Wyrok I C

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C – 2069 / 10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 maja 2012 roku Sąd Okręgowy w Łodzi I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący : SSO. A. Hryniewicz Protokolant : sekr. sądowy Emilia Grabarczyk po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2012 roku w Łodzi na rozprawie sprawy z powództwa: I. J. przeciwko: A. J. o : ochronę dóbr osobistych 1. Oddala powództwo 2. Zasądza od powódki I.J. na rzecz pozwanej A. J. kwotę 377 zł / trzysta siedemdziesiąt siedem / tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. --- STRONA 2 --- Sygn. akt I C 2069/10 UZASADNIENIE Pozwem z dnia 8 listopada 2010 roku I. J. wniosła o nakazanie A. J. usunięcia skutków naruszenia dóbr osobistych poprzez rozebranie nagrobka śp. Z. J. położonego na Cmentarzu (…) w K., a na wypadek nieuwzględnienia tego żądania, nakazanie A. J. przesunięcie nagrobka śp. Z. J. położonego na Cmentarzu (…) w K. poprzez jego rozebranie, a następnie postawienie go w miejscu, gdzie obecnie przebiega alejka między obydwoma grobami, w taki sposób, aby nagrobek śp. Z. J. znalazł się jak najbliżej nagrobka śp. J. J.. Powódka wniosła również o zasądzenie od pozwanej na rzecz powódki kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazano, że w 1979 roku mąż powódki J. J. został pochowany na Cmentarzu (…) w K. w podwójnym grobie wykupionym początkowo celem pochówku E. J.. W 1991 roku z prawej strony grobu został pochowany syn powódki, a mąż pozwanej, Z. J.. W 2008 roku powódka zamówiła nowy nagrobek dla wszystkich trzech osób pochowanych w przedmiotowym grobie. Dzień po wykonaniu fundamentów, zostały one rozebrane z prawej strony, zaś obok postawiono z inicjatywy pozwanej nagrobek z nazwiskiem śp. Z. J.. Pomnik wystawiony przez pozwaną nie odpowiada właściwemu miejscu pochówku Z. J.. Wystawione przez powódkę i pozwaną pomniki pozostają w odległości od siebie, tworząc ścieżkę, po której przechodzą osoby odwiedzające bliskich na cmentarzu. Ścieżka ta przechodzi tuż nad miejscem pochówku syna powódki. Dodatkowo stawiane na ścieżce przez powódkę i inne osoby znicze i kwiaty są stamtąd zabierane. Działania A. J., zdaniem powódki, stanowią bezprawne naruszenie kultu osoby zmarłej, poprzez „przeniesienie” miejsca upamiętnienia zmarłego Z. J. z pierwotnego miejsca w grobie rodzinnym bez ekshumacji jego zwłok. Swoim działaniem pozwana miała doprowadzić do sytuacji, w której szczątki zmarłego znalazły się pomiędzy dwoma nagrobkami w przechodniej alejce. Ponadto utrudniany jest kult osoby zmarłej, bowiem ustawiane w tym miejscu kwiaty i znicze albo są usuwane, albo przenoszone na nagrobek J. J. i E. J.. (pozew k. 2-7) 2 --- STRONA 3 --- W odpowiedzi na pozew A. J. wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie od powódki na rzecz pozwanej kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Pozwana zaprzeczyła, by nagrobek został wybudowany w innym miejscu, niż grób Z. J.. Miejsce to było i jest opłacane przez pozwaną, a na budowę nagrobka uzyskano zgodę w administracji cmentarza. Sporny nagrobek został wybudowany jako pierwszy, tak więc to powódka podjęła decyzję jaki odstęp między nagrobkami ma pozostać. Ponadto wskazano, że działaniom pozwanej nie można przypisać cech bezprawności. Prawo do kultu osoby najbliższej przysługuje wszystkim osobom najbliższym, w tym żonie i dzieciom zmarłego. Wybudowanie przez pozwaną nagrobka zmarłemu mężowi nie może więc stanowić naruszenia dóbr osobistych innych osób bliskich zmarłego. Do spornej sytuacji zaś doszło z winy powódki, która bez porozumienia z pozwaną rozebrała stary nagrobek i chciała postawić nowy, również w miejscu pochówku Z. J.. (odpowiedź na pozew k. 29-32) Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: W 1979 roku zmarł J. J., mąż powódki. Został on pochowany w grobowcu, w którym pochowany był już E. J.. Powódka zleciła wystawienie nagrobka, który składał się z 3 płyt i obejmował dwa miejsca pochówku. W 1991 roku zmarł syn powódki, mąż pozwanej, Z. J., który został pochowany w drugim grobie objętym tym nagrobkiem. (zeznania świadka Z. J. – I. k. 93-94; zeznania świadka J. J. k. 94; zeznania powódki k. 161 w zw. z k. 89) Miejsce pochówku J. J. opłacała powódka, zaś miejsce pochówku Z. J. - pozwana. (akt własności grobu k. 12; potwierdzenie k. 35) W lutym 2008 roku I.J. postanowiła wymienić nagrobek na grobach swojego męża i syna. Nie informowała o swoich zamiarach pozwanej, ani jej dzieci. Zamówiła u kamieniarza nagrobek składający się z 3 płyt. (zeznania świadka J. J. k. 94; zeznania świadka P. G. k. 97; zeznania powódki k. 161 w zw. z k. 89-90) W okresie pomiędzy dniem 22 maja 2008 roku, tj. świętem Bożego Ciała, a dniem 24 maja 2008 roku stary nagrobek został rozebrany. Kamieniarz wylał fundament na obszarze obejmującym miejsce pochówku zarówno J. J. jak i Z. J.. Nowy fundament odpowiadał 3 --- STRONA 4 --- powierzchni starego nagrobka. Czynności te zostały wykonane jeszcze przed uzyskaniem przez powódkę zezwolenia na budowę pomnika. (zeznania świadka P. G. k. 97; zeznania świadka M. K. k. 128 odw.; zeznania pozwanej k. 171 w zw. z k. 90 w zakresie okresu wykonania prac; zezwolenie k. 101 w zakresie podjęcia wskazanych czynności przed udzieleniem zezwolenia) Po uzyskaniu informacji o rozbiórce nagrobka, pozwana udała się z córką do parafii, by porozmawiać z księdzem. Nikt nie wiedział o podjętych czynnościach rozbiórki nagrobka. A. J. rozbiła część fundamentu usytuowaną nad grobem jej męża. Następnego dnia obecny mąż pozwanej i syn B. J. odgrodzili miejsce na nowy nagrobek dla Z. J. poprzez ustawienie czterech palików powiązanych sznurkiem. (dokumentacja fotograficzna - koperta k. 36; zeznania świadka B. J.o k. 95; zeznania świadka A. S. k. 96; zeznania pozwanej k. 171 w zw. z k. 90-91, k. 172) W dniu 27 maja 2008 roku A. J. uzyskała zezwolenie na budowę pojedynczego pomnika. (zezwolenie k. 35) Nowy nagrobek dla Z. J. został wystawiony na zlecenie A. J. następnego dnia. Nie informowała ona o podjętych pracach I. J.. W trakcie prac na cmentarz przyjechała powódka ze swoją córką J. J. Zadzwoniły po kamieniarza, który przyjechał i dokonał pomiaru placu dotychczas objętego jednym nagrobkiem. Wystawiony przez pozwaną nagrobek zajmował teren odpowiadający połowie placu. Strony nie rozmawiały wówczas o ustawieniu nagrobka bliżej miejsca, w którym pochowany został J. J. (zeznania świadka J. J. k. 95; zeznania powódki k. 163; zeznania pozwanej k. 171 w zw. z k. 90-91, k. 172) Po wystawieniu przez pozwaną nagrobka, I. J. zleciła wystawienie pojedynczego nagrobka dla E. J. i J. J.. Zgodnie z jej zaleceniem, nagrobek został ustawiony w pewnej odległości od nagrobka Z. J.. Kamieniarze skuli resztki poprzednio wylanego fundamentu i wyłożyli nowy. ( zeznania świadka P. G. k. 97; zeznania świadka M. K. k. 128 odw. - 129; zeznania powódki k. 161 w zw. z k. 89-90 ) Zezwolenie na wybudowanie nowego nagrobka powódka uzyskała dopiero w dniu 28 maja 2008 roku. (zezwolenie k. 101) Celem podjęcia prac polegających na ustawieniu na cmentarzu nagrobka oraz na wymianie starego nagrobka na nowy, konieczne jest uzyskanie zezwolenia. 4 --- STRONA 5 --- (zeznania świadka R. Ś. k. 97) Obecnie w miejscu dawnego nagrobka E. J., J. J. i Z. J. stoją dwa pomniki, oddalone od siebie. Z lewej strony stoi nagrobek J. J. i E. J.. Na tablicy pamiątkowej pozostawione jest jeszcze miejsce dla powódki. Z prawej strony ustawiony jest nagrobek Z. J.. Ziemia pomiędzy nagrobkami wyłożona jest z prawej strony płytami, zaś z lewej - mniejszą kostką. (dokumentacja fotograficzna k. 14-17) Obszar zajmowany obecnie przez oba nagrobki jest większy, niż obszar, na którym dotychczas znajdował się jeden nagrobek dla męża i syna powódki. (zeznania świadka Z. J. – I. k. 94) I. J. uważa, że Z. J. pochowany jest w miejscu, które wyłożone jest płytkami, nie jest zaś objęte nagrobkiem. ( zeznania powódki k. 161 w zw. z k.-90) A. J.oraz dzieci Z.J. przekonani są o tym, że Z. J pochowany jest w miejscu, w którym ustawiony jest nowy nagrobek. (zeznania świadka B. J. k. 95; zeznania świadka A. S. k. 96; zeznania pozwanej k. 171 w zw. z k. 91, k. 172) Na płytach rozdzielających dwa nagrobki powódka wraz ze swoimi bliskimi ustawia znicze i kwiaty dla Z. J.. W połowie 2009 roku przedmioty te były usuwane przez nieznane osoby. Postępowanie w sprawie o wykroczenia, prowadzone w związku z tymi czynami, nie dało podstaw do skierowania wniosku o ukaranie do sądu rejonowego. (akta sprawy RCS 51/09 i RSOW 155/09 - koperta k. 56; zeznania świadka Z. J – I. k. 93; zeznania świadka J. J. k. 95) Pismem z dnia 12 listopada 2009 roku pełnomocnik powódki wezwał pozwaną do podjęcia pertraktacji ugodowych celem rozwiązania spornej sytuacji związanej z istniejącymi nagrobkami. Ostatecznie pełnomocnik pozwanej, pismem z dnia 21 czerwca 2010 roku, wskazał, że pozwana nie wyraża zgody na przesunięcie lub rozebranie postawionego nagrobka. Wyraziła natomiast zgodę na przesunięcie w stronę wystawionego przez siebie nagrobka, pomnika postawionego przez powódkę. (pisma k. 21, k. 23) Zarówno powódka, jak i pozwana wykazują wzajemną niechęć, od wielu lat nie utrzymują kontaktów. (okoliczność bezsporna) 5 --- STRONA 6 --- Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w postaci załączonych do akt dokumentów i fotografii, których prawdziwość nie była przez strony kwestionowana, oraz zeznań powołanych świadków i stron. Sąd nie dał wiary zeznaniom powódki, że wystawiony przez pozwaną nagrobek stanowi jedynie atrapę i jest wykonany z papieru. Dokumentacja fotograficzna załączona do akt sprawy w sposób jednoznaczny potwierdza, że nagrobek Z J wykonany został z kamienia, w sposób profesjonalny. Jako niewiarygodne Sąd ocenił również zeznania powódki w zakresie, w jakim twierdziła, że zezwolenie na wybudowanie nowego nagrobka uzyskała jeszcze przed rozpoczęciem prac przez kamieniarza. Jak wynika z daty wystawienia zezwolenia, powódka uzyskała pozwolenie na wybudowanie nagrobka ex post, po podjęciu prac przez kamieniarzy wynajętych przez pozwaną. Nie sposób więc przyjąć, że dysponowała zgodą wcześniej. A J podjęła decyzję o wybudowaniu nagrobka dopiero po uzyskaniu informacji o usunięciu na zlecenie powódki starego nagrobka i wylaniu w jego miejsce fundamentów pod nowy. Pozwana zgodę na prace na cmentarzu uzyskała w dniu 27 maja 2008 roku. Skoro powódka zezwolenie na wybudowanie nowego nagrobka otrzymała dopiero w dniu 28 maja 2008 roku, nie mogła nim dysponować już na początku podejmowania prac przez kamieniarzy. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Powództwo jako niezasadne podlega oddaleniu zarówno w zakresie żądania głównego, jak i ewentualnego. Podstawę prawną dochodzonego przez powódkę roszczenia stanowią przepisy art.23 k.c. i 24 k.c. Stosownie do treści art. 24 § 1 k.c. ten czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba, że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Przesłanką odpowiedzialności za naruszenie dobra osobistego jest bezprawność działania sprawcy. Bezprawność – w myśl obiektywnego pojęcia kodeksowego - to działanie sprzeczne z prawem lub zasadami współżycia społecznego bez względu na winę sprawcy. Zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie Sądu Najwyższego poglądem za bezprawne uważa się każde działanie naruszające dobro osobiste, jeżeli nie zachodzi żadna ze szczególnych okoliczności usprawiedliwiających je, do których zalicza się: działanie w 6 --- STRONA 7 --- ramach porządku prawnego, wykonywanie prawa podmiotowego, zgodę pokrzywdzonego, działanie w obronie uzasadnionego interesu (por. orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 19 października 1989 roku , II CR 419/89, OSP 11-12/1990, poz. 377, z dnia 26 października 2001 roku V CKN 195/01 opublikowane w bazie LEX nr 53107). Dodatkowo z treści art. 24 § 1 k.c. wynika domniemanie bezprawności naruszenia dobra osobistego i to na stronie pozwanej spoczywa obowiązek udowodnienia okoliczności przeciwnej. Katalog dóbr osobistych jest szeroki i nieograniczony. Przepis art. 23 k.c. jedynie przykładowo wymienia dobra osobiste człowieka takie, jak zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnicę korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska. Zarówno jednak doktryna, jak i orzecznictwo poszerza ten katalog, obejmując ochroną prawną coraz to szerszy zakres dóbr osobistych człowieka. Do najważniejszych dóbr osobistych należy cześć, jako wartość właściwa każdemu człowiekowi. Obejmuje ona wszystkie dziedziny jego życia osobistego, zawodowego i społecznego (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 8 października 1987 r., sygn. akt II CR 269/87, opubl. OSN CP z 1989 r., nr 4, poz. 66). W orzecznictwie Sądu Najwyższego i doktrynie przyjmuje się, że naruszenie czci i dobrego imienia polega w szczególności na przypisaniu osobie cech lub właściwości, które mogą ją poniżyć w opinii publicznej lub narazić na utratę zaufania potrzebnego dla danego stanowiska, zawodu lub rodzaju działalności (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 29 października 1971 r., sygn. akt II CR 455/71, opubl. OSNC z 1972 r., nr 4, poz. 77, oraz z dnia 13 czerwca1980 r., sygn. akt IV CR 182/90, opubl. OSNC z 1981 r., nr 2-3, poz. 30). Kryterium oceny czy nastąpiło naruszenie dobra osobistego ma charakter obiektywny. Chodzi o reakcję jaką wywołuje w społeczeństwie zdarzenie stanowiące podstawę żądania ochrony, a nie tylko o subiektywne odczucie osoby żądającej ochrony prawnej (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 stycznia 1976 r., sygn. akt II Cr 692/75, opubl. OSN CP z 1976 r., nr 11, poz. 251). Zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie do dóbr osobistych każdego człowieka zalicza się sferę uczuciową związaną z kultem pamięci osoby najbliższej, która podlega ochronie na podstawie art. 24 k.c. i art. 448 k.c. (tak np.: Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 12 lipca 1968 r., sygn. akt I CR 252/68, opubl. OSNC z 1970 r., nr 1, poz. 18; Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 27 października 2004 r., sygn. akt III CZ 89/04, opubl. Legalis). Jest to tzw. osobisty charakter prawa do grobu, do którego należy m.in. prawo pochowania osoby bliskiej, prawo pielęgnowania jej grobu oraz prawo decydowania, czy po upływie określonego ustawowo czasu, grób ten pozostaje nadal grobem osoby bliskiej, czy też 7 --- STRONA 8 --- pochowana w nim zostanie inna osoba. Obok tych aspektów, występują w prawie do grobu także elementy o charakterze majątkowym takie, jak opłaty za nabycie miejsca na cmentarzu, koszty urządzenia grobu oraz prawo do naziemnych części grobu (nagrobka, płyty grobowej), które objęte są już ochroną w ramach przepisów dotyczących praw majątkowych (tak np.: Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 7 listopada 2002 roku, sygn. akt II CKN 980/00, opubl. OSNC z 2004 r., nr 3, poz. 42; wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 5 maja 1992 r., sygn. akt I ACr 140/92, opubl. OSA z 1993., nr 4, poz. 30). Powszechnie przyjmuje się, że do czasu pochówku prawo do grobu ma charakter stricte majątkowy, jednakże z chwilą złożenia do grobu osoby zmarłej decydującego znaczenia nabierają cechy niematerialne tego prawa. Na dalszy plan schodzi sfera praw majątkowych niezależnie od tego, czy wykonywanie takiego kultu może wiązać się ze znacznymi nawet wydatkami (tak przykładowo Sąd Apelacyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 11 stycznia 2007 roku, sygn. akt I ACa 1033/06, opubl. LEX nr 331041). Dodatkowo z chwilą pochówku osoby najbliższe zmarłemu, określone w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 roku o cmentarzach i chowaniu zmarłych (t.j. Dz.U.z 2000 r. Nr 23, poz. 295 ze zm.), m.in. żona zmarłego, nabywają już własne uprawnienia nie tylko do stałego odwiedzania grobu, dokonywania zmian o charakterze dekoracyjnym, ale także do współdecydowania razem z osobą dotychczas uprawnioną, której przysługiwały majątkowe uprawnienia do grobu, o tym kto - oprócz osoby już pochowanej-może być jeszcze w tym samym grobie pochowany, o przebudowie grobu, jego remoncie, zmianie wystroju czy umieszczenia napisu z imieniem i nazwiskiem, upamiętniającego osobę pochowaną w grobie. Wówczas bowiem powstaje współuprawnienie, polegające na wspólności prawa do grobu wyrażające się tym, że każdy uprawniony ma takie samo prawo do grobu, jak każdy inny, bez względu na to, ilu członków jego rodziny spoczywa w grobie i bez względu na stopień pokrewieństwa (tak. S. Rudnicki w: Prawo do grobu. Zagadnienia cywilistyczne, Zakamycze 1999r., str. 114-117). Przechodząc na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że powódka upatruje naruszenia jej dóbr osobistych w tym, że pozwana zleciła wystawienie osobnego nagrobka zmarłemu Z J, nieodpowiadającego właściwemu miejscu jego pochówku. W pierwszej kolejności wskazać należy, że po pochowaniu Z J, pozwana uzyskała prawo do współdecydowania z powódką o wszelkich wskazanych powyżej aspektach związanych z kultem osoby bliskiej, a więc także w zakresie zmiany ustawionego nagrobka. Nie zważając jednak na to, powódka sama podjęła decyzję o wymianie nagrobka i ustawieniu nowego, ponownie obejmującego zarówno miejsce pochówku J J, jak i Z J. O swoich 8 --- STRONA 9 --- zamiarach nie informowała pozwanej, ani jej dzieci. O planach powódki pozwana uzyskała informację dopiero wówczas, gdy prace kamieniarskie były już rozpoczęte, zaś stary pomnik został usunięty. Jak wskazał Sąd Apelacyjny w Poznaniu w powołanym już wyroku z dnia 11 stycznia 2007 roku, naruszeniem dobra osobistego w postaci prawa do grobu jest dokonane bez zgody osób uprawnionych usunięcie lub uszkodzenie nagrobka, dokonanie zmian w umieszczonych na nim napisach itp. Tak więc to powódka pierwsza podjęła działania mogące stanowić naruszenie dóbr osobistych A J, choć niewątpliwie na jej decyzje wpływ miały relacje łączące strony, bowiem powódka i pozwana nie rozmawiają ze sobą od wielu lat i nie utrzymują kontaktów. Abstrahując jednak od oceny działań I J, które nie są przedmiotem niniejszego postępowanie, dostrzec należy, że to one stanowiły impuls do zlecenia przez pozwaną wybudowania nowego nagrobka. A J nie dokonała samowolnego usunięcia starego nagrobka wbrew woli powódki, bowiem to I J zleciła oczyszczenie placu. Pozwana podjęła jedynie decyzję co do wystawienia osobnego nagrobka dla Z J. Aby to wykonać, konieczne było przesunięcie nagrobka. W tym zakresie pozwana podjęła działania bez porozumienia z powódką, do czego była zobligowana z uwagi na współuprawnienie do grobu Z J. W ocenie Sądu jednak zaistniałe następnie okoliczności przekonują, że działanie pozwanej nie stanowiło naruszenia dobra osobistego powódki. I J bowiem była obecna przy ustawianiu nagrobka na zlecenie pozwanej, ale jedyną jej reakcją było wymierzenie, by plac dotychczas zajmowany przez jeden nagrobek został równo podzielony, to jest, żeby nagrobek Z J nie „wchodził” na miejsce pochówku J J. Nie podnosiła wówczas, że wystawienie osobnego nagrobka narusza jej dobro osobiste. Nie domagała się zaprzestania prac i podjęcia wspólnej decyzji w tym przedmiocie. Postawa I J wskazuje, że zaakceptowała działania A J, i jedynie chciała się upewnić, że nie naruszają one miejsca pochówku męża powódki. Również w zakresie istniejącego między nagrobkami przejścia, nie sposób uznać, że doszło do naruszenia dobra osobistego powódki. Postępowanie nie pozwoliło na jednoznaczne ustalenie, czy nagrobek Z ustawiony jest w miejscu jego pochówku, czy też nie. Z uwagi na to, że świadkowie i strony zeznawali w sposób odmienny, nie ma możliwości poczynienia rzetelnych ustaleń w tym zakresie, bez konieczności przeprowadzenia prac na cmentarzu. W ocenie Sądu jednak okoliczność ta nie ma decydującego znaczenia, bowiem jak już powyżej wskazano, powstającej przestrzeni między nagrobkami powódka nie sprzeciwiła się w czasie budowy pomnika Z J. Również w trakcie decydowania o miejscu ustawienia nagrobka dla J J nie okazała, by sprzeciwiała się pozostawieniu między pomnikami znacznej odległości, a wręcz przeciwnie. Jak wynika z zeznań pracownika ustawiającego nagrobek, I J zażyczyła sobie, by pomniki ustawione były w odległości od siebie. Ponadto z załączonej 9 --- STRONA 10 --- dokumentacji fotograficznej wynika, że również nagrobek J J wyłożony jest dookoła kostką, co powiększa odległość jednego pomnika od drugiego. Tak więc także powódka swoim działaniem spowodowała, że poszerzyła się przestrzeń między nagrobkami, co z kolei ułatwia przechodzenie tamtędy innym osobom. Co się zaś tyczy podnoszonego przez powódkę zarzutu, że pozwana zabiera bądź przesuwa kwiaty i znicze z powierzchni między nagrobkami, wskazać należy, że w żaden sposób okoliczność ta nie została wykazana w sprawie, zaś postępowanie prowadzone przez Policję zakończyło się bez skierowania wniosku o ukaranie kogokolwiek. Nie można więc pozwanej przypisać odpowiedzialności za działania, które nie zostały jej udowodnione. Reasumując wskazać należy, że działania A J nie stanowiły bezprawnego naruszenia dóbr osobistych powódki, dlatego też Sąd na podstawie art. 23 k.c. i art. 24 k.c. powództwo oddalił w całości. O kosztach postępowania Sąd orzekł w oparciu o treść art. 98 k.p.c. wyrażającego zasadę odpowiedzialności za wynik postępowania. Mają na uwadze, że pozwana reprezentowana była przez profesjonalnego pełnomocnika, Sąd zasądził od powódki na rzecz A J kwotę 360 złotych tytułem wynagrodzenie pełnomocnika, na podstawie § 11 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U.Nr 163, poz. 1348 ze zm.), oraz kwotę 17 złotych tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Zarządzenie z dnia: odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikowi powódki. 14.06.2012 r. 10