Wyrok I Ca 208/12

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I Ca 208/12 Ê L 31" f..Ê._ f š /ilotaxi _ I) KV? ____ _-f' ¿ll%. 'ž'*ş.;¦}g~'$ \\\§_lIf4..~ ROK W IENIU ECZYPOSPOLÍTEJ POLSEJ Dnia 27 czerwca 2012 r. Sąd Okręgowy w Elblągu l Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Dorota Twardowska /spr./ Sędziowie: SO Aleksandra Ratkowska SR del. do SO Tomasz Koronowski Protokolant: st. sekr. sąd. Danuta Gołębiewska po rozpoznaniu W dniu 27 czerwca 2012 r. w Elblągu na rozprawie _ SP1`‹'1WY Z POWÓÓZTWH 1 _ 'äř' L., 1 .I :__ _ __ __ '_ __ _ ._, _____..._.._..__¿__.¿..=. „‹_.. _..¿; f--_--_n ..,_..._..¿1._- ,_._._._.-¿.-_-¿-__-,..¬.„_..._-¿-f-‹_._-_~_.-| f-.‹¬-.şnf .-.--.¬-«-_¿..-,.._--_.-¿.›._.- .¿,.-„_-,¿-_¿¿-73-_-.¿.-_›.›-'|~'_ __«_¬.-.«_..„¬-¬'_--1 uw-._ _».~‹‹.-»_ _,ç7-|_._.¿..._¬._„._._...._.._- ¿.,._.¿.._..„....,.,¿ _ _,_._.¿ ¿ _..._ _„__ ,_ 1. _ - _ę,__,'¿,¬,_„___ _ ¦ __¿,_„_ _ _ '.ş_.-; _ _ _ ¿ : ,-fg _ _ _ _ 2 ¿' '__ -_ _ I Z O _;J ' i i zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego w Braniewie z dnia 21 marca 2012 r., sygn. akt I C 141/ll l. oddala apelację; 2. zasądza od pozwanego na rzecz powódki kwotę 1.200 zł (jeden tysiąc dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu za drugą instancję. 'Kč' 1:=. ._j.=`i= ' 'di 1 Ĺ`_-?:11“i.*ŠÊÍ _ _ -'Ź'-'-1 "`} -1 "IQĘ 2 wg = 5 __ ` H _:¿_ „_ ____.I J: 1 - ""' '71'' .|- *Č J'" =_ ' s 1:2 Śř' -_› ,=7.¬- 11:; _ \- .Zş ›\. . _„Iz :_¬_1'_ ¬-. ".. 'Ł å zr- \\_ |§,1_;|. _.§.___¿¿ 1 iq '.'- \ _ ` '¦`F{ ł_§}`á ř _.f w _¿, 1,. J-< .¦ ||"-` , `_"'\'¦r _..' f ;- _.y- _ '_ 1:11- 'Ń -._'.; f - .'_: . '.. ':~ .' _-H, ¿ '_" . W Í zjåł' ;_ _ ;: 'n :ä_.l:' _ 'Å-_ ._I¿ _ .- _`‹ 'I' .â _ » _ _<2 - 'Ł' ' _ _..¿ . "iā""- __.'_ ~ ..,_ _+‹,. .- _¿ , =___' _ :=-3; fl. : 'S "J": -1 _ ' `_?.Ê."l'Ę_`I1¬"' -.-c›._ :- ÍÊŠ Ł? 4 Ę ._ _._-_-,1 .'_ ,¿ j -. _;._‹¦_l?.f '¿':= ljffffi f r"= Í h .| W Š 7:.-'32 *iq --. ';`:- 'Š-If.'ł :_ f_`.z'-fx: . -j =& _:- :'-.'é2š=f1'2 'z ;E __ _ :-fl J' Ê Í Í .Il r.- '-.=".¦L' _ ==_. äu' ¬ 1' - ę '_- - .- ' -|iŠ:_i_' |\ł\".' ş .M55 .T-1-1 . ' _iz ›_.' J. =' =f¿{\':' '11 Il'-¦" I li 'I <':=f§'- ¿řͬfi -`:"`¦Š".ř .«'.fiā± ___E.______ 11- ,y 1 „B-' ' ~ ,«_1Ê'l|' L `:Š'ÍÊ ¬ 6 Čiālú '. ,' 'v .' 7? Ą1 7.5;-'L-L.Ę_~=_E_-'.ř_':; 1:-*=';±;_=:-¬_-.'-' tr..-› *.-Å'-.ż _ _„Ę Ê. _C ą 2-'[\ ` ;Š .¿_‹ =. =--.._.'._ ,f?à§_'. ',;._ '. ,1:`Ä`\ `.._;_- .'f'.'- E1 _:I _'_¿ yć :Y _ _1-" _' .: -r "'" =""-='f'¿f""-':~.f=ř".*'í';-š`¦.2.-.lv _-Ĺ3\=*-37. - \_¿.L_': .-,ap --- STRONA 2 --- 13% 7 Í .r 1 n' -- .¬ -‹.›¬..1'.›-~‹--uv." Sygn. akt I Ca 208/12 U . . _ zasadnieme. Powódka wniosła o zasądzenie na jej rzecz od -; _- _ -_,1- .. __ -_- .'¿-___ ;;._' : ;_- _-.'_-_Y _¦___; _ _ ‹_ __ _ : _. __ __ _.| -_ ›__r_-_ ¦_- ¿-,; › ___'_'_-_ -› -' ___|_‹ . _:' :-;-¦-_- .- -,_ _- -. . . - ... _, -«-... - ..-_-,H .-,._.-..___.= .- ._ _-¿._,____-_ „__U_._-¿- ._,-_ __ __ _..- f 2 Ę . _'-2.' .¿__.f:f__-_: _;__-fż`_-5 -__-__""'j _='__-I_.j.1;-_.' 3"',3 §_§_-_-__'.-;-'_'_'_',==_1_j-_=_-_j_'›_':r`-_1--3]'-_-'_-;-¿_,_-I1_'_.-'-;¦' ='_-.:'-_;_'-I_:'= =--=¿_;j`- ;::__'-¿-=¿ f_;`_v'- -_='_._. -_.-- --3j_.-.:.'Ą-_-__`."_'_-'.'j-I _'.'¦= _-.' ;_¿-;--;-_-_'--:__5.-',;'.-'._i;..-`_'_;.-¿=_ -._ ;if-__=_I5__-_'_-__'j=_-_=;I _=_-_'_'._; ` __ - _ _ - - - - _ _ _ __- _-_ _- _- __-__= __ 5 ___ :'_ _ _- _ ¿__:;:____'___;__ _ _- _- ___ ‹ _._-__= _'_-_____‹ ._ _ _- ___ _- _- _; -_ -Ę-_ ._ __ ¿- ;-¿___. _-___-_.__¿.i___ş _, _-_ _ _-___„¿___,-l ,_ __‹._1_ _ _-, -¿ ,, __ ¿_‹__-_-___ _ __¿,_, ,-,- _, __ ____-__-_ __ _ . . _ ___ _ __ __ zadośćuczynienia w kwocie 40.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 28 lipca 2005 roku do dnia zapłaty, odszkodowania w kwocie 3.061 zł 09 gr wraz z ustawowymi odsetkami od kwot 3.009 zł 09 grod dnia 27 lipca 2005 roku do dnia zapłaty, 52 zł od dnia 10 stycznia 2006 roku do dnia zapłaty, renty na zwiększone potrzeby począwszy od września 2011 roku po 200 zł miesięcznie oraz zwrotu kosztów procesu. . _ W odpowiedzi na pozew pozwany -wniósł -o .oddalenie powództwai zasądzenie na jego rzecz od powódki zwrotu kosztów procesu, 0 wskazując ze uznał swoją odpowiedzialność i ostatecznie biorąc pod uwagę trwały uszczerbek na zdrowiu, rodzaj doznanych obrażeń ciała, okres leczenia, a takze rokowania na przyszłość przyznał powódce zadośćuczynienie w wysokości 32.000 zł oraz odszkodowanie, przy czym przyznane świadczenia zostały powódce wypłacone w kwotachspomniejszonych to stopień przyczynienia się powódki do zaistniałego -zdarz_enia, który został oceniony na 50 %. . ' - R Wyrokiem z dnia 21 marca 2012 r. Sąd Rejonowy w Braniewie zasądził od pozwanego na rzecz powódki otę" 30_ói05 zł r _. .: _... -_.Q ustawowymi odsetkami od kwoty 28.800 zł od dnia 28 lipca 2005 r. i od _kwoty 1.805 zł -46 gr od dnia 27 lipca 2005 r. (pkt I) oraz rentę w kwocie po 200 zł smiesięczn-ie ‹›płatną.de.- 15 :-- -go-._¿dnia.:.i_go .miesiąca począwszy od dnia 15 września 2011 r. z ustawowymi odsetkami w przypadku opóźnienia w terminie płatności którejkolwiek z rat (pkt Il), oddalił powództwo w pozostałym zakresie (pkt 111) i zasądził od pozwanego na rzecz powódki koszty procesu w kwocie 2.748 zł 07 gr. _ Rozstrzygnięcie było wynikiem następujących ustaleń faktycznych i ich oceny prawnej dokonanej przez Sąd pierwszej instancji: Sąd Rejonowy ustalił, że w dniu 15 listopada 2004 roku sprawacva wypadku rzebywał w mieszkaniu rodziców powódki i podczas wspólnego obiadu pił wódkę. Około godziny 17.00 i jej siostra Hdałv Się C10 Sklßpu. przy Czym --- STRONA 3 --- “' ._t"Ż _,Š ,I ..1- ..¿¬= `.E'‹~` J. ,_u „2 zaproponował, podwiezie. Powódka wraz z siostrą wsiadły do samochodu, Zfijmując miejsce pasażera na przednim siedzeniu. Prowadzony PQlaZd Wpadł W poślizg i uderzył w rosnące na poboczu drzewo. W chwili wypadku znajdował się w nietrzeźwości (0,7 mg/l alkoholu). ` został uznany za winnego pjjpehqienia czynu kwalifikowanego z art. 177 § 2 k_k_ w zw. z art. 178 § 1 k.k_~,t-_s _ oraz czynu kwalifikowanego z art." 178a § 1 k.k. , ° posiada_ł__._umowę ubeieczenia odpowiedzialności O 1...- aw...-1 Z _ _ ' _z- .-'-‹-_-.-.-.i-_¬--...-__.__, _ __ I ' "` _ .. zi :I-If -== -1 =' z_";-:- '. = ›-' , Ê If ;_‹ J ' W wypadku doznała stłuczenia głowy i mózgu, rany płatowej lewego łuku brwiowego, stłuczenia prawego płuca, złamania żebra, pęknięcia śledziony, wątroby, uszkodzenia jelita cienkiego, stłuczenia prawej nerki i __miednicy. Uraz czaszkowo-mózgowy spowodował wstrząśnienie brzucha doprowadził do pęknięcia śledziony, wątroby i krezki jelita, co__¿__sp_owodowało krwotok do jamy otrzewnej. -_ _.zła111ani@_ _prawej kości biodrowej doprowadziły do przerwania części obręczy miednicy i przesunięcia biodra, co z kolei spowodowało prawej nogi. Doznane obrażenia miały charakter obrażeń wielo_"1ff_1 '_1__@,j:if,Ĺ_¿_jf-:j_s_cowych i wielonarządowych, które .-; '_-›',_" "' -' stanowiły chorobę realnie zagrażaj powódki. ” ~ 1' " y H--Pa;t*;~w'›'-*stanie'ciężl<ł1nj_§¿Ĺ_Í___zostałafprzwieziona' do _ szpitala”, gdzie przebywała do 04 grudnia 2004 w tym czasie leczenie operacyjne szyciawątroby, usunięto jej śledzion ę:;_.___dokonano_resekcji części jelita cienkiego. Po 'opuszczeniu szpitala kontynuowała proces rekonwalescencji w domu. Przez około dwa miesiące leżała w była w stanie samodzielnie wykonywać najprostszych czynności, i pomocy ze strony osób trzecich. Opiekę nad nią sprawowała matlłą która zajmowała się jednocześnie dziećmi powódki. -okres po wypadku powódka nie była w stanie samodzielnie prowadzić,ÍgoSpodarst\›s'a domowego i opiekować się ‹ »-- małoletnimi dziećmi, w tym też p_§§_111agała jej matka. Do dnia dzisiejszego pomaga jej w cięższych pracach __¿§jomov\f}fch. W dalszym ciągu powódka uskarża się na okresowe bóle i zawroty głowy, zaburzenia równowagi. Od czasu wypadku towarzyszą jej problemy Z koncentracją, nadpobudliwość, napady lęku, stany depresyjne, problemy ze WZ-.rokiem i snem. Powódka od wypadku I Prawomocnym wyrokiem Rej onowego w Braniewie' --- STRONA 4 --- 'T fñ . 3 _ cały czas leczy się w związku z doz11any1ni urazami fizycznymi. Po wypadku podjęła też leczenie uj psychiatry, rozpoznano u niej zaburzenia depresyjno - lękowe, przy czym na ostatniej wizycie była w lutym 2008 roku. U pulmonologa ostatni raz była W czerwcu 2010 roku. Zaprzestała wizyt u neurologa z uwagi na zbyt duży koszt-»wyjazdów w takim celu. Obecnie chodzi głównie do lekarza rodzinnego, który wypisuje jej recepty na leki zalecone przez specjalistów - pulmonologa, psychiatrę, neurologa - dla -leczenia i łagodzenia dolegliwości. Codziennie zażywa leki, między innymi przeciwbólowe. Stąn zdrowia psychicznego również wymaga ciągłego leczenia farmakologicznego Miesięczny koszt zakupu leków to wydatek około 200 - 250 zł. Powódka utrzymuje się wyłącznie z zasiłku rodzinnego i alimentów. W celu zgromadzenia niezbędnych środków na zakup leków korzysta z pomocy finansowej matki oraz doraźnej pomocyz opieki społecznej. W związku z wypadkiem, pobytem w szpitalu i leczeniem bezpośrednio po wypadku powódka poniosła szkodę w wysokości 6.018 zł 18 gr (z tytułu uszkodzonej w wypadku odzieży, zakupu rzeczy -do szpitala, dodatkowego wyżywienia W szpitalu, kosztów dojazdu rodziny do szpitala, dojazdu do placówek medycznych, zakupu leków w trakcie leczenia powypadkowego, kosztów opieki nad” nią). W 7 _ _ i i ' '_ -= ' ='-"' -' ... -.'¬.- .o-"'- ¬. _ . _ _ _,_ ' . . - . : = =1 1 =Ĺ 1 -.z - = .- - ` .- '- T.. _' '_ 1 '.?=..* -. 2 'ii -. znał powódkę za osobę niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym. ----» -m.-‹ -vv--1.-|-|‹|-n.1`¬"\-1-1-1 Pismem cz dnia31 maja 2005 roku powódka zgłosiła szkodę pozwanemu 'äö*ñ'1`ā"gāj"ąć""št`i`ę“żäd“ö"śtćuczynieniatzatdoznane' krzywdy, ból ii cierpienie w kwocie 150.000zł, odszkodowania w kwocie 5.254,40 zł, renty z tytułu zwiększonych potrzeb' w kwocie po 1.000 zł miesięcznie. Ubezpieczyciel dnia 29 lipca 2005 roku przyznał powódce tytułem zadośćuczynienia kwotę 20.000 zł, tytułem odszkodowania kwotę 6_.-018,18 zł, przy czym do wypłaty przekazał kwoty te pomniejszone o 50 %, przyjmując przyczynienie się powódki do powstania szkody (jazda z nietrzeźwym kierowcą). Na skutek odwołania się powódki, pismem z dnia 10 stycznia 2006 r. ubezpieczyciel przyznał jej tytułem zadośćuczynienia za doznane cierpienia i obrażenia, za okres leczenia i trwały uszczerbek na zdrowiu oceniony na 43 %, kwotę 32.000 zł. Wypłacono powódce w związku z tym kwotę 6.000 zł, wynikającą z pomniejszenia o ustaloną uprzednio kwotę 20.000 zł zadośćuczynienia i 50 %przyczynienia się powódki do powstania szkody. Wypłacono również powódce kwotę 52 zł tytułem zwrotu kosztów dojazdu na komisję lekarską. W zakresie żądania renty ubezpieczyciel wskazał, że zajęcie przez niego stanowiska będzie możliwe po --- STRONA 5 --- 1- .rxíăq ;"?.x'“a - - -Ł*-.st-$.f` :āffi 4 _ wykazaniu poziomu' przeciętnych _ miesięcznych wydatków na leczenie } następstw wypadku oraz udokumentowaniu konieczności przewlekłego stosowania określonych leków, czy korzystania z innych form leczenia. Sąd pierwszej instancji wskazał, że okoliczności wypadku z dnia 15 listopada 2004 roku, w którym powódka doznała obrażeń, są w sprawie bezspome, poza kwestią wiedzy powódki co do stanu nietrzeźwości kierującego Püjfildßm , mającej wpływ na ocenę przyczynienia się powódki do zaistnienia szkody. Poząsporem jest, że powódce przysługuje od pozwanego zadośćuczynienie za doznaną w wypadku _oraz odszkodowanie. Nie jest sporne między stronami, że szkoda powódki wyniosła 6.018 zł 18 gr. Pozwany. nie kwestionuje też jej prawa do renty, przy czym wskazuje, że powódka nie przedstawiła dowodów ponoszenia kosztów leczenia. Stąd wskazano, że spoma jest wysokość zadośćuczynienia oraz kwestia przyczynienia się powódki do powstania szkody. Pozwany w toku postępowania likwidacyjnego wypłacił powódce kwotę 16.000 zł zadośćuczynienia oraz kwotę 3.009 zł 09 gr odszkodowania uznając, że przyczyniła się w 50% do szkody. ' ,f _.)_).Odwo1ując się do norm art. 444 § 1 k.c_ i art. 445 § 1 k.c. oraz wskazań dotyczących wykładni tych przepisów w doktrynie i orzecznictwie Sąd M " MW"1Íëj`i5Hoiăřy"m'í"›"šžškjázlał,`li'jj że"1tyti1łer;'i't""źädośćuczynienia powódka domaga .się zasądzenia kwoty 40.000 zł, dodatkowo do wypłaconej jej kwoty 16.000zł. Ocenia zatem swoją krzywdę w związku z wypadkiem na kwotę 56.000 zł iw ocenie Sądu taka właśnie kwota jest adekwatna do rozmiaru krzywdy . ...,pr)12ródki,..Za.niezasadne uznano stanowisko -pozwanego, że zadośćuczynienie w kwocie 32.000 zł rekompensuje tę krzywdę, przy niekwestionowaniu okoliczności dotyczących rozmiaru obrażeń i następstw wypadku wskazywanych przez powódkę i przedstawionych przez świadków. _ Sąd pierwszej instancji wskazał, że z zebranego materiału dowodowego wynika, że powódka w wypadku odniosła bardzo poważne obrażenia, zagrażające jej życiu. Blisko miesiąc była w szpitalu, przeszła leczenie operacyjne, doznała wielu stłuczeń i złamań, w tym złamania kości łonowej i biodrowej, które w efekcie uniemożliwiają jej całkowicie sprawne poruszanie się oraz odniosła ranę twarzy, po której pozostała blizna. W czasie postępowania likwidacyjnego pozwany znał rozmiary obrażeń powódki i zakres operacji, mógł też przewidywać skutki wypadku. Akcentowano długotrwałe dolegliwości bólowe o znacznym nasileniu -po rozległych urazach i zabiegu operacyjnym, występujące nadal, wymagające stałego przyjmowanialeków przeciwbólowych I --- STRONA 6 --- i przeciwzapalnych, co potwierdza dokumentacja leczenia; konieczność korzystania ze stałej opieki i pomocy, wyłączenie na długi okres z normalnego funkcjonowania, przy nadal trwającym częściowym ograniczeniu z uwagi na skutki wypadku. Podkreślano także uj ęmne skutki wypadku w sferze -stanu psychicznego powódki i ujawnionych zaburzeń depresyjno - lękowych. Wskazywano na brak zakończenia leczenia i przepisywanie zaleconych przez - 1 specjalistów leków przez lekarza rodzinnego. Podkreślano też zwiększenie odczucia krzywdy z uwagi na młody wiek powódki. Okoliczności te uzasadniały w ocenie Sądu Rejonowego uznanie, iż kwotą zadośćuczynienia adekwatną do rozmiaru krzywdy w związku z wypadkiem jest żądana kwota_56.000 zł. W zakresie oceny przesłanek uzasadniających przyjęcie przyczynienia się powódki do powstania szkody stosownie do normy art. 362 k.c. Sąd pierwszej .¦' instancji wskazał, że obszemie omówione zeznania świadków i twierdzenia samej powódki, w tym analizowane szczegółowo rozbieżności, wskazują, że powódka wiedziała, iż kierujący pojazdem spożywał wcześniej alkohol, co uzasadnia ustalenie, że powódka przyczyniła się do powstania szkody, przy czym przyczynienie to w świetle okoliczności zdarzenia zdaniem Sądu Rejonowego należało ocenić na 20. %. Oceniając stopień winy powódki i uznano, że wina kierującego jest zdecydowanie większa, gdyż znajdując się pod wp1ywe_m alkoholu wsiadł za kierownicę samochodu, zabrał pasażerów, proponując im podwiezienie. Jednocześnie okoliczność, .źeflpokierowcy nie było widać stanu nietrzeźwości całkowicie nie może usprawiedliwiać bowiem wiedząc, że pił on alkohol tego dnia, powinna zdawać. sobie sprawę jak niebezpieczna może być jazda z nim. Tak więc ustalone na kwotę 56.000 zł zadośćuczynienie Sąd Rejonowy zmniejszył --o„.%,___tj- -1-1.200.,-. zł, .orazókwotç _już_powódc_c_ wypłaconą, tj. o 16.000 zł. Zatem kwota zasądzona od pozwanego na rzecz powódki z tytułu zadośćuczynienia stanowi 28.800 zł. Żądanie zadośćuczynienia w części przekraczającej tę kwotę podlegało oddaleniu. Dokonano także weryfikacji należnego powódce odszkodowania ustalonego w postępowaniu likwidacyjnym przez ubezpieczyciela na kwotę -6.018 zł 18 gr. Przyjmując, że powódka przyczyniła się do szkody w 20 %, powyższą kwotę pomniejszono o 1.203 zł 63 gr, a także o kwotę już wypłaconą tj. o 3.009 zł 09 gr, uznając że z tego tytułu powódce należna ostatecznie kwota 1.805 zł 46 gr iw pozostałej części powództwo o odszkodowanie oddalono. --- STRONA 7 --- «2¬ A! --„..~ 6 Jako podstawę orzeczenia o odsetkach ustawowych wskazano art. 481 § 1 i 2 k.c., wskazując że w postępowaniu likwidującym powódka wezwała pozwanego do wypłaty dochodzonych świadczeń, co uwzględnił on jedynie częściowo, a w ocenie Sądu _`_.p`ie1wszej instan_cji odszkodowanie i zadośćuczynienie w rozmiarze, w jakim należy się ono wierzycielowi w dniu, w którym dłużnik ma je zapłacić, powinno_ być oprocentowane z tytułu opóźnienia od tego dnia, a nie dopiero od daty wyrokowania. Co do żądania renty z tytułu zwiększonych potrzeb po 200 zł miesięcznie począwszy od września 2011 roku, odwołując się do treści przepisu art. 444 § 2 k.c_ Sąd Rejonowy wskazał, że jeżeli poszkodowany utracił całkowicie lub częściowo zdolność do pracy zarobkowej albo zw_iększyły się jego potrzeby lub zmniejszyły widoki powodzenia _na przyszłość, może on żądać od zobowiązanego do naprawienia szkody odpowiedniej renty, przy czym powództwo poszkodowanego może zostać uwzględnione, jeżeli wykaże on, że zachodzi przynajmniej jedna z tych okoliczności, a każda z przesłanek może być samoistną podstawą żądania renty. _Zwiększenie się potrzeb poszkodowanego stanowi szkodę przyszłą wyrażającą się w stale powtarzających się wydatkach na ich zaspokojenie, w tym wszelkie koszty związane z zapewnieniem poszkodowanemu stałej lub doraźnej opieki, koszty zmiany warunków linia leczeniem zdarzenia. Przyznanie renty z tytułu zwiększonych potrzeb na podstawie 444 § 2 k.c. nie jest uzależnione od wykazania, że poszkodowany te potrzeby faktycznie zaspokaja i ponosi związane z tym wydatki, bowiem do przyznania renty z tego tytułu wystarcza samo .potrzeb czynuniedozwolonego. Wskazano, że powódka wykazała, że od czasu wypadku musi stale przyjmować liczne środki farmakologiczne, zalecone głównie przez pulmonologa, psychiatrę i neurologa, również lekarza rodzinnego i że leki te zalecane są jej w związku z konsekwencjami przebytego wypadku, co wiąże się z wydatkami finansowymi. Odwołano się do zeznań powódki szacującej miesięczny koszt zakupu leków na 200 do' 250 zł, co uzasadniało zasądzenie renty na podstawie art. 444 § 2 k.c. Jako podstawę orzeczenia o kosztach procesu wskazano art. 108 1 k.p.c., art. 98 § 1 i 3 k.p.c., art. 99 k.p.c. oraz przepisy normujące wysokość opłat za czynności radców prawnych. 7 _ - .W apelacji od powyższego wyroku pozwany zaskarżył wyrok w punkcie 1 w T 1 _ --- STRONA 8 --- _._,› A 7 części zasądzającej zadośćuczynienie ponad kwotę 12.000 zł i kwotę 1.805 zł 46 gr tyuiłem odszkodowania oraz w pu1i1q:ie Il w części zasądzającej rentę ponad kwotę 100 zł miesięcznie, zarzucaj_ąc__ _wyrokowi obrazę prawa materialnego tj. art- 444 § 1 i 2 k.c. i art. 445 § 1 zw. z art. 362 k.c. i kwestionując przyjęty przez Sąd Rejonowy stopieńffjarzyczynienia się powódki do powstania szkody, wskazując ze decyzja o jeździtetszr kierowca znajdującym się w stanie po spożyciu alkoholu powinna skutkowaćprzyfjęciem 50 % stopnia przyczynienia się powódki do szkody i obniżeniemfyv tym procencie ustalonych świadczeń. Wskazano także, że zasądzając (rentę Sąd Rejonowy nie uwzględnił przyczynienia nawet w stopniu przez siebie ustalonym. W związku z tymi zarzutami skarżący domagał się zmiany wyroku w zaskarżonej części poprzez oddalenie powództwa ponad kwotę 12.000 zł w punkcie I i ponad kwotę 100 zł miesięcznie w punkcie Il oraz zasądzenia kosztów procesu za obie instancje. ~W odpowiedzi na apelację powódka wniosła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów procesu za postępowanie apelacyjne według norm przepisanych. Sąd Okręgowy zwaźył, co następuje: Apelacja podlegała oddaleniu. ` ~ A Sąd Okręgowy w pełni podziela ustalenia faktyczne i ocenę prawną wyrażoną przez Sąd pierwszej instancji w motywach zaskarżonego wyroku i przyjmuje je za własne bez potrzeby ponownego przytaczania. Apelacja ograniczasię w istocie do zakwestionowania ustalonego przez Sąd pierwszej $I9Pł1ía__-P1ZY0ZY11i@11ifi____._s_ię__-_._.po_Wód1d dO pßwstaniā S2-1<0dY= W niespomych okolicznościach powzięcia decyzji o jeździe z kierującym pojazdem pomimo wiedzy, iż wcześniej spożywał on alkohol. Zdaniem skarżącego sam ten fakt uzasadnia przyjęcie przyczynienia po stronie powódki w stopniu 50 %, a zatem na równi ze sprawcą szkody poniesienie konsekwencji Wypadku_ _ _ _ _ Należy_ przypomnieć, że konstrukcja przyczynienia się poszkodowanego jest jednym z najbardziej kontrowersyjnych zagadnień prawa cywilnego, wywołujących poważne rozbieżności A w- orzecznictwie i w piśmiennictwie. Punktem zbieżnym wszystkich koncepcji jest wymóg takiego zachowania się poszkodowanego, które pozostaje w adekwatnym związku przyczynowym z powstałą szkodą, za którą ponosi odpowiedzialność inna osoba. Różnice podejścia do problematyki ,,przyczynienia się” dotyczą zarówno konieczności zaistnienia dodatkowego elementu, jak i jego charakteru. Owym elementem jest albo stawianie wymogu, by zachowanie poszkodowanego było obiektywnie nieprawidłowe (naganne), albo wymogu istnienia winy poszkodowanego. --- STRONA 9 --- .‹_ø _P „8 __ Wreszcie - w zależności od podstawyiqpdpowiedzialności osoby zobowiązanej do naprawienia szkody -- albo wymóg istnienia zawinienia (jeśli zobowiązany odpowiada na zasa_dzie winY)› albo tylko obiektywnej nieprawidłowości zachowania poszl<o__d0wanego (gdy zobowiązany odpowiada na zasadzie ryzyka lub słuszności). "Jéidna z koncepcji zakłada również brak, poza wymogiem istnienia adekwatnieg-o związku przyczynowego, stawiania dodatkowego warunku - tzw. koncepcja kauzalna. Na tle orzecznictwa i stanowiska większości doktryny przyjmuje się, że .o przyczynieniu się poszkodowanego mówimy wów_czas,-Ĺfjjgdy w _rozumieniu przyjętego w art. 361 k_c. związku przyczynowego zachowanie się poszkodowanego może być uznane za jedno z ogniw prowadzących do ostatecznego skutku w postaci szkody- a jednocześnie za przyczynę konkurencyjną do przyczyny przypisanej osobie odpowiedzialnej, bowiem skutek następuje tutaj przez współdziałanie dwóch przyczyn, z których jedna ,,pocho dzi” od zobowiązanego do naprawienia szkody, a druga od poszkodowanego; Przyczynieniem się do powstania szkody jest takie zachowanie, które stanowi współprzyczynę szkody w ogóle. Zachowanie poszkodowanego deterrninuje powstanie szkody w tym sensie, że szkoda w ogóle by nie powstała, gdyby nie zachowanie poszkodowanego. ` _._._.____.____._.._.__.___._...1lStalenie________kryteriów, __l<tór.e.._._.¿.należy .uwzględnić przy dokonywaniu obniżenia odszkodowania zostało pozostawione orzecznictwu. Sam przepis przedstawia je bardzo ogólnie, zawierając je w zwrocie „stosownie do okoliczności, a zwłaszcza do stopnia winy obu stron”. Taka redakcja przepisu niewątpliwie nakazuje, by uwzględniać wszystkie okoliczności konkretnej sprawy, a nie tylko 'sam stopień przyczynienia do szkody. Jednocześnie kodeks cywilny nie ustanawia żadnych sztywnych kryteriów. W piśmiennictwie podkreśla się, że taka elastyczna formuła pozwala sędziemu na pewną swobodę w zakresie kształtowania obowiązku odszkodowawczego. W orzecznictwie i piśmiennictwie za okoliczności, które należy uwzględnić przy dokonywaniu obniżenia odszkodowania uznano: stopień winy obu stron, stopień przyczynienia się obu stron, wiek poszkodowanego, stopień naruszenia obiektywnych reguł postępowania przez poszkodowanego, ich konfrontacja z zarzutami stawianymi odpowiedzialnemu za szkodę, pobudki, motywy, jakimi kierował się poszkodowany, podejmując działanie nieprawidłowe (np. altruizm), ciężar naruszonych przez sprawcę obowiązków i stopień ich' naruszenia, szczególne okoliczności danego wypadku, np. działanie poszkodowanego ze szlachetnych pobudek, specyficzne cechy osobiste, rozmiar i waga uchybień po --- STRONA 10 --- B' I, 9 1 I -s R "\ 1 Y e 1") _ _.Ł stronie poszkodowanego, ocena samej przyczyny wyrządzającej szkodę, ocena zachowania się poszkodowanego. i 1 J Jednocześnie w orzecznictwie _.rw-yrażono pogląd, że samo porównanie przyczynienia się poszkodowanego zfinzjyczyfnami szkody obciążającymi osobę sprawcy nie pozwala na uznanie wysńiitej z tego porównania skali za wyłączne kryterium zmiarkowania należrielgiót poszkodowanemu odszkodowania. Miarkowanie odszkodowania powinno bowiem następować ,,stosownie do okoliczności”. W doktrynie twierdzijsiię nawet, że skoro wśród okoliczności ; : przemawiających za odpowiednim óbniżeniem odszkodowania na pierwsze miejsce zostało wysunięte porównanie stopnia winy obu stron, to o obniżeniu odszkodowania decyduje przede wszystkim ustalenie, czyja wina przedstawiała większy ciężar gatunkowy. »- »- doj UJ¬ C)-» W sytuacji zaistnienia :przyczynienia się poszkodowanego może więc. do obniżenia odszkodowania. Jednakże stwierdzenie przyczynienia, pomimo że jest konieczne do obniżenia odszkodowania, lecz nie jest do tego wystarczające -- nie prowadzi bowiem do niego automatycznie. Konsekwencją stwierdzenia współprzyczynienia jestjedynie powinność badania przez sędziego okoliczności decydujących o tym, czy zmniejszenie odszkodowania wiimo w ogóle nastąpić. Tak więc obowiązkiem" sądu, który stwierdził przyczynienie poszkodowanego, nie jest zmniejszenie odszkodowania, lecz dokonanie analizy 7 ;pod kąternzbadania zasadności i skali ewentualnego obniżenia odszkodowania. ._ ....›Plodkreśla-1---si-ę -przy-tym, --że~:-8-przepisrart. 362 k_c. zaliczany jest do tzw. prawa sędziowskiego, którego istotą jest pozostawienie sądowi pewnego marginesu swobody, co nie zwalnia z obowiązku uwzględnienia i wnikliwego rozważenia wskazówek zawartych w przepisie. Podkreśla się także słusznie W piśmiennictwie, że uznanie sądu nie jestswobodne, bowiem wymaga bliższego . uzasadnienia --z powołaniem -się na konkretne czyny poszkodowanego i odpowiedzialnego za szkodę oraz na związek przyczynowy pomiędzy tymi - czynami a powstaniem szkody. W tym zakresie Sąd pierwszej instancji wskazał, że oceniając stopień winy powódki i uznano, że wina kierującego jest zdecydowanie większa, gdyż znajdując się pod wpływem alkoholu wsiadł za 'kierownicę samochodu, zabrał pasażerów, proponując im podwiezienie. Jednocześnie okoliczność, że po kierowcy nie było widać stanu nietrzeźwości całkowicie nie może usprawiedliwiać bowiem wiedząc, że pił on alkohol tego dnia, powirma zdawać sobie sprawę jak niebezpieczna może być jazda z nim. Powyższa ocena wskazuje na ujęcie --- STRONA 11 --- a „ .„„„ ntäaäu „_.„H '~'= .'_,."..' '_J . __ .- _z 4' .'_ \ r-_ Q? ,Hu =¦z . 27: 1? ~.' |'I'\'1¬'\¬ .;: '_'_'*ŁUL”. -;¬;_-1-' \_._ ¬-›-mu-' -'.`-' '_ .V L'- ›_p\Ü -""'~'; ='_ -..;-. -.. ':.~_-1:' '..-_ ..,>_'.=.„ -_._._: 1. ...-..-..-.-.--.~ '\\'-H 'C;;_;."¬-=-\,-_- _;__-_ _'gin ;-17.11-.-xt'F---; -Š..¿_.....'......-'.'.-1.. -2:'--1¿»- -|-».-.-_-›-- ""v'I'|-‹=I"\n'\'| af. '- .,, _ my _'E 1.1- j :WN Ÿh 'f'._'.= 1 ii: _ "'_ .,_,_.. ..- 1 =c. \j;-'- tan 9. li ' Ê - 'Šä 1;! .fåę Ę łāăł ' t',= ' “If .""¬ --'“ -.r.^¦_› _ ::_-:;›:,=_. -`_ --..--±--.-‹- 1 .;=›_'rş-¿›i E _'|~,= 'H' ÊÊĘ „fiài Êflfił IŠĘĘ ümm ŁÊÊÊ . -J . 'Í 21* 1:1. 1' špfi l"§_ '_'-¬ E;- . .¦. Í fiå Ê* åij? , .. ,._, ‹{;'_l-,Iz *it şåzř ř'='5` 1 "_ '17 ,El . HWř› .."-ł _zl i›'- ›;'- ' -11': ;L 'L . ' -uj* r- Ę; '15 `\.'- ' . ›- -il ii: ll* Lzt ¦'I'-.- -1 ;za th. :"11 Ę' . '\-'‹ 5 Í wi li, .'.'.'- E~' š~" 4 Í '_ 1' 4". “" *Ś-:_ “as-_ ‹I.=-§ 51* _1›._.¿'. fś:-'¬-7"'.l Êşfd _ - äwřw .H trar -: šp ':-= - rz' .- _ .¬-_-_ ‹ _¿ _, gt. ¦_f_ _ -_- . 'i-_ u. 1?- ifäjjfł 1,» Qfž. .:.-.-ę ''_'-|'.¬' ›".. ¬.1. ' _ i' iii; ĹŁ1 *ir ="=:. H ._\_.1- ił; .-'.'¿'_ ži _'L' 2:; _»'91 ,›,"¦ Ęšü” E9. if: ,__-_l Í* _f- _. åfifiä Wffifi iż? - ;-eg; H. - _'e' .‹ 1 ŠŠ1;-_1_. 4;_, ' ¿-_ kfiåfi 1*.-":" .".\ C4., ›.'--1;.: ;_`¬' ;Fi ii ii I'łÍ` ' _Š '\ . Ê?-:'_ . -.z ."_.'-;' `l_Š‹'_.' 1' '‹`_. _ ' - f ¦'_\ g ' ›_-31:'-_'§_Š"' ' 5. _ -'-3-.' 'J '_Ef › '-" 'Q5 .'_'¬8_*“f=*`›>°.*-: _?' ¿\§ .- Ętšăliff ... ._'_:.-_-'” "_ .' ` __ -"_"f- '.f"'Ż~¦'-ÊÊ1.l‹.'-..':_Ĺ2.-_ ' 'H " .' "=':" . 271 5__ _,Q1 I 1-,- - --1 'ae'ft ;I Fśçj- `_:i. , T, -'-'q'_-,_ āl _ _ ..._ __ if- .'t"'" ämdfił ____ . ¿. ' _.I *Ê "`-1 :"ri _1¬›.'¿,_ -'z .. z .^' ' .; "' .;. ¿_,__ ,¿._ç (1 .}_____ . ;_'L¦ Ł' ai :' _- _ ,__ _ '.',:ł-_. - ±:__'_ J fi; 31 1 ' nwrfi ś. _" *“[' " "`- 11:"'-`\.';':': _ fiäř _:f;:;`a`:.=ż ii: ;_--'_-:1 rł .___ _".-_' „_„3¿ .,›¬_ 21'; *ft P. Ł' ›= .ir -8.» ...iv .Š ›_:,š\¿ 1” it; _-.-f 511:- 'Č bo 'T' ,____¦ '_'_›_.¦ _'.=.! -'if' _Ti Ę,*i1¬.I'¿ .`-í"' 'à ?_í_,¬Ę' fa .='Ê, `\'‹, '_ -,¬ 1-, Ątżf ;Í =%mmwn bmwäw åwmwwn @n~%a à; ___;¿ :_.- _yş ż.~.-- -ł;-3.. 11 -*Ł :f =@'>=- --› åmflf V,,~ '1 ""'-'..1. 1 __ »ry „ a~‹ww á Ĺ? _,. -_ _"_¬-¿_ ¿:' ätüfiül 1" '; _'_Ĺ,l_' "Ĺ făf = 1-' :Ê_'¿'¿a\= -;íå ' . _- : . Ľ' -_ agd św \'r"L'- - .Ü Ê: _""ł 4' _' LI' _ ---_ .'-1 Š? ¦ -1 IF' fi: ›' _. '.ł"› -` "-':'_1 ü'_ .,__ ;._, ._»'z__ łărääd |'‹" '-13' -_ ""‹-1. : srjši _- E =-na ' .f'›\ f . ' `l ‹Íl'7"|`Í Í' -'- 1 *EL-.I - _'-1 ___}1__. 3:' l':l'l":›‹"l:."_ł,`-iii _ şkgüąfimř" [._, .. v . - ‹ . › . . .l ' ' -. - _. _ . . . ._ _„__ .... '_ -'-..'.'.'¿-1'-1'¿±'..-_.*-.'.-.""“.""""" ,__ '-_ "'‹m| 10 elementów wskazywanychřipowyżej, a zwłaszcza rozważenia stopnia winy obu stron, ale z uwzględnieniem wszystkich okoliczności sprawy. Skarżący poza ogóhiym twierdzeniem, że stopień przyczynienia powódki powinien zostać ustalony na 50 % - jak twierdził także w postępowaniu likwidacyjnym - nie rozszerza swojej argumentacji, odwołując się jedynie do faktu wiedzy powódki o spożywaniu alkoholu przez co jest przecież wyjściowym elementem ustalenia, że powódce w ogóle można przypisać przyczynienie do powstania szkody poprzez wadliwą decyzję o skorzystaniu z propozycji podwiezienia. Pozwany nie przedstawia takich argumentów, które podważałyby racjonalno i - logikę oceny sędziego, ustalającego określony procent przyczynienia w ramach przyznanej w tym zakresie swobody należącej do tzw. prawa sędziowskiego. Stąd zarzut apelacji oparty wyłącznie na subiektywnej ocenie pozwanego, odwołującejsię jedynie do wyjściowej dla przyjęcia w ogóle przyczynienia się powódki okoliczności jazdy z nietrzeźwym kierowcą, nie mógł być uznany za przekonuj ący. Podobnie ocenić należało zarzut dotyczący braku uwzględnienia przyczynienia przy ustalaniu wysokości świadczenia z tytułu renty na zwiększone potrzeby, skoro Sąd pierwszej instancji ustalił, że zwiększone wydatki na leczenie powódki kształtują się w kwotach od 200 do 250 zł miesięcznie. Zatem przyznanie świadczenia w wysokości 200 zł miesięcznie w relacji do tych wydatków (opiewającej także na kwoty 250. zł miesięcznie) zawiera element pomniejszenia świadczenia stosownie do przyjętego przez Sąd Rejonowy stomifafprzynzynienia-ołę-pow.ódki_.do powstania szkody. Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy uznał zarzuty apelacji za niezasadne i oddalił ją na podstawie art. 385 k.p.c. ' O kosztach procesu za postępowanie odwoławcze orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c. oraz § 12 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 6 pkt 5 i § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości rz dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz_l348 ze zm_). U3-¬ (`)'¬