 29 listopada 2005r. , powódka przeciw temu nie protestowała ( zeznania D. B. k 929, zeznania świadka S. L. k 368). Pozwana sporządziła notatkę z 9 stycznia 2006r. dotyczącą pytań zadawanych jej przez dziennikarzy. Notatce nadano numer (...)/ (...)(...). W książce doręczeń przesyłek miejscowych Rzecznika prasowego pod tym numerem odnotowano korespondencje kierowana do T. W. red. (...). ( notatka k 247, książka k 258). Dnia 19 stycznia 2006 r. na stronie Biuletynu Informacji Publicznej NIK ukazał się komunikat pt.: (...) podpisany przez jej ówczesnego rzecznika prasowego M. P. (1), w którego treści powódka została wymieniona z imienia i nazwiska. Stanowisko to odnosiło się do wyemitowanego w programie (...) programu (...). W stanowisku tym zarzucono, iż pomówienia kierowane pod adresem NIK ze strony autorów programu (...) są efektem działań kontrolera-D. B. (1): -zarzucono, iż dziennikarze nie uwzględnili informacji NIK o enuncjacjach prasowych, że D. B. (1) podczas kontroli była w stałym kontakcie z M. Ł. byłym Ministrem Zdrowia i przekazała mu dokumenty z kontroli, zaś dziennikarze nie zastanowili się, czy D. B. (1) nie była narzędziem w rozgrywkach personalnych pomiędzy ówczesnym prezesem (...), któremu postawiono zarzut przekupstwa kontrolera i b. Ministrem Zdrowia; -ponadto zarzucono dziennikarzom, że byli świadomi, iż z dużą ostrożnością należy traktować tezy formułowane przez D. B. (1), ponieważ udostępniono im dokumenty wskazujące na to, że liczne informacje D. B. są fałszywe i zostali poinformowani, że wobec D. B. toczą się postępowania dyscyplinarne w związku z zarzutem naruszenia obowiązku zachowania tajemnicy kontrolerskiej, nakłaniania do składania fałszywych zeznań i nakłaniania do sfałszowania dokumentu, zaś D. B. (1) nie daje szans na wyjaśnienie tych spraw, ponieważ nie stawia się na posiedzenia komisji dyscyplinarnej, ani prokuratury, a swoją nieobecność usprawiedliwia krótkimi zwolnieniami lekarskimi obejmującymi zawsze wyznaczony termin, oraz iż jej stan zdrowia nie przeszkodził jej w prowadzeniu wyczerpującej kampanii wyborczej do Senatu. -ponadto zarzucono dziennikarzom, iż nie poddali ocenie wiarygodności propozycji złożonej D. B. (1) o przywiezieniu żywego smoka, o czym D. B. (1) informowała w swojej notatce służbowej ( komunikat k 11, oświadczenie pozwanej z 10.11.2009r. k 61). M. S. (2) był prezesem NIK w latach 2001-2007 ( zeznania świadka M. S. k 938). M. K. (1) nie uczestniczył w formułowaniu komunikatu, nie miał kontaktu z dziennikarzami na etapie przygotowania programu telewizyjnego, ani przy przygotowaniu komunikatu ( zeznania M. K. k 904, M. P. k 931). Powódka spotkała się z nieprzychylnym stanowiskiem ze strony innych pracowników NIK ( zeznania świadka B. P. k 364, K. P. k 443, U. W. k 444). W 2008r. A. K. (1) został uniewinniony od zarzutu złożenia D. B. (1) obietnicy udzielenia korzyści majątkowej w 2002r. podczas kontroli w SP ZOZ im. (...) i w (...)( wyrok z uzasadnieniem k 76). Komunikat został usunięty w lipcu 2009r. ( pismo rzecznika prasowego z 10.11.2009r. k 60). Sąd ustalił powyższy stan faktyczny w oparciu o powołane dowody, uznając je za wiarygodne. Żadna ze stron nie zgłaszała innych wniosków dowodowych. W kwestii ustalenia, jakie informacje i komu przekazywała powódka sąd oparł się na zeznaniach świadków. Zeznania pozwanych zostały uznane za wiarygodne tylko w takim zakresie, w jakim zostały potwierdzone przez innych świadków. W szczególności co do informowania S. L. przez powódkę o szczegółach spraw dotyczących NIK sąd oparł się na zeznaniach tego --- STRONA 7 --- świadka, a nie na zeznaniach pozwanej, która twierdziła , iż od tego świadka otrzymała informacje o tym, iż dane będące tematem programu telewizyjnego otrzymał od powódki. Odnośnie sposobu formułowania komunikatu prasowego sąd oparł się na zeznaniach pozwanej , albowiem znajdują one potwierdzenie w zeznaniach świadka M. S.. Pozostałe dowody w sprawie zostały pominięte, albowiem nie miały one znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Strona pozwana nie przedstawiła jednoznacznego wiarygodnego dowodu wskazującego na to, jakie informacje, komu i kiedy przekazała powódka oraz iż to powódka miała wyłączny dostęp do informacji, na które powołuje się strona pozwana. Sąd zważył: Powódka opiera roszczenie na treści art. 23 kc, statuującego ochronę dóbr osobistych; wskazuje jednocześnie, iż na skutek działania pozwanych doszło do naruszenia jej dobrego imienia i czci oraz podważono wiarygodność powódki jako funkcjonariusza NIK. Żądanie ochrony dóbr osobistych powódka wywodzi z treści art. 24 kc, który z kolei uprawnia osobę, czyjej dobro osobiste zostało naruszone, do domagania się w szczególności złożenia oświadczenia odpowiedniej treści- w tym przeproszenia. Okolicznością faktyczną (podstawą faktyczną żądania pozwu), z którą powódka wiąże naruszenie dóbr osobistych jest zamieszczenie w oficjalnym komunikacie informacji nieprawdziwych dotyczących powódki. W świetle powołanych przepisów przesłankami roszczenia są: istnienie dobra osobistego chronionego prawem, zagrożenie naruszenia dobra lub naruszenie dobra osobistego oraz bezprawność działania sprawcy. Ciężar procesowy udowodnienia pierwszych dwóch przesłanek spoczywa na powodzie, natomiast na pozwanym spoczywa ciężar procesowy udowodnienia, iż naruszenie lub zagrożenie dobra osobistego nie było bezprawne, albowiem art. 24 par. 1 kc wprowadza zasadę domniemania bezprawności. Bezprawność jest uchylona, jeśli sprawca naruszenia działał w ramach porządku prawnego, jeśli sprawca realizuje przysługujące mu prawo podmiotowe, jeśli ( z pewnymi wyjątkami) doszło do zgody pokrzywdzonego, jeśli sprawca działa w obronie interesu publicznego lub prywatnego, ale o szczególnej wadze ( tak Sąd Najwyższy w wyroku z 19 października 1989r. II CR 419/89, opubl. w : OSP 1990 /7-8/377, który to pogląd podziela Sąd rozstrzygający niniejszą sprawę). W sprawie poza sporem pozostaje, iż dobra osobiste, na które wskazuje powódka w pozwie-dobre imię oraz cześć są dobrami chronionymi przez normę art. 23 kc. Odnosząc się z kolei do drugiej przesłanki-faktu naruszenia dobra osobistego, należy stwierdzić, iż powódka wykazała, iż treść komunikatu opublikowanego przez NIK zawiera stwierdzenia, które mogą naruszać jej dobra osobiste. Należy zwrócić uwagę, iż fakt naruszenia dobra osobistego jest oceniany przy pomocy kryteriów obiektywnych, zaś sąd bada, co z obiektywnego punktu widzenia stanowi naruszenie dobra osobistego. Sąd ocenia, czy dane zachowanie sprawcy stanowi naruszenie dobra osobistego w kontekście rodzaju dobra, którego ochrony domaga się poszkodowany. W przypadku naruszenia takich dóbr jak cześć, dobre imię, renoma przedsiębiorcy należy zbadać, czy zachowanie, z którym powód wiąże fakt naruszenia mogą spowodować reakcję w powszechnym odbiorze osoby poszkodowanej. Zwykle w takich przypadkach naruszenie dobra wiąże się z rozpowszechnieniem fałszywej opinii, nieprawdziwych faktów dotyczących osoby i postępowania poszkodowanego. Nie jest przy tym istotne- dla stwierdzenia faktu naruszenia dobra- czy na skutek rozpowszechnienia informacje te rzeczywiście dotarły do odbiorców ( adresatów) i czy w świadomości odbiorców ukształtowały nieprawdziwy –zdaniem poszkodowanego- a wynikający z zachowania sprawcy, pogląd na osobę lub postępowanie poszkodowanego. Istotnym jest, iż doszło do rozpowszechnienia informacji, która taki skutek mogła wywrzeć i iż rozpowszechnienie było wynikiem działania osoby wskazywanej jako sprawca naruszenia dobra. Natomiast ewentualna kwestia powstania negatywnych skutków dla poszkodowanego w związku z rozpowszechnieniem takiej informacji może być oceniana w kontekście rozmiaru szkody niemajątkowej wyrządzonej poszkodowanemu i wpływać na wysokość zadośćuczynienia. Dlatego też podnoszona przez stronę pozwaną okoliczność, iż powyższy komunikat prasowy nie uniemożliwił powódce działalności publicznej, nie ma znaczenia dla oceny, czy doszło do naruszenia dóbr osobistych powódki. Zważyć też należy, iż treść wypowiedzi strony pozwanej, która miałaby naruszać dobra osobiste powódki należy ocenić jako całość, a nie tylko biorąc pod uwagę pewne sformułowania wyrażone w takiej wypowiedzi. --- STRONA 8 --- Biorąc powyższe okoliczności pod uwagę, należy stwierdzić, iż ogólna treść komunikatu zamieszczonego na stronie Biuletynu Informacji Publicznej ma wydźwięk pejoratywny, jeśli chodzi o osobę powódki. Stanowisko pozwanej NIK zawarte w komunikacie sprowadza się do polemiki z twierdzeniami dziennikarzy zawartymi w programie telewizyjnym pt. (...), niemniej jednak do tej polemiki posłużyły sformułowania odnoszące się w sposób bezpośredni do powódki, w komunikacie zostało ponadto użyte imię i nazwisko powódki jako osoby udzielającej informacji o sprawach dotyczących Najwyższej Izby Kontroli. W komunikacie zawarto stwierdzenia dotyczące tego, iż pomówienia Izby przez dziennikarzy miały być efektem działań powódki, że powódka mogła być narzędziem w rozgrywkach personalnych, że należy z dużą ostrożnością podchodzić do informacji udzielanych przez powódkę, że informacje udzielane przez powódkę są fałszywe, że na powódce ciążą bardzo poważne zarzuty, że powódka nie daje szans na wyjaśnienie spraw w postępowaniu dyscyplinarnym. Tego rodzaju stwierdzenia wskazują na kierowane przez Izbę zarzuty pod adresem powódki, które dotyczą niewłaściwego zachowania powódki, a wręcz niezgodnego z prawem, nielicującego z pełnioną przez powódkę funkcją i prowadzą w rozumieniu obiektywnym do podważenia dobrego imienia powódki oraz jej kompetencji jako kontrolera NIK zobowiązanego do profesjonalnego działania w sferze stosunków służbowych, zgodnego z prawem, z obowiązkiem zachowania tajemnicy służbowej. Pozwani dla wykazania braku podstaw do uwzględnienia powództwa zobowiązani byli do wykazania braku bezprawności w tego rodzaju działaniu, co oznaczałoby- po pierwsze wykazanie, iż informacje dotyczące powódki są prawdziwe, po drugie- wykazanie, iż pozwani byli uprawnieni do publicznego ujawnienia informacji, którymi dysponują na temat powódki. Pozwani tych okoliczności nie wykazali. Po pierwsze, przed opublikowaniem komunikatu pozwani nie ustalili z pewnością, które informacje i czy rzeczywiście powódka przekazała osobom trzecim. Z ustaleń nie wynika bowiem, aby informacje dotyczące ewentualnego przekupstwa, którego miał się dopuścić A. K. były w posiadaniu jedynie powódki, i aby była ona jedynym źródłem przekazania tych informacji osobom trzecim, w tym dziennikarzom. Przedstawione dowody nie wykazały, aby powódka była w stałym kontakcie z M. Ł., stwierdzono jedynie, iż M. Ł. rozmawiał z powódką i jeszcze jedną osobą o przeprowadzonych kontrolach. Pozwani nie skonsultowali się z powódką przed umieszczeniem komunikatu w celu ustalenia, czy powódka zaprzecza lub potwierdza fakt przekazywania informacji M. Ł.. Powódka nie wstąpiła w programie (...), zatem z faktu, iż ujawniono jej wizerunek w tzw. zajawce nie można wyprowadzać wniosku, iż była źródłem informacji. Pozwani nie udowodnili, jakiego rodzaju informacje S. L. (1) uzyskał od powódki, które następnie zostały przez niego wykorzystane w programie. Niedopuszczalnym zatem było użycie nazwiska powódki w komunikacie stanowiącym polemikę NIK ze stwierdzeniami zawartymi w programie telewizyjnym (...). Podkreślić przy tym należy, że skoro w programie (...) dziennikarze nie powoływali się na nazwisko powódki jako osoby udzielającej informacji do programu, to niedopuszczalnym było zamieszczanie nazwiska powódki w komunikacie, a tym bardziej komentowanie jej ewentualnej roli jako informatora dziennikarzy. Po drugie, jest poza sporem, iż przeciwko powódce toczyły się postępowania dyscyplinarne, które na datę zamieszczenia komunikatu były nadal w toku. Niedopuszczalnym było zatem informowanie opinii publicznej , w tym w sporze z dziennikarzami o tych postępowaniach, która to z kolei informacja podważała wiarygodność powódki jako ewentualnej rozmówczyni dziennikarzy oraz podważała jej kompetencje jako kontrolera NIK. Fakt prowadzenia postępowania dyscyplinarnego wobec kontrolera NIK jest z pewnością informacją istotną z punktu widzenia funkcjonowania NIK, ale nie jest informacją, która winna być ujawniana opinii publicznej, w dodatku w takim kontekście, jak podano w komunikacie, a zatem jako okoliczność mająca na celu podważenie wiarygodności powódki. Bezspornym jest także, iż postępowania dyscyplinarne toczyły się przez długi czas, ponieważ powódka przedstawiała zwolnienia lekarskie. W ocenie Sądu kierownictwo NIK mogło subiektywnie wyciągnąć wniosek -na podstawie przedstawianych przez powódkę zwolnień lekarskich, które obejmowały terminy wyznaczone przez komisję dyscyplinarną, iż w ten sposób powódka próbuje uniemożliwić zakończenie postępowań dyscyplinarnych, ale niedopuszczalnym było takie sformułowanie komunikatu, z którego wynikało, iż rzeczywiście to powódka uniemożliwia zakończenie tych postępowań ( ,, nie daje ona szans na wyjaśnienie tych spraw…’’). Strona pozwana nie dysponowała bowiem wiarygodnym dowodem wskazującym na celowe działania powódki, poza własnymi wnioskami. Z treści komunikatu wynika, iż strona pozwana polemizując z tezami głoszonym przez dziennikarzy w programie telewizyjnym , zakłada , iż źródłem informacji była powódka. Nawet jednak gdyby tak było, to niedopuszczalnym było upublicznianie w tym komunikacie zarzutów, jakie NIK stawia powódce, a dotyczących naruszenia zasady bezstronności i obiektywizmu, podawania fałszywych informacji, naruszenia obowiązku zachowania tajemnicy kontrolerskiej. To nie są okoliczności, które mogą się znaleźć --- STRONA 9 --- w oficjalnym komunikacie prasowym instytucji publicznej stanowiącym odpowiedź na zarzuty dziennikarzy, tym bardziej, gdy nie zostało ustalone, jakiego rodzaju informacje powódka przekazała S. L. i tym bardziej, iż powódka sama nie wystąpiła w programie telewizyjnym, na podstawie którego można byłoby wyciągnąć wniosek o niewłaściwym zachowaniu powódki jako funkcjonariusza NIK. W ocenie Sądu komunikat powyższy narusza dobra osobiste powódki jako kontrolera NIK, prowadząc do podważenia zaufania oraz kompetencji zawodowych oraz prowadząc do ujawnienia informacji, które ze względu na rodzaju wykonywanej przez nią służby, nie powinny być ujawniane przed zakończeniem wszelkich postępowań i przed ustaleniem odpowiedzialności powódki. Odnosząc się do kwestii legitymacji biernej, sąd uznał, iż odpowiedzialność za naruszenie dóbr osobistych ponoszą NIK oraz pozwana. Odpowiedzialność ponoszą podmioty, które są sprawcami naruszenia dobra osobistego. Pozwana Izba ponosi odpowiedzialność, albowiem był to komunikat, który został opublikowany przez NIK na stronie Biuletynu Informacji Publicznej i bezspornym pozostawało, iż pochodził on od Izby. Pozew przeciwko rzecznikowi Izby jest także zasadny. Rzecznik prasowy działał wprawdzie w ramach NIK, ale sam podpisał się pod komunikatem, zaś roszczenie o naruszenie dobra osobistego może być skierowane bezpośrednio przeciwko osobie, która te dobra naruszyła. Pozwana nie była jedynie ,,przekazicielem’’ informacji, który na polecenie kierownictwa NIK umieścił ten komunikat na stronie Biuletynu- wtedy można byłoby uznać, iż roszczenie przeciwko pozwanej jest bezzasadnie. Pozwana aktywnie uczestniczyła w zredagowaniu tego komunikatu, który uzyskał akceptację kierownictwa, i który ostatecznie był stanowiskiem NIK, ale pozwana brała udział w jego tworzeniu. Natomiast roszczenie przeciwko M. K. należało uznać za niezasadne. Pozwany nie brał udziału w formułowaniu komunikatu. Z kolei wiązanie jego odpowiedzialności z przekazywaniem przez niego jakichkolwiek informacji rzecznikowi prasowemu wymagałoby wykazania, jakie nieprawdziwe informacje on przekazywał. Tego postępowanie dowodowe nie wykazało. Ostatecznie po częściowym umorzeniu postępowania powódka dochodziła żądania nakazania wszystkim pozwanym opublikowania odpowiedniej treści oświadczeń w środkach masowego przekazu-gazetach. Ponadto wniosła o zobowiązanie pozwanych do zapłaty odpowiednich kwot na wskazany cel społeczny-od NIK-5000 złotych, a od pozostałych pozwanych-po 4000 złotych. Treść i forma oświadczenia zawierającego przeprosiny muszą być adekwatne do sposobu naruszenia dóbr. W ocenie Sądu treść i forma oświadczenia, którego zamieszczenia domagała się powódka już po modyfikacji nie są adekwatne do okoliczności i formy, w jakiej nastąpiło naruszenie dóbr osobistych. Wspomniany komunikat był dostępny na stronie internetowej BIP NIK. Zatem nie ma podstaw do tego, aby pozwani mogli być zobowiązani do opublikowania oświadczenia na innych stronach internetowych lub w prasie. Oświadczenie NIK powinno znaleźć się na tej samej stronie, na której był opublikowany komunikat. Nie można jednak uwzględnić powództwa w zakresie zobowiązania pozwanych do złożenia oświadczeń, albowiem nakazanie przeprosin w ogólnej formule- za nieprawdziwe i skalujące informacje, bez wskazania tych informacji w treści oświadczenia nie jest adekwatne do naruszenia dobra osobistego. Właściwym sposobem usunięcia skutków naruszenia dóbr osobistych w niniejszej sprawie byłoby co do zasady opublikowanie oświadczenia z przeprosinami. Niemniej jednak treść komunikatu zawierała częściowo informacje prawdziwe dotyczące powódki, uwzględnienie zatem w takim wypadku żądania przeproszenia za nieprawdziwe sformułowania skutkowałoby w rzeczywistości tym, iż z tak ogólnie sformułowanego oświadczenia czytelnicy wyciągnęliby wniosek o tym, iż wszelkie informacje zawarte w komunikacie były nieprawdziwe. Uznać zatem należało, iż treść oświadczeń, których żąda powódka byłaby nieadekwatna do wyników postępowania dowodowego i ustaleń w sprawie. Z tej przyczyny powództwo w zakresie zobowiązania do złożenia oświadczenia stosownej treści zostało oddalone w stosunku do wszystkich pozwanych, o czym orzeczono w pkt 3. Wobec jednak ustalenia, iż doszło do naruszenia dóbr osobistych powódki, za zasadne należało uznać żądanie zapłaty na wskazany cel społeczny na podstawie art. 448 kc. Uprawnienie do żądania zadośćuczynienia lub kwoty na cel społeczny, jak wynika ze sformułowania przepisu, ma charakter fakultatywny, oznacza to, iż każdorazowo sąd ocenia, czy dotychczas uwzględnione środki mające na celu usunięcie skutków naruszenia dobra są wystarczające. Wobec tego, iż żądanie złożenia oświadczenia nie mogło --- STRONA 10 --- zostać uwzględnione, należy stwierdzić, iż środkiem usunięcia naruszenia dobra osobistego jest zasądzenie odpowiedniej kwoty na wskazany cel społeczny. Do okoliczności wpływających na wysokość zadośćuczynienia zalicza się: rodzaj naruszonego dobra i rozmiar doznanej krzywdy, intensywność naruszenia i natężenie winy sprawcy, a także sytuację majątkową zobowiązanego. W uzasadnieniu wyroku z 11 października 2002 r., (sygn. akt I CKN 1032/00) Sąd Najwyższy wskazał jednak, że o zakresie przyznanego zadośćuczynienia pieniężnego decyduje przede wszystkim rozmiar wyrządzonej poszkodowanemu krzywdy zgodnie z kompensacyjną funkcją zadośćuczynienia, znaczenie wtórne ma zaś sytuacja majątkowa i możliwości zarobkowe pozwanego. Sąd miał na uwadze, iż w niniejszej sprawie pozwani przed publikacją komunikatu winni byli zweryfikować dane co do źródła, z którego dziennikarze czerpali informacje zawarte w programie telewizyjnym. Brak takiej weryfikacji i oparcie się jedynie na własnych wnioskach przez pozwanych skutkuje postawieniem pozwanym zarzutu winy. Sąd miał także na uwadze, iż komunikat przez wiele miesięcy znajdował się na stronie internetowej NIK, a zatem przez wiele miesięcy po wyemitowaniu programu (...) osoby trzecie miały dostęp do jego treści. Ponadto sąd uwzględnił, iż na skutek ocen zawartych w tym komunikacie , a dotyczących powódki, doszło do negatywnego postrzegania powódki w jej miejscu pracy oraz nieprzychylnych komentarzy. Kwota zasądzona od NIK- w wysokości 5000 złotych, a od pozwanej M. P. w wysokości 4000 złotych- zgodnie ze stanowiskiem strony powodowej, jest zatem adekwatna do skali naruszonego dobra osobistego oraz skutków naruszenia tego dobra. Wobec braku możliwości przypisania odpowiedzialności M. K., sąd oddalił powództwo o zasądzenie od tego pozwanego kwoty na wskazany cel społeczny, o czym orzeczono w pkt 2. O kosztach procesu między powódką a pozwanym orzeczono zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu wyrażoną w art. 98 par. 1 kpc, na koszty procesu pozwanego złożyła się opłata od apelacji- 600 złotych. O kosztach procesu pomiędzy powódką a pozostałymi pozwanymi orzeczono zgodnie z zasadą stosunkowego rozdzielenia kosztów wyrażoną w art. 100 zd. 1 kpc. W zakresie żądania złożenia oświadczenia powódka przegrała w procesie ze Skarbem Państwa- NIK. Koszty NIK w tym zakresie wyniosły- 360 złotych-wynagrodzenie pełnomocnika pozwanej. Co do żądania zapłaty- wygrała powódka w połowie, albowiem początkowo dochodziła kwoty 10.000 złotych, a po ograniczeniu powództwa-5000 złotych. Za stronę przegrywającą traktuje się powoda w zakresie, w jakim cofnął powództwo, zatem w konsekwencji powódka wygrała w ½. i w tym zakresie koszty kształtowały się następująco: koszty powódki- 500 złotych-opłata od pozwu, 1200 złotych-wynagrodzenie pełnomocnika, 600 złotych- wynagrodzenie pełnomocnika za II instancję, łącznie- 2300 złotych. Koszty Skarbu Państwa-NIK- wynagrodzenie pełnomocnika- 1200 złotych, wynagrodzenie za II instancję- 600 złotych, łącznie 1800 złotych. Koszty całkowite w zakresie tego roszczenia wynoszą 4100 złotych ( 2300+ 1800). Pozwany przegrał w ½, zatem obciąża go ½ kosztów całkowitych, czyli 2050 zł, skoro poniósł kwotę 1800 złotych, to jest zobowiązany do zwrotu powódce różnicy, czyli 250 złotych. Skoro jednak powódka jest zobligowana do zwrotu temu pozwanemu kwoty 360 złotych w zakresie żądania złożenia oświadczenia, to po kompensacie powódka jest zobligowana do zapłaty różnicy, czyli 110 złotych, o czym orzeczono w pkt 5. W zakresie żądania złożenia oświadczenia powódka przegrała w procesie z M. P. (1). Koszty pozwanej w tym zakresie wyniosły- 600 złotych-opłata od apelacji. Co do żądania zapłaty- wygrała powódka w 90%, albowiem początkowo dochodziła kwoty 5.000 złotych od tej pozwanej, a po ograniczeniu powództwa-4000 złotych. Jak wyżej wskazano, za stronę przegrywającą traktuje się powoda w zakresie, w jakim cofnął powództwo, zatem w tym zakresie koszty kształtowały się następująco: koszty powódki- 250 złotych-opłata od pozwu, 600 złotych- wynagrodzenie pełnomocnika, 300 złotych- wynagrodzenie pełnomocnika za II instancję, łącznie- 1150 złotych. Koszty pozwanej- 0. Koszty całkowite w zakresie tego roszczenia wynoszą 1150 złotych. Pozwana przegrał w 90% zatem obciąża ja 90% kosztów całkowitych, czyli 1035 zł., czyli pozwana jest zobowiązana do zwrotu powódce tej kwoty. Skoro jednak powódka jest zobligowana do zwrotu tej pozwanej kwoty 600 złotych w zakresie żądania złożenia oświadczenia, to po kompensacie pozwana jest zobligowana do zapłaty różnicy, czyli 435 złotych, o czym orzeczono w pkt 6. --- STRONA 11 --- Z. odpis doręczyć pełn. stron 3.01.2017r.