Wyrok I Ca 204/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 czerwca 2012 r. Sąd Okręgowy w Zamościu

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I Ca 204/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 czerwca 2012 r. Sąd Okręgowy w Zamościu I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Jerzy Żurawicki Sędziowie: SSO Marek Lisiczyński SSO Dariusz Krzysiak Protokolant: st. sekr. sąd. Grażyna Rozkres po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2012 r. w Zamościu na rozprawie sprawy z powództwa T. K. przeciwko (…) S. A. z siedzibą w S. --- STRONA 2 --- o odszkodowanie i zadośćuczynienie za krzywdę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego w Biłgoraju z dnia 6 marca 2012 r. sygn.. akt I C 27/11 I. oddala apelację; II. koszty postępowania apelacyjnego wzajemnie między stronami znosi. I Ca 204/12 Uzasadnienie Zaskarżonym wyrokiem Sąd Rejonowy w Biłgoraju zasądził od pozwanego (…) Spółka Akcyjna w S. na rzecz powoda T. K. kwotę 35 055,83 zł z ustawowymi odsetkami od dn. 14.10.2008 r. do dnia zapłaty. Jednocześnie umorzył postępowanie w części dotyczącej kwoty 235 zł z odsetkami ustawowymi od tej kwoty od 14.10.08 r. do dnia zapłaty. Nadto zasądził od pozwanego na rzecz powoda – tytułem kosztów procesu – kwotę 4 370,15 zł. W motywach tego rozstrzygnięcia Sąd Rejonowy wskazał, że w dniu 5 sierpnia 2006 r. powód, jako prowadzący samochód osobowy, doznał obrażeń w wypadku samochodowym. Sprawcą wypadku był S. G., który stracił panowanie nad kierowanym przez siebie samochodem osobowym doprowadził do zderzenia z autem powoda. Obrażenia powoda obejmowały złamanie kości piętowej nogi prawej, skręcenie kręgosłupa szyjnego, otarcie naskórka. Po wypadku odwieziono powoda do szpitala w B., gdzie rozpoznano złamanie kości piętowej i dystorsję kręgosłupa szyjnego. Założono mu opatrunek gipsowy i prowadzono leczenie farmakologiczne. Powód ze szpitala wypisany został w dniu 8 sierpnia 2006 r. z zaleceniem wysokiego utrzymywania kończyny, chodzenia przy pomocy lasek łokciowych bez obciążania prawej kończyny. Następnie z powodu narastających dolegliwości bólowych i narastającego zasinienia prawej goleni, powód podjął prywatne leczenie u specjalisty ortopedy – traumatologa w R. W dalszej kolejności leczenie operacyjne na Oddziale (…) w R. W tymże szpitalu badania wykazały rozkawałkowanie kości piętowej prawej ze zwichnięciem w stawie skokowo – piętowym. W dniu 17 sierpnia 2008 r. wykonano tam zabieg operacyjny zamkniętej repozycji złamania kości piętowej prawej, dokonując stabilizacji złamań drutami Kirschnera i unieruchomiono prawą stopę powoda w łusce gipsowej. Po zabiegu w szpitalu w R. powód odbył badania kontrolne. Gojenie ran pooperacyjnych przebiegało prawidłowo, a po zdjęciu unieruchomienia zastosowano rehabilitację ruchową. 2 --- STRONA 3 --- W dalszych ustaleniach Sąd Rejonowy wskazał, że w styczniu 2007 r. powód zakwalifikowany został do leczenia rehabilitacyjnego w I. W trakcie tego leczenia wystąpiło u powoda pogorszenie stanu zdrowia w postaci wzrostu bolesności prawej stopy podczas jej obciążenia w czasie chodzenia. Zmniejszono wówczas ilość zabiegów, skutkiem tego nastąpiło także zmniejszenie dolegliwości bólowych, będących skutkiem wykonywanych ćwiczeń. Mimo zakończonego leczenia – powód powrócił do pracy – występowały dolegliwości bólowe, głównie po dłuższym chodzeniu. Uniemożliwiało to sprawne wykonywanie pracy powoda. W tej sytuacji powód starał się podjąć dalsze leczenie. Podjął je w prywatnej placówce ochrony zdrowia (…) w W. Tam też 9 lipca 2007 r. poddany został kolejnej operacji polegającej na otwartej rewizji stawu piętowo – skokowego. Po wykonaniu zabiegu udzielono powodowi ścisłych zaleceń pooperacyjnych, dotyczących m.in. konieczności utrzymania łuski gipsowej przez okres 6 tygodni, utrzymywania operowanej kończyny w uniesieniu ponad podłoże i przyjmowania leków. Leczenie pooperacyjne przebiegało bez powikłań. Następnie w ośrodku (…) zastosowano systematyczną i intensywną rehabilitację. Skutkiem tak przeprowadzonego leczenia był powrót powoda do sprawności umożliwiającej mu wykonywanie pracy. Obecnie leczenie powoda zostało zakończone i jego stan jest stabilny. Trwałym skutkiem doznanych obrażeń jest krótsza prawa stopa powoda, która często obrzmiewa. Natomiast pod koniec zdarzają się kurcze łydki i czasami uda prawego. Ustaleń w zakresie doznanej szkody, jej trwałości, przebiegu leczenia, konieczności podejmowanych zabiegów leczniczych, Sąd Rejonowy dokonał m.in. w oparciu o opinię biegłego lekarza ortopedy. Opinię w pełni zaakceptowana przez sąd. Ostatecznie Sąd Rejonowy uznał za w pełni uzasadnione żądanie zadośćuczynienia w kwocie 20 000 zł. Wobec wcześniejszej wypłaty kwoty 7000 zł wyrok zasądzający obejmował kwotę 13 000 zł. W ocenie Sądu Rejonowego zasadnym pozostawało również roszczenie powoda w zakresie poniesionych przez niego kosztów leczenia w placówce (…) w W. Sąd Rejonowy podkreślił, że wydatki te miały swoje medyczne uzasadnienie oraz pozostawały w związku z doznanym na skutek wypadku urazem oraz miały na celu zmniejszenie uszczerbku na zdrowiu powoda. W ocenie Sądu Rejonowego koszty każdego leczenia – jeśli mają medyczne uzasadnienie oraz zmierzają do przywrócenia poszkodowanemu wcześniejszego stanu zdrowia – pozostają w normalnym związku przyczynowym ze zdarzeniem, które spowodowało uszkodzenie ciała. Okoliczność podjęcia odpłatnego leczenia w prywatnej placówce mimo uprawnienia do korzystania z nieodpłatnych świadczeń finansowanych przez NFZ nie powinna mieć żadnego znaczenia dla oceny obowiązku odszkodowawczego zobowiązanego do naprawienia szkody. Szczególnie zaś nie może stanowić podstawy do przyjęcia przyczynienia poszkodowanego do zwiększenia szkody stosownie do art. 362 kc. Sprzeciwia temu fakt, że powód ponosił wydatki, które były celowe i ukierunkowane były na usunięcie lub chociażby ograniczenie doznanego szkodzenia ciała. Poszukiwanie w takim wypadku pomocy budzących zaufanie specjalistów w renomowanych zakładach leczniczych 3 --- STRONA 4 --- nie może być uznane za nieuzasadnione. W tej sytuacji zarzut pozwanego, że powód nie skorzystał z przysługujących mu bezpłatnych świadczeń publicznej służby zdrowia nie jest usprawiedliwiony. Nadto w przekonaniu Sądu Rejonowego oczywistym pozostaje, że osoba poszkodowana podejmując leczenie dokonuje wyboru placówki medycznej kierując się zaufaniem i wiarą w pozytywny efekt leczenia, co ma znaczenie także dla procesu leczenia. W konsekwencji nie można przyjąć aby po stronie poszkodowanego istniał obowiązek korzystania ze świadczeń tańszych czy przysługujących nieodpłatnie w ramach publicznej służby zdrowia. Nadto Sąd Rejonowy analizując efekty leczenia powoda doszedł do przekonania, że nie dano mu możliwości wyboru pomiędzy różnymi metodami postępowania leczniczego, a decyzje za niego w tym zakresie podejmowali lekarze. Wynikało to również – w ocenie Sądu Rejonowego – z brakiem rzetelnej informacji o możliwych metodach leczenia oraz ryzykach z tym związanych. Ostatecznie zdaniem Sądu Rejonowego nie można postawić powodowi dostatecznie usprawiedliwionego zarzutu, że przyczynił się do zwiększenia obowiązku odszkodowawczego ponosząc wydatki związane z leczeniem w (…), mimo możliwości wykonania nieodpłatnego zabiegu w publicznej placówce zdrowia. W konsekwencji Sąd Rejonowy uznał za usprawiedliwione roszczenie powoda w zakresie kwoty 22 055,83 zł stanowiącej poniesione przez powoda wydatki związane z leczeniem w (…) w W., jako znajdujące oparcie w art. 444 § 1 kc. Apelację od wyroku wniósł pozwany, zaskarżając go w części, w której sąd pierwszej instancji uwzględnił powództwo ponad kwotę 13 000 zł. Jednocześnie zaskarżył rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów procesu zawarte w pkt III oraz IV wyroku. Zarzuty apelacji obejmowały: - naruszenie prawa materialnego, w szczególności: art. 362 kc poprzez jego nie zastosowanie; art. 6 kc w zw. z art. 444 § 1 kc przez przyjęcie, że powód udowodnił, iż koszty leczenia prywatnego pozostają w normalnych związku przyczynowo – skutkowym z wypadkiem, któremu uległ powód; art. 361 § kc w zw. z art. 362 kc przez jego niewłaściwe zastosowanie i nieuwzględnienie w stopniu odpowiednim przyczynienia powoda do zwiększenia szkody; - istotne naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, w tym: art. 316 § 1 kpc przez nieuwzględnienie całokształtu materiału dowodowego przy ustalaniu zasadności poniesionych przez powoda wydatków na prywatne badania lekarskie oraz konsultacje medyczne; 4 --- STRONA 5 --- art. 233 § 1 kpc przez dowolną ocenę materiału dowodowego sprawy i nieuwzględnienie całokształtu okoliczności wynikających z opinii biegłego sądowego; - błąd w ustaleniach faktycznych związany z informacjami powoda o niepewnych prognozach leczenia oraz o możliwej konieczności przeprowadzenia kolejnego zabiegu operacyjnego. Wskazując na powyższe zarzuty apelacja wnosiła zmianę zaskarżonego wyroku i zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kwoty 13 000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 14 października 2008 r. do dnia zapłaty z jednoczesnym oddaleniem powództwa w pozostałym zakresie. W zakresie kosztów procesu – o zmianę w tym zakresie zgodnie z zasadą stosunkowego ich rozdzielenia z uwzględnieniem zmiany wyroku na skutek apelacji. Nadto zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania apelacyjnego. Sąd Okręgowy zważył co następuje: Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd odwoławczy nie podziela zarzutów podniesionych w apelacji. Dotyczy to zarówno zarzutów z zakresu prawa materialnego, jak i procesowego. Szeroki wachlarz zarzutów skarżącego sprowadza się do jednego celu, a mianowicie wyeliminowania ze szkody poniesionej przez powoda kwoty 22 055,83 zł. Czyli kwoty stanowiącej poniesione przez powoda wydatki związane z leczeniem w (…) w W. W ocenie sądu odwoławczego za bezsporne przyjąć należy, że sporna kwota stanowi szkodę w mieniu powoda, jako poszkodowanego w wypadku komunikacyjnym mającym miejsce w dniu 5 sierpnia 2006 r. Kwestionowanie – jak to czyni skarżący – normalnego związku przyczynowego między skutkami wypadku a kosztami leczenia w (…) w W. nie znajduje uzasadnienia. Fakt konieczności kolejnego zabiegu operacyjnego, któremu poddany został powód w placówce leczniczej w W. pozostawał poza sporem. Strona pozwana nie kwestionowała, że tenże zabieg leczniczy miał swoje uzasadnienie medyczne. Przypomnieć należy, że stosownie do normy art. 444 § 1 kc w razie uszkodzenia ciała naprawienie szkody obejmuje wszelkie wynikłe z tego powodu koszty. W tej sytuacji obowiązek kompensaty kosztów obejmuje wszelkie koszty wywołane uszkodzeniem ciała, a więc wszystkie niezbędne i celowe wydatki nawet bez względu na to czy podjęte działania przyniosły poprawę zdrowia. Na gruncie zaś sprawy niniejszej – co podkreślić należy – konieczność, jest też skuteczność kontestowanego zabiegu pozostawała oczywista, pozostając niejako poza sporem. Pozostając przy kosztach leczenia – stanowiących składnik wszelkich kosztów w rozumieniu normy § 1 art. 444 kc – wskazać należy, że są to wydatki związane z postawieniem diagnozy, terapią (obejmującą także zabiegi) oraz rehabilitacją poszkodowanego. Ich zakres – w ocenie sądu odwoławczego – nie może ograniczać się do wydatków kompensowanych w ramach powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego, lecz powinien obejmować koszty działań podjętych z uzasadnionym - zważywszy na aktualny stan wiedzy medycznej – przekonaniem o spodziewanej poprawie stanu zdrowia 5 --- STRONA 6 --- poszkodowanego. Stąd uzasadnione może być żądanie zwrotu kosztów, jakie poszkodowany poniósł np. u wybitnego specjalisty czy też wynikłych z podjętego dalszego leczenia (medycznie w pełni uzasadnionego) w placówce medycznej, której usługi pozostają odpłatne, poza finansowaniem NFZ. W tej sytuacji – w ocenie sądu odwoławczego – nie może znaleźć akceptacji stanowisko o naruszeniu normy art. 444 § 1 kc w powiązaniu z normą dowodową (art. 6 kc). Poniesione przez powoda koszty związane z leczeniem w (…) w W. niewątpliwie mieszczą się w pojęciu wszelkie koszty użytym w przywołanej normie. Zdaniem sądu odwoławczego nie znajduje również akceptacji stanowisko o przyczynieniu się powoda do zwiększenia szkody, które to zwiększenie miałoby polegać na podjęciu dalszego leczenia, które pozostawało odpłatne, przy możliwości leczenia w oparciu o świadczenia finansowane przez NFZ. W tym zakresie obszerną argumentację przedstawił sąd pierwszej instancji, którą należy podzielić. Przypomnieć należy, że przepis art. 362 kc nie jest normą techniczną podlegającą mechanicznemu zastosowaniu przy ocenie, że wypełniona została dyspozycja tegoż przepisu. Przywołana norma ma charakter materialnoprawny, co zawsze nakazuje wypełnić ją określoną treścią, w której znajdują się stosowne okoliczności każdego indywidualnie badanego przypadku. Właśnie od okoliczności konkretnego przypadku, zwłaszcza indywidualnej sytuacji poszkodowanego, zależy ocena jego zachowania, w szczególności czy powinien i mógł podjąć działania zmierzające do minimalizacji szkody. Na gruncie sprawy niniejszej wskazać należy, że mimo długotrwałego procesu leczenia (szpitale w: B., R.) nie osiągnięto zadawalającego rezultatu. Nawet przewidywanie tego stanu rzeczy przez personel medyczny w R. nie może być równoznaczne z narzuceniem powodowi określonego modelu leczenia (w tym przypadku finansowanego przez NFZ). Truizmem jest wskazywanie, że obok życia, zdrowie stanowi najważniejsze dobro każdego człowieka. Stan zdrowia w powiązaniu ze sprawnością fizyczną – determinującą również aktywność zawodową – jako podstawowe dobro podlega szczególnej ochronie. Ochronie rozumianej szeroko jako chociażby dobro osobiste, czy też przez każdą jednostkę jako należyte dbanie o swoje interesy. W tejże dbałości nie można stawiać zarzutu, że poszkodowany poszukuje najlepszego (również z jego subiektywnego punktu widzenia) rozwiązania, które – jak w sprawie niniejszej – ma zapewnić optymalny skutek w postaci maksymalnego zminimalizowania doznawanego uszkodzenia ciała. Uszkodzenia doznanego na skutek zawinionego działania innej osoby. Przy czym nie nastąpi pełny w 100 % powrót do sprawności sprzed zdarzenia powodującego szkodę. W tej sytuacji twierdzenia o zwiększeniu szkody przez powoda, poszukującego optymalnego rozwiązania dla swoich problemów zdrowotnych, nie znajdują akceptacji. W konsekwencji w sprawie nie znajdzie zastosowania norma art. 362 kc. Prawidłowość rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji na gruncie norm prawa materialnego niejako determinuje ocenę podniesionych zarzutów proceduralnych. W ocenie 6 --- STRONA 7 --- sądu odwoławczego nie znajduje podstaw twierdzenie o naruszeniu zasady swobodnej oceny dowodów (art. 233 § 1 kpc), który to zarzut pochłania kolejne czyli błąd w ustaleniach faktycznych oraz na gruncie art. 316 § 1 kpc jako nieuwzględnienie całokształtu materiału dowodowego. Ocena materiału dowodowego dokonana przez sąd pierwszej instancji jest pełna, uwzględnia wszystkie aspekty sprawy. Problem zaś sprawy nie sprowadza się do ustaleń czy też ich braku ale do ocen i to ocen na gruncie prawa materialnego. W tej sytuacji stwierdzić należy, że poczynione przez sąd pierwszej instancji ustalenia faktyczne oraz oceny i wnioski wyprowadzone przez tenże sąd, sąd odwoławczy w pełni akceptuje i przyjmuje je jako własne. Konsekwencją tego stanu rzeczy pozostaje brak akceptacji dla zarzutów podniesionych przez skarżącego. Skutkiem czego apelację uznać należy za bezzasadną w rozumieniu art. 385 kpc co stosownie do tego przepisu skutkuje jej oddaleniem. Z tych względów Sąd Okręgowy orzekł jak w sentencji wyroku. 7