Wyrok I C1169/08 WYROK W I M I E N I U R Z E C Z Y P O S P O L I T E J P O L S K I E J Dnia 23 grudnia 2010

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C1169/08 WYROK W I M I E N I U R Z E C Z Y P O S P O L I T E J P O L S K I E J Dnia 23 grudnia 2010r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu Wydział I Cywilny w składzie : Przewodniczący SSO Grzegorz Karaś Protokolant Robert Purchalak po rozpoznaniu w dniu 23 grudnia 2010r. we Wrocławiu z powództwa M. W. przeciwko Skarbowi Państwa - (...) w W. o zapła tę I. oddala powództw o; II. zasądza od powoda na rzecz strony pozwanej kwotę 3.600 zł zwrotu kosztów procesu; III. nieziszczoną opłatą sądową od pozwu, od której Powód został zwolniony obciąża Skarb Państwa - Sąd Okręgowy we Wrocławiu; IV. przyznaje od Skarbu Państwa na rzecz adwokat B. P. kwotę 3.600 zł powiększoną o należny podatek VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu. UZASADNIENIE --- STRONA 2 --- W złożonym pozwie powód M. W. domagał się zasądzenia od pozwanego Skarbu Państwa - (...) w W. kwoty 200.000 zł tytułem zadośćuczynienia za niewłaściwe warunki odbywania kary pozbawienia wolności. Na uzasadnienie swego żądania powód podał w szczególności, że w okresie objętym pozwem strona pozwana nie zapewniła powodowi warunków bytowych, które prawo nakazuje zapewnić osobie pozbawionej wolności. W związku z tym, zdaniem powoda, strona pozwana ponosi odpowiedzialność za nadmierne przeludnienie i wynikający z niego brak należytych warunków do zachowania intymności przy załatwianiu potrzeb fizjologicznych, a także brak warunków do utrzymania higieny osobistej, spożywania posiłków i możliwości swobodnego poruszania się po celi. Powód argumentował ponadto, że zagrożone było jego zdrowie z uwagi na umieszczenie go w jednej celi z osobami zarażonymi (...) i (...), a także z osobami palącymi. Stanowi to, zdaniem powoda, niezgodne z prawem, poniżające i nieludzkie traktowanie, a obowiązkiem strony pozwanej było zapewnienie mu humanitarnych warunków izolacji. Powód wskazał, że odbywanie kary pozbawienia wolności, w złych warunkach bytowych, sanitarnych i zdrowotnych, było niezgodne z prawem, a w szczególności z art. 110 § 2 k.k.w., naruszyło jego dobra osobiste i w związku z tym rodzi odpowiedzialność odszkodowawczą za doznaną z tego tytułu krzywdę na podstawie art. 24 k.c. w zw. z art. 448 k.c. W odpowiedzi na pozew strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie od powoda kosztów procesu. W uzasadnieniu strona pozwana przyznała, że powód przebywał w (...) w W. z przerwami w okresie od września 2003 r. do lutego 2009 r. i w zakresie żądań objętych pobytem powoda w (...) przed 2007 r. strona pozwana podniosła zarzut przedawnienia roszczenia. Podała, że powód przebywał w celach o powierzchniach od 15 do 17 m 2 , nie licząc toalety, w których osadzonych było zwykle od 5 do 7 więźniów, przy czym stan zaludnienia w celach był zmienny z uwagi na rotację osadzonych spowodowaną zwolnieniami i przeniesieniami do innych (...), przy czym cele były należycie wyposażone w sprzęt kwaterunkowy i środki czystości. Strona pozwana zarzuciła, że nie może ponosić --- STRONA 3 --- odpowiedzialności za to, że w niektórych okresach powód mógł przebywać w celach przeludnionych, ponieważ nie mogła odmówić przyjęcia osadzonego do odbycia kary, a ponadto, w związku z przeludnieniem, które od roku radykalnie się zmniejsza, wykorzystała wszelkie możliwości na dodatkowe zagospodarowanie na cele mieszkalne świetlic i innych pomieszczeń. Ponadto strona pozwana zarzuciła, że w oparciu o art. 248 § 1 k.k.w. w sposób uzgodniony z sądem penitencjarnym mogła umieścić powoda w celach, w których na jednego osadzonego przypadało mniej niż 3 m 2 . Według strony pozwanej, nie ma także podstaw do twierdzenia, iż warunki bytowe osadzonych w (...) w W. były niehumanitarne. Wskazano, że w każdej celi wielofunkcyjnej znajdują się ubikacje zamykane na drzwi, skazani korzystają z codziennych spacerów, widzeń, zajęć kulturalnych i sportowych, biblioteki, mają także możliwość uczestniczenia w nabożeństwach w zakładowej kaplicy oraz nauki zawodu w miejscowej szkole zakładowej, a także korzystania w celach z odbiorników radiowych i telewizyjnych oraz grzałek lub czajników do gotowania wody. Strona pozwana wskazała ponadto, że więźniowie mają częściowo możliwość pracy poza (...) lub w gospodarstwie pomocniczym. Podano także, że administracja (... ) stale kontroluje stan sanitarny (... ) i w każdym przypadku, kiedy tego wymaga sytuacja, przeprowadzana jest dezynsekcja pomieszczeń, a także systematycznie odnawia się cele, zaś osadzeni mogą korzystać z cotygodniowej łaźni. Wskazano nadto, iż opieka medyczna w (...) znajduje się na należytym poziomie, zaś pozwany nie podnosił, aby w trakcie odbywania kary pozbawienia wolności zachorował na jakąkolwiek chorobę. Z uwagi na powyższe strona pozwana zarzuciła, iż powód w żaden sposób nie wykazał domniemanej szkody. W piśmie procesowym z dnia 6 października 2009 r. strona pozwana uzupełniająco podała, że powód został warunkowo przedterminowo zwolniony z (...). Ponadto wskazała, iż w czasie pobytu w (... ) w W., powód był zatrudniony odpłatnie poza terenem (...) w grupie bezdozorowej w B., a także był uczniem szkoły zawodowej działającej na terenie (...) i ukończył kurs technologa robót --- STRONA 4 --- wykończeniowych. W związku z dyscyplinarnym cofnięciem powoda z pracy w B., administracja (...) proponowała powodowi podjęcie innej pracy, ale powód nie wyraził na to zgody. Strona pozwana zarzuciła nadto, że powód już dawno mógłby opuścić (...), gdyby nie popełnienie przez niego kolejnego przestępstwa, w trakcie przerwy w odbywaniu kary pozbawienia wolności w okresie od kwietnia 2000 r. do stycznia 2001 r. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: M. W. przebywał w (...) w W. w okresie od 10 września 2003 r. do 18 listopada 2003 r., od 11 lutego 2004 r. do 12 października 2004 r., od 27 października 2004 r. do 14 grudnia 2005 r. oraz od 17 stycznia 2007 r. do 17 lutego 2009 r. W okresie odbywania kary pozbawienia wolności w (...) w W. M. W. był osadzony w wieloosobowych celach o nr (...) o powierzchni około 16 m 2 , nie licząc wydzielonych toalet, w których przebywało przeważnie od 5 do 7 skazanych. W czasie osadzenia M. W. w celach więziennych okresowo panowało przeludnienie, ponieważ powierzchnia przypadająca na jednego osadzonego wynosiła mniej niż 3 m 2 , o czym Dyrektor (...) w W. informował Sędziego penitencjarnego. Dowó d: 1 . akta osobowe powoda M. W., 2. zaświadczenia, k. 12-17, 3. odpowiedzi na skargi, k.66-67, 4. zestawienia cel, k. w 74- 76, 5. --- STRONA 5 --- zeznania świadka R. C., k. 128-129, W czasie pobytu M. W. w (...) w W. przebywał on w 6 różnych oddziałach. Każda z cel posiadała wydzielony kącik sanitarny, który stanowi oddzielne pomieszczenie, oświetlone, zamykane drzwiami. W kąciku sanitarnym znajdowała się toaleta i sprzęt do utrzymania czystości. Każda cela posiadała dostęp do wody bieżącej. Skazani sami odpowiadali za utrzymanie czystości w celi. Otrzymywali z (...) sprzęt oraz środki chemiczne do utrzymania czystości. Każda z celi posiadała dostęp do światła dziennego, a także była doświetlana elektrycznie. Skazani za zgodą Dyrektora mogli korzystać z lampek nocnych lub biurowych do nauki. Każda z celi wentylowana była za pomocą wentylacji grawitacyjnej, która podlega okresowym przeglądom kominiarskim. Wszystkie cele więzienne w (... ) w W. były wyposażone podobnie. Każdy ze skazanych miał swoje łóżko, komplet pościeli, taboret, szafkę na ubrania, ponadto w celi znajdował się stół, w tym stół więzienny dla czterech osadzonych bądź stolik więzienny dla dwóch osadzonych, wieszak na ubrania, lustro, miska oraz półka na przybory osobiste. Raz w tygodniu skazani mieli możliwość skorzystania z ciepłych kąpieli, a skazani przy pracach brudzących codziennie. Skazani otrzymywali z (...) środki higieny osobistej, które uzupełniane były comiesięcznie. Środkami higieny były proszek do prania, mydło, krem do golenia, nożyk do golenia, pasta do zębów oraz szczoteczka. Wymiana pościeli następowała raz na dwa tygodnie, bielizny osobistej raz w tygodniu. Skazani przyjmowani do (... ) otrzymywali środki higieny osobistej, pościel, odpowiednią do pory roku odzież, bieliznę, obuwie, sprzęty do spożywania posiłków, w tym talerz głęboki, talerz płytki, kubek oraz sztućce. Za zgodą Dyrektora skazani korzystali ze sprzętu RTV i AGD, który przywożony był przez skazanych lub ich rodziny. Każdy z osadzonych otrzymywał trzy posiłki dziennie: śniadanie, obiad i kolację. Ponadto, na terenie (...) istniała możliwość dokonywania zakupów środków spożywczych i higienicznych w kantynie więziennej. W przypadku stwierdzenia występowania w celach insektów, osadzeni obowiązani byli --- STRONA 6 --- informować o tym fakcie oddziałowego lub wychowawcę i w takim przypadku w celach, po przeniesieniu więźniów, niezwłocznie przeprowadzana była dezynsekcja pomieszczeń. W (...) znajdował się Zakład Opieki Zdrowotnej, w skład którego wchodziło m.in. laboratorium, apteka, gabinet stomatologiczny, gabinet zabiegowy, gabinet przyjęciowy, poczekalnia i izba chorych. Osadzeni w (...) mieli dostęp do lekarzy specjalistów, w tym kardiologa, dermatologa, laryngologa, neurologa i radiologa. Wszystkie badania oraz leki dla więźniów były nieodpłatne. W okresie pobytu w (...) w W. M. W. zgłaszał się do ambulatorium więziennego zgłaszając bóle i (...). W związku z tym konsultowany był z (...). W trakcie jednej z konsultacji zalecono powodowi leczenie operacyjne w związku ze zmianami w (...), jednak powód odmówił poddaniu się temu zabiegowi. Więźniowie odbywający wraz z M. W. w tej samej celi karę pozbawienia wolności byli w większości osobami niepalącymi, z uwagi na wyznaczenie przez administrację (...) osobnych cel dla osób niepalących i dla osób palących. Sporadycznie z uwagi na istniejące przeludnienie, w jednej celi z M. W. umieszczano więźniów palących. Więźniowie chorzy na choroby zakaźne typu (...),(...) w (...) w W. umieszczani byli w pojedynczych celach, z uwagi na ryzyko zakażenia. Więźniowie chorzy na (...) i (...) umieszczani byli w celach wieloosobowych, z uwagi na brak przepisów nakazujących ich izolację. Dowó d: 1 . akta osobowe powoda M. W., 2. zeznania świadka R. C., k. 128-129, 3. zeznania świadka N. S., k. 130, 4. zeznania świadka A. B., k. 131, 5. --- STRONA 7 --- zeznania świadka A. L., k. 131-132, 6. zeznania świadka W. K., k. 132, Sąd zważył, co następuje: Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. Powód M. W. domagał się zadośćuczynienia za wyrządzoną mu przez stronę pozwaną szkodę niemajątkową (krzywdę) wynikającą z niezapewnienia mu odpowiednich warunków bytowych podczas odbywania kary pozbawienia wolności. Jak wynika z treści pozwu powoda, zadośćuczynienie miało stanowić środek ochrony jego dóbr osobistych - prawa do godności. Podstawę prawną żądania zgłoszonego przez powoda stanowił zatem przepis art. 23 w zw. z art. 24 w zw. z art. 448 k.c., zaś niezapewnienie mu odpowiednich, wymaganych przepisami, warunków bytowych powód upatrywał przede wszystkim w nadmiernym przeludnieniu pozwanych jednostek penitencjarnych i wynikających z tego konsekwencji wskazanych bliżej w pozwie. Dla oceny zasadności podniesionego w pozwie żądania niezbędne było zatem ustalenie, czy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że strona pozwana dopuściła się naruszenia wymienionych w pozwie obowiązków oraz czy fakt ten spowodował naruszenie dóbr osobistych powoda a także czy powód poniósł związaną z tym szkodę majątkową, na którą powoływał się w pozwie. Zgodnie z art. 23 k.c. dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Art. 24 k.c. określa z kolei środki ochrony dóbr osobistych, wskazując że ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także --- STRONA 8 --- żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie, a na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. W zakresie żądania zadośćuczynienia z tytułu naruszenia dóbr osobistych cytowany art. 24 k.c. odsyła więc do przepisów o czynach niedozwolonych, w szczególności do art. 448 k.c., w myśl którego w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, m.in. odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. W pierwszej kolejności należy wskazać, że to na powodzie, jako dochodzącym ochrony prawnej spoczywał ciężar dowodu, iż jego dobra osobiste zostały naruszone przez działania pozwanego Skarbu Państwa. Zgodnie bowiem z ogólną regułą wynikającą z art. 6 k.c. ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Przerzucenie ciężaru dowodu na pozwanego w procesie o ochronę dóbr osobistych, przewidziane w art. 24 § 1 k.c., dotyczy tylko bezprawności działania zagrażającego dobrom osobistym lub powodującego ich naruszenie - w razie udowodnienia przez powoda ich faktycznego naruszenia przez wskazane jednostki organizacyjne Skarbu Państwa, pozwany w celu uniknięcia odpowiedzialności musiałby wykazać, że działania powodujące naruszenie były zgodne z prawem. Powód w zasadzie nie podjął żadnej inicjatywy dowodowej. Spośród okoliczności, które zgodnie z treścią pozwu, miały powodować naruszenie godności powoda, za udowodniony można uznać tylko fakt czasowego umieszczenia powoda w (...) w W. w celach, w których powierzchnia przypadająca na jednego osadzonego wynosiła mniej niż 3 m 2 . Fakt istnienia przeludnienia w polskich jednostkach penitencjarnych i częstego naruszania norm dotyczących powierzchni celi przypadającej na osadzonego, wynikających z wiążących Polskę przepisów prawa międzynarodowego i art. 110 k.k.w., stanowi, zdaniem Sądu, fakt powszechnie znany. W niniejszej sprawie, co strona pozwana --- STRONA 9 --- przyznała, powód przebywał w celach wieloosobowych, zatem zjawisko przeludnienia w (...) dotyczyło także jego jako osadzonego w tej jednostce penitencjarnej. Sąd uznał zatem, że okoliczność ta nie była jednak sporna między stronami. Powód nie udowodnił natomiast pozostałych okoliczności, które wskazał w pozwie. Z analizy zgromadzonych w sprawie dowód wynika, iż w czasie pobytu M. W. w (... ) w W. przebywał on w 6 różnych oddziałach. Każda z cel posiadała wydzielony kącik sanitarny, który stanowi oddzielne pomieszczenie, oświetlone, zamykane drzwiami. W kąciku sanitarnym znajdowała się toaleta i sprzęt do utrzymania czystości. Każda cela posiadała dostęp do wody bieżącej. Skazani sami odpowiadali za utrzymanie czystości w celi. Otrzymywali z (... ) sprzęt oraz środki chemiczne do utrzymania czystości. Każda z celi posiadała dostęp do światła dziennego, a także była doświetlana elektrycznie. Skazani za zgodą Dyrektora mogli korzystać z lampek nocnych lub biurowych do nauki. Każda z celi wentylowana była za pomocą wentylacji grawitacyjnej, która podlega okresowym przeglądom kominiarskim. Wszystkie cele więzienne w (... ) w W. były wyposażone podobnie. Każdy ze skazanych miał swoje łóżko, komplet pościeli, taboret, szafkę na ubrania, ponadto w celi znajdował się stół, w tym stół więzienny dla czterech osadzonych bądź stolik więzienny dla dwóch osadzonych, wieszak na ubrania, lustro, miska oraz półka na przybory osobiste. Raz w tygodniu skazani mieli możliwość skorzystania z ciepłych kąpieli, a skazani przy pracach brudzących codziennie. Skazani otrzymywali z (... ) środki higieny osobistej, które uzupełniane były comiesięcznie. Środkami higieny były proszek do prania, mydło, krem do golenia, nożyk do golenia, pasta do zębów oraz szczoteczka. Wymiana pościeli następowała raz na dwa tygodnie, bielizny osobistej raz w tygodniu. Skazani przyjmowani do (... ) otrzymywali środki higieny osobistej, pościel, odpowiednią do pory roku odzież, bieliznę, obuwie, sprzęty do spożywania posiłków, w tym talerz głęboki, talerz płytki, kubek oraz sztućce. Za zgodą Dyrektora skazani korzystali ze sprzętu RTV i AGD, który przywożony był przez skazanych lub ich rodziny. Każdy z osadzonych otrzymywał trzy posiłki dziennie: śniadanie, obiad i --- STRONA 10 --- kolację. Ponadto, na terenie (...) istniała możliwość dokonywania zakupów środków spożywczych i higienicznych w kantynie więziennej. W przypadku stwierdzenia występowania w celach insektów, osadzeni obowiązani byli informować o tym fakcie oddziałowego lub wychowawcę i w takim przypadku w celach, po przeniesieniu więźniów, niezwłocznie przeprowadzana była dezynsekcja pomieszczeń. W zakładzie znajdował się Zakład Opieki Zdrowotnej, w skład którego wchodziło m.in. laboratorium, apteka, gabinet stomatologiczny, gabinet zabiegowy, gabinet przyjęciowy, poczekalnia i izba chorych. Osadzeni w (...) mieli dostęp do lekarzy specjalistów, w tym kardiologa, dermatologa, laryngologa, neurologa i radiologa. Wszystkie badania oraz leki dla więźniów były nieodpłatne. W okresie pobytu w (... ) w W. M. W. zgłaszał się do ambulatorium więziennego zgłaszając bóle i (...). W związku z tym konsultowany był z (...). W trakcie jednej z konsultacji zalecono powodowi leczenie operacyjne w związku ze zmianami w (...), jednak powód odmówił poddaniu się temu zabiegowi. Więźniowie odbywający wraz z M. W. w tej samej celi karę pozbawienia wolności byli w większości osobami niepalącymi, z uwagi na wyznaczenie przez administrację (...) osobnych cel dla osób niepalących i dla osób palących. Sporadycznie z uwagi na istniejące przeludnienie, w jednej celi z M. W. umieszczano więźniów palących. Więźniowie chorzy na choroby zakaźne typu (...),(...) w (... ) w W. umieszczani byli w pojedynczych celach, z uwagi na ryzyko zakażenia. Więźniowie chorzy na (...) i (...) umieszczani byli w celach wieloosobowych, z uwagi na brak przepisów nakazujących ich izolację. Mając na uwadze powyższe ustalenia faktyczne, za nie zasługujące na uwzględnienie należało uznać argumenty powodowa podniesione w pozwie odnośnie nieprawidłowości w trakcie odbywania przez niego kary pozbawienia wolności w (...) w W.. W okolicznościach tej konkretnej sprawy nie sposób nie zauważyć, że powód w pozwie zawarł tylko ogólnikowe twierdzenia, przy czym wszystkie wskazywane przez niego utrudnienia łączył z przeludnieniem cel. W ocenie Sądu, powód opierając swoje roszczenie na ogólnikowych twierdzeniach o przeludnieniu polskich więzień i wynikających z tego jego zdaniem --- STRONA 11 --- drastycznych konsekwencjach, nie wskazał na żadne konkretne przejawy nieludzkiego, niegodziwego traktowania jego samego, poza faktem czasowego przeludnienia cel, a także nie wykazał bezprawności działania funkcjonariuszy strony pozwanej oraz szkody polegającej na negatywnych konsekwencjach, np. dla jego zdrowia odnośnie przebywania we wskazanych warunkach. W ocenie Sądu nawet gdyby przyjąć, że pozwane jednostki penitencjarne nie zapewniły powodowi odpowiednich warunków bytowych, w tym wymaganej przepisami powierzchni cel mieszkalnych, należytego ich wyposażenia, itp. (gdyby powód te ostatnie okoliczności udowodnił), w ocenie Sądu nie uzasadniałoby to zasądzenia na rzecz powoda zadośćuczynienia. Sąd nie ma obowiązku zasądzenia zadośćuczynienia pieniężnego w każdym przypadku naruszenia dóbr osobistych, co wynika zarówno z redakcji art. 448 k.c. („sąd może przyznać"), jak i z funkcji zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych. Przy stosowaniu tego przepisu sąd bierze pod uwagę całokształt okoliczności faktycznych, w tym winę sprawcy naruszenia dóbr osobistych i jej stopień oraz rodzaj naruszonego dobra (tak Sąd Najwyższy w wyroku z 19 kwietnia 2006 r. , II PK 245/05, OSNP 2007 Nr 7-8, poz. 101, a pogląd ten sad orzekający podziela). Istotnym kryterium jest rozmiar krzywdy, zadośćuczynienie ma bowiem na celu zrekompensowanie pokrzywdzonemu wszelkich ujemnych doznań psychicznych lub fizycznych będących następstwem zawinionego działania lub zaniechania sprawcy. Ponadto według orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka cierpienie i upokorzenie związane z odbywaniem kary więzienia tylko wówczas stanowią naruszenie art. 3 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, gdy przekraczają nieunikniony element cierpienia wpisanego w pozbawienie wolności (por. uzasadnienie wyroku SN z dnia 2 października 2007 r., II CSK 269/07). Dochodząc do przekonania, że nie było podstaw do zasądzenia na rzecz powoda zadośćuczynienia, Sąd miał na względzie przede wszystkim fakt, iż powód nie wykazał (jak już wskazano wcześniej), ażeby rozmiar jego cierpień uzasadniał zasądzenie na jego rzecz kwoty pieniężnej oraz nie podał w pozwie jakie negatywne --- STRONA 12 --- skutki w jego sferze emocjonalnej wywołały niedostateczne, jego zdaniem, warunki bytowe panujące w pozwanych jednostkach penitencjarnych. Powód nie podał w pozwie, jakie negatywne skutki w jego sferze psychicznej wywoływało większe niż przewidują przepisy zagęszczenie w celach, odczuwanie negatywnych emocji jest zaś związane z samą istotą odbywania kary izolacyjnej, wynikającym z tego ograniczeniem w sferze prywatności, brakiem swobody dokonywania wyborów, koniecznością przebywania w towarzystwie innych, przypadkowych osób, świadomością izolacji i perspektywą dalszego jej trwania. Powód nie wykazał, ażeby warunki odbywania kary odnoszące się do niego różniły się na jego niekorzyść od warunków, w jakich karę odbywali inni skazani, nie można więc uznać, że umieszczenie powoda w przeludnionej celi stanowiło indywidualnie wymierzoną w niego szykanę. Mając na uwadze powyższe okoliczności powództwo należało oddalić. W uzupełnieniu należy wskazać, że Sąd na rozprawie w dniu 16 grudnia 2010 r. (karta 140 akt sprawy) pominął dowód z przesłuchania powoda, wobec jego nieobecności na rozprawie. Mając na uwadze okoliczność, iż powód nie dochował należytej staranności w tym zakresie i nie stawił się w terminie na rozprawę, Sąd nie uwzględnił złożonego w dniu 20 grudnia 2010 r. (karta 143 akt sprawy) wniosku pełnomocnika powoda o otwarcie rozprawy i przesłuchanie go w charakterze strony, zważywszy ponadto, że wniosek ten zmierzał do przewleczenia postępowania, a nadto okoliczności, na którą miałby zostać dopuszczony zostały w sprawie dostatecznie wyjaśnione. Orzeczenie o kosztach zawarte w punkcie II sentencji wyroku Sąd wydał na podstawie art. 98 § 1 k.p.c., w myśl którego strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Zgodnie z art. 108 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 167, poz. 1398, z późn. zmianami) zwolnienie od kosztów sądowych nie zwalnia --- STRONA 13 --- od obowiązku zwrotu kosztów procesu przeciwnikowi. Koszty procesu poniesione przez pozwanego w niniejszej sprawie sprowadzały się do kosztów zastępstwa procesowego należnych Skarbowi Państwa, które w oparciu o art. 99 k.p.c. w zw. z § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 z poźn. zm.) wynoszą 3.600 zł. O kosztach sądowych w pkt III wyroku orzeczono w oparciu o art. art. 113 ust. 2 a contrario ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Strona powodowa została w niniejszej sprawie zwolniona od kosztów sądowych, nie uiszczając należnej w sprawie opłaty sądowej. O brakujących kosztach sądowych - w części w jakiej nie uiściła ich osoba zwolniona od kosztów sądowych - Sąd orzeka w oparciu o art. 113 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. W sytuacji gdy strona powodowa została zwolniona od kosztów a następnie sprawę przegrała, brakującymi kosztami sądowymi obciąża się Skarb Państwa. Brak jest bowiem podstaw do obciążenia owymi kosztami przeciwnika (art. 11 ust. 1 ustawy). Z tych samym względów Sąd zasądził od Skarbu Państwa na rzecz pełnomocnika powoda kwotę 3.600 zł powiększoną o należny podatek VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie powodowej z urzędu, o czym orzeczono jak w punkcie IV wyroku.